Bước leo thang căng thẳng mới ở Tây bán cầu

Việc Nhà Trắng được cho là chỉ thị các lực lượng quân sự Mỹ tập trung gần như toàn bộ vào việc thực thi “lệnh cách ly” dầu mỏ Venezuela trong ít nhất hai tháng tới đánh dấu một bước leo thang đáng chú ý trong chính sách của Washington đối với Caracas. Động thái này không chỉ phản ánh sự điều chỉnh ưu tiên chiến lược của Mỹ tại Tây Bán Cầu, mà còn đặt ra nhiều câu hỏi về tác động đối với thị trường năng lượng, luật pháp quốc tế và cán cân địa chính trị toàn cầu.

Một quan chức Mỹ hôm 24/12 (giờ địa phương) tiết lộ với Reuters rằng Nhà Trắng đã chỉ đạo quân đội Mỹ tập trung gần như toàn bộ nguồn lực trong khu vực vào việc thực thi các biện pháp nhằm ngăn chặn hoạt động xuất khẩu dầu mỏ của Venezuela trong ít nhất hai tháng tới. Wall Street Journal cho biết, ít nhất 10 máy bay CV-22 Osprey liên quan đến các đơn vị tác chiến đặc biệt của Mỹ đã bay tới Caribe từ các căn cứ trên lục địa Mỹ.

Ngoài ra, một số máy bay vận tải C-17 cũng được cho là đã chở binh sĩ và trang thiết bị tới Puerto Rico hồi đầu tuần. Nếu được triển khai đầy đủ, đây sẽ là bước đi vượt ra ngoài khuôn khổ trừng phạt tài chính và thương mại vốn được Mỹ áp dụng từ nhiều năm qua với Venezuela. Dù Washington không chính thức sử dụng thuật ngữ “phong tỏa”, việc tăng cường giám sát, kiểm tra và ngăn chặn các chuyến hàng dầu mỏ có thể mang lại hiệu ứng tương tự về mặt kinh tế.

Bước leo thang căng thẳng mới ở Tây bán cầu -0
Tàu chở dầu Venezuela bị tịch thu xuất hiện gần bờ biển Galveston, bang Texas (Mỹ). Nguồn: Reuters.

Nguồn tin cho biết, trọng tâm của chiến dịch là các tuyến vận chuyển dầu thô và sản phẩm tinh chế rời Venezuela, đặc biệt là những chuyến hàng bị nghi ngờ sử dụng mạng lưới trung gian, “hạm đội tàu bóng tối” hoặc các công ty vỏ bọc để né trừng phạt. Trước đó, Mỹ hôm 23/12 cũng thông báo với Liên hợp quốc rằng nước này sẽ áp đặt và thực thi các biện pháp trừng phạt ở mức tối đa nhằm tước đi nguồn lực của Tổng thống Nicolás Maduro.

Ông Trump cáo buộc Venezuela đã tuồn ma túy vào Mỹ trong nhiều tháng qua và chính quyền của ông đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào các tàu xuất phát từ Nam Mỹ mà Washington cho là chở ma túy.

Theo Reuters, chính quyền Mỹ đã nhiều lần khẳng định các biện pháp nhằm vào ngành dầu mỏ Venezuela là để gây sức ép buộc chính quyền Tổng thống Nicolás Maduro thực hiện cải cách chính trị, tôn trọng các cam kết bầu cử và cải thiện tình hình nhân quyền. Washington cho rằng nguồn thu từ dầu mỏ là “huyết mạch tài chính” giúp Caracas duy trì bộ máy cầm quyền. Tuy nhiên, giới quan sát nhận định động thái mới còn gắn với các tính toán rộng hơn.

Thứ nhất, Mỹ đang tìm cách tái khẳng định vai trò kiểm soát an ninh năng lượng tại Tây Bán Cầu trong bối cảnh cạnh tranh ảnh hưởng ngày càng gay gắt giữa các cường quốc. Thứ hai, việc siết chặt dòng chảy dầu mỏ Venezuela cũng được xem là thông điệp răn đe đối với các quốc gia và doanh nghiệp bị cáo buộc “lách” các cơ chế trừng phạt. Một quan chức Mỹ được Reuters dẫn lời cho rằng Washington không tìm kiếm đối đầu quân sự, song nhấn mạnh Mỹ có đầy đủ công cụ để bảo đảm các lệnh trừng phạt được thực thi một cách hiệu quả.

Ở chiều ngược lại, phía Venezuela nhiều lần bác bỏ tính hợp pháp của các biện pháp trừng phạt. Chính quyền Caracas cho rằng các biện pháp này đã góp phần làm trầm trọng thêm khủng hoảng kinh tế – xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới đời sống người dân. Trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận thị trường phương Tây, Venezuela thời gian qua đã tìm cách đa dạng hóa đối tác, đẩy mạnh xuất khẩu sang châu Á thông qua các kênh trung gian.

Một số quốc gia và doanh nghiệp nhập khẩu dầu mỏ Venezuela cho rằng việc Mỹ tăng cường siết ngành này có thể làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đồng thời tạo ra rủi ro pháp lý và chi phí vận tải cao hơn. Từ góc độ các nước thứ ba, đặc biệt là các nền kinh tế đang phát triển phụ thuộc vào nguồn cung năng lượng giá rẻ, việc siết chặt dầu mỏ Venezuela làm dấy lên lo ngại về tính ổn định và khả năng dự báo của thị trường.

Được biết, Venezuela sở hữu trữ lượng dầu mỏ đã được chứng minh lớn nhất thế giới, song sản lượng hiện chỉ ở mức khiêm tốn so với tiềm năng do thiếu đầu tư, công nghệ và tác động của trừng phạt. Theo các số liệu công khai của Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC), sản lượng dầu Venezuela trong những năm gần đây dao động quanh mức dưới 1 triệu thùng/ngày. Dù quy mô này không đủ để làm rung chuyển thị trường toàn cầu, các chuyên gia cảnh báo rằng trong bối cảnh nguồn cung thế giới vốn chịu nhiều áp lực từ xung đột địa chính trị và chính sách cắt giảm sản lượng, bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể khuếch đại biến động giá.

Một số nhà phân tích cho rằng việc Mỹ tăng cường thực thi lệnh hạn chế có thể đẩy hoạt động buôn bán dầu mỏ “ngoài luồng” gia tăng, khiến thị trường trở nên kém minh bạch hơn – điều mà chính Washington từng nhiều lần bày tỏ quan ngại. Một điểm gây tranh luận khác trong giới phân tích chính trị thế giới là ranh giới giữa thực thi trừng phạt và phong tỏa theo luật pháp quốc tế. Trong khi Mỹ khẳng định các biện pháp của mình dựa trên luật quốc gia và không nhằm cản trở tự do hàng hải, nhiều chuyên gia luật quốc tế cho rằng việc sử dụng lực lượng quân sự để ngăn chặn vận chuyển thương mại của một quốc gia khác có thể tạo ra tiền lệ nhạy cảm.

Việc Mỹ được cho là tập trung quân sự để thực thi lệnh cách ly dầu mỏ Venezuela phản ánh xu hướng sử dụng ngày càng nhiều các công cụ siết kinh tế – an ninh đan xen trong chính sách đối ngoại. Trong ngắn hạn, động thái này có thể gia tăng áp lực tài chính đối với Caracas và gửi đi thông điệp răn đe rõ ràng. Tuy nhiên, về dài hạn, hiệu quả của biện pháp này vẫn là dấu hỏi, khi Venezuela đã quen với môi trường trừng phạt và thị trường năng lượng toàn cầu ngày càng đa cực. Quan trọng hơn, cách tiếp cận này đặt ra những thách thức đối với luật pháp quốc tế, ổn định thị trường và quan hệ giữa các quốc gia. Một số quốc gia, trong đó có Nga và Brazil, kêu gọi Mỹ cùng các nước trong khu vực kiềm chế, nhằm tránh làm gia tăng căng thẳng và những hệ lụy khó lường.

Kim Khánh

Các tin khác

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Kỳ vọng khác biệt từ nỗ lực duy trì đối thoại Mỹ - Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump từ ngày 13-15/5 tới đang thu hút sự quan tâm rộng rãi của cộng đồng quốc tế. Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục gia tăng, hội nghị thượng đỉnh tại Bắc Kinh được đánh giá khó tạo ra đột phá mang tính lịch sử, nhưng vẫn được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì các “lan can an toàn”, hạn chế nguy cơ đối đầu vượt tầm kiểm soát và tạo thêm dư địa ổn định cho kinh tế toàn cầu.

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

WHO trấn an dư luận trước cuộc sơ tán tàu có virus Hanta

Sự hiện diện của người đứng đầu WHO diễn ra ngay trước thời điểm sơ tán hành khách khỏi con tàu du lịch MV Hondius, nơi phát hiện virus Hanta khiến ba người tử vong, không chỉ mang tính chất giám sát chuyên môn mà còn là một động thái chính trị và nhân đạo quan trọng nhằm đảm bảo sự an toàn tuyệt đối cho cư dân địa phương cũng như gần 150 hành khách đang mắc kẹt trên tàu.

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

EU, Brazil và Trung Quốc bắt tay lập liên minh carbon toàn cầu

Liên minh châu Âu (EU), Brazil và Trung Quốc mới đây chính thức ra mắt “Liên minh mở về thị trường carbon bắt buộc” trong lễ ký kết diễn ra tại thành phố Florence của Italy, đánh dấu bước tiến mới trong nỗ lực tăng cường hợp tác quốc tế nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu và thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế phát thải thấp.

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Chuyên gia: Virus Hanta nguy hiểm, nhưng không lây lan như COVID-19

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và nhiều chuyên gia nhận định ổ dịch virus Hanta trên tàu du lịch vượt Đại Tây Dương nguy hiểm, nhưng không lây lan như virus SARS-CoV-2 gây ra đại dịch COVID-19. Hiện các nước đang khẩn trương truy vết tiếp xúc để hạn chế tối đa số ca mắc mới.

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Châu Á chật vật ứng phó cú sốc năng lượng từ chiến sự Trung Đông

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang đẩy khu vực châu Á – nơi tiêu thụ dầu mỏ lớn nhất thế giới – vào một phép thử về năng lực ứng phó khủng hoảng năng lượng. Trong bối cảnh nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng, nhiều chính phủ trong khu vực đang gấp rút triển khai các biện pháp nhằm tìm kiếm nguồn thay thế, ổn định thị trường và giảm thiểu tác động lan tỏa đến tăng trưởng kinh tế.

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Mỹ-Iran tiếp tục căng thẳng, nút thắt Hormuz chưa thể tháo gỡ

Căng thẳng tại khu vực Trung Đông tiếp tục gia tăng khi Iran ngày 4/5 phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các lực lượng Mỹ, yêu cầu không tiến vào eo biển Hormuz, trong bối cảnh Tổng thống Donald Trump tuyên bố Washington sẽ triển khai chiến dịch hỗ trợ các tàu bị mắc kẹt trong khu vực do ảnh hưởng của xung đột Mỹ - Israel với Iran.

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Bước ngoặt lớn trong quan hệ xuyên Đại Tây Dương

Liên minh giữa Mỹ và châu Âu, với nòng cốt là NATO, nhiều thập niên được xem là trụ cột bảo đảm an ninh phương Tây. Tuy nhiên, những bất đồng ngày càng sâu sắc liên quan tới tình hình Trung Đông đang khiến mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương rạn nứt.

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Nga đề xuất tiếp quản uranium của Iran: Phương án cũ trong cục diện mới

Trong bối cảnh chảo lửa Trung Đông vẫn chưa hạ nhiệt, hồ sơ hạt nhân Iran một lần nữa trở thành tâm điểm của các nỗ lực ngoại giao quốc tế. Mới đây, Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho biết đang tiến hành đàm phán với Nga và một số quốc gia về khả năng đưa uranium làm giàu ra khỏi lãnh thổ Iran. Động thái này diễn ra khi Washington liên tục đặt điều kiện Tehran phải từ bỏ kho dự trữ và đình chỉ việc làm giàu uranium như một chìa khóa then chốt cho bất kỳ giải pháp hòa bình nào.

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Mỹ duy trì phong tỏa Iran, bế tắc hạt nhân kéo dài, giá dầu tăng mạnh

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ tiếp tục duy trì phong tỏa hải quân đối với Iran cho đến khi đạt được một thỏa thuận về chương trình hạt nhân, trong bối cảnh căng thẳng giữa hai nước chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ bất ổn kéo dài tại khu vực Trung Đông và tác động lan rộng tới kinh tế toàn cầu.

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Thấy gì từ cú xoay trục của Abu Dhabi?

Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) tuyên bố rời Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và cơ chế OPEC+ sau 60 năm là thành viên, nhấn mạnh ưu tiên lợi ích quốc gia. Động thái này được giới phân tích đánh giá có thể tạo hiệu ứng dây chuyền trong nội bộ liên minh dầu mỏ, đồng thời làm gia tăng những toan tính địa chính trị và mang lại ưu thế cho Mỹ.

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Nguy cơ đổ vỡ lệnh ngừng bắn mong manh giữa Pakistan và Afghanistan

Căng thẳng ngoại giao và quân sự giữa Pakistan và Afghanistan vừa có bước leo thang nguy hiểm mới khi hai bên liên tiếp cáo buộc nhau tiến hành các cuộc tấn công xuyên biên giới, đe dọa phá vỡ thỏa thuận ngừng bắn mong manh được thiết lập hồi tháng 3 vừa qua.

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Bước khởi đầu cho tiến trình chính trị mới ở dải Gaza

Người Palestine tại khu vực Deir al-Balah thuộc dải Gaza lần đầu tiên tham gia một cuộc bầu cử địa phương sau hai thập kỷ gián đoạn, động thái được mô tả là bước tiến trong nỗ lực khôi phục đời sống chính trị và các thiết chế dân sự tại vùng lãnh thổ bị xung đột tàn phá.

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Bài toán sức bền của Iran trong vòng siết tại Hormuz

Gần hai tháng kể từ ngày xung đột giữa Mỹ - Israel và Iran nổ ra tại Trung Đông, Tehran được cho là vẫn đang vận dụng chiến thuật bất đối xứng, tận dụng lợi thế địa lý và khả năng gây gián đoạn để bù đắp chênh lệch sức mạnh. Tuy nhiên, gần đây, khi Washington tuyên bố phong tỏa các cảng biển Iran và triển khai đồng thời ba nhóm tàu sân bay cùng hàng chục nghìn binh sĩ tới khu vực – đặt ra một câu hỏi lớn rằng liệu Tehran có thể cầm cự được bao lâu trong vòng siết ngày càng khép chặt tại eo biển Hormuz?

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Báo chí Hàn Quốc: Tổng thống Lee muốn cùng Việt Nam tạo nên “kỳ tích sông Hồng”

Truyền thông Hàn Quốc dẫn lời Tổng thống Lee Jae Myung ví von dòng sông Hàn và sông Hồng như đang hòa nhịp, biểu trưng cho sự gắn kết giữa hai dân tộc. Trong khi đó, dư luận nước này cũng đặc biệt chú ý tới chia sẻ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khi so sánh tương đậu nành Doenjang với tương Bần Việt Nam – càng ủ lâu càng đậm đà, như một ẩn dụ cho tình hữu nghị Việt Nam – Hàn Quốc ngày càng bền chặt theo thời gian.

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

EU gia cố “lá chắn chung” giữa sóng gió an ninh châu Âu

Liên minh châu Âu (EU) nhóm họp thượng đỉnh đột xuất với nội dung then chốt xoay quanh cách thức vận dụng điều khoản phòng thủ chung giữa các thành viên khi một nước bị tấn công quân sự. Đây được xem là chủ đề nóng bỏng ở thời điểm quan hệ xuyên Đại Tây Dương có những rạn nứt.

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Liên hợp quốc trước vận hội cải tổ lịch sử

Nhiệm kỳ của Tổng Thư ký Liên hợp quốc (LHQ) thứ 10 sẽ bắt đầu vào năm 2027, trong bối cảnh tổ chức đa phương lớn nhất hành tinh đối mặt nhiều khó khăn, từ xung đột vũ trang leo thang đến khủng hoảng niềm tin và tài chính chưa từng có. Đây không chỉ là một cuộc bầu cử nhân sự, mà là cuộc đua tìm kiếm một “kiến trúc sư” đủ tầm vóc để tái thiết lập trật tự thế giới trong một kỷ nguyên đầy biến động.

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Dầu loang trên vịnh Ba Tư nhìn rõ từ không gian, cảnh báo hệ lụy khó lường

Những hình ảnh vệ tinh mới nhất được công bố bởi Cơ quan Vũ trụ châu Âu cho thấy các vệt dầu loang diện rộng trên vịnh Ba Tư có thể quan sát rõ từ không gian. Diễn biến này không chỉ phản ánh mức độ nghiêm trọng của ô nhiễm môi trường biển, mà còn làm dấy lên lo ngại về những tác động lâu dài đối với hệ sinh thái, chuỗi cung ứng năng lượng và an ninh khu vực.

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Cơ hội ngoại giao mong manh giữa căng thẳng Trung Đông

Tổng thống Donald Trump ngày 21/4 tuyên bố gia hạn thỏa thuận ngừng bắn với Iran, trong khi chính quyền Washington đồng thời áp đặt một vòng trừng phạt mới nhằm gia tăng sức ép đối với Tehran trước thềm các cuộc đàm phán quan trọng dự kiến diễn ra tại Pakistan. Động thái này phản ánh chiến lược vừa kiềm chế xung đột quân sự, vừa tăng đòn bẩy kinh tế nhằm buộc Iran nhượng bộ trên bàn thương lượng.