Can thiệp giác quan người bệnh Alzheimer

Theo ước tính, có khoảng 5 triệu người ở Mỹ bị mắc bệnh Alzheimer, dạng phổ biến nhất của chứng mất trí, và con số này được dự đoán sẽ tăng gấp 2 lần vào năm 2050. Mọi cách phòng và chữa bệnh từ trước đến nay lại không mấy hiệu quả, song sau khi chúng ta hiểu được nhiều hơn về vùng mang nhiều khiếm khuyết nhất của não bộ, những liệu pháp tâm lý hành vi cũng từ đó ngày càng được chú trọng nhằm cải thiện chất lượng cuộc sống và làm chậm sự phát triển của bệnh.

Viện dưỡng lão Kobernick-Anchin ở thị trấn Sarasota đã mang phương pháp điều trị can thiệp giác quan đến với người dân vùng tây nam Florida, Mỹ. Kobernick-Anchin được thành lập năm 1993 bởi Hội đồng Nhà ở Do Thái Sarasota Manatee với mục tiêu trở thành một khu nhà ở phi lợi nhuận dành cho người cao tuổi với nhiều tiện ích như những căn hộ riêng và khu vực chăm sóc trí nhớ.

Phòng đa giác quan mới của viện dưỡng lão Kobernick-Anchin.
Phòng đa giác quan mới của viện dưỡng lão Kobernick-Anchin.

Liệu pháp tâm lý Snoezelen (SNOO-zelen), được ghép từ hai từ mang nghĩa "thư giãn" và "khám phá" trong tiếng Hà Lan là phương pháp đưa môi trường tương tác giữa những trải nghiệm và hình thức giải trí sẽ giúp toàn bộ 5 giác quan cùng nhau hoạt động. Ở Hà Lan, liệu pháp này thường được dùng cho trẻ em mắc bệnh tự kỷ. Song, việc áp dụng liệu pháp tâm lý này với bệnh nhân lớn tuổi - đặc biệt là những người mắc chứng mất trí - đang bắt đầu được mở rộng từ châu Âu sang Mỹ.

Elyse Gordon, Giám đốc chương trình giải thích rằng mỗi cư dân ở Kobernick-Anchin sử dụng căn phòng thiết kế đặc biệt với sự theo dõi của chuyên gia trị liệu sẽ nhận được một "chế độ can thiệp giác quan" khác nhau tùy thuộc vào nhu cầu điều trị và yêu cầu cá nhân của mỗi người. Gordon cho biết: "Cảm giác của bạn khi ngồi trên tàu lượn siêu tốc hoàn toàn khác với cảm giác của tôi. Và đối với bạn, có thể mùi hương của hoa oải hương gây cảm giác khó chịu hoặc cũng có thể nhẹ nhàng, dễ chịu".

Khung cảnh thiên nhiên được chiếu lên tường trong phòng đa giác quan.
Khung cảnh thiên nhiên được chiếu lên tường trong phòng đa giác quan.

Một số người ưa thích mùi hương của gỗ cây tuyết tùng hơn hoa oải hương hoặc cảm thấy thoải mái khi ngồi trên một chiếc ghế dựa bập bênh nhịp nhàng hơn là một chiếc ghế nệm với gối mát xa. Họ cũng có thể cảm thấy tuyệt vời nhất với từng loại môi trường kích thích riêng biệt, như khi nằm trong một căn phòng tối với bầu trời đầy sao lấp lánh được chiếu lên trần cùng tiếng dế và chim chóc phát ra từ hệ thống âm thanh.

Cho đến nay, không thể xác định được có bao nhiêu viện dưỡng lão đã thiết lập những phòng đa giác quan như thế này tại Mỹ, tuy nhiên, một viện dưỡng lão cũng đang dần bổ sung liệu pháp này sau khi giao cho một trụ sở tại Southampton, Pennsylvania, Mỹ thực hiện nghiên cứu. Rochelle Robbins, nhà tâm lý học và chủ nhiệm Trường Nghệ thuật và Khoa học của Đại học Holy Family, đã giúp hướng dẫn việc thực hiện công trình nghiên cứu này dựa trên những đánh giá thường xuyên sau từng chu kỳ 90 ngày về nỗi lo âu và tâm trạng chán nản của cư dân trong viện dưỡng lão.

Những sợi cáp quang giúp tăng cường xúc giác và khả năng tiếp nhận cảm giác.
Những sợi cáp quang giúp tăng cường xúc giác và khả năng tiếp nhận cảm giác.

Qua đó, theo báo cáo của các nhà nghiên cứu trên tạp chí Long-Term Living, có khoảng 14 trên tổng số 15 vấn đề được chọn nghiên cứu cho thấy có sự cải thiện rõ rệt trong tâm trạng và khả năng tương tác xã hội của các bệnh nhân sau 3 tháng điều trị. Rochelle Robbins cho biết: "Hiện nay, không có nhiều những nghiên cứu nhằm giúp đỡ những bệnh nhân mắc chứng mất trí. Ở đây, chúng tôi không xét đến cách chữa trị chứng mất trí. Chúng tôi chỉ xem xét về chất lượng cuộc sống của người bệnh".

Robbins bị ấn tượng bởi cách những hình ảnh - chẳng hạn như cá biển nhiệt đới tìm cách vượt qua bức tường - có thể khơi dậy ký ức của những bệnh nhân có lối sống khép kín, ít khi trải lòng mình.

Những dụng cụ cầm trên tay nhằm kích thích xúc giác.
Những dụng cụ cầm trên tay nhằm kích thích xúc giác.

Robbins cho biết: "Mức độ chán nản đã giảm xuống và chúng tôi cảm thấy những bệnh nhân này có thể sử dụng thuốc ít hơn trước. Chúng tôi cũng đồng thời nhận ra liệu pháp này không phải dành cho tất cả mọi người. Vẫn có một số bệnh nhân từ chối bước vào căn phòng đó".

Gordon cho biết, những hình ảnh trong căn phòng có thể khơi dậy những ký ức vui vẻ, dễ chịu - chẳng hạn như những lần nghỉ mát tại bãi biển hay những ngày lễ - từ đó giúp những người lãnh đạm bắt đầu trở nên cởi mở hơn. Như ở trường hợp của người phụ nữ thường xuyên cảm thấy bị mất phương hướng, nay khả năng tập trung bắt đầu phục hồi sẽ giúp cô ấy tăng cường khả năng định hướng của mình.

Thục Miên (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.