Bí mật về chất độc thần kinh Novichok

Novichok, chất độc thần kinh mà Đức cho rằng đã được sử dụng để đầu độc Alexei Navalny-chính trị gia đối lập ở Nga, người đang hôn mê trong Bệnh viện Berlin. Nhiều người đặt câu hỏi đó là chất độc loại gì?

Khó phát hiện

Novichok hiện đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng quốc tế sau khi một chính trị gia đối lập ở Nga, Alexei Navalny bị cho là đã bị đầu độc bằng chất độc thần kinh này. Thông báo từ Bệnh viện Charite ở Berlin (Đức), nơi đang điều trị cho ông Alexei Navalny, cho biết ông này vẫn trong tình trạng nghiêm trọng và được chăm sóc đặc biệt, thở máy. Các bác sĩ cũng nói thêm rằng, dù các triệu chứng đã thuyên giảm nhưng ông sẽ phải chịu đựng một thời gian dài bệnh tật.

Dấu vết về chất độc thần kinh cũng được Anh tuyên bố là tìm thấy tại nhà hàng Zizzi. Ảnh: Newsky.
Dấu vết về chất độc thần kinh cũng được Anh tuyên bố là tìm thấy tại nhà hàng Zizzi. Ảnh: Newsky.

Tin từ Itar Tass cho hay, hôm 20/8, khi đang đi trên máy bay từ thành phố Tomsk thuộc vùng Siberia đi Moscow (Nga), ông Alexey Navalny cảm thấy không khỏe. Máy bay đã hạ cánh khẩn cấp xuống Omsk và chính trị gia này được đưa ngay đến bệnh viện trong tình trạng bất tỉnh. Sau đó một ngày, Alexey Navalny được đưa sang Đức để chữa trị. Kira Yarmysh, phát ngôn viên của chính trị gia này ngay từ đầu đã khẳng định ông bị đầu độc, dù không đưa ra bằng chứng.

Vậy, chất độc Novichok là gì mà gây hậu quả nghiêm trọng đối với người tiếp xúc với nó?

Theo tin từ hãng Reuters, Novichok thuộc về một nhóm rộng rãi các hợp chất được gọi là chất ức chế cholinesterase, được sử dụng trong nhiều loại thuốc cũng như chất độc. Chúng tấn công quá trình lên xuống bình thường của các chất dẫn truyền thần kinh, hóa chất trong cơ thể mà các tế bào thần kinh sử dụng để điều chỉnh các chức năng thiết yếu. Ngộ độc Novichok có thể được điều trị bằng hóa chất atropine và oxime, nhưng ngay cả khi việc điều trị thành công, nạn nhân có thể bị tổn thương lâu dài.

Còn thông tin từ bảng hướng dẫn về vũ khí huỷ diệt hàng loạt của Viện hàn lâm phẫu thuật chỉnh hình Mỹ thì mô tả như sau: "Chất độc thần kinh Novichok được cho là rất khó phát hiện trong quá trình sản xuất. Chúng dễ dàng được tạo ra trong bất cứ nhà máy thuốc trừ sâu nào vì thành phần chỉ bao gồm các hóa chất thông dụng". Có hơn 100 công thức trong Novichok, tất cả đều do Liên Xô (cũ) phát triển trong những năm 1970 và 1980.

Chất độc vô hình

Trong khi đó, tờ ScienceDirect đã cho đăng tải một bài viết nói rõ về nguồn gốc của Novichok. Cụ thể, các hoá chất tiền thân của chất độc này được Đức Quốc xã phát triển những năm cuối 1930 đầu 1940.

Sau khi Chiến tranh thế giới thứ 2 kết thúc, lực lượng Liên Xô và đồng minh đã chiếm được các cơ sở sản xuất cũng như công nghệ của người Đức bao gồm các kho lưu trữ hoá học và các chuyên gia trong lĩnh vực này. Cả hai nhóm nhanh chóng tổ chức lại tiềm lực quân sự và bắt tay vào phát triển, dự trữ nguồn vũ khí sinh hoá học này cho riêng mình.

Năm 1949, nhà hóa học người Anh Ranajit Ghosh đã phát hiện ra một nhóm quan trọng của các este OP có nguồn gốc từ 2-aminoethanethiole được thay thế khác nhau. Không lâu sau phát hiện này, sự tồn tại của các hợp chất này đã được báo cáo cho Cơ quan thành lập chiến tranh hóa học Anh ở Porton Down. VX đã được chọn là chất có triển vọng nhất và sau này bị Liên Hợp Quốc liệt vào danh sách các loại vũ khí huỷ diệt hàng loạt. Anh đã trao đổi công nghệ VX lấy công nghệ vũ khí nhiệt hạch của Mỹ. Sau đó, quy mô sản xuất VX bắt đầu vào năm 1961 tại Mỹ. 

Trong cùng thời kỳ, các nhà khoa học Liên Xô (cũ) đã phát triển độc lập với Anh và Mỹ một chất đồng phân của tác nhân VX - cái gọi là VX của Nga mà sau này trở thành nguyên mẫu cho loạt hoá chất họ Novichok. Một chất tương tự cấu trúc của VX được gọi là VX Trung Quốc cũng đã được phát triển và nghiên cứu.

VX và các chất tương tự của nó thuộc loại NAs được gọi chung là "V-agent" (Chữ V là viết tắt của venemous vì chúng rất độc và các triệu chứng say của chúng giống với biểu hiện của ngộ độc nọc rắn). Tuy nhiên, sau này, người ta thấy rằng trong quá trình bảo quản, VX của Nga rất nhạy cảm với độ ẩm.

Sự cần thiết của việc ổn định VX cùng với việc phát triển phiên bản khác hoặc thậm chí chuyển đổi sang dạng nhị phân đã dẫn đến việc khởi xướng và phát triển dự án tuyệt mật của Liên Xô (cũ) mang tên FOLIANT, kéo dài từ năm 1973 đến năm 1976. Kiến thức thu được trong các dự án FLUORINE và PHOSPHORUS đã được đưa vào chương trình FOLIANT.

Mục tiêu chính của dự án này là tổng hợp thế hệ thứ ba của nhóm chất độc thần kinh có độc tính cao hơn so với VX và sẽ không thể phát hiện được bằng cách sử dụng thiết bị phát hiện hóa học tiêu chuẩn của NATO. Hơn 200 nhà hóa học và kỹ sư đã tham gia vào chương trình FOLIANT.

Theo các nguồn tin tình báo mà Mỹ hiện có, ít nhất 3 vũ khí hóa học đơn nhất đã được tổng hợp nhưng chưa bao giờ được công bố. Sau đó, một chương trình khác mang mã Novichok được thực hiện và các hoạt chất được đưa vào để chế tạo Novichok thường được sử dụng trong công nghiệp và không bị đưa vào danh sách các hoá chất bị cấm. Chất độc này gây ra co thắt cơ có thể ngừng tim, chất lỏng tích tụ trong phổi cũng có thể gây chết người, và làm tổn thương các cơ quan và tế bào thần kinh khác.

Mãi đến năm 1991, sự tồn tại của chất độc Novichok mới được hé lộ bởi ông Vil Mirzayanov - một nhà khoa học thuộc Viện Nghiên cứu chủ sở hữu và công nghệ của Nga. Ông Vil Mirzayanov đã đào thoát sang phương Tây và thông tin rằng Moscow đang chế tạo một loại chất độc thần kinh mạnh hơn bất cứ thứ gì từng tồn tại trước đó.

Cũng theo ông Vil Mirzayanov, tất cả các chất độc thần kinh đều có thuốc giải độc là Atropine, nhưng cần được sử dụng càng sớm càng tốt. Một vấn đề phổ biến là có thể mất thời gian để chẩn đoán rằng chất độc thần kinh đã được sử dụng.

Đáng chú ý một số hóa chất Novichok được gọi là vũ khí nhị phân - với hai tiền chất ít độc hại hơn có thể được trộn lẫn trước khi sử dụng. Điều này làm cho chúng an toàn hơn khi vận chuyển và xử lý.

Ngọc Khuê

Các tin khác

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Lỗ hổng trong quản lý dữ liệu quan trắc môi trường

Hệ thống quan trắc môi trường tự động là trụ cột quan trọng của quản trị môi trường, cung cấp dữ liệu phục vụ giám sát và bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên liên tiếp thời gian qua, nhiều vụ việc dữ liệu quan trắc môi trường bị can thiệp, thao túng, không chỉ đặt ra trách nhiệm của các bộ, ngành, cá nhân có liên quan, mà còn đặt ra câu hỏi về doanh nghiệp được hưởng lợi, cơ chế quản lý dữ liệu và khả năng truy đến cùng chuỗi hành vi nếu có sự móc nối giữa các bên.

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Đừng để hình ảnh "đại ca" trở thành hình mẫu cho người trẻ

Từng hai lần lĩnh án tù, Nguyễn Văn Dũng tiếp tục xuất hiện trong các phim ngắn với vai “đại ca” giang hồ. Trong vụ án liên quan kênh YouTube “Đời TV”, lời khai của những người tham gia cho thấy Dũng được mời đóng phim vì có lượng người theo dõi, có thể giúp kênh tăng lượt xem.

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Công an TP Đồng Nai: Bình yên từ thế trận lòng dân

Là một trong những nơi tập trung nhiều khu, cụm công nghiệp ở phía Nam, thu hút hàng triệu người từ khắp nơi đổ về làm công nhân và lao động tự do nên TP Đồng Nai luôn là địa bàn mà các đối tượng tội phạm, đặc biệt là trộm cắp, cướp giật chọn làm nơi gây án. Đối tượng mà chúng nhắm đến thường là công nhân. Không để tình trạng này tiếp diễn, Ban Giám đốc Công an TP Đồng Nai đã chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự và Công an các xã, phường tăng cường nắm tình hình địa bàn, phối hợp tuần tra khép kín để kịp thời đấu tranh, triệt phá.

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Côn trùng gắn công nghệ của tương lai

Công ty khởi nghiệp của Đức SWARM Biotactics chế tạo côn trùng lai máy móc phục vụ mục đích quốc phòng - nhưng đây không phải là lần đầu tiên các nhà khoa học gắn camera lên những loài côn trùng. Các nhà nghiên cứu điều khiển côn trùng bằng cách gửi xung điện đến râu của chúng, khuyến khích gián di chuyển. Nếu thành công, các đàn robot này có thể được sử dụng cho nhiều nhiệm vụ như trinh sát hoặc tìm kiếm cứu nạn.

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Ngăn chặn UAV gây mất an toàn bay

Thời gian vừa qua, trong khu vực cấm, hạn chế bay ở sân bay Tân Sơn Nhất, TP Hồ Chí Minh liên tục xuất hiện UAV hoạt động. Tình trạng này không những gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn của những chuyến bay ở cả hai chiều cất, hạ cánh; mà còn khiến nhiều chuyến bay phải tạm dừng nhiều giờ liền, nhiều chuyến phải hạ cánh gấp hoặc di chuyển đến sân bay khác để dừng chờ; gây thiệt hại hàng chục, thậm chí hàng trăm tỷ đồng cho nhiều loại chi phí.

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Vì sao “Mái nhà thế giới” trở thành nguồn cơn thảm họa?

Một khối băng và đá trên dãy Langtang bất ngờ sụp xuống, kéo theo lũ bùn đá tràn qua biên giới Trung Quốc và Nepal, phá hủy cửa khẩu, đường sá, nhà máy điện và nhiều khu dân cư. Nhưng Rasuwa không chỉ là câu chuyện về một thiên tai dữ dội, nó cảnh báo một thực tế rất đáng lo ngại. Himalaya,“mái nhà thế giới” và nguồn nước của phần lớn châu Á, đang biến đổi nhanh trong khi hạ tầng và các hành lang kết nối ngày càng tiến sâu vào những vùng núi dễ tổn thương. Khi băng, đá, nước và địa hình cùng mất ổn định, một biến cố trên sườn núi có thể nhanh chóng trở thành khủng hoảng xuyên biên giới.

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.