Bước leo thang căng thẳng mới ở Tây bán cầu

Việc Nhà Trắng được cho là chỉ thị các lực lượng quân sự Mỹ tập trung gần như toàn bộ vào việc thực thi “lệnh cách ly” dầu mỏ Venezuela trong ít nhất hai tháng tới đánh dấu một bước leo thang đáng chú ý trong chính sách của Washington đối với Caracas. Động thái này không chỉ phản ánh sự điều chỉnh ưu tiên chiến lược của Mỹ tại Tây Bán Cầu, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về tác động đối với thị trường năng lượng, luật pháp quốc tế và cán cân địa chính trị toàn cầu.

Một quan chức Mỹ hôm 24/12 (giờ địa phương) tiết lộ với Reuters rằng Nhà Trắng đã chỉ đạo quân đội Mỹ tập trung gần như toàn bộ nguồn lực trong khu vực vào việc thực thi các biện pháp nhằm ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela trong ít nhất hai tháng tới. Wall Street Journal cho biết, ít nhất 10 máy bay CV-22 Osprey liên quan đến các đơn vị tác chiến đặc biệt của Mỹ đã bay tới Caribe từ các căn cứ trên lục địa Mỹ.

Ngoài ra, một số máy bay vận tải C-17 cũng được cho là đã chở binh sĩ và trang thiết bị tới Puerto Rico hồi đầu tuần. Nếu được triển khai đầy đủ, đây sẽ là bước đi vượt ra ngoài khuôn khổ trừng phạt tài chính và thương mại vốn được Mỹ áp dụng từ nhiều năm qua với Venezuela. Dù Washington không chính thức sử dụng thuật ngữ “phong tỏa”, việc tăng cường giám sát, kiểm tra và ngăn chặn các chuyến hàng dầu mỏ có thể mang lại hiệu ứng tương tự về mặt kinh tế.

Bước leo thang căng thẳng mới ở Tây bán cầu -0
Tàu chở dầu Venezuela bị tịch thu xuất hiện gần bờ biển Galveston, bang Texas (Mỹ). Nguồn: Reuters.

Nguồn tin cho biết, trọng tâm của chiến dịch là các tuyến vận chuyển dầu thô và sản phẩm tinh chế rời Venezuela, đặc biệt là những chuyến hàng bị nghi ngờ sử dụng mạng lưới trung gian, “hạm đội tàu bóng tối” hoặc các công ty vỏ bọc để né trừng phạt. Trước đó, Mỹ hôm 23/12 cũng thông báo với Liên hợp quốc rằng nước này sẽ áp đặt và thực thi các biện pháp trừng phạt ở mức tối đa nhằm tước đi nguồn lực của Tổng thống Nicolás Maduro.

Ông Trump cáo buộc Venezuela đã tuồn ma túy vào Mỹ trong nhiều tháng qua và chính quyền của ông đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các tàu xuất phát từ Nam Mỹ mà Washington cho là chở ma túy.

Theo Reuters, chính quyền Mỹ đã nhiều lần khẳng định các biện pháp nhằm vào ngành dầu mỏ Venezuela là để gây sức ép buộc chính quyền Tổng thống Nicolás Maduro thực hiện cải cách chính trị, tôn trọng các cam kết bầu cử và cải thiện tình hình nhân quyền. Washington cho rằng nguồn thu từ dầu mỏ là “huyết mạch tài chính” giúp Caracas duy trì bộ máy cầm quyền. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định động thái mới còn gắn với các tính toán rộng hơn.

Thứ nhất, Mỹ đang tìm cách tái khẳng định vai trò kiểm soát an ninh năng lượng tại Tây Bán Cầu trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt giữa các cường quốc. Thứ hai, việc siết chặt dòng chảy dầu mỏ Venezuela cũng được xem là thông điệp răn đe đối với các quốc gia và doanh nghiệp bị cáo buộc “lách” các cơ chế trừng phạt. Một quan chức Mỹ được Reuters dẫn lời cho rằng Washington không tìm kiếm đối đầu quân sự, song nhấn mạnh Mỹ có đầy đủ công cụ để bảo đảm các lệnh trừng phạt được thực thi một cách hiệu quả.

Ở chiều ngược lại, phía Venezuela nhiều lần bác bỏ tính hợp pháp của các biện pháp trừng phạt. Chính quyền Caracas cho rằng các biện pháp này đã góp phần làm trầm trọng thêm khủng hoảng kinh tế – xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận thị trường phương Tây, Venezuela thời gian qua đã tìm cách đa dạng hóa đối tác, đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Á thông qua các kênh trung gian.

Một số quốc gia và doanh nghiệp nhập khẩu dầu mỏ Venezuela cho rằng việc Mỹ tăng cường siết ngành này có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đồng thời tạo ra rủi ro pháp lý và chi phí vận tải cao hơn. Từ góc độ các nước thứ ba, đặc biệt là các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng giá rẻ, việc siết chặt dầu mỏ Venezuela làm dấy lên lo ngại về tính ổn định và khả năng dự báo của thị trường.

Được biết, Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới, song sản lượng hiện chỉ ở mức khiêm tốn so với tiềm năng do thiếu đầu tư, công nghệ và tác động của trừng phạt. Theo các số liệu công khai của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), sản lượng dầu Venezuela trong những năm gần đây dao động quanh mức dưới 1 triệu thùng/ngày. Dù quy mô này không đủ để làm rung chuyển thị trường toàn cầu, các chuyên gia cảnh báo rằng trong bối cảnh nguồn cung thế giới vốn chịu nhiều áp lực từ xung đột địa chính trị và chính sách cắt giảm sản lượng, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khuếch đại biến động giá.

Một số nhà phân tích cho rằng việc Mỹ tăng cường thực thi lệnh hạn chế có thể đẩy hoạt động buôn bán dầu mỏ “ngoài luồng” gia tăng, khiến thị trường trở nên kém minh bạch hơn – điều mà chính Washington từng nhiều lần bày tỏ quan ngại. Một điểm gây tranh luận khác trong giới phân tích chính trị thế giới là ranh giới giữa thực thi trừng phạt và phong tỏa theo luật pháp quốc tế. Trong khi Mỹ khẳng định các biện pháp của mình dựa trên luật quốc gia và không nhằm cản trở tự do hàng hải, nhiều chuyên gia luật quốc tế cho rằng việc sử dụng lực lượng quân sự để ngăn chặn vận chuyển thương mại của một quốc gia khác có thể tạo ra tiền lệ nhạy cảm.

Việc Mỹ được cho là tập trung quân sự để thực thi lệnh cách ly dầu mỏ Venezuela phản ánh xu hướng sử dụng ngày càng nhiều các công cụ siết kinh tế – an ninh đan xen trong chính sách đối ngoại. Trong ngắn hạn, động thái này có thể gia tăng áp lực tài chính đối với Caracas và gửi đi thông điệp răn đe rõ ràng. Tuy nhiên, về dài hạn, hiệu quả của biện pháp này vẫn là dấu hỏi, khi Venezuela đã quen với môi trường trừng phạt và thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng đa cực. Quan trọng hơn, cách tiếp cận này đặt ra những thách thức đối với luật pháp quốc tế, ổn định thị trường và quan hệ giữa các quốc gia. Một số quốc gia, trong đó có Nga và Brazil, kêu gọi Mỹ cùng các nước trong khu vực kiềm chế, nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng và những hệ lụy khó lường.

Kim Khánh

Các tin khác

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Sự điều chỉnh nhân sự từ Lãnh tụ Tối cao Iran mang thông điệp gì?

Giữa thời điểm Iran đứng trước những quyết định then chốt về eo biển Hormuz và đàm phán với Mỹ, việc Lãnh tụ tối cao đưa cựu Tư lệnh Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran Mohsen Rezaei trở lại trung tâm hoạch định an ninh phản ánh những tính toán đáng chú ý của Tehran.

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Thoả thuận Iran - Oman liệu có đủ để tháo nút thắt Hormuz?

Iran cho biết, đàm phán với Oman về một cơ chế hàng hải mới tại eo biển Hormuz đang tiến gần tới thỏa thuận, song Tehran cảnh báo việc đạt được thỏa thuận với Muscat chưa đủ để tuyến đường biển chiến lược này được khơi thông hoàn toàn.

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Washington phủ nhận lo ngại kho vũ khí suy giảm nghiêm trọng

Nhà Trắng và Lầu Năm Góc vừa lên tiếng bác bỏ những báo cáo gần đây của loạt hãng tin cho rằng kho vũ khí tấn công và phòng thủ của Mỹ đã sụt giảm xuống mức nguy hiểm sau 5 tháng chiến sự với Iran. Bất chấp những tuyên bố trấn an từ giới chức, các chuyên gia cảnh báo tình trạng thiếu hụt đạn tên lửa phòng không, đặc biệt là hệ thống Patriot và THAAD, có thể đặt lực lượng Mỹ và các đồng minh vào tình thế rủi ro cao.

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Thoả thuận khôi phục Hormuz – Phép thử 48 giờ của Washington và Tehran

Sau nhiều tháng đối đầu quân sự, Mỹ và Iran đang tiến rất gần tới một thỏa thuận nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz. Tuy nhiên, đằng sau những tín hiệu lạc quan là cuộc mặc cả phức tạp về quyền kiểm soát tuyến vận tải năng lượng quan trọng bậc nhất thế giới.

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Sau cú sốc Ceuta, EU tìm cách "vá" rạn nứt về di cư

Làn sóng hàng chục nghìn người di cư tràn vào vùng lãnh thổ Ceuta chỉ trong vài ngày đã khiến khu vực biên giới của Tây Ban Nha rơi vào tình trạng hỗn loạn, đồng thời trở thành phép thử đầu tiên đối với Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới của Liên minh châu Âu (EU).

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Mỹ tạm gác lựa chọn quân sự để tìm lối thoát cho khủng hoảng

Tổng thống Mỹ Donald Trump mới đây tuyên bố Washington và Tehran sẽ bước vào một vòng đàm phán mới dự kiến diễn ra vào chiều 3/8 (giờ địa phương), động thái được đưa ra ngay sau khi ông hủy bỏ chiến dịch không kích mạnh tay nhắm vào Iran ở những phút cuối cùng. Quyết định đình chiến nhường chỗ cho ngoại giao không chỉ đánh dấu sự thay đổi quan trọng trong cuộc đối đầu dai dẳng Mỹ - Iran, mà còn cứu vãn thị trường năng lượng toàn cầu khỏi một cú sốc tồi tệ.

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Ceuta "thất thủ", châu Âu có rơi vào một cuộc khủng hoảng mới?

Hàng chục ngàn người ùn ùn vượt qua biên giới từ Morocco vào thành phố tự trị Ceuta của Tây Ban Nha trong hai ngày, khiến vùng lãnh thổ nhỏ bé ở cửa ngõ châu Âu rơi vào cảnh hỗn loạn. Tuy nhiên, khác với cuộc khủng hoảng năm 2015, châu Âu hiện sở hữu một hệ thống kiểm soát biên giới và chính sách nhập cư chặt chẽ hơn, khiến làn sóng di cư lần này khó lan rộng ra toàn lục địa.

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Dải Gaza trước ngưỡng cửa hòa bình

Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Hội đồng Hòa bình đã đạt thỏa thuận lịch sử với phong trào Hamas và các nhóm vũ trang người Palestine về lộ trình giải giáp dải Gaza, mở đường thiết lập hòa bình lâu dài tại vùng lãnh thổ.

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Tính toán của Iran khi chủ động tập kích căn cứ Mỹ tại Trung Đông

Mới đây, Iran đã chủ động tấn công các căn cứ Mỹ tại Trung Đông, dẫn đến việc "đáp trả mạnh mẽ" từ phía Washington nhằm vào nhiều địa điểm ở khu vực phía Nam nước này. Động thái trên không chỉ đánh dấu một vòng leo thang mới trong căng thẳng Mỹ - Iran, mà còn phản ánh sự điều chỉnh đáng chú ý trong cách tiếp cận của Tehran.

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Mở rộng không gian phát triển tại thị trường tỷ dân

Trong thời đại ngày nay, đối ngoại tiếp tục giữ vai trò tiên phong trong việc tạo lập, giữ vững môi trường hòa bình và huy động tối đa các nguồn lực bên ngoài phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước. Trong bức tranh chiến lược đó, châu Phi, tiêu biểu là Tanzania và Angola, đang nổi lên như những đối tác đầy tiềm năng và là cánh cửa quan trọng để Việt Nam mở rộng không gian phát triển, đa dạng hóa thị trường toàn cầu.

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Cơ hội tháo nút thắt Hormuz từ sáng kiến mới của Oman

Việc Oman gửi tới Iran một kế hoạch được các nước Vùng Vịnh hậu thuẫn nhằm quản lý eo biển Hormuz có thể xem là nỗ lực ngoại giao đáng chú ý nhất trong những tuần gần đây, nhằm xử lý điểm nghẽn lớn của tiến trình giảm căng thẳng tại Trung Đông.

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran tạm ngừng leo thang căng thẳng, hé mở hy vọng ngoại giao

Mỹ và Iran bước sang ngày thứ hai tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào nhau, trong bối cảnh xung đột từng đứng bên bờ vực vượt ngoài tầm kiểm soát. Khoảng lặng hiếm hoi sau hai tuần giao tranh với các cuộc không kích ban đêm của Mỹ nhằm vào Iran cùng các đòn đáp trả của Tehran nhằm vào các đồng minh của Washington ở Vùng Vịnh đã làm dấy lên hy vọng hai bên có thể quay trở lại bàn đàm phán.

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Ai sẽ dẫn dắt Liên hợp quốc sau Tổng Thư ký António Guterres?

Sau gần 10 năm lãnh đạo Liên hợp quốc, Tổng Thư ký António Guterres sẽ kết thúc nhiệm kỳ thứ hai vào cuối năm 2026. Trong bối cảnh đó, cuộc đua tìm người kế nhiệm đã bước vào giai đoạn quyết định, khi sáu ứng viên lần đầu tiên cùng trình bày tầm nhìn về tương lai của tổ chức đa phương lớn nhất thế giới, trước thềm các vòng thăm dò quan trọng tại Hội đồng Bảo an.

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Cộng đồng quốc tế bày tỏ quan ngại khi Biển Đỏ lại dậy sóng

Liên hợp quốc cùng nhiều tổ chức quốc tế đã đồng loạt bày tỏ quan ngại sau khi lực lượng Houthi nối lại các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại trên Biển Đỏ. Các cảnh báo cho rằng diễn biến mới không chỉ đe dọa an ninh hàng hải mà còn có nguy cơ kéo Yemen trở lại vòng xoáy xung đột sau nhiều năm tương đối lắng dịu.

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Cháy rừng lan rộng, thời tiết cực đoan nối tiếp tại châu Âu

Châu Âu đang phải đối mặt với một trong những mùa hè khắc nghiệt nhất trong nhiều năm trở lại đây khi các đợt nắng nóng kéo dài liên tiếp đẩy nguy cơ cháy rừng lên mức báo động, trong khi nhiều khu vực khác lại hứng chịu các cơn dông, mưa đá và thời tiết cực đoan. Từ Tây Ban Nha, Pháp đến khu vực Balkan, lực lượng cứu hỏa và chính quyền các nước đang phải chạy đua với thời gian nhằm kiểm soát các thảm họa thiên nhiên ngày càng nghiêm trọng.