Arab Saudi: “Cơn bốc đồng” tai hại của Phó Hoàng Thái tử

Sự leo thang đối đầu giữa Arab Saudi và Iran trong những ngày đầu năm mới 2016 khiến dư luận băn khoăn về một cuộc xung đột kéo dài trong khu vực Trung Đông giữa hai thế lực kình địch: Phái Hồi giáo Sunni do Arab Saudi dẫn đầu, và Hồi giáo Shiite do Iran làm chủ soái. Việc Arab Saudi bỗng dưng “xăng vào lửa” được cho là có chủ đích, và do một người gây ra: Bộ trưởng Quốc phòng, Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman Al Saud - người con trai 30 tuổi của Vua Salman của Arab Saudi.

Cuối tháng 12-2015, Cơ quan Tình báo đối ngoại Đức (BND) đã bất ngờ tung ra một bản báo cáo tình báo "giật gân" chỉ vỏn vẹn một trang rưỡi giấy A4. BND đã gọi chính sách đối ngoại mới mà Phó Hoàng thái tử Bin Salman theo đuổi là "chính sách can thiệp bốc đồng", có nghĩa là một chính sách thiếu chín chắn, thiếu sự cân nhắc trước sau.

Trong báo cáo, BND đã mô tả tác giả của chính sách bốc đồng đó là một kẻ "đánh bạc chính trị", kẻ gây bất ổn định cho cả khu vực Trung Đông bằng việc tiến hành các cuộc chiến ủy nhiệm ở cả Yemen và Syria. Cũng đúng, bởi dù sao thì Phó Hoàng thái tử Arab Saudi cũng còn quá non trẻ khi tham gia cuộc chơi lớn trong khu vực.

Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.
Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.

Báo cáo tình báo của BND khiến dư luận ngạc nhiên bởi nó khác với thông lệ của các cơ quan tình báo - không tung ra các báo cáo nhận xét về chính phủ các nước, nhất là các đồng minh thân cận - đồng thời do nó cung cấp những thông tin đáng chú ý về giới chức lãnh đạo của một trong những cường quốc hàng đầu khu vực Trung Đông đầy sóng gió. Bởi thế, báo cáo của BND lập tức được lan truyền nhanh chóng, và đã tác động đến Hoàng gia Arab Saudi, khiến Riyadh phải lên tiếng phản đối, buộc Bộ Ngoại giao Đức phải nhanh chóng "gõ đầu" BND. Mặc dù vậy, lời cảnh báo của BND cũng đã phản ánh nỗi lo của nhiều người rằng Arab Saudi đang ngày càng khó đoán, khó hiểu và khó kiểm soát.

Quan hệ căng thẳng giữa Iran và Arab Saudi được châm ngòi từ vụ việc Riyadh mang ra xử tử 47 người bị kết tội khủng bố, làm thánh chiến, trong đó có một số người Hồi giáo Shiite, đặc biệt là giáo sĩ Sheikh Nimr al-Nimr, diễn ra vào ngày 2-1-2016. Vụ hành quyết được xem là đã làm chấn động chính phủ các quốc gia Arập trong toàn khu vực, đặc biệt là nó đã được thực hiện nhằm mục đích khiêu khích chính quyền Iran theo dòng Hồi giáo Shiite, mà mục tiêu cao hơn là Arab Saudi giành lấy quyền lãnh đạo dòng Hồi giáo Sunni và thế giới Arab. Đồng thời, Phó Hoàng thái tử Mohammed cũng muốn lợi dụng cơ hội này để kích động tinh thần dân tộc của thành phần Hồi giáo Sunni trong nước nhằm mục đích gia tăng quyền lực cho bản thân.

Trong báo cáo, BND liệt kê ra một loạt lĩnh vực trong đó Arab Saudi triển khai chính sách hung hăng và hiếu chiến. Chẳng hạn, ở Syria, vào đầu năm 2015, Riyadh ủng hộ việc thành lập cái gọi là Army of Conquest (Quân đội Chinh phạt), ban đầu bao gồm các phần tử thuộc tổ chức Al-Nusra có liên hệ với Al-Qaeda và tổ chức có tư tưởng gần giống Al-Qaeda là Ahrar al-Sham. Ở Yemen, Riyadh đưa không quân tham gia hỗ trợ quân đội Chính phủ Yemen trong cuộc chiến chống phiến quân Houthi do Iran ủng hộ. Cuộc nội chiến ở Yemen cho đến nay vẫn chưa thể xác định có thể kết thúc hay không. Một điều chắc chắn mà giới chức an ninh thế giới nhìn thấy được đó là Al-Qaeda đang hưởng lợi từ cuộc chiến của Arab Saudi ở Yemen, vì Arab Saudi chỉ lo đối phó phiến quân Houthi và Iran mà bỏ quên các phần tử Al-Qaeda cũng đang tung hoành ở miền Nam Yemen.

Cho đến nay, tất cả những cuộc phiêu lưu ấy trong chính sách đối ngoại của Arab Saudi đều được hiểu rằng đó là "canh bạc" của Phó Hoàng thái tử Mohammed bin Salman, người được tôn xưng là "ngôi sao" ngay khi được vua cha tấn phong là Phó Hoàng thái tử và bổ nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng 1-2015. Và điều đáng tiếc là những cuộc phiêu lưu ấy, trên bình diện quốc tế, đều bị cho là "thất bại", có nghĩa là không đạt được mục tiêu chiến lược đặt ra. Nhưng ngược lại, chúng lại giúp Phó Hoàng thái tử Mohammed giành được sự ủng hộ trong nước. Về điểm này, còn phải xét đến quyền lực của Vua Salman có ảnh hưởng đến sự ủng hộ dành cho con trai ông. Nói gì thì nói, những động thái ngoại giao diễn ra trong cuộc đụng độ chính trị với Iran, như việc cắt quan hệ ngoại giao, đều bị xem là hành động nông nổi nhất thời của một người trẻ tuổi chưa có kinh nghiệm.

Nhưng như thế vẫn chưa hết. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ The Economist của Anh, Phó Hoàng thái tử Mohammed nói: "Một cuộc chiến giữa Arab Saudi với Iran sẽ là sự bắt đầu cho một thảm họa lớn trong khu vực. Chắc chắn, chúng tôi sẽ không cho phép một điều như thế xảy ra”.

Giới quan sát ngay lập tức chộp lấy phát biểu nêu trên của Phó Hoàng thái tử Mohammed để đánh giá rằng, tuy ông thể hiện quan điểm đúng đắn như Hoàng gia Arab Saudi từng thể hiện trước đây, nhưng vụ hành quyết giáo sĩ al-Nimr vừa qua rõ ràng đã phản ánh một thực tế ngược lại: Arab Saudi đã hành động đơn phương trong một canh bạc vội vã; nó vừa thể hiện tính ngây thơ vừa ngạo mạn của Mohammed. Giới phân tích nhận định, hành động đơn phương đó có nguyên nhân chính là do Riyadh thất vọng với việc Mỹ thỏa hiệp và ký kết hiệp ước hạt nhân toàn diện với Iran.

Đến đây, giới phân tích đánh giá Riyadh có phần "non nớt" trong xử lý các mối quan hệ với đồng minh Mỹ. Từ nhiều thập niên qua, các nhà lãnh đạo Arab Saudi luôn xem trọng mối quan hệ với đồng minh Mỹ và xem đó là chỗ dựa tốt nhất cho sự tồn vong của vương triều mình. Lần này, cách xử sự không tốt đối với đồng minh Mỹ trong bối cảnh mới - thỏa hiệp với Iran, một đại đối thủ của Arab Saudi - đã khiến cho giới lãnh đạo trong khu vực bắt đầu nghi ngờ về năng lực hành động một cách chín chắn của Riyadh. Và đó chính là điểm yếu của Riyadh mà nếu Iran khai thác được sẽ tạo ra một kết cục không ngờ trong cuộc đối đầu hiện nay.

An Châu (theo The Independent)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.