Các loại máy bay không người lái chính của quân đội Nga

Các loại máy bay không người lái cảm tử

1. Shahed

Máy bay không người lái cảm tử Shahed được thiết kế tại Iran năm 2020 và do Công ty Công nghiệp Hàng không Iran sản xuất. Chúng đã được sử dụng trong các chiến dịch của Iran ở Trung Đông và cũng có trong trang bị của lực lượng Houthi ở Yemen. Loại máy bay này dài khoảng 3 mét, sải cánh gần 2 mét, và có khả năng bay từ 200 đến 2.000 km, mang đầu đạn nặng từ 40-50 kg. Giá thành khoảng 2 triệu rúp (khoảng hơn 20.000 USD).

Khi bắt đầu cuộc chiến, do thiếu máy bay không người lái tấn công và tên lửa hành trình, Nga đã thỏa thuận với Iran về việc cung cấp các máy bay Shahed. Năm 2023, Nga bắt đầu sản xuất phiên bản Shahed của mình theo nhượng quyền của Iran sau khi mua tài liệu thiết kế và linh kiện của nước này. Cơ sở sản xuất được đặt tại vùng kinh tế đặc biệt Alabuga ở Cộng hòa Tatarstan, và sinh viên được huy động để lắp ráp máy bay. Phiên bản Shahed của Nga được đặt tên là Geran-2.

Việc lắp ráp được thực hiện bởi các công ty hoạt động trong vùng kinh tế đặc biệt Alabuga. Một trong số đó là Albatros. Trước chiến tranh, công ty này thuộc Tập đoàn Geomir chuyên sản xuất máy bay không người lái dân dụng. Theo các tài liệu tài chính mà tờ Vazhniye Istorii có được, năm 2022, trước khi khởi động dự án sản xuất Shahed, Albatros đã ký các hợp đồng với các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng trị giá gần 60 triệu rúp (hơn 600.000 USD).

Tháng 8/2023, chính quyền Ukraine  công bố báo cáo về việc tìm thấy các linh kiện điện tử sản xuất tại Mỹ, Hà Lan, Thụy Sĩ, Nhật Bản, Canada, Trung Quốc, Đức và Hàn Quốc trong các máy bay Shahed tấn công các thành phố của Ukraine. Theo các tài liệu tài chính của Albatros,  năm 2022, công ty này đã mua linh kiện của Hàn Quốc, Trung Quốc và Mỹ.

2. Lancet

Cố vấn quân sự Ukraine Oleksandr Kovalenko gọi Lancet là "cơn ác mộng tại vùng chiến sự". Nó  phá hủy các thiết bị quân sự - xe tăng, pháo tự hành, hệ thống phòng không, v.v.

Lancet hoạt động cùng cặp với một máy bay không người lái trinh sát, nó tìm mục tiêu và hướng dẫn máy bay không người lái cảm tử tới mục tiêu. Có hai phiên bản của Lancet: phiên bản chuẩn có chiều dài 1,65m. Nó có thể bay tới 70 km và mang đầu đạn nặng từ 1-3 kg. Giá của Lancet khoảng 3 triệu rúp (gần 40.000 USD).

Lancet do Aleksandr Zakharov, nhà thiết kế chính của  công ty Zala Aero Group, thiết kế và sản xuất. Ông đã làm việc trong lĩnh vực hàng không nhiều năm và bắt đầu thử nghiệm các máy bay không người lái quân sự trong cuộc chiến ở Syria - mô hình đầu tiên được gọi là Kub. Từ đầu năm 2022 đến giữa năm 2023, công ty của Zakharov chuyên bán máy bay không người lái cho các cơ quan thuộc Bộ Quốc phòng Nga.

Cơ sở sản xuất chính của Zakharov nằm tại Trung tâm thương mại cũ Italmas ở thủ đô Izhvesk của Cộng hòa Udmurtia. Điều này dẫn tới các cuộc biểu tình phản đối của cư dân địa phương: trước hết, họ mất đi trung tâm thương mại và bể bơi, và thứ hai, họ trở thành mục tiêu hợp pháp của quân đội Ukraine.

Cả gia đình Zakharov - con trai Nikita Zakharov và con gái Maria Zakharova (Osetrova) - đều tham gia sản xuất máy bay không người lái. Họ sở hữu các công ty con nằm trong công ty Zala Aero Group và cung cấp linh kiện cho việc sản xuất máy bay không người lái.

Tháng 8/2023, có thông tin cho rằng Lancet được trang bị động cơ của công ty Model Motors của Cộng hòa Séc. Năm 2022, công ty này cung cấp 250 động cơ trực tiếp cho Nga, và năm 2023 - 50 động cơ thông qua công ty Hydro-Funk của Đức và Legion Komplekt của Nga. Đồng thời, người ta phát hiện ra rằng các lô hàng này không thuộc diện trừng phạt của châu Âu.

Khi ông Zakharov-cha trang bị máy bay không người lái cho quân đội Nga, con trai út của ông, Lavrenty Zakharov đang thực tập tại Viện Nghiên cứu Vấn đề Giải trừ Quân bị của Liên hợp quốc ở Geneva. Từ năm 16 tuổi, Lavrenty Zakharov sống ở Vương quốc Anh và cùng với mẹ, Svetlana Zakharova, sở hữu một căn hộ ở khu vực cao cấp của London trị giá 1,5 triệu bảng Anh.

Sau khi tờ Vazhniye Istorii công bố các bài viết về Lancet và gia đình Zakharov, Liên minh Châu Âu, Vương quốc Anh, Hoa Kỳ và các quốc gia khác đã áp đặt lệnh trừng phạt đối với công ty Zala Aero Group và một số nhà cung cấp của họ. Hoa Kỳ và Vương quốc Anh cũng áp đặt lệnh trừng phạt đối với  Zakharov và gia đình ông.

3. FPV

Cuộc chiến tranh ở Ukraine  là cơ hội ngàn vàng của máy bay không người lái cảm tử, và một trong những biến thể của nó, máy bay không người lái FPV, trở thành một trong những phát hiện của cuộc chiến này. FPV là viết tắt cụm từ First Person View: người vận hành máy bay không người lái bằng bảng điều khiển và kính, cho phép quan sát khu vực xung quanh máy bay và dẫn nó đến mục tiêu, giống như trong các trò chơi điện tử.

Thông qua hình ảnh từ camera gắn trên máy bay, người điều khiển có thể hướng dẫn chính xác  máy bay không người lái tới mục tiêu đối phương, thậm chí có thể đưa nó vào tận chiến hào, hầm trú ẩn, kể cả vào cửa xe bọc thép. Ý tưởng giảm thiểu chi phí đã được đẩy đến mức tối đa - chi phí của thiết bị này rất thấp, thực tế nó là một quả mìn bay. Đồng thời, độ linh hoạt cao của loại máy bay không người lái này khiến hệ thống phòng không gần như không thể đánh bại, còn việc sử dụng kênh liên lạc analog gây khó khăn cho việc chế áp điện tử.

Ở Nga, máy bay không người lái FPV không do các nhà máy quân sự hay các phòng thiết kế lớn chế tạo, mà do các kỹ sư, phi công thể thao và những người đam mê hàng không không người lái. Trước chiến tranh, họ chế tạo máy bay không người lái phục vụ mục đích hòa bình, tham gia các cuộc thi thể thao, nhưng sau đó bắt đầu chế tạo máy bay chiến đấu cho mặt trận. Ban đầu, họ lắp ráp trong các nhà để xe, sau đó các văn phòng thiết kế nhỏ bắt đầu xuất hiện.

Chuyên gia Sergey Tovkach cho rằng thành công của máy bay không người lái FPV ở chỗ nó không phụ thuộc vào linh kiện Trung Quốc: "Tốt nhất là những chiếc có phần cứng, hệ thống liên lạc và hệ thống điều khiển được thiết kế bằng tay, và không phải là sản phẩm của Trung Quốc. Nếu xảy ra rắc rối nào đó, điều này cho phép nhanh chóng sửa đổi phần mềm. Không cần phải tìm kiếm giải pháp thay thế ở Trung Quốc hay thuyết phục người Trung Quốc thực hiện những thay đổi này”.

Theo Tovkach, đứng đầu thị trường Nga là máy bay không người lái Upyr, do các thợ lành nghề ở thành phố Yekaterinburg chế tạo - thiết bị này có hệ thống liên lạc và máy lái tự động. Được biết, nó có khả năng mang theo lựu đạn chống tăng cầm tay và đạn nổ phá mảnh.

Trước đó, phóng viên tờ Vazhniye Istorii đã gặp ông Vladimir Tkachuk, 32 tuổi, nhà sáng chế máy bay không người lái Upyr. Tkachuk đã nhiều lần tới vùng chiến sự trước khi xảy ra chiến dịch quân sự đặc biệt. Năm 2017, ông đã lập kênh Telegram để quyên tiền sản xuất Upyr.

Ngoài ra, Nga còn thiết kế và chế tạo loại máy bay không người lái BT-40 có khả năng bay xa 7-8 km và mang được tải trọng 3 kg, những người sáng chế gọi nó là "Lancet bỏ túi".

Các loại máy bay không người lái trinh sát

1. Orlan-10

“Orlan-10 là một trong những máy bay không người lái chủ chốt của Nga. Về mặt trinh sát và hướng dẫn mục tiêu, nó đứng đầu, không có đối thủ. Không có máy bay không người lái trinh sát, có thể nói, máy bay tấn công gần như không có giá trị”, - chuyên gia quân sự Israel David Sharp nói. Orlan-10 được trang bị cho quân đội Nga từ năm 2010. Theo đánh giá của chuyên gia quân sự Nga Pavel Luzin, trước khi xảy ra cuộc chiến tranh quy mô lớn ở Ukraine, Nga có khoảng 1.500 chiếc máy bay không người lái như vậy.

Orlan-10 dài 1,8 mét, có khả năng bay tới 600 km, có thể thực hiện quan sát và truyền tải tọa độ mục tiêu, xác định vị trí của điện thoại GSM, hệ thống liên lạc VHF và trạm radar, cũng như làm nhiễu liên lạc.

Theo tờ Vazhniye Istorii, Orlan-10 được cấu tạo từ các linh kiện phương Tây, do các chuỗi trung gian ở nhiều quốc gia khác nhau  cung cấp cho Nga.

 2.  DJI Mavic và Autel

Những chiếc máy bay không người lái dân dụng nổi tiếng nhất trước chiến tranh - DJI và Autel của Trung Quốc trở nên nổi tiếng hơn trong chiến tranh. Thay vì quay phim đám cưới và ghi lại các vụ tràn dầu, giờ đây chúng thực hiện các chức năng trinh sát  theo dõi sự di chuyển của binh lính và thiết bị quân sự. Hai loại máy bay không người lái này được cả quân đội Nga và Ukraine sử dụng. Khoảng cách bay tối đa của phiên bản tối tân nhất DJI Mavic Pro Platinum là 15 km. Giá dao động từ vài chục đến vài trăm nghìn rúp.

“Trinh sát ở mặt trận của cả Nga và Ukraine đều dựa vào các máy bay không người lái Mavic và Autel, - chuyên gia Nga Sergey Tovkach nói.  Xét về các đặc tính cơ bản, Mavic là loại máy bay lý tưởng, nhiều người đã cố gắng sao chép, nhưng việc chế tạo một chiếc máy bay không người lái tốt, ổn định gắn camera là không dễ dàng”.

Hai loại máy bay không người lái này không phải do Bộ Quốc phòng Nga mua, mà do các tình nguyện viên cung cấp cho quân đội, hơn nữa ngày càng có nhiều máy bay không người lái được lắp ráp tại Nga. Cả DJI lẫn Autel đều không được cung cấp trực tiếp, AliExpress, dịch vụ bán lẻ trực tuyến có trụ sở tại Trung Quốc, hiện cũng không bán chúng ở Nga. Nhưng, giống như tất cả các hàng hóa bị cấm khác, không ai ngăn cản được điều này. Theo thông tin hải quan, DJI và Autel vào Nga qua Belarus, Kazakhstan và Armenia. Năm 2023, có hơn 10.000 chiếc máy bay không người lái được nhập khẩu theo cách này.

Trước khi đưa DJI hoặc Autel ra chiến trường, các máy bay không người lái này được "tái lập trình": gỡ bỏ các khóa do nhà sản xuất thiết lập. Trên  mạng xã hội Nga, các nhóm tình nguyện có thể tìm thấy địa chỉ liên lạc của các xưởng ở hầu hết các thành phố lớn, nơi việc tái lập trình thường được thực hiện miễn phí.