Ca mổ sử dụng khí Ether gây mê đầu tiên trong lịch sử

Trong thành phố nhỏ Jefferson (tiểu bang Georgia, một nơi nằm cách Đại học Georgia khoảng 20 dặm), có một bác sĩ trẻ tên là Crawford Williamson Long, 26 tuổi, đã loại bỏ khối u từ cổ của một bệnh nhân nam tên là James Venable trong khi Venable được gây mê bằng khí Ether. Đó là ngày 30-3-1842.

Hơn 4 năm sau đó, tại thành phố Boston (tiểu bang Massachusetts) vào ngày 16-10-1846, một vị nha sĩ tên là Thomas Morton đã sử dụng khí Ether trong thời gian ông làm bác sĩ gây mê; hay bác sĩ John Warren, một bác sĩ giải phẫu tại Bệnh viện đa khoa Massachusetts ở Boston đã thực hiện ca mổ trên cổ bệnh nhân.

Gian lận y khoa

Trong suốt nhiều năm, bệnh viện đa khoa Massachusetts đã được xưng tụng là "Mái vòm Ether" ý ám chỉ đến việc thực hiện ca phẫu thuật bằng khí ether đầu tiên trên nước Mỹ và thế giới. Một nhà tài trợ đã trao tiền cho thành phố Boston để dựng nên "Đài kỷ niệm Ether" vào năm 1868. 

Và trong suốt nhiều năm, các sử gia y khoa đã ghi nhận tên tuổi của nha sĩ Thomas Morton là người đầu tiên trên thế giới dùng khí ether để gây mê cho bệnh nhân. Song sự thật lại khác. Bác sĩ Crawford Williamson Long mới chính xác là người đầu tiên nhận được danh hiệu đó. 

Suốt nhiều năm, Thomas Morton đã tự lăng xê bản thân mình để Quốc hội Hoa Kỳ công nhận "khám phá" của Morton và trao cho ông một số tiền thưởng. Morton đã cố gắng cải trang khí Ether của mình bằng các chất tạo mùi và tạo màu và đặt cho nó một cái tên khác là "Letheon" (cái tên có trong thần thoại Hy Lạp cổ đại nói về một dòng sông mang sự lãng quên), trong một nỗ lực không thành công khi ông muốn được công nhận bằng sáng chế về "phát minh" của mình.

Và rất nhanh chóng, người ta đã lật tẩy "mánh" của Thomas Morton, chứng minh rằng "Letheon" không phải gì xa lạ mà chính là Ether, một thứ vốn nổi tiếng và được công chúng chứng thực. 

"Tôi (Roger K. Thomas, tác giả bài viết, giáo sư danh dự về Khoa học thần kinh hành vi, Đại học Georgia) trở nên quan tâm đến câu chuyện của  Crawford Williamson Long và khí Ether trong thời gian tôi đang giảng dạy về "Lịch sử tâm lý học" trong một tòa nhà của Đại học Georgia nơi có dựng một tượng đài nhỏ về người khám phá ra khí Ether gây mê của Williamson Long. Cuốn sách giáo khoa mà tôi đang sử dụng không đề cập tới Williamson Long mà là Thomas Morton ở Boston. Tự nhiên nó đã khơi gợi sự tò mò trong tôi, và tôi đã quan tâm đến cái tên Williamson Long kể từ đó. 

Trong khi phần lớn các học giả đều được cảnh báo về xuất bản hoặc triệt tiêu, nhưng trường hợp của Williamson Long là một minh chứng sống động về xuất bản khi nó "để quên" tác giả thật trong lịch sử. Wiiliamson Long đã trì hoãn trong suốt 7 năm vì một điều mà ông cho nó là lý do tốt: ông muốn Thomas Morton phải "sám hối" về việc dựng chuyện của mình".

Phát minh lớn, công bố muộn

Vào đầu thế kỷ 19, chỉ có vài lựa chọn cho việc phẫu thuật không đau. Nghệ thuật thôi miên đã được sử dụng, và một số trường y đã đưa ra các hướng dẫn cho bác sĩ để thôi miên bệnh nhân. Tuy nhiên, chủ nghĩa thôi miên không được xem là đáng tin cậy. Do vậy, việc phát hiện ra thứ gì đó có thể ngăn chặn cơn đau khủng khiếp trong lúc giải phẫu đã được ngợi ca là "sự màu nhiệm y học". 

Chân dung bác sĩ Crawford Williamson Long (1815-1878), người sử dụng khí Ether để gây mê cho bệnh nhân khi mổ.
Chân dung bác sĩ Crawford Williamson Long (1815-1878), người sử dụng khí Ether để gây mê cho bệnh nhân khi mổ.

Sau khi Williamson Long lấy được tấm bằng cử nhân tại Đại học Georgia, chàng sinh viên trẻ đã học việc tại chỗ của bác sĩ George Grant ở Jefferson. Khi đó, Williamson Long đã theo học y tại Đại học Transylvania (Lexington Kentucky) và Đại học Pennsylvania. 

Sau khi có thêm kinh nghiệm phẫu thuật tại thành phố New York, bác sĩ Williamson Long định tham gia vào hải quân Hoa Kỳ với tư cách bác sĩ phẫu thuật. Tuy nhiên, người cha của bác sĩ Wiliamson Long đã thuyết phục con trai quay trở lại Georgia vì thế Long đã đến học việc tại chỗ bác sĩ Grant ở Jefferson.

Thật ra thì bác sĩ Williamson Long đã sớm có ý tưởng dùng Ether để gây mê vào năm 1842, và bệnh nhân James Venable có lẽ đã được thuyết phục để thử dùng nó bởi vì cả bác sĩ lẫn bệnh nhân đều dùng Ether vào các mục đích giải trí tại thời điểm đó, họ gọi nó là "Ether tự sướng". Cả các bác sĩ và dược sĩ đều dùng loại Ether này ở dạng hít, nhưng không đến mức bất tỉnh nhân sự. 

Bác sĩ Williamson Long quan sát và nhận thấy rằng những người sau khi hít Ether thì khi bị ngã thường không đau như với người không hít Ether. Ca mổ của bác sĩ Williamson Long trên bệnh nhân James Venable đã thành công mỹ mãn, nhưng bác sĩ Long quyết định không công bố nó cho tờ Thời báo mổ và y học miền Nam (SMSJ) cho mãi tới năm 1849.

Năm 1912, bác sĩ nổi tiếng Sir William Osler đã được ghi nhận về việc giúp đỡ để tạo ra các thức giáo dục học y hiện đại, viết rằng: "Bác sĩ Williamson Long ở tiểu bang Georgia đã cho bệnh nhân hít một thứ chất lỏng bay hơi cho đến khi người bệnh rơi vào mê man và ông đã thực hiện các ca mổ trong khi bệnh nhân đang như thế; và cho mãi đến ngày 16-10-1846, tại Bệnh viện đa khoa Massachusetts, nha sĩ Thomas Morton trong lúc ở phòng mổ đã cho bệnh nhân hít ether để rơi vào mê man tiến tới thực hiện ca mổ gây mê". Năm 1997, ông V.C. Saied viết: "Rõ ràng là bác sĩ Crawford Williamson Long ở Jefferson (Georgia) đã dùng Ether để gây mê vào năm 1842, tức phải 4 năm sau đó thì nha sĩ Thomas Morton mới công bố về việc dùng Ether gây mê của mình.

7 năm trì hoãn việc công bố khám phá khí Ether của bác sĩ Williamson Long đã khiến giới sử gia bị hiểu nhầm. Cuối cùng khi công bố khám phá của mình vào năm 1849, bác sĩ Williamson Long đã trích dẫn ra 3 lý do để giải thích cho sự trì hoãn của mình: 

Thứ nhất, ông khẳng định rằng mình không hề tin vào thôi miên và cần thêm những chứng cứ để chắc chắn rằng bệnh nhân không tự thôi miên. Trong thực tế trên cả nước Mỹ, phải mất vài năm mới thu thập đủ bằng chứng. 

Thứ 2, khi bác sĩ Long đọc tuyên bố rằng nha sĩ Thomas Morton là người đầu tiên dùng khí Ether, ông cảm thấy mình phải cần thêm thời gian để tìm xem liệu còn có những tuyên bố kiểu như Morton nữa hay không. 

Thứ 3, bác sĩ Long đã tích lũy đủ các trường hợp. Trong một trường hợp, 3 khối u của một bệnh nhân đã được lấy ra trong cùng ngày, trong đó khối u 1 và 3 lấy ra khỏi cơ thể mà không dùng Ether, còn khối u thứ 2 có dùng Ether và bệnh nhân không có cảm giác đau đớn. 

Hải Thanh (tổng hợp)

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.