Cấy ghép đầu với cơ thể mới: Không thể và có thể

Cấy ghép đầu là một quá trình phẫu thuật bao gồm việc ghép đầu của cơ thể sống này vào một cơ thể sống khác. Mặc dù đã được thực hiện thành công trên chó, khỉ và chuột, nhưng cho tới nay, y học chưa ghi nhận có ca phẫu thuật nào trên con người.

Khi công nghệ y học chưa phát triển để có thể gắn lại một tủy sống bị cắt đứt thì nguy cơ của việc cấy ghép đầu là có thể khiến cho bệnh nhân bị liệt tứ chi. Hai rào cản lớn nhất là ngăn đào thải miễn dịch và giữ cho não sống khi bị cắt rời.

Thêm nữa, triển vọng về cấy ghép đầu người làm dấy lên nhiều vấn đề triết học và đạo đức. Nhân thân người đó thay đổi như thế nào, khi có một cơ thể mới? Ngay cả khi kỹ thuật cấy ghép hoàn thiện, chuyện một người có đầy đủ cơ quan khỏe mạnh hiến tặng để cứu giúp nhiều người khác là đúng hay sai?

Chặng đường gian nan

Ý tưởng cấy ghép đầu có từ lâu. Từ đầu thế kỷ 20, nhà khoa học Mỹ C.C.Guthrie đã cố gắng cấy ghép đầu chó. Sau khi cấy, cái đầu chỉ xuất hiện những phản xạ vô thức. Những năm 50, người Nga, rồi đến người Trung Quốc cũng thực hiện những ca cấy ghép tương tự. Lần này, cái đầu có thể làm những việc đơn giản như uống nước.

Hai thập kỷ sau, Robert J.White, Giáo sư Đại học Case Westen Reserve, Ohio, Mỹ đã cấy ghép đầu một con khỉ rhesus. Con khỉ nhìn xung quanh, tìm cách cắn bàn tay một nhà nghiên cứu, nhưng không thể tự thở. Với ca cấy ghép này, Giáo sư White bị gọi là “Tiến sĩ Frankenstein”, nhân vật trong tiểu thuyết giả tưởng nổi tiếng của nhà văn Marry Shell.

Theo Peter Singer, nhà đạo lý sinh vật học, Đại học Princeton, khi được trình bày về cấy ghép đầu, ông cho rằng chưa thể thí nghiệm trên các loài linh trưởng ở giai đoạn này vì quá mơ hồ. Giáo sư Peter, chuyên gia cấy ghép tay, Đại học Cincinnati cho rằng, các nhà khoa học nghiên cứu cấy ghép đầu đang làm công việc: “Hết sức thú vị và đầy tiềm năng. Tuy nhiên, họ sẽ vấp phải nhiều thách thức như các vấn đề đạo đức, ức chế miễn dịch, bởi vì cấy ghép đầu đòi hỏi kỹ thuật cực kỳ phức tạp, đặc biệt là tái tạo các dây thần kinh”.

Robert Truog, Giám đốc Trung tâm Đạo đức Sinh học, Đại học Y Harvard, nói mặc dù cấy ghép đầu người “có quan hệ mật thiết với nhân thân”, nhưng không có lý do gì về đạo đức mà không được cấy ghép nếu hội đồng xét duyệt thông qua. Chúng ta cùng nhìn lại những dấu ấn đã được ghi nhận của quá trình nghiên cứu việc cấy ghép đầu này.

Bác sĩ Sergio Canavero mới đây công bố với thế giới về kế hoạch thực hiện ca cấy ghép đầu đầu tiên.
Bác sĩ Sergio Canavero mới đây công bố với thế giới về kế hoạch thực hiện ca cấy ghép đầu đầu tiên.

Năm 1908: Charles Guthrie ghép đầu của một con chó vào cổ của cơ thể khác, nối động mạch để máu có thể lưu thông. Cái đầu ở tình trạng thiếu máu trong khoảng 20 phút, và chỉ chuyển động tối thiểu.

Năm 1950: Vladimir Demikhov, một người tiên phong trong việc cấy ghép tim và phổi của con người, ghép thêm đầu lên vai của con chó khác, tạo ra những con chó có hai đầu. Cả hai có thể di chuyển, xem, và thậm chí uống nước.

Năm 1965: Robert White của Bệnh viện Cleveland Metropolitan chung cấy ghép não của sáu con chó vào cổ của con chó khác, để cho thấy rằng não bộ có thể được giữ sống trong một thân thể khác.

Năm 1970: Robert White ghép đầu của một con khỉ vào cơ thể của khỉ khác. Con khỉ có thể nhìn thấy, nghe thấy, ngửi thấy hương vị và sống vài ngày sau khi phẫu thuật.

Năm 2002: Các nhà khoa học Nhật Bản đã ghép não chuột sơ sinh vào cơ thể chuột trưởng thành để kiểm tra việc làm lạnh não bộ và ngăn chặn tổn thương não với tình trạng mất oxy. Bộ não của những con chuột sơ sinh này đã tiếp tục phát triển trong ba tuần.

Năm 2013: Canavero đề xuất cấy ghép đầu người. Ông đưa ra một quy trình liên quan đến một vết cắt sạch tới tủy sống để giảm thiểu thiệt hại và sử dụng polyethylene glycol (PEG) để gắn kết tủy sống.

Năm 2014: Xiaoping Ren và đồng nghiệp ở Đại học Y Cáp Nhĩ Tân đã tiến hành một thí nghiệm và kết quả là một con chuột trắng với một cái đầu đen, và ngược lại. Những con chuột sống đến ba giờ sau khi được thở máy. Đó không phải là dài, nhưng bằng cách giữ cho não và cơ thể ghép có thể tiếp tục để kiểm soát nhịp tim và hơi thở của chính mình.

Đầu năm 2015: Trong một bài xã luận trong phẫu thuật thần kinh học quốc tế, Canavero đề xuất làm mát đầu và các nhà tài trợ cơ thể để hạn chế tổn thương tế bào khỏi bị mất oxy, và nung chảy tủy sống với một quá trình gọi là GEMINI, trong đó sử dụng PEG và kích thích điện, đã được chứng minh trong các nghiên cứu khác để thúc đẩy quá trình sửa chữa tủy của cột sống.

Những hy vọng mới

Bác sĩ phẫu thuật người Ý, Sergio Canavero mới đây đã được báo chí trên toàn cầu nói đến khi ông công bố kế hoạch của mình thực hiện ca cấy ghép đầu tiên trên thế giới. Ông cho biết ca phẫu thuật đầu tiên sẽ diễn ra vào năm 2017. Tuy nhiên, kế hoạch của ông cũng đã gặp nhiều tranh cãi, về thủ tục tài chính và các phạm trù đạo đức.

Hunt Batjer, Hiệp hội Bác sĩ phẫu thuật thần kinh Mỹ, nói rằng sau ca phẫu thuật ghép đầu là một “cuộc sống tồi tệ hơn cả cái chết, và sẽ không muốn điều này xảy ra với bất cứ ai”. Trên trang web LaPresse.it, Canavero cho biết “Cấy ghép đầu một ngày nào đó sẽ đem lại sự bất tử”, và ông đã tìm thấy nhiều nhà tài trợ cho dự án cũng như các bác sĩ phẫu thuật sẵn sàng tham gia.

Canavero cho biết ông đã nhận được nhiều email và thư từ những người muốn tham gia cấy ghép đầu. Nhiều người trong số họ là người chuyển giới, những người muốn một cơ thể mới nhưng ông khẳng định bệnh nhân đầu tiên sẽ là những người đang mắc phải căn bệnh teo cơ. Một ứng cử viên có thể đã được tìm thấy vào tháng 6/2015. Có thể Valery Spiridonov sẽ là bệnh nhân đầu tiên.

Người đàn ông 30 tuổi người Nga bị một rối loạn di truyền hiếm gặp được gọi là bệnh Werdnig-Hoffman. Ca phẫu thuật cần tới một đội ngũ nhân viên lên tới 150 y tá và bác sĩ. Nhiều người trong số họ đã được xác định trước để trở thành một phần của đội phẫu thuật này. Họ sẽ cần phải thực hành cho những gì được dự đoán cho ca phẫu thuật kéo dài và thời gian 2 năm là thời gian cần thiết để đội ngũ này đạt được sự đồng bộ hoàn hảo.

Một ca cấy ghép trên động vật.
Một ca cấy ghép trên động vật.

Ca phẫu thuật dự kiến sẽ kéo dài khoảng hai ngày. Đầu tiên đầu bệnh nhân sẽ được làm lạnh sau đó nó sẽ được gắn vào cơ thể khác. Cột sống, các dây thần kinh, cơ bắp và hệ thống cung cấp máu sau đó sẽ được lắp đặt và bệnh nhân sẽ ở trong tình trạng hôn mê khoảng một tháng để ngăn chặn bất kỳ chuyển động - trong thời gian này cột sống sẽ được kích thích với các điện cực để tăng cường các kết nối thần kinh. Canavero cho biết quy trình này có thể là bước đầu tiên trong việc đạt đến sự bất tử: “Chúng tôi đang tiến một bước gần hơn để kéo dài cuộc sống, sẽ có thể cung cấp cho một cơ thể mới để giúp họ có thể sống thêm nhiều năm nữa”.

Không chỉ riêng bác sĩ Sergio Canavero, chính phủ Trung Quốc cũng đang không ngừng đầu tư vào nghiên cứu khoa học, đặc biệt là những dự án nhiều tiềm năng hoặc tính đột phá cao. Theo thống kê của Viện Battelle Memorial, Ohio, Mỹ thì đầu tư vào khoa học công nghệ của Trung Quốc chiếm 10% tổng chi tiêu nghiên cứu và phát triển khoa học toàn cầu năm 2009, và tăng lên 18% năm nay. 

Tiến sĩ Xiaoping Ren, Đại học Y Cáp Nhĩ Tân đã thực hiện ca cấy ghép hồi tháng 7/2013, kể từ đó, ông và cộng sự đã thực hiện cấy ghép gần 1.000 con chuột. Con chuột sống lâu nhất sau cấy ghép đầu cho đến nay là một ngày. Chi tiết ca cấy ghép được công bố trên tạp chí khoa học quốc tế CNS Neuroscience và Therapeutics hồi tháng 12/2014.

Trong ca cấy ghép đầu chuột, cho dù tủy sống và não chứa lượng lớn dây thần kinh, nhưng nhóm của Ren đang thử nghiệm chỉ nối lại một phần nhỏ, đủ cho con vật tự thở và làm những phản xạ cơ bản. 

Bước đầu tiên của ca phẫu thuật là thực hiện “clean trauma” (loại trừ tổn thương), bằng cách sử dụng một con dao siêu sắc lưỡi kim cương cắt rời phần đầu chờ ghép. Ở phần cơ thể cần ghép, đầu cũng bị cắt, nhưng cắt ở giữa não, giữ cho tim vẫn đập nuôi cơ thể. Các mạch máu được nối vào đầu chờ ghép qua các ống silicon để bơm oxy liên tục lên não. Sau đó, các dây thần kinh tủy sống của đầu và cơ thể mới được nối lại và gắn kết bằng hợp chất phân tử polyethylene glycol. Bước tiếp theo là gắn đầu vào cột sống và cuối cùng, nhóm phẫu thuật sử dụng chỉ khâu nối các mạch máu phần đầu bên kia với cơ thể, rồi tới cơ và lớp da.

Theo dự đoán của nhóm nghiên cứu, chỉ cần 10 - 20% dây thần kinh được nối thành công thì cơ thể có thể giữ được những chức năng cơ bản như vận động cơ bắp. Họ hy vọng sẽ nâng cao tỷ lệ này, và nó sẽ giúp ích cho quá trình thử nghiệm lâm sàng trên người.

Cấy ghép đầu không phải chuyện phù phiếm, Tiến sĩ Xiaoping Ren nói. Một ngày nào đó, kỹ thuật cấy ghép sẽ được hoàn thiện và sẽ giúp ích cho bệnh nhân có bộ não nguyên vẹn, nhưng cơ thể bị tổn thương như chấn thương tủy sống, ung thư, teo cơ.

Hoàng Ngọc

Các tin khác

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Vì sao những gã khổng lồ AI đang xin chính phủ “trói tay” mình?

Ngày 12/9/2026, CEO của Anthropic, công ty phát triển Claude, ông Dario Amodei công bố một bài luận dài có tựa đề "Chúng ta phải điều tiết tốc độ ở giới hạn", kêu gọi toàn ngành AI chủ động làm chậm lại tốc độ phát triển năng lực của mình. Chỉ vài giờ sau, hàng loạt nhà lãnh đạo công nghệ thế giới lần lượt lên tiếng ủng hộ quan điểm này. Đây là một tình huống hiếm thấy khi những đối thủ cạnh tranh trong ngành đồng thanh yêu cầu các chính phủ giám sát chặt chẽ hơn công việc của họ. Nhưng đằng sau lời kêu gọi mang màu sắc đạo đức ấy là một câu hỏi khác.

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

IPv6 - trò chơi của những kẻ hiểu luật

Trên đường đua toàn cầu, sở hữu một công nghệ quan trọng đồng nghĩa với việc nắm giữ một phần lợi thế. Khi công nghệ ấy được sử dụng rộng rãi, ảnh hưởng có thể vượt khỏi giá trị của một sản phẩm để tác động tới chuỗi cung ứng, thị trường và lựa chọn của những người đi sau. Trong nền kinh tế số hiện nay, quyền lực còn nằm ở khả năng tham gia thiết lập "luật chơi". Một tiêu chuẩn càng được nhiều doanh nghiệp và thiết bị cùng sử dụng, chi phí để đi ngược lại nó càng lớn; ảnh hưởng đối với tiêu chuẩn kỹ thuật vì thế có thể chuyển hóa thành ảnh hưởng đối với thị trường.

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Công nghệ lượng tử trước ngưỡng công nghiệp hóa?

Suốt nhiều thập niên, công nghệ lượng tử chủ yếu chỉ ở trong các phòng thí nghiệm, nơi các nhà khoa học tìm cách kiểm soát những trạng thái vật chất rất nhỏ và rất nhạy cảm với môi trường. Mọi chuyện đã dần thay đổi trong năm 2026 khi máy tính lượng tử bắt đầu được đưa vào trung tâm dữ liệu và kết nối với siêu máy tính; mạng truyền thông lượng tử được triển khai trên cáp quang và vệ tinh; cảm biến lượng tử được thử nghiệm cho công nghệ định vị mới. Công nghệ lượng tử đang dần vượt ra khỏi phạm vi những nguyên lý được chứng minh sang giai đoạn chế tạo, tích hợp, thử nghiệm và xây dựng hạ tầng để chuẩn bị cho ứng dụng thực tế.

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Khi thực tiễn kìm chân tham vọng cải tổ quân đội Pháp

Pháp đang thúc đẩy một quá trình có thể xem là "tái vũ trang quốc gia", hướng tới xây dựng một quân đội có khả năng tiến hành chiến tranh cường độ cao, đồng thời duy trì vai trò của Pháp như một cường quốc quân sự toàn cầu. Nhưng trong bối cảnh nền tài chính công đối mặt với những áp lực chưa từng có, vì vậy câu hỏi lớn là: Pháp có đủ nguồn lực để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng lực lượng quân sự phù hợp với các kịch bản chiến tranh của thập niên tới hay không?

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Tên lửa đẩy tái sử dụng ngày càng nhanh - nhiều - rẻ hơn

Ngày 10/7, Trung Quốc lần đầu tiên thu hồi thành công tầng đẩy của tên lửa Trường Chinh 10B bằng hệ thống lưới trên biển. Chỉ một ngày sau, Nhật Bản cũng thử nghiệm thành công một mẫu tên lửa tái sử dụng loại nhỏ. Hai sự kiện diễn ra liên tiếp trong vòng 24 giờ và có quy mô khác nhau, nhưng cùng cho thấy một xu hướng mới đang định hình công nghiệp không gian toàn cầu.

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Cánh cửa mở vào thế giới tâm linh thời cổ xưa ở châu Âu?

Những bộ hài cốt không đầu nằm lặng lẽ dưới đáy con hào bao quanh một khu định cư hơn 7.000 năm tuổi ở Slovakia đang mang đến những manh mối hiếm hoi về cách các cộng đồng nông nghiệp đầu tiên ở châu Âu nhìn nhận cái chết, tổ tiên và mối liên hệ giữa người sống với người đã khuất.

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Điểm cực hạn của đội tàu sân bay Mỹ

Trên đại dương bao la, những chiếc tàu sân bay khổng lồ từ lâu đã là hiện thân cho sức mạnh quân sự Mỹ. Không chỉ là vũ khí, chúng vừa là công cụ ngoại giao, vừa là đòn bẩy răn đe trong ván cờ chiến lược toàn cầu. Nhưng lực lượng hải quân hùng mạnh nhất thế giới cũng đang kiệt sức vì tham vọng khổng lồ của Washington khiến những con tàu và thủy thủ đoàn của họ bị đẩy tới giới hạn nguy hiểm.

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Nguy cơ sụp đổ khí hậu và bài toán sinh tồn của nền văn minh

Đợt tăng nhiệt kỷ lục vào tháng 5/2026 không chỉ là một cột mốc số liệu đơn thuần, đó là hồi chuông cảnh báo về sự sụp đổ của hệ thống điều hòa tự nhiên đã bảo vệ nhân loại suốt 12.000 năm qua. Khi các điểm đảo chiều khí hậu đang bị kích hoạt với tốc độ không thể kiểm soát, cái giá phải trả giờ đây chính là sự sinh tồn của nền văn minh.

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Khi cỏ tự nhiên được "trồng bằng công nghệ"

Thay vì phụ thuộc vào ánh nắng mặt trời hay thổ nhưỡng tự nhiên tại chỗ, toàn bộ hệ thống thảm nhung phục vụ World Cup 2026 tại 11 sân bóng ở Mỹ đều được kiến tạo, vận chuyển, lắp đặt và duy trì bằng những giải pháp kỹ thuật sinh học và cơ khí tối tân nhất trong lịch sử thể thao thế giới. Những ghi nhận thực tế từ các kỹ sư tại hiện trường đã hé lộ nhiều bí mật kinh ngạc về quy trình chuẩn bị mặt sân khắt khe chưa từng có này.

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Mật mã thiêng nơi đội tuyển Argentina đóng quân tại World Cup 2026

Giữa cái nóng hầm hập vùng Trung Tây nước Mỹ, đội tuyển Argentina thiết lập đại bản doanh tại Kansas City chuẩn bị bảo vệ ngai vàng World Cup 2026. Bất chấp thời tiết khắc nghiệt và gợi ý đổi địa điểm từ FIFA, Lionel Messi cùng đồng đội vẫn kiên định bám trụ tại đây. Đây không đơn thuần là quyết định hậu cần kỹ thuật, mà là sự tính toán kỹ lưỡng nhằm tìm kiếm không gian bình yên, kết nối văn hóa quê hương và tiếp nhận báu vật tinh thần vô giá truyền lại từ lịch sử chính trị, thể thao vĩ đại dân tộc Nam Mỹ.

Cận cảnh bên trong máy tính lượng tử Hanyuan-2. Ảnh: Quantum Computing Report

Dấu mốc mới trong cuộc đua lượng tử toàn cầu

Khi công ty CAS Cold Atom Technology của Trung Quốc công bố Hanyuan-2, hệ thống máy tính lượng tử lõi kép đầu tiên, cuộc đua toàn cầu dường như đã bước sang một giai đoạn mới. Từ Washington tới Bắc Kinh, từ Paris tới London, các chính phủ và tập đoàn công nghệ đang đổ hàng tỷ USD vào lĩnh vực sẽ định hình thế hệ điện toán tiếp theo của thế giới.

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Mục tiêu “netzero” và lực cản từ khủng hoảng năng lượng

Các cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero), chính sách “xanh” với những mục tiêu quyết đoán cùng các tuyên bố mạnh mẽ của chính giới, làn sóng đầu tư vào năng lượng tái tạo cùng áp lực cắt giảm khí thải carbon khiến than đá, loại nhiên liệu từng là động lực cho các cuộc cách mạng công nghiệp dường như đang dần bị đẩy ra bên lề.

Nhưng trước các cú sốc địa chính trị, khủng hoảng năng lượng khi nguồn cung gián đoạn, và đặc biệt là nhu cầu điện tăng vọt do tăng trưởng kinh tế cũng như sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI), than đá một lần nữa được nhắc đến như giải pháp an ninh năng lượng. Liệu thế giới có thể thực sự rời bỏ than đá? Quá trình chuyển đổi xanh trên thực tế dường như mong manh hơn nhiều so với những tuyên bố chính trị?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Máy bay diệt drone triển vọng đến đâu?

Một trong những bước thay đổi lớn của chiến tranh trong vòng mười năm trở lại đây là sự lên ngôi của máy bay không người lái (UAV). Những chiếc máy bay cho vào vali được mà có thể đảm nhận nhiệm vụ trinh thám, tiêu diệt mục tiêu, v.v… không kém gì các loại khí tài đắt tiền. Nhờ UAV mà các lực lượng phiến quân có thể tham gia cuộc chiến trên không chứ không còn phải chịu cảnh hoàn toàn lép vế trước quân đội chính quy. Tất nhiên là việc sử dụng drone hàng loạt cũng kéo theo hoạt động phát triển vũ khí diệt drone. Nhưng sử dụng máy bay - cả loại có và không có người lái - để tiêu diệt UAV có là giải pháp hữu hiệu?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Mỹ ngầm đổi “luật chơi” trong cuộc chiến chống ma tuý?

Một cuộc chiến bí mật được cho là đang leo thang mạnh mẽ dọc theo biên giới Nam Mỹ. Theo CNN và hãng thông tấn Anadolu, ngày càng nhiều thông tin và nghi vấn cho rằng CIA đang tham gia sâu hơn vào các hoạt động nhằm vào mạng lưới băng đảng ma túy tại Mexico. Những thay đổi chiến lược trở nên rõ nét hơn khi chính quyền Mỹ nhìn nhận các tổ chức tội phạm xuyên quốc gia này như những mối đe dọa an ninh có tính khủng bố, qua đó mở đường cho các hoạt động tình báo và bán quân sự tinh vi hơn trên lãnh thổ nước láng giềng.

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Lầu Năm Góc giải mật UFO: Bên trong kho hồ sơ mật bị phong kín 80 năm

Sau gần 80 năm trong các kho lưu trữ mật của quân đội Mỹ, hàng trăm hồ sơ về UFO (vật thể bay không xác định) vừa lần đầu được Lầu Năm Góc công khai trước thế giới. Không có “xác người ngoài hành tinh” hay bằng chứng về những cuộc đổ bộ từ vũ trụ, nhưng các đoạn phim hồng ngoại, ghi âm và lời kể của phi công đang mở ra cuộc tranh luận lớn nhất nhiều thập niên qua về những vật thể bí ẩn mà ngay cả Washington cũng chưa thể giải thích.

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

“Đốm lửa” chiến tranh đã rơi gần những lò phản ứng

Cuộc tấn công bằng drone vào nhà máy điện hạt nhân Barakah của UAE hôm 17/5 chỉ gây ra thiệt hại nhỏ. Nhưng dư chấn thì rất lớn, khi nó cho thấy ranh giới giữa một vụ tấn công “suýt trúng” với một thảm họa phóng xạ đang ngày càng mong manh, trong bối cảnh bất ổn địa chính trị bủa vây Trung Đông như hiện nay.

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Thế giới đã sẵn sàng cho đại dịch tiếp theo?

Khi con tàu du lịch MV Hondius rời cảng Ushuaia, Argentina vào ngày 1/4/2026, không ai trên tàu có thể ngờ rằng họ sắp trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng y tế toàn cầu. Sau bốn tuần, ba hành khách đã tử vong, nhiều người khác nguy kịch, cuộc truy vết phức tạp được tiến hành. Ổ dịch virus Hanta trên con tàu này không chỉ là một thảm kịch đơn lẻ, nó đã trở thành phép thử mới đối với khả năng chống chịu của hệ thống y tế toàn cầu trong bối cảnh chúng ta vẫn đang loay hoay tìm kiếm sự đồng thuận để đối phó với những đại dịch mới.

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Sau hơn 30 năm lại nói về chuyện quốc phục

Nói về quốc phục hay cao hơn là bàn tới câu chuyện quốc phục ở nước ta có lẽ rất khó ấn định được thời điểm chính xác, bởi mỗi giai đoạn lại bùng lên rồi xẹp xuống, hòa tan trong vô vàn sự kiện, hoạt động... Những ngày gần đây, thông qua một hoạt động mang tính lễ nghi cấp Nhà nước, vấn đề cần có một bộ quốc phục, lễ phục mang tính thành quy lại xôn xao dư luận, khiến nhiều nhà nghiên cứu lịch sử, văn hóa trăn trở, đặt câu hỏi: “Tại sao, đến hôm nay, chúng ta vẫn còn băn khoăn đi tìm quốc phục?”.

Cây giáo trên tay vua

Cây giáo trên tay vua

Giáo là món vũ khí “kinh điển” của thời cổ đại, vì nó dễ chế tạo, dễ huấn luyện và được sử dụng rất linh hoạt. Ngoài binh lính, có những vị vua nước Việt cũng từng cầm giáo làm vũ khí, và có vị còn... ra đi vì mũi giáo.

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo âm thầm tàn phá môi trường

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang âm thầm thúc đẩy sự mở rộng của nhiên liệu hóa thạch, giúp một số quốc gia gây ô nhiễm lớn nhất thế giới khoan và khai thác nhiều dầu khí hơn. Đã đến lúc cần xem xét lượng khí thải do AI tạo ra, vốn có thể vượt xa đáng kể so với tác động môi trường từ cơ sở hạ tầng của nó.