Canada - Arab Saudi: Thấy gì từ cái bắt tay sau nửa thập kỷ?

Việc Canada và Arab Saudi nhất trí khôi phục đầy đủ quan hệ ngoại giao hôm 24/5 (giờ địa phương) đã chính thức chấm dứt những bất đồng gây tranh cãi từ năm 2018 vốn làm tổn hại quan hệ và thương mại song phương trong suốt nửa thập kỷ vừa qua.

Tuyên bố từ Bộ Ngoại giao hai nước nêu rõ, quyết định khôi phục quan hệ ngoại giao được đưa ra sau các cuộc thảo luận giữa Thủ tướng Canada Justin Trudeau và Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman bên lề Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) tại Bangkok diễn ra vào tháng 11 năm ngoái. Quyết định này xuất phát từ "mong muốn của cả hai bên nhằm khôi phục quan hệ ngoại giao giữa hai nước trên cơ sở tôn  trọng lẫn nhau và các lợi ích chung". Bộ Ngoại giao Canada đồng thời thông báo nước này đã bổ nhiệm ông Jean-Philippe Linteau làm đại sứ mới tại Arab Saudi.

Canada - Arab Saudi: Thấy gì từ cái bắt tay sau nửa thập kỷ? -0
Lợi ích thương mại và kinh tế là một khía cạnh quan trọng trong mối quan hệ Canada - Arab Saudi. Ảnh: Shutterstock

Việc bình thường hóa quan hệ có thể coi là trái ngọt lớn nhất gặt hái được sau 5 năm quan hệ giữa hai nước vấp phải tổn thương tưởng như không thể hàn gắn. Trước đó, năm 2018, mối quan hệ bang giao hòa hữu giữa Canada và Arab Saudi bất ngờ đứng trước thách thức lớn, sau khi Bộ Ngoại giao Canada hồi tháng 8/2018 đăng tải trên mạng xã hội bày tỏ quan ngại về việc Arab Saudi bắt giữ các nhà hoạt động nhân quyền và yêu cầu nhà chức trách phải thả ngay lập tức các nhà hoạt động này, sau thông tin do Tổ chức Quan sát nhân quyền thế giới cung cấp cho biết Arab Saudi đã bắt các nhà hoạt động vì quyền lợi phụ nữ Samar Badawi và Nassima al-Sadah.

Chính phủ Arab Saudi đã bác bỏ cáo buộc "hoàn toàn sai lầm" của chính quyền Canada, gọi những tuyên bố của Canada là "sự can thiệp trắng trợn đối với các công việc nội bộ của Arab Saudi, đi ngược lại các tiêu chuẩn quốc tế cơ bản và các giao thức quốc tế". Chính phủ Arab Saudi đồng thời yêu cầu Đại sứ Canada tại Riyadh lập tức rời khỏi nước này và triệu Đại sứ Arab Saudi tại Canada về nước, đóng băng mọi giao dịch về thương mại và đầu tư giữa hai bên.

Không dừng lại ở đó, Hãng hàng không quốc gia Arab Saudi cũng quyết định dừng tất cả các chuyến bay đến và đi từ Toronto, Canada. Mọi chương trình hợp tác về giáo dục giữa Arab Saudi và Canada đồng thời trì hoãn từ thời điểm này.

Sau nửa thập kỷ, nỗ lực bình thường hóa quan hệ đã thành hiện thực, vào đúng thời điểm Arab Saudi đang điều chỉnh chiến lược trong chính sách ngoại giao của mình. "Có một chính sách đối ngoại mới đang được triển khai. Arab Saudi đang ngày càng nỗ lực tự khẳng định mình hơn nữa trên trường quốc tế thông qua vai trò trung gian hòa giải và nâng cao hình ảnh ngoại giao của mình", bà Anna Jacobs, chuyên gia phân tích thuộc International Crisis Group nhận định. Reuters lại cho rằng, nền kinh tế nghìn tỉ USD đang tìm cách thoát khỏi danh xưng truyền thống là một nhà sản xuất dầu bảo thủ, hiếu chiến, và hướng tới vị thế của một đối tác kinh tế toàn cầu cũng như trung tâm kinh doanh và du lịch quan trọng của khu vực.

Cụ thể, Arab Saudi đã bắt tay vào một chương trình phát triển quy mô lớn với mục tiêu đa dạng hóa nền kinh tế khỏi dầu mỏ được gọi là "Tầm nhìn 2030", bao gồm sự phát triển của các lĩnh vực công nghiệp mới như sản xuất, hậu cần, du lịch và giải trí. Tầm nhìn này cũng đề cao tính bền vững về môi trường và thúc đẩy việc sử dụng năng lượng sạch. Bên cạnh đó, trong thời gian qua, Arab Saudi cũng cho thấy những nỗ lực ngoại giao quốc tế.

Vào tháng 3, Arab Saudi tái thiết lập quan hệ ngoại giao với Iran trong một thỏa thuận do Trung Quốc làm trung gian, và trong tháng này, nước này đã nối lại quan hệ với Syria. Hội nghị thượng đỉnh Liên đoàn Arab (AL) diễn ra hôm 18/5 tại Arab Saudi cũng đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên Tổng thống Syria sau 12 năm. Arab Saudi đồng thời thúc đẩy thỏa thuận hòa giải tại Sudan, với các cuộc đàm phán giữa quân đội Sudan và Lực lượng Phản ứng Nhanh (RSF) tại Jeddah, Arab Saudi hồi đầu tháng 5 đã có những tiến triển nhất định.

Về phía Canada, theo dữ liệu chính thức, Arab Saudi là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Canada trong khu vực vào năm 2021 với tổng 1,65 tỷ USD. Lợi ích thương mại và kinh tế tiếp tục là một khía cạnh quan trọng trong quan hệ song phương của Canada với Arab Saudi. Hầu hết hàng nhậu khẩu của Canada là dầu mỏ và hóa dầu. Trong khi đó có tới 81% hàng xuất khẩu của Canada sang Arab Saudi là thiết bị vận tải, cùng với một số mặt hàng máy móc, thiết bị điện và điện tử, dụng cụ quang học, y tế. Cựu Thủ tướng Canada Stephen Harper hôm 25/5 cho biết ông rất vui mừng trước tuyên bố hai nước khôi phục quan hệ ngoại giao.

"Arab Saudi là một đối tác lâu năm trong khu vực, một trong những bên mà chúng tôi chia sẻ nhiều lợi ích", ông bình luận. Roland Paris, cựu cố vấn chính sách đối ngoại của Thủ tướng Trudeau và là giáo sư về các vấn đề quốc tế tại Đại học Ottawa, lại nhận định: "Arab Saudi đóng vai trò then chốt trong khu vực của mình. Đây là một nhân tố quan trọng. Thật hợp lý khi có các đại sứ trở lại vị trí để giữ cho các kênh liên lạc song phương luôn mở".

An Nhiên

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.