Arab Saudi: “Cơn bốc đồng” tai hại của Phó Hoàng Thái tử

Sự leo thang đối đầu giữa Arab Saudi và Iran trong những ngày đầu năm mới 2016 khiến dư luận băn khoăn về một cuộc xung đột kéo dài trong khu vực Trung Đông giữa hai thế lực kình địch: Phái Hồi giáo Sunni do Arab Saudi dẫn đầu, và Hồi giáo Shiite do Iran làm chủ soái. Việc Arab Saudi bỗng dưng “xăng vào lửa” được cho là có chủ đích, và do một người gây ra: Bộ trưởng Quốc phòng, Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman Al Saud - người con trai 30 tuổi của Vua Salman của Arab Saudi.

Cuối tháng 12-2015, Cơ quan Tình báo đối ngoại Đức (BND) đã bất ngờ tung ra một bản báo cáo tình báo "giật gân" chỉ vỏn vẹn một trang rưỡi giấy A4. BND đã gọi chính sách đối ngoại mới mà Phó Hoàng thái tử Bin Salman theo đuổi là "chính sách can thiệp bốc đồng", có nghĩa là một chính sách thiếu chín chắn, thiếu sự cân nhắc trước sau.

Trong báo cáo, BND đã mô tả tác giả của chính sách bốc đồng đó là một kẻ "đánh bạc chính trị", kẻ gây bất ổn định cho cả khu vực Trung Đông bằng việc tiến hành các cuộc chiến ủy nhiệm ở cả Yemen và Syria. Cũng đúng, bởi dù sao thì Phó Hoàng thái tử Arab Saudi cũng còn quá non trẻ khi tham gia cuộc chơi lớn trong khu vực.

Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.
Phó Hoàng Thái tử Mohammed bin Salman al-Saud.

Báo cáo tình báo của BND khiến dư luận ngạc nhiên bởi nó khác với thông lệ của các cơ quan tình báo - không tung ra các báo cáo nhận xét về chính phủ các nước, nhất là các đồng minh thân cận - đồng thời do nó cung cấp những thông tin đáng chú ý về giới chức lãnh đạo của một trong những cường quốc hàng đầu khu vực Trung Đông đầy sóng gió. Bởi thế, báo cáo của BND lập tức được lan truyền nhanh chóng, và đã tác động đến Hoàng gia Arab Saudi, khiến Riyadh phải lên tiếng phản đối, buộc Bộ Ngoại giao Đức phải nhanh chóng "gõ đầu" BND. Mặc dù vậy, lời cảnh báo của BND cũng đã phản ánh nỗi lo của nhiều người rằng Arab Saudi đang ngày càng khó đoán, khó hiểu và khó kiểm soát.

Quan hệ căng thẳng giữa Iran và Arab Saudi được châm ngòi từ vụ việc Riyadh mang ra xử tử 47 người bị kết tội khủng bố, làm thánh chiến, trong đó có một số người Hồi giáo Shiite, đặc biệt là giáo sĩ Sheikh Nimr al-Nimr, diễn ra vào ngày 2-1-2016. Vụ hành quyết được xem là đã làm chấn động chính phủ các quốc gia Arập trong toàn khu vực, đặc biệt là nó đã được thực hiện nhằm mục đích khiêu khích chính quyền Iran theo dòng Hồi giáo Shiite, mà mục tiêu cao hơn là Arab Saudi giành lấy quyền lãnh đạo dòng Hồi giáo Sunni và thế giới Arab. Đồng thời, Phó Hoàng thái tử Mohammed cũng muốn lợi dụng cơ hội này để kích động tinh thần dân tộc của thành phần Hồi giáo Sunni trong nước nhằm mục đích gia tăng quyền lực cho bản thân.

Trong báo cáo, BND liệt kê ra một loạt lĩnh vực trong đó Arab Saudi triển khai chính sách hung hăng và hiếu chiến. Chẳng hạn, ở Syria, vào đầu năm 2015, Riyadh ủng hộ việc thành lập cái gọi là Army of Conquest (Quân đội Chinh phạt), ban đầu bao gồm các phần tử thuộc tổ chức Al-Nusra có liên hệ với Al-Qaeda và tổ chức có tư tưởng gần giống Al-Qaeda là Ahrar al-Sham. Ở Yemen, Riyadh đưa không quân tham gia hỗ trợ quân đội Chính phủ Yemen trong cuộc chiến chống phiến quân Houthi do Iran ủng hộ. Cuộc nội chiến ở Yemen cho đến nay vẫn chưa thể xác định có thể kết thúc hay không. Một điều chắc chắn mà giới chức an ninh thế giới nhìn thấy được đó là Al-Qaeda đang hưởng lợi từ cuộc chiến của Arab Saudi ở Yemen, vì Arab Saudi chỉ lo đối phó phiến quân Houthi và Iran mà bỏ quên các phần tử Al-Qaeda cũng đang tung hoành ở miền Nam Yemen.

Cho đến nay, tất cả những cuộc phiêu lưu ấy trong chính sách đối ngoại của Arab Saudi đều được hiểu rằng đó là "canh bạc" của Phó Hoàng thái tử Mohammed bin Salman, người được tôn xưng là "ngôi sao" ngay khi được vua cha tấn phong là Phó Hoàng thái tử và bổ nhiệm chức Bộ trưởng Quốc phòng hồi tháng 1-2015. Và điều đáng tiếc là những cuộc phiêu lưu ấy, trên bình diện quốc tế, đều bị cho là "thất bại", có nghĩa là không đạt được mục tiêu chiến lược đặt ra. Nhưng ngược lại, chúng lại giúp Phó Hoàng thái tử Mohammed giành được sự ủng hộ trong nước. Về điểm này, còn phải xét đến quyền lực của Vua Salman có ảnh hưởng đến sự ủng hộ dành cho con trai ông. Nói gì thì nói, những động thái ngoại giao diễn ra trong cuộc đụng độ chính trị với Iran, như việc cắt quan hệ ngoại giao, đều bị xem là hành động nông nổi nhất thời của một người trẻ tuổi chưa có kinh nghiệm.

Nhưng như thế vẫn chưa hết. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn tờ The Economist của Anh, Phó Hoàng thái tử Mohammed nói: "Một cuộc chiến giữa Arab Saudi với Iran sẽ là sự bắt đầu cho một thảm họa lớn trong khu vực. Chắc chắn, chúng tôi sẽ không cho phép một điều như thế xảy ra”.

Giới quan sát ngay lập tức chộp lấy phát biểu nêu trên của Phó Hoàng thái tử Mohammed để đánh giá rằng, tuy ông thể hiện quan điểm đúng đắn như Hoàng gia Arab Saudi từng thể hiện trước đây, nhưng vụ hành quyết giáo sĩ al-Nimr vừa qua rõ ràng đã phản ánh một thực tế ngược lại: Arab Saudi đã hành động đơn phương trong một canh bạc vội vã; nó vừa thể hiện tính ngây thơ vừa ngạo mạn của Mohammed. Giới phân tích nhận định, hành động đơn phương đó có nguyên nhân chính là do Riyadh thất vọng với việc Mỹ thỏa hiệp và ký kết hiệp ước hạt nhân toàn diện với Iran.

Đến đây, giới phân tích đánh giá Riyadh có phần "non nớt" trong xử lý các mối quan hệ với đồng minh Mỹ. Từ nhiều thập niên qua, các nhà lãnh đạo Arab Saudi luôn xem trọng mối quan hệ với đồng minh Mỹ và xem đó là chỗ dựa tốt nhất cho sự tồn vong của vương triều mình. Lần này, cách xử sự không tốt đối với đồng minh Mỹ trong bối cảnh mới - thỏa hiệp với Iran, một đại đối thủ của Arab Saudi - đã khiến cho giới lãnh đạo trong khu vực bắt đầu nghi ngờ về năng lực hành động một cách chín chắn của Riyadh. Và đó chính là điểm yếu của Riyadh mà nếu Iran khai thác được sẽ tạo ra một kết cục không ngờ trong cuộc đối đầu hiện nay.

An Châu (theo The Independent)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.