Canada - Arab Saudi: Thấy gì từ cái bắt tay sau nửa thập kỷ?

Việc Canada và Arab Saudi nhất trí khôi phục đầy đủ quan hệ ngoại giao hôm 24/5 (giờ địa phương) đã chính thức chấm dứt những bất đồng gây tranh cãi từ năm 2018 vốn làm tổn hại quan hệ và thương mại song phương trong suốt nửa thập kỷ vừa qua.

Tuyên bố từ Bộ Ngoại giao hai nước nêu rõ, quyết định khôi phục quan hệ ngoại giao được đưa ra sau các cuộc thảo luận giữa Thủ tướng Canada Justin Trudeau và Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Bangkok diễn ra vào tháng 11 năm ngoái. Quyết định này xuất phát từ "mong muốn của cả hai bên nhằm khôi phục quan hệ ngoại giao giữa hai nước trên cơ sở tôn  trọng lẫn nhau và các lợi ích chung". Bộ Ngoại giao Canada đồng thời thông báo nước này đã bổ nhiệm ông Jean-Philippe Linteau làm đại sứ mới tại Arab Saudi.

Canada - Arab Saudi: Thấy gì từ cái bắt tay sau nửa thập kỷ? -0
Lợi ích thương mại và kinh tế là một khía cạnh quan trọng trong mối quan hệ Canada - Arab Saudi. Ảnh: Shutterstock

Việc bình thường hóa quan hệ có thể coi là trái ngọt lớn nhất gặt hái được sau 5 năm quan hệ giữa hai nước vấp phải tổn thương tưởng như không thể hàn gắn. Trước đó, năm 2018, mối quan hệ bang giao hòa hữu giữa Canada và Arab Saudi bất ngờ đứng trước thách thức lớn, sau khi Bộ Ngoại giao Canada hồi tháng 8/2018 đăng tải trên mạng xã hội bày tỏ quan ngại về việc Arab Saudi bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền và yêu cầu nhà chức trách phải thả ngay lập tức các nhà hoạt động này, sau thông tin do Tổ chức Quan sát nhân quyền thế giới cung cấp cho biết Arab Saudi đã bắt các nhà hoạt động vì quyền lợi phụ nữ Samar Badawi và Nassima al-Sadah.

Chính phủ Arab Saudi đã bác bỏ cáo buộc "hoàn toàn sai lầm" của chính quyền Canada, gọi những tuyên bố của Canada là "sự can thiệp trắng trợn đối với các công việc nội bộ của Arab Saudi, đi ngược lại các tiêu chuẩn quốc tế cơ bản và các giao thức quốc tế". Chính phủ Arab Saudi đồng thời yêu cầu Đại sứ Canada tại Riyadh lập tức rời khỏi nước này và triệu Đại sứ Arab Saudi tại Canada về nước, đóng băng mọi giao dịch về thương mại và đầu tư giữa hai bên.

Không dừng lại ở đó, Hãng hàng không quốc gia Arab Saudi cũng quyết định dừng tất cả các chuyến bay đến và đi từ Toronto, Canada. Mọi chương trình hợp tác về giáo dục giữa Arab Saudi và Canada đồng thời trì hoãn từ thời điểm này.

Sau nửa thập kỷ, nỗ lực bình thường hóa quan hệ đã thành hiện thực, vào đúng thời điểm Arab Saudi đang điều chỉnh chiến lược trong chính sách ngoại giao của mình. "Có một chính sách đối ngoại mới đang được triển khai. Arab Saudi đang ngày càng nỗ lực tự khẳng định mình hơn nữa trên trường quốc tế thông qua vai trò trung gian hòa giải và nâng cao hình ảnh ngoại giao của mình", bà Anna Jacobs, chuyên gia phân tích thuộc International Crisis Group nhận định. Reuters lại cho rằng, nền kinh tế nghìn tỉ USD đang tìm cách thoát khỏi danh xưng truyền thống là một nhà sản xuất dầu bảo thủ, hiếu chiến, và hướng tới vị thế của một đối tác kinh tế toàn cầu cũng như trung tâm kinh doanh và du lịch quan trọng của khu vực.

Cụ thể, Arab Saudi đã bắt tay vào một chương trình phát triển quy mô lớn với mục tiêu đa dạng hóa nền kinh tế khỏi dầu mỏ được gọi là "Tầm nhìn 2030", bao gồm sự phát triển của các lĩnh vực công nghiệp mới như sản xuất, hậu cần, du lịch và giải trí. Tầm nhìn này cũng đề cao tính bền vững về môi trường và thúc đẩy việc sử dụng năng lượng sạch. Bên cạnh đó, trong thời gian qua, Arab Saudi cũng cho thấy những nỗ lực ngoại giao quốc tế.

Vào tháng 3, Arab Saudi tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Iran trong một thỏa thuận do Trung Quốc làm trung gian, và trong tháng này, nước này đã nối lại quan hệ với Syria. Hội nghị thượng đỉnh Liên đoàn Arab (AL) diễn ra hôm 18/5 tại Arab Saudi cũng đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên Tổng thống Syria sau 12 năm. Arab Saudi đồng thời thúc đẩy thỏa thuận hòa giải tại Sudan, với các cuộc đàm phán giữa quân đội Sudan và Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF) tại Jeddah, Arab Saudi hồi đầu tháng 5 đã có những tiến triển nhất định.

Về phía Canada, theo dữ liệu chính thức, Arab Saudi là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Canada trong khu vực vào năm 2021 với tổng 1,65 tỷ USD. Lợi ích thương mại và kinh tế tiếp tục là một khía cạnh quan trọng trong quan hệ song phương của Canada với Arab Saudi. Hầu hết hàng nhậu khẩu của Canada là dầu mỏ và hóa dầu. Trong khi đó có tới 81% hàng xuất khẩu của Canada sang Arab Saudi là thiết bị vận tải, cùng với một số mặt hàng máy móc, thiết bị điện và điện tử, dụng cụ quang học, y tế. Cựu Thủ tướng Canada Stephen Harper hôm 25/5 cho biết ông rất vui mừng trước tuyên bố hai nước khôi phục quan hệ ngoại giao.

"Arab Saudi là một đối tác lâu năm trong khu vực, một trong những bên mà chúng tôi chia sẻ nhiều lợi ích", ông bình luận. Roland Paris, cựu cố vấn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Trudeau và là giáo sư về các vấn đề quốc tế tại Đại học Ottawa, lại nhận định: "Arab Saudi đóng vai trò then chốt trong khu vực của mình. Đây là một nhân tố quan trọng. Thật hợp lý khi có các đại sứ trở lại vị trí để giữ cho các kênh liên lạc song phương luôn mở".

An Nhiên

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.