Cách châu Âu quản lý AI

Trên thế giới, các chính phủ đang vật lộn tìm cách quản lý “con quái vật ngày càng hung dữ” là trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ phát triển nhanh chóng này hứa hẹn sẽ thúc đẩy nền kinh tế quốc gia và giúp hoàn thành các nhiệm vụ thông thường một cách dễ dàng hơn.

Nhưng công nghệ này cũng gây ra những rủi ro nghiêm trọng, chẳng hạn như tình trạng tội phạm và lừa đảo sử dụng AI, thông tin sai lệch và tin giả lan truyền nhanh hơn, dữ liệu người dùng bị giám sát nhiều hơn và gia tăng tình trạng phân biệt đối xử đối với những nhóm người vốn đã yếu thế.

Liên minh châu Âu (EU) đang đóng vai trò đi đầu thế giới trong việc giải quyết những rủi ro liên quan tới AI. Ngày 1/8 vừa qua, Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AIA) của EU đã chính thức có hiệu lực. Đây là luật đầu tiên trên thế giới được thiết kế để quản lý rủi ro AI một cách toàn diện - và có thể sẽ giúp các nước trên thế giới học hỏi nhiều từ những động thái chính sách của EU khi tất cả cùng đang cố gắng đảm bảo AI an toàn và có lợi cho mọi người.

ngh- vi-n châu âu dã b- phi-u nhát trí thông qua aia này 13.3.2024 (-nh eu- ep- upi).jpg -0
Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu nhất trí thông qua đạo luật trí tuệ nhân tạo ngày 13/3/2024.

AI - “con dao hai lưỡi”

AI hiện đã trở nên phổ biến rộng rãi trong xã hội loài người. Nó đã trở thành nền tảng của các thuật toán giúp đề xuất âm nhạc, phim và các chương trình truyền hình phù hợp cho người dùng trên các ứng dụng như Spotify hoặc Netflix. Công nghệ này cũng được tích hợp trong các camera nhận dạng khuôn mặt mọi người ở các địa điểm công cộng, như sân bay và các trung tâm mua sắm. Và AI ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong các dịch vụ tuyển dụng, giáo dục và chăm sóc sức khỏe.

Nhưng AI cũng đang được sử dụng cho những mục đích đáng lo ngại hơn. Nó có thể tạo ra hình ảnh và video “deepfake” (AI giả mạo hình ảnh, giọng nói nhằm mục đích xấu), tạo điều kiện cho các vụ lừa đảo trực tuyến, thúc đẩy việc theo dõi, giám sát hàng loạt và vi phạm quyền riêng tư cũng như nhân quyền.

 Ví dụ, vào tháng 11/2021, Ủy viên Thông tin và Quyền riêng tư của Australia, Angelene Falk, đã ra phán quyết rằng một công cụ nhận dạng khuôn mặt có tên là Clearview AI đã vi phạm luật riêng tư bằng cách thu thập ảnh của mọi người từ các trang mạng xã hội cho mục đích “đào tạo”. Tuy nhiên, một cuộc điều tra của hãng tin độc lập Crikey vào đầu năm đã phát hiện ra rằng công ty này vẫn đang thu thập hình ảnh của người dân Australia cho cơ sở dữ liệu AI của mình.

Những trường hợp như trên nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của việc cần phải quản lý tốt hơn công nghệ AI.

Đạo luật Trí tuệ nhân tạo của EU

AIA của EU có điểm rất quan trọng, đó là đặt ra những yêu cầu đối với các hệ thống AI khác nhau dựa trên mức độ rủi ro mà chúng gây ra. Hệ thống AI càng gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe, sự an toàn hoặc quyền của con người thì các yêu cầu đặt ra cho hệ thống đó càng cao.

Đạo luật trên bao gồm danh sách các hệ thống AI rủi ro cao bị cấm. Danh sách này liệt kê các hệ thống AI sử dụng các kỹ thuật tiềm ẩn để thao túng quyết định cá nhân. Danh sách cũng đề cập đến các hệ thống nhận dạng khuôn mặt không bị hạn chế được áp dụng trong thực tế mà các cơ quan thực thi pháp luật sử dụng, tương tự như các hệ thống hiện đang được sử dụng ở Trung Quốc.

Các hệ thống AI khác, chẳng hạn như hệ thống được sử dụng trong các cơ quan chính phủ hoặc trong giáo dục và chăm sóc sức khỏe cũng được coi là có rủi ro cao. Mặc dù chúng không bị cấm, nhưng chúng phải tuân thủ nhiều yêu cầu. Ví dụ, các hệ thống này phải có kế hoạch quản lý rủi ro riêng, được đào tạo về dữ liệu chất lượng, đáp ứng các yêu cầu về độ chính xác, độ hiệu quả và an ninh mạng, đồng thời đảm bảo phải có mức độ giám sát nhất định của con người.

Các hệ thống AI có rủi ro thấp hơn, chẳng hạn như nhiều loại chatbot (chương trình AI được thiết kế nhằm mô phỏng lại các cuộc hội thoại với người dùng thông qua nền tảng Internet) khác nhau, chỉ cần tuân thủ một số yêu cầu về tính minh bạch nhất định. Ví dụ, cá nhân phải được thông báo rằng họ đang tương tác với người máy AI chứ không phải người thật. Hình ảnh và văn bản do AI tạo ra cũng cần phải có lời giải thích rằng chúng là sản phẩm của AI tạo ra chứ không phải do con người.

Các cơ quan được chỉ định của EU và của từng quốc gia sẽ giám sát xem liệu các hệ thống AI được sử dụng trên thị trường EU có tuân thủ các yêu cầu này hay không và sẽ đưa ra mức phạt nếu phát hiện có sự không tuân thủ.

Hiệu ứng domino đang lan rộng

EU không “đơn độc” trong việc đưa ra các quy định nghiêm ngặt để kiểm soát cuộc cách mạng AI. Đầu năm nay, Hội đồng châu Âu, một tổ chức nhân quyền quốc tế với 46 quốc gia thành viên, đã thông qua hiệp ước quốc tế đầu tiên yêu cầu AI phải tôn trọng nhân quyền, dân chủ và pháp quyền.

Canada cũng đang thảo luận về Dự luật Dữ liệu và AI. Tương tự như các luật của EU, dự luật này sẽ đặt ra các quy tắc cho nhiều hệ thống AI khác nhau, tùy thuộc vào rủi ro của chúng. Thay vì một luật duy nhất, Chính phủ Mỹ gần đây đã đề xuất một số luật riêng lẻ để giải quyết từng hệ thống AI khác nhau trong nhiều lĩnh vực.

Australia có thể học hỏi kinh nghiệm của EU

Tại Australia, mọi người rất quan tâm đến AI và chính phủ nước này đang có những bước đi nhằm đặt ra những rào cản cần thiết cho công nghệ mới này. Cách tiếp cận dựa trên rủi ro đối với việc quản lý AI, được EU và các quốc gia khác áp dụng, là một khởi đầu tích cực khi Canberra cân nhắc về cách quản lý các công nghệ AI vốn rất đa dạng.

Tuy nhiên, một luật duy nhất về AI sẽ không bao giờ có thể giải quyết được sự phức tạp của công nghệ đang được ứng dụng rộng rãi trong vô số các ngành cụ thể khác nhau này. Ví dụ, việc sử dụng AI trong chăm sóc sức khỏe sẽ gây ra các vấn đề đạo đức cũng như pháp lý phức tạp cần được giải quyết và phải căn cứ vào các luật chăm sóc sức khỏe riêng biệt. Do đó, một Đạo luật AI chung sẽ không đủ.

Việc quản lý ứng dụng AI một cách đa dạng trong nhiều lĩnh vực không phải là nhiệm vụ dễ dàng và vẫn còn một chặng đường dài trước khi tất cả các quốc gia đều ban hành các điều luật toàn diện và có thể thực thi được.

Thế Nam (Theo “The Conversation”)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.