Cấm vũ khí hạt nhân - được hay không?

Hơn 70 năm sau khi thế giới chứng kiến sức mạnh hủy diệt của vũ khí hạt nhân tại Nhật Bản, thế giới đạt được thỏa thuận về hiệp định cấm vũ khí hạt nhân toàn cầu tại hội nghị đàm phán kết thúc hôm 7-7 tại trụ sở Liên Hiệp Quốc.

Bản dự thảo hiệp định dài 10 trang đã được mang ra thảo luận lần cuối với 192 thành viên LHQ tham dự. Sau nhiều tháng đàm phán, điều chỉnh, đây là bản dự thảo hoàn chỉnh nhất, được nhiều quốc gia ủng hộ nhất. Kết quả bỏ phiếu hôm 7-7 có 122 quốc gia ủng hộ việc thông qua hiệp định, 9 quốc gia có sở hữu vũ khí hạt nhân không tham gia bỏ phiếu, trong đó có Mỹ, CHDCND Triều Tiên, và một bỏ phiếu chống (Hà Lan).

Theo kế hoạch, bản dự thảo hiệp định cấm vũ khí hạt nhân sẽ được mang ra trình tại hội nghị thường niên Đại hội đồng LHQ để các nước thành viên ký tên phê chuẩn hiệp định, bắt đầu từ ngày 20-9 tới. Tiếp đến, 90 ngày sau khi có từ 50 quốc gia trở lên phê chuẩn, Hiệp định sẽ chính thức có hiệu lực pháp lý.

Hội nghị của LHQ về hiệp định cấm vũ khí hạt nhân. Ảnh: AFP.
Hội nghị của LHQ về hiệp định cấm vũ khí hạt nhân. Ảnh: AFP.

Sau khi cuộc bỏ phiếu thành công, cả hội trường vỡ òa vui mừng, vì rốt cuộc một bước đi hướng đến việc phi hạt nhân hóa toàn cầu cũng đã được thực hiện, dù đây chỉ mới là bước đi đầu tiên và vẫn còn lắm chông gai phía trước. Thực tế ngay khi hiệp định được các nước đồng thuận thông qua, nó đã bị nhiều nước, trong đó có Mỹ và các đồng minh thân cận, công khai bác bỏ, gọi đó một hành động sai trái, lừa dối.

Sau khi hiệp định được thông qua, Mỹ, Anh và Pháp đã đồng loạt tuyên bố “không bao giờ ký tên phê chuẩn hay tham gia hiệp định này. Trong tuyên bố chung, 3 cường quốc hạt nhân này cho rằng, “cấm vũ khí hạt nhân có chủ đích nhưng không đề cập rõ ràng những mối bận tâm về an ninh vốn là lý do cho sự cần thiết phải răn đe bằng vũ khí hạt nhân, thì không thể mang đến kết quả xóa bỏ vũ khí hạt nhân và cũng sẽ không đảm bảo an ninh cho bất kỳ quốc gia nào hay hòa bình, ổn định của thế giới”.

Elayne Whyte Gómez, chủ tịch hội nghị đàm phán thông qua hiệp định cấm vũ khí hạt nhân của LHQ, vui mừng sau khi hiệp định được thông qua.
Elayne Whyte Gómez, chủ tịch hội nghị đàm phán thông qua hiệp định cấm vũ khí hạt nhân của LHQ, vui mừng sau khi hiệp định được thông qua.

Các nhóm vận động giải giáp vũ khí nhân hóa và ủng hộ hiệp định nói rằng họ không mong đợi các cường quốc hạt nhân tham gia phê chuẩn hiệp định, vì chắc chắn đây là điều họ không mong muốn. Nhưng người ta vẫn hy vọng sự đồng tình ủng hộ hiệp định rộng rãi sẽ tạo nên một sự lan tỏa để từng bước gia tăng áp lực của cộng đồng và việc bị xem là “mối đe dọa hạt nhân của thế giới” sẽ dần dần thuyết phục các cường quốc tham gia.

Một vấn đề không nhỏ cũng được đặt ra là liệu việc cấm vũ khí hạt nhân sau khi hiệp định được phê chuẩn và có hiệu lực có khả thi hay không. Thế giới cũng từng có những hiệp ước cấm vũ khí hóa học và vũ khí sinh học, mìn sát thương và bom chùm từng một thời được xem là hợp lý, được chấp nhận rộng rãi nhưng đến nay được xem như “lá bùa vô hiệu”, không thể ngăn được tình trạng sử dụng phổ biến các loại vũ khí này.

Thậm chí, mìn sát thương còn được sử dụng nhiều hơn tại các điểm nóng xung đột trên thế giới, và những đối tượng tham gia các cuộc xung đột đó không quan tâm có lệnh cấm hay không.

Các đại sứ Mỹ và Anh tại hội nghị, không tham gia bỏ phiếu.
Các đại sứ Mỹ và Anh tại hội nghị, không tham gia bỏ phiếu.

Vũ khí hạt nhân là đối tượng phức tạp hơn nhiều so với các loại vũ khí nêu trên. Từng là đối tượng hạn chế, cấm phổ biến từ sau chiến tranh thế giới lần thứ II, sau khi Mỹ ném 2 quả bom hạt nhân xuống 2 thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản, cho đến nay thế giới vẫn chưa hề giảm đi sự hiện diện của vũ khí hạt nhân.

Sự hủy diệt khủng khiếp của 2 quả bom hạt nhân đó đã châm ngòi cho cuộc chạy đua vũ trang chế tạo bom hạt nhân chưa từng có trong lịch sử nhân loại suốt nhiều thập kỷ. Và từ năm 1998 thế giới đã chứng kiến sự xuất hiện thêm 3 quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân mới là Israel, Ấn Độ và Pakistan. Iran có chương trình nghiên cứu hạt nhân chưa đạt đến mức độ sản xuất vũ khí đã phải dừng lại do sức ép của Mỹ và cộng đồng thế giới, còn CHDCND Triều Tiên thì đang trên đường hoàn thiện quả bom hạt nhân đầu tiên sau 6 lần nổ thử bất chấp áp lực của cộng đồng thế giới.

Song song với chạy đua vũ trang hạt nhân là những nỗ lực hạn chế, cắt giảm kho vũ khí hủy diệt hàng loạt của thế giới, nhưng những nỗ lực đó đến nay chỉ mang lại kết quả rất hạn chế, so với những gì thế giới vẫn đang phải canh cánh lo lắng.

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.

Khi AI bước vào chiến trường

Khi AI bước vào chiến trường

Quân đội Mỹ đang phát triển các mô hình AI được huấn luyện dựa trên dữ liệu từ nhiệm vụ thực tế, với mục tiêu triển khai một chatbot AI (trí tuệ nhân tạo) dành riêng cho binh sĩ, cho thấy tham vọng đẩy nhanh ứng dụng AI trong quân sự.

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Những bí mật không thể xóa trong dữ liệu ADN

Ngày 23/3/2025, công ty xét nghiệm gen 23andMe nộp đơn xin bảo hộ phá sản theo Chương 11 tại Tòa Phá sản Mỹ khu vực Đông Missouri. Trong vòng 24 giờ, lượng truy cập vào trang web của công ty tăng 526%. Không phải vì khách hàng muốn đọc thông báo phá sản, mà vì hàng triệu người đổ xô vào trang hỗ trợ với một mục đích duy nhất: xóa dữ liệu ADN của mình trước khi chúng bị chuyển giao trong một thương vụ phá sản. Nhưng câu hỏi mà không ai trong số họ có thể trả lời được là: liệu xóa có còn kịp không?

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Bộ xương giả và 41 năm tự đánh lừa của khoa học Anh

Suốt 41 năm, giới khoa học và công chúng đã đặt niềm tin vào một “sự thật” mang tên “Người Piltdown”. Vụ lừa đảo kinh điển này không chỉ phơi bày sự xảo quyệt của một cá nhân, mà còn là lời cảnh báo sâu sắc về những điểm mù của tri thức khi bị dẫn dắt bởi thiên kiến xác nhận và lòng tự tôn dân tộc thái quá.

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Bom không nổ hủy diệt hệ thống điện

Lực lượng Nga tại các khu vực tạm chiếm thuộc vùng Donetsk tuyên bố rằng, lực lượng Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái (UAV) trang bị bom graphite (than chì) trong các cuộc tấn công ban đêm. Điều này làm dấy lên nhiều câu hỏi về loại vũ khí này, lý do tại sao chúng có thể hiệu quả, và loại máy bay không người lái nào của Ukraine có khả năng mang loại vũ khí này?

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Vũ khí “Made in Japan” mở đường tiến ra thị trường toàn cầu

Sau nhiều thập kỷ tự ràng buộc bởi các chính sách hạn chế nghiêm ngặt, Nhật Bản đã chính thức dỡ bỏ rào cản xuất khẩu vũ khí sát thương. Bước ngoặt này mở ra vận hội mới cho ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản và đưa các sản phẩm "Made in Japan" vào thị trường vũ khí toàn cầu - một thị trường mà Tokyo chưa từng thực sự đặt chân vào kể từ sau Thế chiến II.

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.