AUKUS với dấu hiệu thoái lui của người Mỹ

AUKUS  - thỏa thuận quốc phòng 3 bên giữa Mỹ, Anh và Australia thể hiện sức mạnh và tư duy xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương  -  Thái Bình Dương cũng như khả năng răn đe của Mỹ đối với Trung Quốc  - đã không còn là biểu tượng của Mỹ nữa, mà có vẻ như đang thể hiện sự rút lui chiến lược và trật tự thế giới đang dịch chuyển về hướng Đông.

John Noh, người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Chiến tranh phụ trách an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đã thu hút sự chú ý tại phiên điều trần trước Thượng viện. Trong bài phát biểu, ông này đưa ra những nhận định thẳng thắn và đầy lo ngại về tương lai của AUKUS. Ông cảnh báo rằng trụ cột đầu tiên của AUKUS, liên quan đến việc cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho Australia, có thể cần được điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững lâu dài. Theo ông, ngành công nghiệp đóng tàu ngầm của Mỹ đang chịu áp lực lớn và khó có thể đáp ứng đồng thời cả nhu cầu nội địa của Hải quân Mỹ lẫn cam kết với Australia.

1.jpg -0
Tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia của Mỹ dự định sẽ bàn giao cho Australia.

Cuộc rà soát AUKUS này được Thứ trưởng Bộ Chiến tranh, phụ trách chính sách Elbridge Colby khởi xướng từ tháng 7, nhằm điều chỉnh thỏa thuận cho phù hợp hơn với chủ trương “Nước Mỹ trước tiên” của chính quyền Tổng thống Trump.

Phát biểu của ông Noh đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các thượng nghị sĩ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker gọi đây là “một thực tế đáng buồn và bất ngờ” đối với Australia - quốc gia mà ông mô tả là “một đồng minh kiên định của Mỹ”.

Sự thay đổi mang tính “giao dịch” trong chính sách của Mỹ đối với châu Á gợi nhớ đến đoạn văn châm biếm ở chương 10 cuốn “Lịch sử thế giới” (1989) của nhà văn Julian Barnes: “Lịch sử có lặp lại không - lần đầu là bi kịch, lần sau là trò hề? Không, điều đó quá lớn lao để được coi là một chu kỳ. Lịch sử chỉ ợ hơi, và chúng ta đang nếm lại chiếc bánh hành sống mà nó từng nuốt hàng thế kỷ trước”.

Thế là, AUKUS chẳng khác nào một “tiếng ợ hơi” của lịch sử - phản ánh dư âm chua chát từ thời kỳ bành trướng đế quốc, nay được tái chế thành một công cụ răn đe trước sự trỗi dậy của một sức mạnh khác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Những khó khăn nội tại của Mỹ đang gợi lại tình trạng bất ổn của nước Anh sau chiến tranh. Các rạn nứt xã hội ngày càng sâu sắc - giữa người giàu và người nghèo, giữa các nhóm sắc tộc, chủng tộc và giới tính - đang bào mòn “giấc mơ Mỹ”. Chủ nghĩa dân túy cánh hữu và các phong trào theo tư tưởng thượng đẳng da trắng đang trở thành mối đe dọa lớn hơn bất kỳ đối thủ bên ngoài nào.

Nợ công của Mỹ, dù chưa đạt mức như Anh năm 1929, vẫn đang tiến gần ngưỡng 120% GDP. Các ngành công nghiệp then chốt như đóng tàu - nền tảng của các cam kết cung cấp tàu ngầm trong khuôn khổ AUKUS - đang bị quá tải. Báo cáo của Lầu Năm Góc cảnh báo nguy cơ chậm trễ trong việc bàn giao tàu ngầm lớp Virginia cho chính Hải quân Mỹ, chưa nói đến các đơn hàng dành cho Australia.

Trong bối cảnh hiện tại, AUKUS không còn là biểu tượng cho sức mạnh của Washington trước Bắc Kinh, mà ngày càng mang dáng dấp của một sự thoái lui do những giới hạn nội tại của chính nước Mỹ.

Theo thỏa thuận ký kết dưới thời Tổng thống Joe Biden, AUKUS có 2 trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất dự kiến bàn giao ít nhất 3 tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia do Mỹ sản xuất cho Australia vào giữa thập niên 2030, sau đó sẽ phát triển mẫu tàu ngầm mới mang tên “AUKUS class” cho Anh và Australia. Trụ cột thứ hai tập trung vào hợp tác phát triển các công nghệ quốc phòng tiên tiến, có thể mở rộng với các đối tác như Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ trụ cột nào sẽ được triển khai thực tế.

Thượng nghĩ sĩ Roger Wicker cùng nhiều nhà lập pháp khác lo ngại rằng việc rà soát AUKUS có thể làm suy yếu cam kết của Mỹ với Canberra, gây căng thẳng cho liên minh và tác động tiêu cực đến quan hệ với một đồng minh then chốt ở khu vực Thái Bình Dương.

Và, những động thái gần đây đang củng cố cảm nhận rằng Washington đang thu hẹp cam kết quốc tế và siết chặt chi tiêu quốc phòng. Việc tăng cường hợp tác an ninh với Pakistan cùng với quyết định của Tổng thống Donald Trump không tham dự Hội nghị thượng đỉnh Bộ Tứ (Quad) tổ chức tại New Delhi, được xem là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang nghiêng về hướng hòa dịu với Bắc Kinh, thay vì đối đầu trực diện. Trước đó, các mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc hồi tháng 4/2025 đã bị tạm dừng và có khả năng được dỡ bỏ, càng làm rõ xu hướng điều chỉnh chiến lược của Washington.

Lời chỉ trích của Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian năm 2021, khi ông gọi AUKUS là “một cú đâm sau lưng” đối với các đồng minh như Pháp - quốc gia bị loại khỏi thỏa thuận - vẫn còn vang vọng. Nhiều đồng minh của Mỹ bày tỏ lo ngại về sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đến năm 2035, thời điểm Australia dự kiến tiếp nhận những chiếc tàu ngầm đầu tiên theo thỏa thuận AUKUS, cục diện địa chính trị toàn cầu có thể đã thay đổi sâu sắc. Trung Quốc được dự báo sẽ vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thập niên tới. Quá trình hiện đại hóa quân đội, theo kế hoạch của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, sẽ hoàn tất, giúp Hải quân Trung Quốc đạt năng lực ngang tầm với Mỹ. Thị trường tiêu dùng Trung Quốc, hiện đã là thị trường hàng xa xỉ lớn nhất thế giới, có thể sẽ gấp đôi tổng quy mô của châu Âu và Bắc Mỹ cộng lại. Theo điều lệ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) - rằng trụ sở chính phải đặt tại nền kinh tế thành viên lớn nhất - có thể sẽ phải chuyển trụ sở từ Washington sang Bắc Kinh không còn là xa vời nữa.

Nhà bình luận người Australia Jamie Seidel từng đặt câu hỏi: Liệu những chiếc tàu ngầm trị giá tới 368 tỷ AUD (tương đương 242,7 tỷ USD) mà Australia đặt mua có trở thành những “con khủng long dưới biển sâu” hay không? Những tiến bộ trong công nghệ phương tiện lặn không người lái và chiến tranh chống tàu ngầm có thể khiến hạm đội tàu ngầm hạt nhân trở nên lỗi thời trước cả khi được bàn giao vào năm 2035.

Huy Thông

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?