Cảnh giác để không mất tiền oan khi sử dụng ví điện tử

Tiện lợi đi kèm rủi ro

Ví điện tử là một công cụ thanh toán hiện đại cho phép người dùng lưu trữ tiền và thực hiện các giao dịch tài chính thông qua thiết bị điện tử như điện thoại thông minh, máy tính bảng hoặc máy tính cá nhân.

Chức năng chính của ví điện tử bao gồm: nạp tiền vào ví từ tài khoản ngân hàng hoặc thẻ thanh toán; thanh toán hàng hóa và dịch vụ trực tuyến hoặc tại điểm bán hàng có hỗ trợ; chuyển tiền giữa các ví điện tử hoặc đến tài khoản ngân hàng khác; rút tiền từ ví về tài khoản ngân hàng và quản lý lịch sử giao dịch một cách dễ dàng và minh bạch.

Ngoài ra, nhiều ví điện tử còn tích hợp thêm các tiện ích như thanh toán hóa đơn, mua vé xem phim, đặt vé máy bay, bảo hiểm, tiết kiệm hoặc đầu tư. Nhờ tính tiện lợi, nhanh chóng và độ an toàn cao, ví điện tử ngày càng trở thành một phần thiết yếu trong cuộc sống tài chính hàng ngày của người tiêu dùng hiện đại.

Theo Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương), ví điện tử là một giải pháp thanh toán hiện đại với nhiều ưu điểm nổi bật, góp phần nâng cao trải nghiệm tiêu dùng và thúc đẩy xu hướng không dùng tiền mặt.

Ngoài ra, ví điện tử đảm bảo an toàn và bảo mật cao. Các giao dịch được xác thực qua mã PIN, mã OTP hoặc sinh trắc học (vân tay, nhận diện khuôn mặt), giúp giảm thiểu rủi ro mất tiền, lộ thông tin thẻ. Bên cạnh đó, công cụ này hỗ trợ quản lý tài chính cá nhân hiệu quả. Người dùng có thể theo dõi lịch sử giao dịch, kiểm soát chi tiêu và lên kế hoạch tài chính rõ ràng. Từ ngày 01/7/2025, ví điện tử được công nhận chính thức là phương tiện thanh toán tương tự tài khoản ngân hàng, thẻ và tiền mặt. Mặc dù ví điện tử mang lại nhiều tiện ích, nhưng nếu không tỉnh táo, người dùng có thể đối mặt với những rủi ro nghiêm trọng.

Trước đó, ngày 22/4/2025, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP. Đà Nẵng đã tiếp nhận tin báo của chị Trương Nguyễn H.L, sinh năm 2002 (trú tại TP Đà Nẵng), về việc bị các đối tượng lừa đảo chiếm đoạt gần 122 triệu đồng thông qua việc mở ví trả sau, vay nhanh trên ứng dụng Momo, mua đơn hàng Iphone bằng cách trả góp online và vay nhiều tài khoản ngân hàng khác.

Cụ thể, đối tượng hướng dẫn chị L mở ví trả sau trên ứng dụng Momo với hạn mức 8 triệu đồng và rút tiền về ví. Sau đó các đối tượng gửi mã QR rồi bảo chị L quét mã và giao dịch chuyển khoản số tiền đó qua tài khoản Momo có tên “Quan Chay Phương Mai”. Ngày 14/3/2025 là thời điểm đến hạn giao dịch trên ví trả sau của chị L, để tạo lòng tin, đối tượng đã chuyển vào ví điện tử của chị L 8 triệu đồng để tất toán khoản vay.

Do tin tưởng nên chị L đã nhiều lần làm theo yêu cầu của đối tượng. Những lần giao dịch đầu, đối tượng có chuyển tiền hoa hồng cho chị L, tuy nhiên về sau thì đối tượng này chỉ liên tục hứa hẹn sẽ trả trong thời gian sớm nhất. Đặc biệt, đến thời điểm các khoản vay của chị L bắt đầu đến hạn tất toán, chị L nhắn tin thì đối tượng liên tục đưa ra các lý do để trì hoãn và cuối cùng là cắt liên lạc. Biết mình bị lừa, chị L đã đến cơ quan Công an trình báo.

Tiến hành điều tra, Phòng Cảnh sát hình sự Công an TP. Đà Nẵng xác định đây là phương thức, thủ đoạn lừa đảo mới rất tinh vi nên đã xác lập chuyên án để đấu tranh. Áp dụng đồng bộ các biện pháp nghiệp vụ, đầu tháng 5/2025, Phòng Cảnh sát hình sự đã xác định được đối tượng cầm đầu là Nguyễn Hoàng Khang, sinh năm 2005 trú tại TP. Cần Thơ.

Tại cơ quan công an, Khang đã khai nhận toàn bộ hành vi phạm tội của mình đồng thời khai thêm đối tượng Phan Anh Duy, sinh năm 2003, hiện đang sinh sống tại TP. Hồ Chí Minh là người giúp sức cho Khang. Đấu tranh bước đầu, Duy thừa nhận đã tạo ra các mã QR để gửi cho Khang nhằm mục đích hưởng tiền hoa hồng.

Với thủ đoạn nêu trên, từ tháng 1/2025 đến nay, các đối tượng đã thực hiện hàng chục vụ lừa đảo với nhiều bị hại trên cả nước, tổng số tiền chiếm đoạt hơn 2 tỷ đồng. Riêng tại Đà Nẵng, đến nay cơ quan Công an xác định có 8 bị hại với tổng số tiền bị chiếm đoạt hơn 685 triệu đồng.

Trước đó, Công an TP Đà Nẵng cũng từng tiếp nhận đơn trình báo của chị Hồ Thị X. (Quảng Trị) về việc chị này bị khủng bố đòi nợ số tiền 40 triệu đồng. Theo chị X chia sẻ thì bản thân không vay mượn số tiền trên của cá nhân, đơn vị nào, tuy nhiên nhiều người xưng là nhân viên của một ứng dụng vay tiền qua điện thoại di động yêu cầu chị X phải trả món nợ đã vay, nếu không sẽ có biện pháp “xử lý” đối với chị.

Qua công tác xác minh, cơ quan công an xác định bạn ở trọ cùng phòng của chị X là Hồ Thị Hạnh đã trộm cắp thông tin cá nhân của chị sau đó dùng giấy tờ này và thông tin của chị X để vay tiền qua ứng dụng tải từ điện thoại. Hạnh khai nhận, do cần tiền và biết thủ tục xác minh đơn giản khi vay qua ứng dụng ví điện tử nên làm theo hướng dẫn và vay tiền. Hạnh đã thực hiện 13 lần vay tiền qua ứng dụng V.T.M. với số tiền 40 triệu đồng nhưng số tiền thực tế Hạnh nhận được chỉ có 29,5 triệu đồng.

Cảnh báo kịch bản lừa đảo khi dùng ví điện tử

Mới đây, Công an TP Hà Nội đã đưa ra cảnh báo một số kịch bản lừa đảo lợi dụng việc thanh toán qua ví điện tử mà người dùng cần lưu ý. Cụ thể như giả mạo nhân viên của các công ty có ví điện tử uy tín như: VNPAY, ZaloPay, Momo... gọi điện hỗ trợ cập nhật, xác thực thông tin ví để yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin cá nhân, tài khoản ngân hàng, mã OTP nhằm chiếm đoạt tiền trong ví hoặc trong tài khoản ngân hàng.

Giả mạo giao diện hoặc tin nhắn từ ví điện tử (ZaloPay, Momo, ShopeePay, v.v.) với nội dung “bạn vừa nhận được tiền” hoặc “xác nhận giao dịch liên ví” gửi kèm đường link giả, yêu cầu đăng nhập để “nhận tiền” sau đó đánh cắp tài khoản và OTP chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Ngoài ra, các đối tượng còn lôi kéo nạn nhân nhận/chuyển tiền qua nhiều ví khác nhau với lý do “làm nhiệm vụ nhận thưởng”, “hỗ trợ giải ngân khoản vay”. Hệ quả khiến nạn nhân vừa mất tiền (do chuyển ra ngoài) vừa có thể bị liên đới trong các vụ rửa tiền hoặc lừa đảo dây chuyền.

Bên cạnh đó chúng còn gọi điện thoại, gửi email, nhắn tin thông báo khách hàng trúng thưởng chương trình khuyến mãi của ví điện tử. Sau đó yêu cầu khách hàng cung cấp thông tin hoặc nộp phí để hoàn thiện thủ tục nhận quà bằng cách bấm vào link, quét mã QR hoặc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản/ví của bọn chúng.

Không chỉ vậy, các đối tượng lừa đảo còn tạo các chương trình khuyến mại giả (ví dụ: “Chuyển liên ví nhận hoàn 50% giá trị”), yêu cầu nạn nhân chuyển tiền trước để “xác nhận giao dịch”. Dùng các kênh mạng xã hội, group mua bán online để phát tán.

Phát tán app giả mạo ví điện tử hoặc tiện ích “chuyển liên ví nhanh” nhằm cài mã độc cũng là một thủ đoạn của các đối tượng lừa đảo. Khi người dùng đăng nhập, toàn bộ thông tin và mã OTP bị đánh cắp và chiếm đoạt. Chỉ cần người dùng cung cấp thông tin bảo mật và làm theo hướng dẫn sẽ mất kiểm soát ví và tiền trong ví.

Để phòng tránh lừa đảo, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an TP Hà Nội đề nghị người dân hết sức cảnh giác với các tin nhắn, cuộc gọi, email yêu cầu quét mã QR hoặc truy cập đường link lạ. Người dân tuyệt đối không cung cấp thông tin cá nhân, mật khẩu đăng nhập ví điện tử, mã xác thực OTP dưới bất kỳ hình thức nào, cho bất kỳ ai, kể cả nhân viên ngân hàng/ nhân viên của ví điện tử.

Kiểm soát an toàn và nâng cao cảnh giác khi liên kết ví điện tử với tài khoản/thẻ ngân hàng, không đăng ký tài khoản/định danh ví điện tử hộ người khác. Ngoài ra, người dùng nên thay đổi mật khẩu của ví điện tử thường xuyên, không đặt mật khẩu dễ đoán như ngày sinh, số điện thoại.

Nhiều người dùng ví MoMo đã phản ánh bị mất tiền sau khi cung cấp thông tin đăng nhập cho kẻ gian với lý do kiểm tra đơn hàng trên sàn thương mại điện tử. Thủ đoạn thường thấy là đối tượng lợi dụng việc trao đổi, mua bán voucher ưu đãi thanh toán tiền điện, nước, Internet, vé máy bay hay mua sắm siêu thị.

Chúng tiếp cận người dùng, đưa ra đề nghị mua lại số lượng lớn voucher chưa sử dụng với giá hấp dẫn. Do MoMo không cho phép chuyển voucher sang tài khoản khác, kẻ gian lấy lý do cần trực tiếp đăng nhập ví để tự thanh toán. Để tạo lòng tin, chúng trấn an rằng chủ ví có thể hủy liên kết tài khoản với sàn thương mại điện tử ngay sau khi giao dịch xong. Tuy nhiên, chỉ trong vài thao tác sau khi chiếm quyền truy cập, toàn bộ số dư trong ví và cả tiền trong thẻ ngân hàng liên kết (nếu chưa kịp hủy liên kết) đều bị rút sạch.

Trước phản ánh của người dùng, đại diện MoMo khẳng định: sẽ không có nhân viên nào của ví MoMo yêu cầu cung cấp mật khẩu hay mã xác thực (OTP) qua điện thoại. Người dùng cần tuyệt đối giữ bí mật thông tin và liên hệ trực tiếp với MoMo khi phát hiện dấu hiệu bất thường. Đại diện đơn vị cũng nhấn mạnh, nếu tuân thủ đúng khuyến cáo, việc sử dụng các phương tiện thanh toán không tiền mặt hoàn toàn an toàn.

Tương tự, ví điện tử VNPAY cũng cảnh báo về việc xuất hiện nhiều đối tượng mạo danh để lừa đảo khách hàng. Chúng lợi dụng uy tín của VNPAY, tung ra thông tin cho vay tín dụng cá nhân, sau đó dẫn dụ người dùng đăng nhập vào đường link giả, tải ứng dụng mạo danh hoặc chuyển tiền vào tài khoản chỉ định để “chứng minh thu nhập”. Từ đó, kẻ gian chiếm đoạt tiền và đánh cắp dữ liệu cá nhân.

Đại diện VNPAY nhấn mạnh: doanh nghiệp chỉ cung cấp giải pháp thanh toán điện tử, hoàn toàn không triển khai dịch vụ cho vay tín dụng. Người dùng tuyệt đối không truy cập các website, ứng dụng giả mạo, không chuyển tiền cho tài khoản cá nhân mạo danh và không tiết lộ bất kỳ thông tin bảo mật nào cho bên thứ ba.

Để đảm bảo an toàn, người dùng cần cẩn trọng trong việc bảo mật thông tin, không chia sẻ OTP và chỉ sử dụng ứng dụng từ nhà phát triển uy tín. Để phòng tránh rủi ro khi sử dụng ví điện tử người dùng cần chọn ví điện tử từ các doanh nghiệp có giấy phép hoạt động rõ ràng, thương hiệu được công nhận, có chính sách bảo mật thông tin minh bạch.

Khi thực hiện giao dịch tài chính, không nên dùng wifi công cộng vì dễ bị theo dõi và đánh cắp thông tin. Ưu tiên sử dụng mạng di động cá nhân (4G/5G). Cài đặt ứng dụng ví điện tử từ nguồn chính thống, tuyệt đối không tải từ đường link lạ, tránh nguy cơ cài nhầm phần mềm độc hại. Kiểm tra lịch sử giao dịch thường xuyên để phát hiện sớm các hoạt động bất thường. Nếu có nghi ngờ, cần báo ngay cho nhà cung cấp ví để được hỗ trợ kịp thời.