Cái chết bí ẩn của Pharaoh Tutankhamun: Lời nguyền chết chóc…

Tutankhamun, hay còn gọi là vua Tut, được coi là vị Pharaoh nổi tiếng nhất của Ai Cập thời cổ đại. Xung quanh nhân vật này tồn tại rất nhiều bí ẩn kì lạ, đặc biệt là sau cái chết “không lời giải thích” của ông vào năm 1323 TCN ở tuổi 18.

Sự bí ẩn ngày càng gia tăng khi lăng mộ Tutankhamun được khai mở, gây ra hàng loạt những sự kiện xui xẻo cũng như khiến nhiều người tiến vào khu hầm mộ phải “trả giá đắt”.

Người ta đồn rằng, chính lời nguyền kì quái trên lăng mộ của Pharaoh Tutankhamun đã dẫn đến những cái chết bí ẩn của nhiều nhà khoa học và những người liên quan, từ đó tạo nên nhiều giai thoại chưa thể giải đáp khiến cả thế giới phải hoang mang và lo sợ.

Cái chết bí ẩn

Tutankamun là vị Pharaoh trẻ tuổi nhất trong lịch sử Ai Cập cổ đại, sinh vào khoảng năm 1341 TCN ở vùng Ankhetalen (ngày nay là Tell el Amarna). Tutankhamun lên ngôi năm 1332 TCN lúc vừa tròn 9 tuổi, là vị Pharaoh đời thứ 18 thuộc Vương triều Ai Cập.

Triều đại Tutankhamun được coi là thời kỳ hoàng kim rực rỡ nhất trong mọi triều đại Pharaoh khi Tutankhamun có công cải cách lại văn hóa tôn giáo từ những sai lầm mà người cha Akhenaten - một vị Pharaoh “dị giáo” chỉ tôn thờ thần Aten - để lại. 

Tuy nhiên, khi vừa tròn 18 tuổi, Pharaoh Tutankhamun đột ngột qua đời một cách bí ẩn, mang theo xuống lăng mộ cuộc đời nhuốm màu thần bí của mình.

Có thể nói, cả cuộc đời Tutankhamun là một chuỗi những bí ẩn, mà cho đến nay chưa ai có thể làm sáng tỏ. Bắt đầu từ việc đưa ra ánh sáng những mưu đồ trong hoàng tộc bao quanh vị Pharaoh trẻ tuổi.

Howard Carter (phải) và Carnavon (trái) là hai trong số nhiều nạn nhân của “lời nguyền Tutankhamun”.
Howard Carter (phải) và Carnavon (trái) là hai trong số nhiều nạn nhân của “lời nguyền Tutankhamun”.

Sự kiện Tutankhamun lên ngôi trị vì khi chưa tròn 10 tuổi, theo các nhà nghiên cứu, thực chất là do bàn tay thâu tóm và “múa rối” của tên quân sư gian trá Ay từng phụng sự Akhenaten. Vua Tut lúc đó chỉ mới là một đứa trẻ và Ay đã khống chế ông nhằm thao túng bộ máy chính quyền Ai Cập, từ đó chia cắt đất nước.

Sau tang lễ của vua Tut, Ay đã kết hôn với vợ ông là Ankhsenamun và lên ngôi trở thành Pharaoh. Sự “trùng hợp” đến lạ thường này làm nảy sinh hoài nghi rằng liệu có phải chính Ay đứng sau màn kịch “thao túng” Tutankhamun trẻ tuổi, để rồi ra tay sát hại ông, và sau cùng đoạt quyền cai trị Ai Cập?

Trên thực tế, xác ướp Pharaoh Tutankhamun đã được nghiên cứu trực tiếp nhiều lần nhằm xác định chính xác nguyên nhân cái chết của ông. 

Trong đó, phát hiện quan trọng hơn cả là mảnh xương vỡ trên sọ của Tutankhamun thông qua chụp X-quang vào năm 1968, từ đó bắt đầu xuất hiện tin đồn vị Pharaoh trẻ này bị giết hại. Tuy nhiên, gần đây, giới nghiên cứu đã xác định rằng chấn thương trên hộp sọ xảy ra sau khi chết, có thể là trong quá trình ướp xác hoặc do sự khai quật của các nhà khảo cổ.

Điều khó hiểu là, chụp cắt lớp cho thấy xương đùi trái của Tutankhamun bị gãy, có lưu dấu vết của dung dịch ướp xác. Giả thuyết mới được đưa ra là: Tutankhamun phải chịu đựng vết thương không thể lành, dẫn đến tình trạng nhiễm trùng máu nặng và cuối cùng buộc phải chấp nhận cái chết.

Trong khi đó, một số kết quả nghiên cứu khác lại khẳng định Tutankhamun đã bị sốt rét nặng và mắc rất nhiều bệnh di truyền khi còn sống nên không thể “thọ” quá 20 tuổi. Điều ngạc nhiên là, theo kết quả chụp cắt lớp, một chân của Tutankhamun bị gẫy và xương sống của vị vua trẻ bị cong vẹo nghiêm trọng. 

Có vẻ như Tutankhamun không hề tráng kiện, mà vị Pharaoh này có thân thể gầy gò, chân phải thiếu ngón, chân trái dị dạng, và đi lại phải dựa vào gậy.

Một bí ẩn mới cần được giải đáp: điều gì đã khiến một chàng trai mới 18 tuổi phải chịu những dị tật này? Kết quả phân tích ADN trên hài cốt của vua Tut và họ hàng đã gây sốc dư luận. 

Theo đó, sự ra đời của vị Pharaoh có thể là kết quả của mối tình loạn luân giữa Akhenaten với một trong các người chị.

Ở vào thời điểm đó, giao phối cận huyết đã lan tràn rộng rãi trong các hoàng gia Ai Cập cổ đại khi những người tự coi mình là hậu duệ của các vị thần và mong muốn duy trì dòng máu tinh khiết.

Từ đây lại xuất hiện một nghi vấn khó hiểu: ai mới thực sự là mẹ của vị Pharaoh này? Tutankhamun ban đầu tên là Tutankhaten, có nghĩa “hiện thân của Aten”, sau đó đổi tên thành Tutankhamun có nghĩa là “hiện thân của Amun” - người trị vì thành Heliopolis vùng thượng Ai Cập - khi cha ông qua đời.

Một số nhà nghiên cứu tin rằng, Tutankhamun là con ruột của Akhenaten và nữ hoàng Nefertiti, trong khi xuất hiện một số quan điểm khẳng định vợ hai Kiya của Akhenaten mới là người hạ sinh Tutankhamun. Các phân tích ADN trên một số xác ướp được tìm thấy trong Thung lũng của các vị vua Ai Cập đã chỉ rõ vị trí ngôi mộ của cha mẹ Tutankhamun, xong vẫn chưa thể khẳng định chắc chắn danh tính. Chỉ biết rằng, những xác ướp này là những họ hàng rất gần của vua Tut.

Lời nguyền chết chóc

Câu chuyện về Tutankhamun càng trở nên hấp dẫn, không chỉ bởi những đồn đoán không ngừng sau cái chết bí ẩn của ông, mà còn xuất phát từ chính việc khai quật lăng mộ vị Pharaoh này.

Trong khi các nhà khoa học “lao tâm khổ tứ” đi tìm sự thật về cái chết của vị Pharaoh trẻ tuổi thì cũng là lúc xảy ra hàng loạt những hiện tượng kỳ quái và những cái chết của những người có liên quan tới khu hầm mộ Tutankhamun.

Truyền thuyết kể rằng hầm mộ bị khai quật là động thái “đánh thức giấc ngủ dài” của Pharaoh Tutankhamun và khởi động một lời nguyền chết chóc giáng lên những người có liên quan vì đã “xâm phạm giấc ngủ của Ngài”, rằng “bất cứ kẻ nào vào mộ với tâm hồn đen tối, Ngài sẽ bóp cổ hắn như bóp nát một con chim”.

Câu chuyện bắt đầu với nhà khảo cổ học Howard Carter – người dẫn đầu đoàn khảo cổ phát hiện ra ngôi mộ của vua Tut vào ngày 4-11-1929. Đây là sự kiện gây chấn động thời bấy giờ, tạo nên bước đột phá trong lĩnh vực khảo cổ học. 

Thế nhưng, vào đúng ngày tìm thấy lăng mộ, Howard trở về nhà và nhận ra rằng con chim hoàng yến của ông đã bị rắn hổ mang ăn thịt. Với người Ai Cập, rắn hổ mang được coi là biểu tượng của người canh giữ lăng mộ.

Sau đó, “lời nguyền Tutankhamun” lại ứng nghiệm với Carnavon - nhà tài trợ cho cuộc khai quật hầm mộ khi ông qua đời vì một vết muỗi cắn. 

Một điều trùng hợp đáng sợ là, hai ngày sau khi Carnavon qua đời, xác ướp Tutankhamun được kiểm tra và các nhà nghiên cứu đã phát hiện một vết đỏ ở vị trí tương tự vết muỗi cắn của Carnavon trên khuôn mặt vị vua trẻ.

“Lời nguyền Tutankhamun” tiếp tục “ám” nhà khảo cổ học Arthur Mace thuộc nhóm nghiên cứu khai quật lăng mộ. Ông rơi vào trạng thái hôn mê rồi qua đời mà không rõ nguyên nhân. Những ngày tiếp đó, một chuỗi những cái chết bí hiểm tiếp tục phủ bóng đen lên dự án của Howard Carter.

Trong suốt những năm từ 1923 tới 1934, ở London (Anh) rộ lên câu chuyện về lời nguyền liên quan tới xác ướp của một vị Pharaoh Ai Cập cổ đại trẻ tuổi do nhà khảo cổ Howard Carter khai quật. 

Cụ thể, hơn 20 người liên quan đến việc khai quật hầm mộ của Pharaoh Tutankhamun đều chết một cách hết sức kỳ lạ và bí ẩn trong những năm sau đó. 

Hầm mộ bị khai quật là động thái “đánh thức giấc ngủ dài” của Pharaoh Tutankhamun và khởi động một loạt lời nguyền chết chóc.
Hầm mộ bị khai quật là động thái “đánh thức giấc ngủ dài” của Pharaoh Tutankhamun và khởi động một loạt lời nguyền chết chóc.

Nhân vật chính Howard Carter - người trực tiếp mở cửa lăng mộ - sau đúng một thập kỷ đã qua đời vào ngày 2-3-1939 do chứng ung thư hạch quái ác.

Tuy nhiên, lời nguyền Tutnakhanmun còn tiếp diễn và xảy ra với những người quấy nhiễu lăng mộ và xác ướp trong nhiều thập kỷ sau. Năm 1972, bảo tàng Anh tiếp nhận kho báu trong lăng mộ vua Tutankhanmun để trưng bày. 

Giám đốc ban di sản là tiến sĩ Gamal Mehrez đã cười nhạo “lời nguyền Tutankhamun” và nói rằng tất cả những cái chết và bất hạnh của những người liên quan tới lăng mộ chỉ là sự “trùng hợp ngẫu nhiên”.

Ngay sau đó, khi đang giám sát việc đóng gói các hiện vật được chuyển tới bảo tàng, ông đã qua đời một cách bí hiểm. Ngay cả những thành viên của phi hành đoàn trên chuyến bay chở những cổ vật Tutankhamun cũng gặp những điều không may. 

Đơn cử như kỹ sư hàng không Ken Parkinson bị liên tiếp những cơn đau tim định kỳ hàng năm vào đúng ngày chuyến bay chở kho báu đến Anh vào năm 1972, và cuối cùng qua đời vào năm 1978.

Dù nhiều nhà khoa học cho rằng nguyên nhân dẫn đến chuỗi cái chết của những nạn nhân xấu số là do nhiều loại vi khuẩn lâu năm, hay các loại khí độc hại với nồng độ cao trong môi trường ẩm ướt của hầm mộ, nhưng vẫn có rất nhiều tranh cãi nổ ra về sức mạnh tâm linh của “lời nguyền Tutankhamun” hơn 3000 năm tuổi. 

Một số nhà nghiên cứu còn nhận định, lời nguyền thực chất là một chiến thuật đánh vào tâm lý con người của người Ai Cập.

Theo đó, những cái chết đáng ngờ và nỗi bất hạnh khủng khiếp kia có thể do các vị quan tư tế tạo ra để bảo vệ lăng mộ của vua Tut. Nhiều cá nhân hoài nghi về sự linh ứng của lời nguyền chết chóc khi chỉ ra rằng chỉ có vài người đột ngột chết một cách đáng ngờ, trong khi đó những người còn lại qua đời vì tuổi già hay bệnh nan y. 

Thậm chí có nhiều cá nhân vẫn sống khỏe mạnh. Tuy vậy, dù có bất kỳ suy luận nào đi chăng nữa thì “lời nguyền Tutankhamun” vẫn là một bài toán “hóc búa” mà cả thế giới truy tìm suốt gần 100 năm qua.

Việt Dũng

Các tin khác

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không trong thời đại mới

Trinh thám trên không đã và đang là một trong các nhân tố chủ đạo trong chiến tranh hiện đại. Sự xuất hiện dày đặc của nhiều mẫu máy bay không người lái (UAV) phục vụ công tác tình báo, theo dõi và do thám (ISR) trên chiến trường lại càng khẳng định vai trò của trinh thám trên không.

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Mặt Trăng đang trở thành chiến trường quyền lực mới

Sau hơn nửa thế kỷ, con người sắp in dấu chân trở lại Mặt Trăng. Tuy nhiên, “lục địa thứ 8” giờ đây đang chật chội hơn trước rất nhiều. Đấy không chỉ là cuộc đối đầu song phương giữa Mỹ và Liên Xô như thời Chiến tranh lạnh, mà đã trở thành một sân chơi đa cực với sự tham gia quyết liệt của nhiều quốc gia và cả những liên minh.

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Khi AI vừa là mũi giáo vừa là tấm khiên?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần thoát ly khỏi vai trò công cụ hỗ trợ để trở thành tác nhân cốt lõi làm thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu. Từ khả năng tìm kiếm lỗ hổng bảo mật với tốc độ ánh sáng của các mô hình ngôn ngữ lớn đến những "tác nhân AI" tự vận hành cuộc tấn công, trí tuệ nhân tạo đang mang đến những thách thức chưa từng có trong lĩnh vực này.

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Kinh tế thế giới trước ngã rẽ khủng hoảng đa chiều?

Diễn ra từ ngày 13 tới ngày 18/4, Hội nghị Mùa xuân do Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới (WB) đồng tổ chức thu hút sự tham gia của hơn 190 bộ trưởng tài chính, thống đốc ngân hàng trung ương, cùng hàng nghìn đại diện các tổ chức quốc tế, học giả và doanh nghiệp. Những cuộc thảo luận của giới tài chính toàn cầu ở Washington lần này đã khép lại với những cảm giác ảm đạm, song hành với sự đồng thuận thay đổi rõ rệt trong nhận thức chung: Cộng đồng tài chính quốc tế đã và đang buộc phải chuyển sang chế độ quản lý khủng hoảng, trong khi guồng máy kinh tế thế giới đối mặt với sự rạn nứt cấu trúc sâu sắc, thay vì chỉ là một đợt suy thoái mang tính chu kỳ.

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức và tham vọng làm chủ “chiến trường thủy tinh”

Quân đội Đức đang đẩy nhanh lộ trình tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) và hạ tầng vệ tinh quy mô lớn nhằm biến chiến trường trở nên "trong suốt như thủy tinh". Với tư duy lấy dữ liệu làm trung tâm, họ kỳ vọng sẽ rút ngắn chu kỳ ra quyết định từ nhiều ngày xuống còn vài phút, tạo ra lợi thế áp đảo trước các đối thủ tiềm tàng thông qua khả năng quan sát vượt trội và phản ứng tốc độ cao.

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Chuyện “trong nguy có cơ” tại eo biển Hormuz

Eo biển Hormuz, "yết hầu năng lượng" của thế giới, là nơi chứng kiến khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 15 - 20% nguồn cung toàn cầu, được trung chuyển mỗi ngày. Kể từ cuối tháng 2/2026, khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát, trật tự quen thuộc nhanh chóng bị phá vỡ. Số lượng tàu qua lại eo biển giảm mạnh, từ khoảng 135 chuyến/ngày xuống chỉ còn trung bình khoảng 6 chuyến/ngày trong tháng 3/2026, thậm chí có thể còn thấp hơn. Thị trường năng lượng chịu một cú sốc nguồn cung rõ rệt, giá dầu Brent tăng mạnh, có thời điểm vượt mốc 100 USD/thùng và kéo theo áp lực lạm phát lan rộng.

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Giải mã những vũ khí lần đầu thực chiến trong xung đột tại Iran

Từ hệ thống đánh chặn bằng tia laser Iron Beam, tên lửa PrSM, phi đội drone tự hành Lucas cho tới tên lửa siêu vượt âm Fattah-2, cuộc xung đột tại Iran đã trở thành nơi trình làng hàng loạt vũ khí thế hệ mới. Các khí tài này tham gia rất hiệu quả vào các kịch bản tác chiến cường độ cao, tạo ra những khác biệt rõ rệt trên chiến trường.

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Trái đất “cựa mình”, AI sẽ lên tiếng

Những vết nứt nhỏ trên bậc thềm, những thân cây nghiêng bất thường hay lớp tuyết lặng lẽ tích tụ trên sườn núi - tất cả từng là dấu hiệu khó nhận biết của thảm họa. Nhưng giờ đây, khi Trái Đất chuyển động, trí tuệ nhân tạo đang giúp con người nhìn thấy những điều tưởng như vô hình, mở ra cơ hội cứu sống hàng nghìn sinh mạng mỗi năm.

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Tiền lệ pháp lý định hình lại kỷ nguyên mạng xã hội

Một phán quyết mang tính bước ngoặt tại Mỹ đã lần đầu tiên buộc hai ông lớn ngành công nghệ là Meta và Google phải chịu trách nhiệm không phải vì những gì người dùng đăng tải, mà vì chính cách các nền tảng này được thiết kế để cuốn người trẻ vào những vòng lặp vô tận của màn hình điện thoại. Được ví như "khoảnh khắc thuốc lá" của thế kỷ 21, phán quyết này mở ra làn sóng kiện tụng và siết chặt pháp lý để kiểm soát cách thức các nền tảng số được thiết kế và vận hành.

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Khi cỗ máy tự quyết định, ai sẽ là người chịu trách nhiệm?

Vào năm 1942, khi thế giới còn đang chìm trong khói lửa của Chiến tranh thế giới thứ hai, nhà văn khoa học viễn tưởng Isaac Asimov đã thai nghén một ý tưởng đầy tính nhân văn: "Ba định luật Robot". Đó là bộ quy tắc được "cài đặt" trong bộ não của robot để đảm bảo chúng không làm hại con người. Hơn 80 năm sau, thế giới đã bước vào một kỷ nguyên mà những cỗ máy biết tự "suy nghĩ" và "hành động" không còn là nhân vật trong tiểu thuyết. Câu hỏi được đặt ra lúc này là liệu chúng ta có cần một bộ luật tương tự để bảo vệ chính chúng ta khỏi những cỗ máy?

Chiếc kính thiên lý

Chiếc kính thiên lý

Kính thiên lý (kính viễn vọng) được đưa vào Việt Nam sớm nhất qua các giáo sĩ phương Tây và thương nhân trong thời các chúa Nguyễn (thế kỷ XVII - XVIII). Sử sách cho biết, các chúa Nguyễn đã mua loại kính này để phục vụ quân đội và làm phần thưởng cho các tướng lĩnh.

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Cuốn lịch và quyền lực của triều đình

Thời phong kiến, phạm vi quyền lực triều đình không chỉ được thể hiện qua việc sử dụng niên hiệu, tước phong, tên và cấp địa phương được ban cho, mà còn thể hiện trong việc áp dụng bộ lịch của triều đại ấy.

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Đằng sau nghề thương thuyết ransomware

Mối họa từ phần mềm độc hại chuyên dùng để tống tiền (ransomware) ngày càng trở nên cấp bách. Công ty Nghiên cứu an ninh mạng Cybersecurity Ventures (Mỹ) thống kê được giá trị thiệt hại mà các doanh nghiệp, tổ chức trên toàn cầu phải chịu vì ransomware đã lên tới 57 tỷ USD trong năm 2025. Ransomware nở rộ cũng kéo ngành an ninh mạng phát triển theo, trong đó nổi bật là lĩnh vực thương thuyết. "Nghề" thương thuyết với tin tặc đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong mạng lưới an ninh mạng toàn cầu.

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Làn sóng tội phạm mạng thứ năm: Khi AI trở thành “mạch máu” của thế giới ngầm

Trong vài năm gần đây, công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) đã thúc đẩy một bước chuyển biến chưa từng có trong lịch sử tội phạm mạng: từ công cụ hỗ trợ đến cơ sở hạ tầng cốt lõi của các chiến dịch tấn công quy mô toàn cầu. Quá trình này không chỉ khiến các hệ thống an ninh đối mặt với mức độ tinh vi mới, mà còn đặt ra những thách thức chính sách, pháp luật và thực thi mà chưa một thời đại số nào từng chứng kiến.

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Bùng nổ xung đột Pakistan - Afghanistan: Ngọn lửa mâu thuẫn chưa tắt hai bên đường Durand

Những cuộc bắn phá ác liệt dọc biên giới Pakistan - Afghanistan những ngày gần đây không phải là một biến cố bất ngờ, mà là sự bùng phát mới của một mâu thuẫn kéo dài hơn một thế kỷ. Từ đường Durand lịch sử, vấn đề sắc tộc Pashtun bị chia cắt, cho tới sự trỗi dậy của các nhóm vũ trang xuyên biên giới sau khi Taliban trở lại nắm quyền năm 2021, nhiều lớp xung đột chồng chéo lên nhau, biến khu vực thành một trong những điểm nóng nguy hiểm nhất của Nam Á.

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Tuyển bổ quan lại thực thi pháp luật thời xưa

Ngay từ đầu triều Hậu Lê, Vua Lê Thái Tông đã nói với quần thần rằng: "Phép trị nước lấy hình pháp gọn nhẹ làm gốc. Các quan xét xử phải giữ phép công bằng, không được nhận đút lót mà làm sai, để có người bị oan uổng. Các vụ kiện lớn thì mới cho tâu thẳng lên".

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Cơn sốt AI và cuộc thanh lọc cần thiết

Sau hơn 3 năm hưng phấn tột độ kể từ cơn địa chấn ChatGPT thu hút sự chú ý của các nhà đầu tư khắp thế giới, cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) đã bắt đầu lắng xuống. Với một cái nhìn thực tế hơn, giới chuyên môn đã đặt ra một câu hỏi mới: Liệu cơn sốt AI có phải là một bong bóng sắp nổ, hay đây thực sự là nền tảng cho một kỷ nguyên tăng trưởng mới?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Phục dựng di tích điện Kính Thiên?

Cuối tháng 12/2025, Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội phối hợp với Viện Khảo cổ học công bố kết quả sơ bộ khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên năm 2025. Kết quả này cho thấy nhiều thông tin giá trị, bổ khuyết cho nhiều kiến giải trước đây. Nhưng câu hỏi đặt ra là chúng ta đã thực sự đủ cơ sở tư liệu khoa học để góp phần nghiên cứu phục dựng di tích điện Kính Thiên? Câu chuyện này sẽ cần thời gian dài mới có thể trả lời một cách thỏa đáng.

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa trong pháp luật thời xưa

Ngựa là loài vật gần gũi trong cuộc sống người Việt từ lâu, không chỉ dùng để kéo xe mà còn là phương tiện nghi lễ, giao thông và đánh trận, do đó, nó cũng được xuất hiện khá nhiều trong hình luật thời xưa.

Tản mạn Thần Bạch Mã

Tản mạn Thần Bạch Mã

Thần Bạch Mã là vị thần hiện được thờ cúng tại đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm, Hà Nội. Từ thời Lý, đó là ngôi đền trấn phía Đông, tương ứng với đền Quán Thánh trấn phía Bắc, đền Kim Liên trấn phía Nam và đền Voi Phục trấn phía Tây thành Thăng Long.