AUKUS với dấu hiệu thoái lui của người Mỹ

AUKUS  - thỏa thuận quốc phòng 3 bên giữa Mỹ, Anh và Australia thể hiện sức mạnh và tư duy xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương  -  Thái Bình Dương cũng như khả năng răn đe của Mỹ đối với Trung Quốc  - đã không còn là biểu tượng của Mỹ nữa, mà có vẻ như đang thể hiện sự rút lui chiến lược và trật tự thế giới đang dịch chuyển về hướng Đông.

John Noh, người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Chiến tranh phụ trách an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đã thu hút sự chú ý tại phiên điều trần trước Thượng viện. Trong bài phát biểu, ông này đưa ra những nhận định thẳng thắn và đầy lo ngại về tương lai của AUKUS. Ông cảnh báo rằng trụ cột đầu tiên của AUKUS, liên quan đến việc cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho Australia, có thể cần được điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững lâu dài. Theo ông, ngành công nghiệp đóng tàu ngầm của Mỹ đang chịu áp lực lớn và khó có thể đáp ứng đồng thời cả nhu cầu nội địa của Hải quân Mỹ lẫn cam kết với Australia.

1.jpg -0
Tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia của Mỹ dự định sẽ bàn giao cho Australia.

Cuộc rà soát AUKUS này được Thứ trưởng Bộ Chiến tranh, phụ trách chính sách Elbridge Colby khởi xướng từ tháng 7, nhằm điều chỉnh thỏa thuận cho phù hợp hơn với chủ trương “Nước Mỹ trước tiên” của chính quyền Tổng thống Trump.

Phát biểu của ông Noh đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các thượng nghị sĩ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker gọi đây là “một thực tế đáng buồn và bất ngờ” đối với Australia - quốc gia mà ông mô tả là “một đồng minh kiên định của Mỹ”.

Sự thay đổi mang tính “giao dịch” trong chính sách của Mỹ đối với châu Á gợi nhớ đến đoạn văn châm biếm ở chương 10 cuốn “Lịch sử thế giới” (1989) của nhà văn Julian Barnes: “Lịch sử có lặp lại không - lần đầu là bi kịch, lần sau là trò hề? Không, điều đó quá lớn lao để được coi là một chu kỳ. Lịch sử chỉ ợ hơi, và chúng ta đang nếm lại chiếc bánh hành sống mà nó từng nuốt hàng thế kỷ trước”.

Thế là, AUKUS chẳng khác nào một “tiếng ợ hơi” của lịch sử - phản ánh dư âm chua chát từ thời kỳ bành trướng đế quốc, nay được tái chế thành một công cụ răn đe trước sự trỗi dậy của một sức mạnh khác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Những khó khăn nội tại của Mỹ đang gợi lại tình trạng bất ổn của nước Anh sau chiến tranh. Các rạn nứt xã hội ngày càng sâu sắc - giữa người giàu và người nghèo, giữa các nhóm sắc tộc, chủng tộc và giới tính - đang bào mòn “giấc mơ Mỹ”. Chủ nghĩa dân túy cánh hữu và các phong trào theo tư tưởng thượng đẳng da trắng đang trở thành mối đe dọa lớn hơn bất kỳ đối thủ bên ngoài nào.

Nợ công của Mỹ, dù chưa đạt mức như Anh năm 1929, vẫn đang tiến gần ngưỡng 120% GDP. Các ngành công nghiệp then chốt như đóng tàu - nền tảng của các cam kết cung cấp tàu ngầm trong khuôn khổ AUKUS - đang bị quá tải. Báo cáo của Lầu Năm Góc cảnh báo nguy cơ chậm trễ trong việc bàn giao tàu ngầm lớp Virginia cho chính Hải quân Mỹ, chưa nói đến các đơn hàng dành cho Australia.

Trong bối cảnh hiện tại, AUKUS không còn là biểu tượng cho sức mạnh của Washington trước Bắc Kinh, mà ngày càng mang dáng dấp của một sự thoái lui do những giới hạn nội tại của chính nước Mỹ.

Theo thỏa thuận ký kết dưới thời Tổng thống Joe Biden, AUKUS có 2 trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất dự kiến bàn giao ít nhất 3 tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia do Mỹ sản xuất cho Australia vào giữa thập niên 2030, sau đó sẽ phát triển mẫu tàu ngầm mới mang tên “AUKUS class” cho Anh và Australia. Trụ cột thứ hai tập trung vào hợp tác phát triển các công nghệ quốc phòng tiên tiến, có thể mở rộng với các đối tác như Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ trụ cột nào sẽ được triển khai thực tế.

Thượng nghĩ sĩ Roger Wicker cùng nhiều nhà lập pháp khác lo ngại rằng việc rà soát AUKUS có thể làm suy yếu cam kết của Mỹ với Canberra, gây căng thẳng cho liên minh và tác động tiêu cực đến quan hệ với một đồng minh then chốt ở khu vực Thái Bình Dương.

Và, những động thái gần đây đang củng cố cảm nhận rằng Washington đang thu hẹp cam kết quốc tế và siết chặt chi tiêu quốc phòng. Việc tăng cường hợp tác an ninh với Pakistan cùng với quyết định của Tổng thống Donald Trump không tham dự Hội nghị thượng đỉnh Bộ Tứ (Quad) tổ chức tại New Delhi, được xem là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang nghiêng về hướng hòa dịu với Bắc Kinh, thay vì đối đầu trực diện. Trước đó, các mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc hồi tháng 4/2025 đã bị tạm dừng và có khả năng được dỡ bỏ, càng làm rõ xu hướng điều chỉnh chiến lược của Washington.

Lời chỉ trích của Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian năm 2021, khi ông gọi AUKUS là “một cú đâm sau lưng” đối với các đồng minh như Pháp - quốc gia bị loại khỏi thỏa thuận - vẫn còn vang vọng. Nhiều đồng minh của Mỹ bày tỏ lo ngại về sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đến năm 2035, thời điểm Australia dự kiến tiếp nhận những chiếc tàu ngầm đầu tiên theo thỏa thuận AUKUS, cục diện địa chính trị toàn cầu có thể đã thay đổi sâu sắc. Trung Quốc được dự báo sẽ vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thập niên tới. Quá trình hiện đại hóa quân đội, theo kế hoạch của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, sẽ hoàn tất, giúp Hải quân Trung Quốc đạt năng lực ngang tầm với Mỹ. Thị trường tiêu dùng Trung Quốc, hiện đã là thị trường hàng xa xỉ lớn nhất thế giới, có thể sẽ gấp đôi tổng quy mô của châu Âu và Bắc Mỹ cộng lại. Theo điều lệ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) - rằng trụ sở chính phải đặt tại nền kinh tế thành viên lớn nhất - có thể sẽ phải chuyển trụ sở từ Washington sang Bắc Kinh không còn là xa vời nữa.

Nhà bình luận người Australia Jamie Seidel từng đặt câu hỏi: Liệu những chiếc tàu ngầm trị giá tới 368 tỷ AUD (tương đương 242,7 tỷ USD) mà Australia đặt mua có trở thành những “con khủng long dưới biển sâu” hay không? Những tiến bộ trong công nghệ phương tiện lặn không người lái và chiến tranh chống tàu ngầm có thể khiến hạm đội tàu ngầm hạt nhân trở nên lỗi thời trước cả khi được bàn giao vào năm 2035.

Huy Thông

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.