Ca mổ sử dụng khí Ether gây mê đầu tiên trong lịch sử

Trong thành phố nhỏ Jefferson (tiểu bang Georgia, một nơi nằm cách Đại học Georgia khoảng 20 dặm), có một bác sĩ trẻ tên là Crawford Williamson Long, 26 tuổi, đã loại bỏ khối u từ cổ của một bệnh nhân nam tên là James Venable trong khi Venable được gây mê bằng khí Ether. Đó là ngày 30-3-1842.

Hơn 4 năm sau đó, tại thành phố Boston (tiểu bang Massachusetts) vào ngày 16-10-1846, một vị nha sĩ tên là Thomas Morton đã sử dụng khí Ether trong thời gian ông làm bác sĩ gây mê; hay bác sĩ John Warren, một bác sĩ giải phẫu tại Bệnh viện đa khoa Massachusetts ở Boston đã thực hiện ca mổ trên cổ bệnh nhân.

Gian lận y khoa

Trong suốt nhiều năm, bệnh viện đa khoa Massachusetts đã được xưng tụng là "Mái vòm Ether" ý ám chỉ đến việc thực hiện ca phẫu thuật bằng khí ether đầu tiên trên nước Mỹ và thế giới. Một nhà tài trợ đã trao tiền cho thành phố Boston để dựng nên "Đài kỷ niệm Ether" vào năm 1868. 

Và trong suốt nhiều năm, các sử gia y khoa đã ghi nhận tên tuổi của nha sĩ Thomas Morton là người đầu tiên trên thế giới dùng khí ether để gây mê cho bệnh nhân. Song sự thật lại khác. Bác sĩ Crawford Williamson Long mới chính xác là người đầu tiên nhận được danh hiệu đó. 

Suốt nhiều năm, Thomas Morton đã tự lăng xê bản thân mình để Quốc hội Hoa Kỳ công nhận "khám phá" của Morton và trao cho ông một số tiền thưởng. Morton đã cố gắng cải trang khí Ether của mình bằng các chất tạo mùi và tạo màu và đặt cho nó một cái tên khác là "Letheon" (cái tên có trong thần thoại Hy Lạp cổ đại nói về một dòng sông mang sự lãng quên), trong một nỗ lực không thành công khi ông muốn được công nhận bằng sáng chế về "phát minh" của mình.

Và rất nhanh chóng, người ta đã lật tẩy "mánh" của Thomas Morton, chứng minh rằng "Letheon" không phải gì xa lạ mà chính là Ether, một thứ vốn nổi tiếng và được công chúng chứng thực. 

"Tôi (Roger K. Thomas, tác giả bài viết, giáo sư danh dự về Khoa học thần kinh hành vi, Đại học Georgia) trở nên quan tâm đến câu chuyện của  Crawford Williamson Long và khí Ether trong thời gian tôi đang giảng dạy về "Lịch sử tâm lý học" trong một tòa nhà của Đại học Georgia nơi có dựng một tượng đài nhỏ về người khám phá ra khí Ether gây mê của Williamson Long. Cuốn sách giáo khoa mà tôi đang sử dụng không đề cập tới Williamson Long mà là Thomas Morton ở Boston. Tự nhiên nó đã khơi gợi sự tò mò trong tôi, và tôi đã quan tâm đến cái tên Williamson Long kể từ đó. 

Trong khi phần lớn các học giả đều được cảnh báo về xuất bản hoặc triệt tiêu, nhưng trường hợp của Williamson Long là một minh chứng sống động về xuất bản khi nó "để quên" tác giả thật trong lịch sử. Wiiliamson Long đã trì hoãn trong suốt 7 năm vì một điều mà ông cho nó là lý do tốt: ông muốn Thomas Morton phải "sám hối" về việc dựng chuyện của mình".

Phát minh lớn, công bố muộn

Vào đầu thế kỷ 19, chỉ có vài lựa chọn cho việc phẫu thuật không đau. Nghệ thuật thôi miên đã được sử dụng, và một số trường y đã đưa ra các hướng dẫn cho bác sĩ để thôi miên bệnh nhân. Tuy nhiên, chủ nghĩa thôi miên không được xem là đáng tin cậy. Do vậy, việc phát hiện ra thứ gì đó có thể ngăn chặn cơn đau khủng khiếp trong lúc giải phẫu đã được ngợi ca là "sự màu nhiệm y học". 

Chân dung bác sĩ Crawford Williamson Long (1815-1878), người sử dụng khí Ether để gây mê cho bệnh nhân khi mổ.
Chân dung bác sĩ Crawford Williamson Long (1815-1878), người sử dụng khí Ether để gây mê cho bệnh nhân khi mổ.

Sau khi Williamson Long lấy được tấm bằng cử nhân tại Đại học Georgia, chàng sinh viên trẻ đã học việc tại chỗ của bác sĩ George Grant ở Jefferson. Khi đó, Williamson Long đã theo học y tại Đại học Transylvania (Lexington Kentucky) và Đại học Pennsylvania. 

Sau khi có thêm kinh nghiệm phẫu thuật tại thành phố New York, bác sĩ Williamson Long định tham gia vào hải quân Hoa Kỳ với tư cách bác sĩ phẫu thuật. Tuy nhiên, người cha của bác sĩ Wiliamson Long đã thuyết phục con trai quay trở lại Georgia vì thế Long đã đến học việc tại chỗ bác sĩ Grant ở Jefferson.

Thật ra thì bác sĩ Williamson Long đã sớm có ý tưởng dùng Ether để gây mê vào năm 1842, và bệnh nhân James Venable có lẽ đã được thuyết phục để thử dùng nó bởi vì cả bác sĩ lẫn bệnh nhân đều dùng Ether vào các mục đích giải trí tại thời điểm đó, họ gọi nó là "Ether tự sướng". Cả các bác sĩ và dược sĩ đều dùng loại Ether này ở dạng hít, nhưng không đến mức bất tỉnh nhân sự. 

Bác sĩ Williamson Long quan sát và nhận thấy rằng những người sau khi hít Ether thì khi bị ngã thường không đau như với người không hít Ether. Ca mổ của bác sĩ Williamson Long trên bệnh nhân James Venable đã thành công mỹ mãn, nhưng bác sĩ Long quyết định không công bố nó cho tờ Thời báo mổ và y học miền Nam (SMSJ) cho mãi tới năm 1849.

Năm 1912, bác sĩ nổi tiếng Sir William Osler đã được ghi nhận về việc giúp đỡ để tạo ra các thức giáo dục học y hiện đại, viết rằng: "Bác sĩ Williamson Long ở tiểu bang Georgia đã cho bệnh nhân hít một thứ chất lỏng bay hơi cho đến khi người bệnh rơi vào mê man và ông đã thực hiện các ca mổ trong khi bệnh nhân đang như thế; và cho mãi đến ngày 16-10-1846, tại Bệnh viện đa khoa Massachusetts, nha sĩ Thomas Morton trong lúc ở phòng mổ đã cho bệnh nhân hít ether để rơi vào mê man tiến tới thực hiện ca mổ gây mê". Năm 1997, ông V.C. Saied viết: "Rõ ràng là bác sĩ Crawford Williamson Long ở Jefferson (Georgia) đã dùng Ether để gây mê vào năm 1842, tức phải 4 năm sau đó thì nha sĩ Thomas Morton mới công bố về việc dùng Ether gây mê của mình.

7 năm trì hoãn việc công bố khám phá khí Ether của bác sĩ Williamson Long đã khiến giới sử gia bị hiểu nhầm. Cuối cùng khi công bố khám phá của mình vào năm 1849, bác sĩ Williamson Long đã trích dẫn ra 3 lý do để giải thích cho sự trì hoãn của mình: 

Thứ nhất, ông khẳng định rằng mình không hề tin vào thôi miên và cần thêm những chứng cứ để chắc chắn rằng bệnh nhân không tự thôi miên. Trong thực tế trên cả nước Mỹ, phải mất vài năm mới thu thập đủ bằng chứng. 

Thứ 2, khi bác sĩ Long đọc tuyên bố rằng nha sĩ Thomas Morton là người đầu tiên dùng khí Ether, ông cảm thấy mình phải cần thêm thời gian để tìm xem liệu còn có những tuyên bố kiểu như Morton nữa hay không. 

Thứ 3, bác sĩ Long đã tích lũy đủ các trường hợp. Trong một trường hợp, 3 khối u của một bệnh nhân đã được lấy ra trong cùng ngày, trong đó khối u 1 và 3 lấy ra khỏi cơ thể mà không dùng Ether, còn khối u thứ 2 có dùng Ether và bệnh nhân không có cảm giác đau đớn. 

Hải Thanh (tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.