Cách châu Âu quản lý AI

Trên thế giới, các chính phủ đang vật lộn tìm cách quản lý “con quái vật ngày càng hung dữ” là trí tuệ nhân tạo (AI). Công nghệ phát triển nhanh chóng này hứa hẹn sẽ thúc đẩy nền kinh tế quốc gia và giúp hoàn thành các nhiệm vụ thông thường một cách dễ dàng hơn.

Nhưng công nghệ này cũng gây ra những rủi ro nghiêm trọng, chẳng hạn như tình trạng tội phạm và lừa đảo sử dụng AI, thông tin sai lệch và tin giả lan truyền nhanh hơn, dữ liệu người dùng bị giám sát nhiều hơn và gia tăng tình trạng phân biệt đối xử đối với những nhóm người vốn đã yếu thế.

Liên minh châu Âu (EU) đang đóng vai trò đi đầu thế giới trong việc giải quyết những rủi ro liên quan tới AI. Ngày 1/8 vừa qua, Đạo luật Trí tuệ nhân tạo (AIA) của EU đã chính thức có hiệu lực. Đây là luật đầu tiên trên thế giới được thiết kế để quản lý rủi ro AI một cách toàn diện - và có thể sẽ giúp các nước trên thế giới học hỏi nhiều từ những động thái chính sách của EU khi tất cả cùng đang cố gắng đảm bảo AI an toàn và có lợi cho mọi người.

ngh- vi-n châu âu dã b- phi-u nhát trí thông qua aia này 13.3.2024 (-nh eu- ep- upi).jpg -0
Nghị viện châu Âu đã bỏ phiếu nhất trí thông qua đạo luật trí tuệ nhân tạo ngày 13/3/2024.

AI - “con dao hai lưỡi”

AI hiện đã trở nên phổ biến rộng rãi trong xã hội loài người. Nó đã trở thành nền tảng của các thuật toán giúp đề xuất âm nhạc, phim và các chương trình truyền hình phù hợp cho người dùng trên các ứng dụng như Spotify hoặc Netflix. Công nghệ này cũng được tích hợp trong các camera nhận dạng khuôn mặt mọi người ở các địa điểm công cộng, như sân bay và các trung tâm mua sắm. Và AI ngày càng được sử dụng nhiều hơn trong các dịch vụ tuyển dụng, giáo dục và chăm sóc sức khỏe.

Nhưng AI cũng đang được sử dụng cho những mục đích đáng lo ngại hơn. Nó có thể tạo ra hình ảnh và video “deepfake” (AI giả mạo hình ảnh, giọng nói nhằm mục đích xấu), tạo điều kiện cho các vụ lừa đảo trực tuyến, thúc đẩy việc theo dõi, giám sát hàng loạt và vi phạm quyền riêng tư cũng như nhân quyền.

 Ví dụ, vào tháng 11/2021, Ủy viên Thông tin và Quyền riêng tư của Australia, Angelene Falk, đã ra phán quyết rằng một công cụ nhận dạng khuôn mặt có tên là Clearview AI đã vi phạm luật riêng tư bằng cách thu thập ảnh của mọi người từ các trang mạng xã hội cho mục đích “đào tạo”. Tuy nhiên, một cuộc điều tra của hãng tin độc lập Crikey vào đầu năm đã phát hiện ra rằng công ty này vẫn đang thu thập hình ảnh của người dân Australia cho cơ sở dữ liệu AI của mình.

Những trường hợp như trên nhấn mạnh nhu cầu cấp thiết của việc cần phải quản lý tốt hơn công nghệ AI.

Đạo luật Trí tuệ nhân tạo của EU

AIA của EU có điểm rất quan trọng, đó là đặt ra những yêu cầu đối với các hệ thống AI khác nhau dựa trên mức độ rủi ro mà chúng gây ra. Hệ thống AI càng gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe, sự an toàn hoặc quyền của con người thì các yêu cầu đặt ra cho hệ thống đó càng cao.

Đạo luật trên bao gồm danh sách các hệ thống AI rủi ro cao bị cấm. Danh sách này liệt kê các hệ thống AI sử dụng các kỹ thuật tiềm ẩn để thao túng quyết định cá nhân. Danh sách cũng đề cập đến các hệ thống nhận dạng khuôn mặt không bị hạn chế được áp dụng trong thực tế mà các cơ quan thực thi pháp luật sử dụng, tương tự như các hệ thống hiện đang được sử dụng ở Trung Quốc.

Các hệ thống AI khác, chẳng hạn như hệ thống được sử dụng trong các cơ quan chính phủ hoặc trong giáo dục và chăm sóc sức khỏe cũng được coi là có rủi ro cao. Mặc dù chúng không bị cấm, nhưng chúng phải tuân thủ nhiều yêu cầu. Ví dụ, các hệ thống này phải có kế hoạch quản lý rủi ro riêng, được đào tạo về dữ liệu chất lượng, đáp ứng các yêu cầu về độ chính xác, độ hiệu quả và an ninh mạng, đồng thời đảm bảo phải có mức độ giám sát nhất định của con người.

Các hệ thống AI có rủi ro thấp hơn, chẳng hạn như nhiều loại chatbot (chương trình AI được thiết kế nhằm mô phỏng lại các cuộc hội thoại với người dùng thông qua nền tảng Internet) khác nhau, chỉ cần tuân thủ một số yêu cầu về tính minh bạch nhất định. Ví dụ, cá nhân phải được thông báo rằng họ đang tương tác với người máy AI chứ không phải người thật. Hình ảnh và văn bản do AI tạo ra cũng cần phải có lời giải thích rằng chúng là sản phẩm của AI tạo ra chứ không phải do con người.

Các cơ quan được chỉ định của EU và của từng quốc gia sẽ giám sát xem liệu các hệ thống AI được sử dụng trên thị trường EU có tuân thủ các yêu cầu này hay không và sẽ đưa ra mức phạt nếu phát hiện có sự không tuân thủ.

Hiệu ứng domino đang lan rộng

EU không “đơn độc” trong việc đưa ra các quy định nghiêm ngặt để kiểm soát cuộc cách mạng AI. Đầu năm nay, Hội đồng châu Âu, một tổ chức nhân quyền quốc tế với 46 quốc gia thành viên, đã thông qua hiệp ước quốc tế đầu tiên yêu cầu AI phải tôn trọng nhân quyền, dân chủ và pháp quyền.

Canada cũng đang thảo luận về Dự luật Dữ liệu và AI. Tương tự như các luật của EU, dự luật này sẽ đặt ra các quy tắc cho nhiều hệ thống AI khác nhau, tùy thuộc vào rủi ro của chúng. Thay vì một luật duy nhất, Chính phủ Mỹ gần đây đã đề xuất một số luật riêng lẻ để giải quyết từng hệ thống AI khác nhau trong nhiều lĩnh vực.

Australia có thể học hỏi kinh nghiệm của EU

Tại Australia, mọi người rất quan tâm đến AI và chính phủ nước này đang có những bước đi nhằm đặt ra những rào cản cần thiết cho công nghệ mới này. Cách tiếp cận dựa trên rủi ro đối với việc quản lý AI, được EU và các quốc gia khác áp dụng, là một khởi đầu tích cực khi Canberra cân nhắc về cách quản lý các công nghệ AI vốn rất đa dạng.

Tuy nhiên, một luật duy nhất về AI sẽ không bao giờ có thể giải quyết được sự phức tạp của công nghệ đang được ứng dụng rộng rãi trong vô số các ngành cụ thể khác nhau này. Ví dụ, việc sử dụng AI trong chăm sóc sức khỏe sẽ gây ra các vấn đề đạo đức cũng như pháp lý phức tạp cần được giải quyết và phải căn cứ vào các luật chăm sóc sức khỏe riêng biệt. Do đó, một Đạo luật AI chung sẽ không đủ.

Việc quản lý ứng dụng AI một cách đa dạng trong nhiều lĩnh vực không phải là nhiệm vụ dễ dàng và vẫn còn một chặng đường dài trước khi tất cả các quốc gia đều ban hành các điều luật toàn diện và có thể thực thi được.

Thế Nam (Theo “The Conversation”)

Các tin khác

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.

Đại tá Ngô Thuận Lăng, Trưởng Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Hồ Chí Minh chia sẻ về vụ án.

Điều gì đẩy người trẻ vào vòng lao lý?

Những cuộc gọi, những buổi tư vấn trong vụ án "hợp đồng kỳ nghỉ" không chỉ khiến hàng nghìn người mất tiền mà còn đẩy nhiều nhân viên telesale ngoài 20 tuổi vướng vào vòng lao lý. Đằng sau những bản án là áp lực kiếm tiền, sự thiếu định hướng và những ranh giới pháp lý, đạo đức bị xóa nhòa, khiến không ít người trẻ trở thành mắt xích trong các đường dây lừa đảo.

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Chợ tương tác ảo và hệ lụy khôn lường

Phía sau những tài khoản viral (mức độ nổi tiếng) tạo sóng gây bão trên mạng xã hội, là đội quân đếm like, câu view thời vụ. Ít ai ngờ, chợ like “ảo” và view “ma” này đã tiếp tay cho những chiêu trò lừa đảo tinh vi của tội phạm trên không gian mạng...

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Cảm biến lượng tử truy tìm tín hiệu vô tuyến

Giữa môi trường tác chiến điện từ ngày càng phức tạp, nơi hàng trăm nguồn phát tín hiệu có thể xuất hiện đồng thời trên chiến trường, quân đội Mỹ đang tìm kiếm những công cụ mới để nâng cao năng lực nhận thức tình huống. Trong nỗ lực đó, các nhà khoa học thuộc Phòng thí nghiệm Nghiên cứu Lục quân Mỹ (ARL) vừa trình diễn một cảm biến lượng tử thế hệ mới có khả năng xác định hướng của trường điện từ tần số vô tuyến trong không gian ba chiều.

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

UAV cải tiến có thể tự “săn mồi” trong vùng gây nhiễu

Chiến trường tương lai có thể không còn được quyết định bởi số lượng UAV, mà bởi khả năng chúng tiếp tục chiến đấu khi bị "làm mù" và "cắt đứt liên lạc". Một công bố mới từ Trung Quốc về thuật toán AI HG-STR đang thu hút sự chú ý của giới quân sự khi tuyên bố giúp bầy UAV tự phối hợp truy tìm mục tiêu trong môi trường tác chiến điện tử phức tạp.

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Bóng đen sau cánh cửa 37 quốc gia

Tháng 2/2026, khi Palo Alto Networks công bố báo cáo về một chiến dịch gián điệp mạng quy mô toàn cầu, Pete Renals, Giám đốc Chương trình An ninh quốc gia của Unit 42, đã dùng một so sánh rất nặng. Ông nói với Recorded Future News rằng đây có thể là vụ xâm phạm hạ tầng chính phủ toàn cầu nghiêm trọng nhất do một nhóm được nhà nước hậu thuẫn thực hiện kể từ SolarWinds. So sánh ấy không ồn ào. Nhưng ai từng theo dõi SolarWinds năm 2020 đều hiểu nó nặng đến mức nào.

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU sẽ gia nhập “mặt trận” chip AI

EU dự kiến tham gia sáng kiến chip AI do Mỹ khởi xướng, đánh dấu bước dịch chuyển đáng chú ý trong nỗ lực của phương Tây nhằm kiểm soát chuỗi cung ứng công nghệ chiến lược và kiềm chế tham vọng công nghệ của Trung Quốc.

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Gián rít Madagascar - trinh sát toàn năng trong tương lai?

Công nghệ điện tử - tự động hóa và trí tuệ nhân tạo phát triển, nhiều sản phẩm viễn tưởng bước ra khỏi phim ảnh để vào đời thực. Tiên phong có gián rít Madagascar “côn trùng người máy” đầu tiên của các nhà khoa học Đức.

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Số phận của chiếc MQ1-Predator

Nhiệm vụ chính của máy bay không người lái MQ-1 Predator là ngăn chặn và tiến hành trinh sát vũ trang chống lại mục tiêu quan trọng, dễ bị phá hủy. Khi không thực hiện nhiệm vụ chính, MQ-1 sẽ cung cấp hoạt động trinh sát, giám sát và xác định mục tiêu để hỗ trợ chỉ huy Lực lượng Liên hợp.

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Thế giới không thể lơ là trước cuộc chiến chống Ebola

Một “con bệnh” từ những cánh rừng châu Phi lại trỗi dậy, gióng lên hồi chuông cảnh báo về sự mong manh của an ninh y tế toàn cầu. Virus Ebola, với tỷ lệ tử vong cao và khả năng gieo rắc nỗi kinh hoàng đang bùng phát trở lại. Một cuộc chiến mới với ngành y tế thế giới lại bắt đầu.

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Nhân tố con người trong kỷ nguyên AI quân sự

Xu hướng đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào lĩnh vực quân sự ngày càng tăng, nhưng cơ chế quản lý vẫn chưa rõ ràng. Dù mang lại nhiều lợi ích cho ngành tình báo và hậu cần, việc quá phóng đại năng lực AI dễ đẩy cao căng thẳng toàn cầu và gây ra những sai sót hệ thống. Trước thực trạng đó, bà Jacquelyn Schneider, Giám đốc Sáng kiến Mô phỏng Chiến tranh và Khủng hoảng tại Viện Hoover (Đại học Stanford), nhận định rằng kiểm soát an toàn từ khâu phát triển và nâng cao tư duy phản biện cho quân nhân là giải pháp cốt lõi.