Arab Saudi: “Cơn bốc đồng” tai hại của Phó Hoàng Thái tử

Sự leo thang đối đầu giữa Arab Saudi và Iran trong những ngày đầu năm mới 2016 khiến dư luận băn khoăn về một cuộc xung đột kéo dài trong khu vực Trung Đông giữa hai thế lực kình địch: Phái Hồi giáo Sunni do Arab Saudi dẫn đầu, và Hồi giáo Shiite do Iran làm chủ soái. Việc Arab Saudi bỗng dưng “xăng vào lửa” được cho là có chủ đích, và do một người gây ra: Bộ trưởng Quốc phòng, Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman Al Saud - người con trai 30 tuổi của Vua Salman của Arab Saudi.

Cuối tháng 12-2015, Cơ quan Tình báo đối ngoại Đức (BND) đã bất ngờ tung ra một bản báo cáo tình báo "giật gân" chỉ vỏn vẹn một trang rưỡi giấy A4. BND đã gọi chính sách đối ngoại mới mà Phó Hoàng thái tử Bin Salman theo đuổi là "chính sách can thiệp bốc đồng", có nghĩa là một chính sách thiếu chín chắn, thiếu sự cân nhắc trước sau.

Trong báo cáo, BND đã mô tả tác giả của chính sách bốc đồng đó là một kẻ "đánh bạc chính trị", kẻ gây bất ổn định cho cả khu vực Trung Đông bằng việc tiến hành các cuộc chiến ủy nhiệm ở cả Yemen và Syria. Cũng đúng, bởi dù sao thì Phó Hoàng thái tử Arab Saudi cũng còn quá non trẻ khi tham gia cuộc chơi lớn trong khu vực.

Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.
Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.

Báo cáo tình báo của BND khiến dư luận ngạc nhiên bởi nó khác với thông lệ của các cơ quan tình báo - không tung ra các báo cáo nhận xét về chính phủ các nước, nhất là các đồng minh thân cận - đồng thời do nó cung cấp những thông tin đáng chú ý về giới chức lãnh đạo của một trong những cường quốc hàng đầu khu vực Trung Đông đầy sóng gió. Bởi thế, báo cáo của BND lập tức được lan truyền nhanh chóng, và đã tác động đến Hoàng gia Arab Saudi, khiến Riyadh phải lên tiếng phản đối, buộc Bộ Ngoại giao Đức phải nhanh chóng "gõ đầu" BND. Mặc dù vậy, lời cảnh báo của BND cũng đã phản ánh nỗi lo của nhiều người rằng Arab Saudi đang ngày càng khó đoán, khó hiểu và khó kiểm soát.

Quan hệ căng thẳng giữa Iran và Arab Saudi được châm ngòi từ vụ việc Riyadh mang ra xử tử 47 người bị kết tội khủng bố, làm thánh chiến, trong đó có một số người Hồi giáo Shiite, đặc biệt là giáo sĩ Sheikh Nimr al-Nimr, diễn ra vào ngày 2-1-2016. Vụ hành quyết được xem là đã làm chấn động chính phủ các quốc gia Arập trong toàn khu vực, đặc biệt là nó đã được thực hiện nhằm mục đích khiêu khích chính quyền Iran theo dòng Hồi giáo Shiite, mà mục tiêu cao hơn là Arab Saudi giành lấy quyền lãnh đạo dòng Hồi giáo Sunni và thế giới Arab. Đồng thời, Phó Hoàng thái tử Mohammed cũng muốn lợi dụng cơ hội này để kích động tinh thần dân tộc của thành phần Hồi giáo Sunni trong nước nhằm mục đích gia tăng quyền lực cho bản thân.

Trong báo cáo, BND liệt kê ra một loạt lĩnh vực trong đó Arab Saudi triển khai chính sách hung hăng và hiếu chiến. Chẳng hạn, ở Syria, vào đầu năm 2015, Riyadh ủng hộ việc thành lập cái gọi là Army of Conquest (Quân đội Chinh phạt), ban đầu bao gồm các phần tử thuộc tổ chức Al-Nusra có liên hệ với Al-Qaeda và tổ chức có tư tưởng gần giống Al-Qaeda là Ahrar al-Sham. Ở Yemen, Riyadh đưa không quân tham gia hỗ trợ quân đội Chính phủ Yemen trong cuộc chiến chống phiến quân Houthi do Iran ủng hộ. Cuộc nội chiến ở Yemen cho đến nay vẫn chưa thể xác định có thể kết thúc hay không. Một điều chắc chắn mà giới chức an ninh thế giới nhìn thấy được đó là Al-Qaeda đang hưởng lợi từ cuộc chiến của Arab Saudi ở Yemen, vì Arab Saudi chỉ lo đối phó phiến quân Houthi và Iran mà bỏ quên các phần tử Al-Qaeda cũng đang tung hoành ở miền Nam Yemen.

Cho đến nay, tất cả những cuộc phiêu lưu ấy trong chính sách đối ngoại của Arab Saudi đều được hiểu rằng đó là "canh bạc" của Phó Hoàng thái tử Mohammed bin Salman, người được tôn xưng là "ngôi sao" ngay khi được vua cha tấn phong là Phó Hoàng thái tử và bổ nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng 1-2015. Và điều đáng tiếc là những cuộc phiêu lưu ấy, trên bình diện quốc tế, đều bị cho là "thất bại", có nghĩa là không đạt được mục tiêu chiến lược đặt ra. Nhưng ngược lại, chúng lại giúp Phó Hoàng thái tử Mohammed giành được sự ủng hộ trong nước. Về điểm này, còn phải xét đến quyền lực của Vua Salman có ảnh hưởng đến sự ủng hộ dành cho con trai ông. Nói gì thì nói, những động thái ngoại giao diễn ra trong cuộc đụng độ chính trị với Iran, như việc cắt quan hệ ngoại giao, đều bị xem là hành động nông nổi nhất thời của một người trẻ tuổi chưa có kinh nghiệm.

Nhưng như thế vẫn chưa hết. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ The Economist của Anh, Phó Hoàng thái tử Mohammed nói: "Một cuộc chiến giữa Arab Saudi với Iran sẽ là sự bắt đầu cho một thảm họa lớn trong khu vực. Chắc chắn, chúng tôi sẽ không cho phép một điều như thế xảy ra”.

Giới quan sát ngay lập tức chộp lấy phát biểu nêu trên của Phó Hoàng thái tử Mohammed để đánh giá rằng, tuy ông thể hiện quan điểm đúng đắn như Hoàng gia Arab Saudi từng thể hiện trước đây, nhưng vụ hành quyết giáo sĩ al-Nimr vừa qua rõ ràng đã phản ánh một thực tế ngược lại: Arab Saudi đã hành động đơn phương trong một canh bạc vội vã; nó vừa thể hiện tính ngây thơ vừa ngạo mạn của Mohammed. Giới phân tích nhận định, hành động đơn phương đó có nguyên nhân chính là do Riyadh thất vọng với việc Mỹ thỏa hiệp và ký kết hiệp ước hạt nhân toàn diện với Iran.

Đến đây, giới phân tích đánh giá Riyadh có phần "non nớt" trong xử lý các mối quan hệ với đồng minh Mỹ. Từ nhiều thập niên qua, các nhà lãnh đạo Arab Saudi luôn xem trọng mối quan hệ với đồng minh Mỹ và xem đó là chỗ dựa tốt nhất cho sự tồn vong của vương triều mình. Lần này, cách xử sự không tốt đối với đồng minh Mỹ trong bối cảnh mới - thỏa hiệp với Iran, một đại đối thủ của Arab Saudi - đã khiến cho giới lãnh đạo trong khu vực bắt đầu nghi ngờ về năng lực hành động một cách chín chắn của Riyadh. Và đó chính là điểm yếu của Riyadh mà nếu Iran khai thác được sẽ tạo ra một kết cục không ngờ trong cuộc đối đầu hiện nay.

An Châu (theo The Independent)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.