BigTech với ánh hào quang từ AI

Cuối năm 2022, công cụ hội thoại ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) ChatGPT đã gây bão dư luận, biến cái tên OpenAI - công ty khởi nghiệp Mỹ phát triển ứng dụng này - thành chủ đề săn đón của giới kinh doanh.

Đến nay, “hào quang” từ AI dường như đang dần trở về với các hãng công nghệ lớn - những kẻ chống lưng thực sự của các dự án AI nổi bật. Khi hào quang càng sáng thì sẽ càng thu hút sự chú ý, đặc biệt là từ giới chức quản lý - những cơ quan cũng đang nỗ lực để luật hóa những điều khoản nhằm giám sát một cách công bằng và hiệu quả thị trường mới nổi này.

BigTech với ánh hào quang từ AI -0
AI đang ngày càng ảnh hưởng tới đời sống nhân loại.

Nvidia, nhà sản xuất  chip cốt lõi của trí tuệ nhân tạo tổng hợp đã tăng tốc và đang cạnh tranh với Microsoft để trở thành công ty có giá trị nhất thế giới. Giống Microsoft, Nvidia đang đầu tư vào một hệ sinh thái đa dạng gồm các công ty khởi nghiệp với hy vọng củng cố vị trí dẫn đầu của mình. Không có gì ngạc nhiên khi mà các cơ quan quản lý với tư duy “techlash” (sự phản kháng mạnh mẽ có tổ chức nhằm vào các công ty công nghệ) đã đưa hai công ty này vào danh sách theo dõi, đặc biệt là các cơ quan chống độc quyền.

Nhìn chung, các cơ quan chức năng có hai lĩnh vực quan tâm. Đầu tiên là liệu các công ty lớn nhất thế giới có đang cố gắng ràng buộc các doanh nghiệp vào sản phẩm của họ theo những cách phản cạnh tranh hay không. Thứ hai là về quyền kiểm soát: có phải một số khoản đầu tư vào AI lớn nhất được ngụy trang sơ sài nhằm tránh né việc xem xét chống độc quyền?

Nvidia đang trong tầm giám sát của danh mục thứ nhất. Gần đây, Nvidia bị Bộ Tư pháp Mỹ đưa vào tầm ngắm để điều tra cáo buộc cho rằng công ty đã ràng buộc người dùng các bộ xử lý đồ họa (GPU) với phần mềm của công ty, một hành vi phản cạnh tranh dẫn tới sự khan hiếm GPU. Trong khi đó, sự chú ý dành cho Microsoft tập trung nhiều hơn vào danh mục thứ hai. Ủy ban Thương mại liên bang (FTC), cơ quan chống độc quyền của Mỹ, đã mở một cuộc điều tra thị trường về khoản đầu tư 13 tỷ USD mà nhà cung cấp phần mềm này dành cho OpenAI, giúp mang lại 49% lợi nhuận cho hãng.

FTC cũng đang điều tra việc Microsoft tuyển dụng hầu hết nhân viên của Inflection - đối thủ của OpenAI - hồi tháng 3 (trong đó có Mustafa Suleyman, đồng sáng lập của Inflection). Hiện FTC cũng nhắm tới các công ty công nghệ lớn khác khi đang xem xét các khoản đầu tư của Alphabet và Amazon vào Anthropic, một nhà sản xuất mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) khác.

Có rất ít thông tin công khai về hoạt động giám sát chống độc quyền này. Tuy nhiên, Cơ quan Cạnh tranh và Thị trường Anh (CMA) cũng đang điều tra 2 thương vụ của Microsoft, gần đây đã công bố nghiên cứu về LLM để minh họa những mối quan tâm chính. Theo đó, vấn đề lớn nhất là vai trò tiềm tàng của một số gã khổng lồ công nghệ trong việc định hình thị trường theo các cách phản cạnh tranh. CMA lưu ý rằng Alphabet, Amazon, Apple, Meta, Microsoft và Nvidia (nhóm BigTech) đã tạo dựng hơn 90 quan hệ đối tác với các công ty kể từ năm 2019, chủ yếu bằng cách nắm giữ cổ phần thiểu số.

Cơ quan giám sát của Anh lo ngại rằng các BigTech này có thể tạo đòn bẩy cho các nhà tạo mô hình thông qua việc cung cấp các đầu vào quan trọng, như sức mạnh tính toán và dữ liệu, cũng như kiểm soát quyền truy cập của người dùng thông qua nền tảng của họ. CMA cũng lưu ý một số giao dịch có thể đã được thiết kế để tránh sự giám sát sáp nhập.

Ở Mỹ, mối quan tâm của chính phủ cũng tương tự nhưng không chỉ nhắm tới LLM. Nếu như AI tổng hợp có vô số ngóc ngách để khai thác thì Chính phủ Mỹ để mắt đến toàn bộ các BigTech này trong từng ngóc ngách, từ các bộ xử lý nhỏ GPU cho đến các ứng dụng hoàn chỉnh, phổ biến hàng đầu dành cho người dùng. Cuộc điều tra của FTC về thỏa thuận Inflection của Microsoft lại là cấp độ khác. Cơ quan này đang điều tra về khả năng Microsoft có cung cấp giấy tờ sáp nhập chính xác hay không khi thuê hầu hết nhân viên của Inflection và trả tiền cho giấy phép không độc quyền cho công nghệ của hãng. Nói cách khác, FTC nghi ngờ đây là một vụ mua lại trá hình nhằm tránh bị điều tra chống độc quyền. Đối với Microsoft, đây hoàn toàn không phải là một vụ mua lại, những gì còn lại của Inflection vẫn là một công ty độc lập.

Nhìn chung, trong nhiều năm nay, các cơ quan quản lý đều nỗ lực tìm cách kiềm chế quy mô của các công ty lớn một cách không quá khoa trương và cũng trong ngần ấy năm thì các công ty công nghệ lớn ở Thung lũng Silicon và nơi khác cũng lầm lũi tạo nên xu hướng phát triển có vẻ ngang ngược như lâu nay vẫn vậy trên “vùng đất” kỹ thuật số của riêng họ. Cho đến nay, bài toán phát triển công nghệ phục vụ đời sống con người một cách có đạo đức và bài toán quản lý công nghệ và không gian kỹ thuật số một cách hiệu quả đều đặt ra những vấn đề khó khăn cho các bên liên quan. Với các nhà quản lý chống độc quyền, tốc độ thực hiện các vụ điều tra là một thách thức đáng kể bởi khó có thể bắt kịp tốc độ phát triển nhanh chóng của công nghệ và các cuộc điều tra chống độc quyền trong quá khứ đều có xu hướng dẫn tới mê cung.

Phải mất 40 năm Tòa án Tối cao mới ra lệnh cho công ty hóa chất lớn của Mỹ E.I. Du Pont de Nemours thoái vốn cổ phần bị kết luận là phản cạnh tranh tại General Motors - vốn được công ty mua lại vào năm 1917 khi GM còn là nhà sản xuất ôtô non trẻ. Hay việc FTC cũng đang bước vào cuộc chiến với Meta, gã khổng lồ về truyền thông xã hội, xem xét các thương vụ mua lại Instagram và WhatsApp của Facebook, lần lượt được thực hiện cách đây tới 12 và 10 năm.

Bên cạnh đó, với lĩnh vực AI mới nổi, vốn đầu tư và các yêu cầu về sức mạnh tính toán, thông tin kỹ thuật số và chuyên môn của con người là những “nguyên liệu” đầu vào cần có và là nhu cầu chính đáng khiến người phát triển mô hình phải nhờ đến sự hỗ trợ của những gã khổng lồ công nghệ. Trong khi đó, cũng thật khó để khẳng định một gã khổng lồ công nghệ có quyền nắm giữ độc quyền đối với bất kỳ công ty khởi nghiệp AI nào hay không bởi có quá nhiều mối quan hệ đan xen đang diễn ra.

Minh Châu

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.