Qua lời kể của Trung tá tình báo Anatoly Nikolayev, chúng ta sẽ thấy dân chuyên nghiệp thường hợp tác trong những lĩnh vực nhạy cảm nhất, giúp đỡ lẫn nhau không chỉ trong cuộc chiến chống khủng bố mà còn trong cả những khía cạnh đời thường nhất.
Nguyên tắc “có đi có lại”
Trung tá Anatoly NIkolayev không đi ngay vào các ví dụ cụ thể từ kinh nghiệm thực tiễn của mình, mà bắt đầu bằng những suy ngẫm chung:
- Ước tính trên thế giới có hơn hai triệu nhân viên tình báo. Thật ngớ ngẩn khi nghĩ rằng tất cả họ đều ở trong tình trạng thù địch nhau. Tất nhiên, không thể thiếu những trận chiến trên "mặt trận vô hình". Các cuộc đối đầu tình báo thường do các chính trị gia khơi mào. Nhưng ngay cả khi ấy, dân trong nghề vẫn hành động chừng mực, theo nguyên tắc "ăn miếng trả miếng”.
Ví dụ, các ông bắt quả tang nhân viên tình báo của chúng tôi đang đặt hộp thư mật và trục xuất khỏi đất nước. Thì chúng tôi cũng sẽ trục xuất điệp viên của các ông có cấp bậc tương đương. Nếu đội theo dõi của đối phương chọc thủng lốp xe bên trái của tùy viên quân sự Nga thì sự đáp trả sẽ tương xứng - ở Moscow, một nhóm "côn đồ" nào đó nhất định sẽ làm hỏng lốp xe bên trái của tùy viên quân sự nước đó.
Nhưng với lòng tốt, người ta cũng cố gắng đáp lại bằng lòng tốt. Nguyên tắc “có đi có lại” luôn luôn hiện hữu.
- Các cơ quan tình báo luôn nỗ lực phối hợp chặt chẽ với nhau, - Trung tá Anatoly Nikolayev nói. - Điều này cũng được xác nhận ở cấp cao nhất.
Trong cuộc đàm đạo gần đây với Tổng Giám đốc TASS Andrey Kondrashov, Giám đốc Cơ quan Tình báo Đối ngoại (SVR) Liên bang Nga Sergey Naryshkin đã chia sẻ về cách thức vận hành đường dây liên lạc với các cơ quan tình báo phương Tây hiện nay. Dưới đây là những trích đoạn từ tài liệu này:
“ - Hiện tại, nước ta có còn duy trì mối liên lạc nào với phía Anh thông qua các cơ quan tình báo không?
- Có, vẫn duy trì. Dẫu sao thì các đại diện chính thức của chúng tôi vẫn đang làm việc tại London. Các đại diện của MI.6 cũng đang làm việc tại Moscow.
- Chính thức sao?
- Đúng vậy, chính thức. Cách đây vài ngày, tôi đã có một cuộc điện đàm khá dài với bà Blaise Metreweli, người vừa được bổ nhiệm làm Giám đốc MI.6.
- Vậy có những liên lạc tương tự với các cơ quan tình báo của các quốc gia châu Âu khác không?
- Những liên lạc này đã, đang và sẽ tiếp tục được duy trì, phát triển, bởi sự tương tác giữa các cơ quan tình báo của các quốc gia khác nhau trong gần thập kỷ qua đã trở thành một yếu tố quan trọng trong hệ thống quan hệ quốc tế. Công việc này, hay còn gọi là sự vận hành của các “kênh đối tác” giữa các cơ quan tình báo, chứng minh rằng các kênh này có thể được sử dụng rất hiệu quả. Chúng không chỉ giải quyết các nhiệm vụ đang đặt ra trước cơ quan tình báo mỗi nước, mà cả những vấn đề, có thể nói, phi truyền thống đối với ngành tình báo.
Chúng tôi duy trì quan hệ đối tác với hơn 60 cơ quan tình báo tại hầu khắp các châu lục - từ Bắc Mỹ, Nam Mỹ, đến châu Phi và cả lục địa Á - Âu. Hôm qua, tôi đã chủ trì một cuộc gặp gỡ thân mật dưới hình thức tiệc chiêu đãi - đây là hoạt động truyền thống của chúng tôi nhân dịp kỷ niệm 105 năm ngày thành lập ngành tình báo đối ngoại nước nhà và đón năm mới 2026. Đại diện của 44 cơ quan tình báo đã tham dự buổi gặp mặt trong bầu không khí rất thân thiện, tốt đẹp và cởi mở. Tôi xin nhắc lại là từ tất cả các châu lục mà tôi vừa nêu. Có lẽ độc giả sẽ quan tâm hơn đến sự tham dự của các đại diện từ châu Âu và Bắc Mỹ. Tham dự buổi gặp mặt còn có cả các đồng nghiệp từ Cơ quan Tình báo Trung ương (CIA), cũng như đại diện chính thức của các cơ quan tình báo Pháp, Ý, Anh và Thụy Sĩ.
Tất nhiên, sắp tới, sẽ có một cuộc gặp riêng biệt với những người anh em của chúng tôi - đại diện các cơ quan tình báo và phản gián của các quốc gia thuộc khối SNG. Thế nên, chúng tôi vẫn đang làm việc".
- Và chúng tôi, những cán bộ nghiệp vụ từng làm việc trực tiếp tại địa bàn, hay như người ta thường gọi là “lăn lộn ngoài thực địa”, đôi khi cũng hợp tác rất chặt chẽ với đại diện của các cơ quan tình báo nước ngoài, - Trung tá Anatoly Nikolayev nhận xét và hồi tưởng lại một số trường hợp cụ thể trong các chuyến công tác nước ngoài của mình.
Câu chuyện tại Trung tâm hạt nhân
...Do thể hình khá to béo, tôi và đồng nghiệp Boris quyết định thuê một chiếc minivan tại Tel Aviv để thuận tiện cho việc di chuyển. Đó là chiếc Honda rộng rãi, còn mới nguyên, không một vết xước. Chúng tôi xuất phát theo lộ trình từ Biển Chết đến Eilat (Biển Đỏ).
Dẫn đoàn là người trợ lý trẻ của tùy viên quân sự, anh ta đi cùng con trai và không mặc quân phục. Trên lộ trình xuyên sa mạc, xe chạy ngang qua Trung tâm hạt nhân bí mật ở Dimona. Và tại chính địa điểm này, cậu bé đi cùng đã ném một chiếc vỏ lon Coca-Cola qua cửa sổ xe.
Vài cây số sau, xe của chúng tôi bị các nhân viên an ninh mặc thường phục chặn lại. Ngay sau đó, chiếc vỏ lon xấu số được đưa ra. Quá trình kiểm tra kéo dài gần ba giờ đồng hồ. Cần phải nói thêm rằng chúng tôi không bị thẩm vấn gắt gao. Các nhân viên phản gián đã mời chúng tôi uống cà phê và tán chuyện tiếu lâm Do Thái. Khi cho phép chúng tôi tiếp tục hành trình, họ cảnh báo thẳng thắn:
- Các anh đừng chạy nhanh quá. Đường sá Israel không tốt lắm, và chúng tôi cũng không phải là những tay đua chuyên nghiệp để có thể bám đuổi các anh.
Suốt gần một tuần sau đó, chúng tôi bị lực lượng trinh sát ngoại tuyến theo dõi. Vẫn là những người đàn ông nghiêm nghị mà chúng tôi đã "chạm trán" tại Dimona. Ngày 12/1, ngay trước chuyến bay về Moscow, chúng tôi quyết định đi bơi ở Biển Đỏ. Đúng lúc này, các "thiên thần hộ mệnh" chạy lại chỗ chúng tôi. Họ cảnh báo rằng mùa tắm biển đã kết thúc và không nên mạo hiểm; mùa đông năm nay lạnh bất thường nên các bãi tắm đều đóng cửa và lực lượng cứu hộ đã rút hết. Trong lúc chúng tôi còn đang do dự, từ phía sau cầu tàu vang lên tiếng gọi bằng thứ ngôn ngữ pha trộn giữa tiếng Nga và Ukraine:
- Izy, Abram! Nhìn xem nước ấm thế này cơ mà. Ở Odessa dân tình xuống bơi cả rồi đấy, chỉ có mấy tay Do Thái ngốc nghếch này mới sợ thôi. Chấp gì mấy anh lính mới!
Không muốn bị coi là “mấy anh lính mới” yếu đuối, chúng tôi cùng đám đông những người đồng hương cũ nhảy xuống nước. Chẳng có chuyện gì xấu xảy ra cả. Tuy nhiên, rắc rối lại đến với Boris nửa giờ sau đó, khi anh đỗ xe ở khách sạn. Trong bãi xe đông đúc, anh đã để chắn bùn bên trái xe va phải cột trụ.
Khi chúng tôi đang kiểm tra vết xước và nhẩm tính phải đền bao nhiêu tiền, thì nhóm trinh sát ngoại tuyến trờ tới. Các nhân viên phản gián lấy một chiếc bình xịt phun vào vết xước, sau đó phủ bụi lên để ngụy trang. Kết quả là chúng tôi đã trả lại chiếc “Honda” tại sân bay mà không gặp trở ngại nào. Lúc chia tay, chúng tôi tặng các điệp viên Israel một chai Tequila.
KGB Belarus hỗ trợ Mossad
- Mà thực ra, việc giúp che một vết xước trên xe chỉ là chuyện vặt, - Trung tá Anatoly Nikolayev mỉm cười nói. - Vấn đề sẽ hoàn toàn khác khi câu chuyện liên quan đến sức khỏe và tính mạng con người.
Ví dụ điển hình về điều đó là ca phẫu thuật ghép gan cực kỳ phức tạp được thực hiện tại Minsk cho Thiếu tướng Meir Dagan, cựu lãnh đạo Cơ quan Tình báo Đối ngoại Israel (Mossad). Ca phẫu thuật này được thực hiện theo yêu cầu của KGB Belarus và chỉ thị trực tiếp của Tổng thống nước này Aleksandr Lukashenko.
Theo Aleksandr Lukashenko, Trung tâm cấy ghép tạng và mô của Belarus đã cung cấp các dịch vụ y tế cho người nước ngoài với tổng trị giá lên tới 3 triệu USD. Ông nói: "Chúng tôi đã cứu sống rất nhiều công dân Nga! Đặc biệt, người Nga tìm đến chúng tôi để sinh con và điều trị".
Tổng thống Belarus khẳng định dù không cam kết trước kết quả, nhưng nước này sẽ thực hiện ca phẫu thuật cho tướng Israel bằng công nghệ hiện đại nhất. Uy tín y tế của Belarus cao đến mức chuyên gia hàng đầu do Israel cử sang giám sát cũng phải thừa nhận không cần can thiệp vì các bác sĩ tại đây đã quá xuất sắc.
Aleksandr Lukashenko nói ông quen biết Meir Dagan từ những cuộc gặp gỡ trước đó. Chính nhà lãnh đạo Belarus đã đích thân mời vị tướng Israel đến Minsk để thực hiện ca phẫu thuật cấp thiết này.
- Vì sao ca ghép gan cho người đứng đầu cơ quan tình báo Israel lại không được thực hiện tại Tel Aviv? Phải chăng y học Belarus tiên tiến hơn?
Hóa ra, vấn đề không nằm ở trình độ chuyên môn. Belarus được lựa chọn là do quy định của Israel cấm ghép gan cho bệnh nhân trên 65 tuổi, trong khi ông Meir Dagan lúc đó đã 67 tuổi.
Ngay tại Belarus, người thân của vị cựu trùm tình báo ban đầu cũng không khỏi lo lắng cho sự an toàn của ông. Tuy nhiên, ông Aleksandr Antonovich, người phát ngôn của KGB Belarus, đã khẳng định chắc chắn rằng không có bất kỳ mối đe dọa nào đối với tính mạng của Meir Dagan.
Bất chấp những cam kết từ phía Belarus, truyền thông phương Tây vẫn không ngừng đẩy cao kịch tính. Tờ The Sunday Times (Anh) dẫn lời các nguồn tin tình báo cho rằng các điệp viên Iran hoặc Hezbollah có thể đang lên kế hoạch ám sát Dagan ngay tại Minsk, buộc Israel phải cử một lực lượng an ninh hùng hậu tới bảo vệ. Một nguồn tin Israel bày tỏ sự lo ngại: "Cả Iran và Hezbollah đều nắm rõ hành tung của Dagan; chúng tôi tin rằng các sát thủ có thể đã lên đường tới Belarus". Tuy nhiên, Đại sứ Israel tại Minsk đã bác bỏ những thông tin này, gọi việc đồn đoán về các biện pháp thắt chặt an ninh chỉ là sự "thêu dệt".
Kết thúc câu chuyện, Trung tá Anatoly Nikolayev tự hào nhận định: "Không chỉ các bác sĩ, mà cả KGB Belarus cũng đã thực hiện một “chiến dịch” xuất sắc. Sau ca phẫu thuật phức tạp, Thiếu tướng Meir Dagan đã trở về Israel an toàn và khỏe mạnh".
Egisto Ott và góc khuất trong nội bộ tình báo Áo 
Tàu “Hổ phách”: Tâm điểm tranh cãi tình báo quốc tế 
