AUKUS với dấu hiệu thoái lui của người Mỹ

AUKUS  - thỏa thuận quốc phòng 3 bên giữa Mỹ, Anh và Australia thể hiện sức mạnh và tư duy xoay trục sang khu vực Ấn Độ Dương  -  Thái Bình Dương cũng như khả năng răn đe của Mỹ đối với Trung Quốc  - đã không còn là biểu tượng của Mỹ nữa, mà có vẻ như đang thể hiện sự rút lui chiến lược và trật tự thế giới đang dịch chuyển về hướng Đông.

John Noh, người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử giữ chức Trợ lý Bộ trưởng Chiến tranh phụ trách an ninh khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, đã thu hút sự chú ý tại phiên điều trần trước Thượng viện. Trong bài phát biểu, ông này đưa ra những nhận định thẳng thắn và đầy lo ngại về tương lai của AUKUS. Ông cảnh báo rằng trụ cột đầu tiên của AUKUS, liên quan đến việc cung cấp tàu ngầm hạt nhân cho Australia, có thể cần được điều chỉnh để đảm bảo tính bền vững lâu dài. Theo ông, ngành công nghiệp đóng tàu ngầm của Mỹ đang chịu áp lực lớn và khó có thể đáp ứng đồng thời cả nhu cầu nội địa của Hải quân Mỹ lẫn cam kết với Australia.

1.jpg -0
Tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia của Mỹ dự định sẽ bàn giao cho Australia.

Cuộc rà soát AUKUS này được Thứ trưởng Bộ Chiến tranh, phụ trách chính sách Elbridge Colby khởi xướng từ tháng 7, nhằm điều chỉnh thỏa thuận cho phù hợp hơn với chủ trương “Nước Mỹ trước tiên” của chính quyền Tổng thống Trump.

Phát biểu của ông Noh đã vấp phải phản ứng gay gắt từ các thượng nghị sĩ. Chủ tịch Ủy ban Quân vụ Thượng viện Roger Wicker gọi đây là “một thực tế đáng buồn và bất ngờ” đối với Australia - quốc gia mà ông mô tả là “một đồng minh kiên định của Mỹ”.

Sự thay đổi mang tính “giao dịch” trong chính sách của Mỹ đối với châu Á gợi nhớ đến đoạn văn châm biếm ở chương 10 cuốn “Lịch sử thế giới” (1989) của nhà văn Julian Barnes: “Lịch sử có lặp lại không - lần đầu là bi kịch, lần sau là trò hề? Không, điều đó quá lớn lao để được coi là một chu kỳ. Lịch sử chỉ ợ hơi, và chúng ta đang nếm lại chiếc bánh hành sống mà nó từng nuốt hàng thế kỷ trước”.

Thế là, AUKUS chẳng khác nào một “tiếng ợ hơi” của lịch sử - phản ánh dư âm chua chát từ thời kỳ bành trướng đế quốc, nay được tái chế thành một công cụ răn đe trước sự trỗi dậy của một sức mạnh khác ở khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Những khó khăn nội tại của Mỹ đang gợi lại tình trạng bất ổn của nước Anh sau chiến tranh. Các rạn nứt xã hội ngày càng sâu sắc - giữa người giàu và người nghèo, giữa các nhóm sắc tộc, chủng tộc và giới tính - đang bào mòn “giấc mơ Mỹ”. Chủ nghĩa dân túy cánh hữu và các phong trào theo tư tưởng thượng đẳng da trắng đang trở thành mối đe dọa lớn hơn bất kỳ đối thủ bên ngoài nào.

Nợ công của Mỹ, dù chưa đạt mức như Anh năm 1929, vẫn đang tiến gần ngưỡng 120% GDP. Các ngành công nghiệp then chốt như đóng tàu - nền tảng của các cam kết cung cấp tàu ngầm trong khuôn khổ AUKUS - đang bị quá tải. Báo cáo của Lầu Năm Góc cảnh báo nguy cơ chậm trễ trong việc bàn giao tàu ngầm lớp Virginia cho chính Hải quân Mỹ, chưa nói đến các đơn hàng dành cho Australia.

Trong bối cảnh hiện tại, AUKUS không còn là biểu tượng cho sức mạnh của Washington trước Bắc Kinh, mà ngày càng mang dáng dấp của một sự thoái lui do những giới hạn nội tại của chính nước Mỹ.

Theo thỏa thuận ký kết dưới thời Tổng thống Joe Biden, AUKUS có 2 trụ cột chính. Trụ cột thứ nhất dự kiến bàn giao ít nhất 3 tàu ngầm hạt nhân lớp Virginia do Mỹ sản xuất cho Australia vào giữa thập niên 2030, sau đó sẽ phát triển mẫu tàu ngầm mới mang tên “AUKUS class” cho Anh và Australia. Trụ cột thứ hai tập trung vào hợp tác phát triển các công nghệ quốc phòng tiên tiến, có thể mở rộng với các đối tác như Nhật Bản và Hàn Quốc. Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa rõ trụ cột nào sẽ được triển khai thực tế.

Thượng nghĩ sĩ Roger Wicker cùng nhiều nhà lập pháp khác lo ngại rằng việc rà soát AUKUS có thể làm suy yếu cam kết của Mỹ với Canberra, gây căng thẳng cho liên minh và tác động tiêu cực đến quan hệ với một đồng minh then chốt ở khu vực Thái Bình Dương.

Và, những động thái gần đây đang củng cố cảm nhận rằng Washington đang thu hẹp cam kết quốc tế và siết chặt chi tiêu quốc phòng. Việc tăng cường hợp tác an ninh với Pakistan cùng với quyết định của Tổng thống Donald Trump không tham dự Hội nghị thượng đỉnh Bộ Tứ (Quad) tổ chức tại New Delhi, được xem là dấu hiệu cho thấy Mỹ đang nghiêng về hướng hòa dịu với Bắc Kinh, thay vì đối đầu trực diện. Trước đó, các mức thuế áp lên hàng hóa Trung Quốc hồi tháng 4/2025 đã bị tạm dừng và có khả năng được dỡ bỏ, càng làm rõ xu hướng điều chỉnh chiến lược của Washington.

Lời chỉ trích của Ngoại trưởng Pháp Jean-Yves Le Drian năm 2021, khi ông gọi AUKUS là “một cú đâm sau lưng” đối với các đồng minh như Pháp - quốc gia bị loại khỏi thỏa thuận - vẫn còn vang vọng. Nhiều đồng minh của Mỹ bày tỏ lo ngại về sự thiếu nhất quán trong chính sách đối ngoại của Washington, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược toàn cầu ngày càng gay gắt.

Đến năm 2035, thời điểm Australia dự kiến tiếp nhận những chiếc tàu ngầm đầu tiên theo thỏa thuận AUKUS, cục diện địa chính trị toàn cầu có thể đã thay đổi sâu sắc. Trung Quốc được dự báo sẽ vượt Mỹ để trở thành nền kinh tế lớn nhất thế giới trong thập niên tới. Quá trình hiện đại hóa quân đội, theo kế hoạch của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, sẽ hoàn tất, giúp Hải quân Trung Quốc đạt năng lực ngang tầm với Mỹ. Thị trường tiêu dùng Trung Quốc, hiện đã là thị trường hàng xa xỉ lớn nhất thế giới, có thể sẽ gấp đôi tổng quy mô của châu Âu và Bắc Mỹ cộng lại. Theo điều lệ của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) - rằng trụ sở chính phải đặt tại nền kinh tế thành viên lớn nhất - có thể sẽ phải chuyển trụ sở từ Washington sang Bắc Kinh không còn là xa vời nữa.

Nhà bình luận người Australia Jamie Seidel từng đặt câu hỏi: Liệu những chiếc tàu ngầm trị giá tới 368 tỷ AUD (tương đương 242,7 tỷ USD) mà Australia đặt mua có trở thành những “con khủng long dưới biển sâu” hay không? Những tiến bộ trong công nghệ phương tiện lặn không người lái và chiến tranh chống tàu ngầm có thể khiến hạm đội tàu ngầm hạt nhân trở nên lỗi thời trước cả khi được bàn giao vào năm 2035.

Huy Thông

Các tin khác

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Việt Nam - người bạn và đối tác tin cậy

Tháng 9, sau những ngày vui của tết Độc lập, đã diễn ra nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng của lãnh đạo Đảng, Nhà nước. Nổi bật là chuyến thăm cấp nhà nước tới Liên bang Nga và Canada, thăm chính thức Cộng hòa Pháp, tham dự Phiên thảo luận cấp cao Đại hội đồng Liên hợp quốc khóa 81 và các hoạt động song phương tại Hoa Kỳ của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm; hoạt động của Thủ tướng Lê Minh Hưng tại Hội nghị thượng đỉnh BRICS lần thứ 18 diễn ra tại Ấn Độ; chuyến thăm Hàn Quốc và Mông Cổ của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn... Việt Nam cũng đón vị quốc khách qua chuyến thăm cấp nhà nước của Nhà vua Thái Lan Maha Vajiralongkorn Phra Vajiraklaochaoyuhua. Đó là minh chứng sinh động về một nước Việt Nam năng động, người bạn và đối tác tin cậy với bạn bè truyền thống và cộng đồng quốc tế, vì hòa bình, hợp tác và phát triển.

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Tổng thống Ahmed al-Sharaa và những cánh cửa đang mở ra cho một Syria mới

Sau hơn một thập niên chiến tranh và chia cắt, Syria bước vào giai đoạn mới: xây dựng lại nhà nước thống nhất, có khả năng quản trị. Những chuyển động trong 20 tháng qua cho thấy Tổng thống Ahmed al-Sharaa đang dần mở rộng cánh cửa tái thiết cho một đất nước đã bị chiến tranh tàn phá nặng nề.

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Lặng thầm góp phần vào sự phát triển của nền kinh tế

Đằng sau những khu công nghiệp hiện đại, những dây chuyền sản xuất vận hành ngày đêm và dòng vốn đầu tư không ngừng đổ về Bắc Ninh là sự lặng thầm của những chiến sĩ Cảnh sát kinh tế. Suốt 70 năm qua, họ bền bỉ giữ gìn kỷ cương pháp luật, bảo vệ môi trường đầu tư và góp phần dựng nên "lá chắn thép" cho nền kinh tế.

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.