"Ánh sáng sinh học" biện pháp giải độc cho những người bị kẹt trong lòng đất

Bên cạnh chấn thương tâm lý do bị kẹt hàng trăm mét dưới lòng đất, việc thiếu ánh sáng ban ngày cũng tác động vào cách cảm nhận thời gian của thành viên đội bóng. Những thay đổi này có thể khiến các thành viên bị trầm cảm, mất ngủ và có thể gây tâm lý bất ổn trong nhóm.

Khoa học có thể giải thích về hoạt động của cơ thể và tâm thần con người phản ứng như thế nào với bóng tối trong hang động. Ngoài ra, liệu có biện pháp nào có thể giúp những người bị kẹt trong bóng tối?

Vụ đội bóng thiếu niên Thái Lan bị mắc kẹt trong bóng tối hang động trong thời gian dài không phải là lần đầu tiên xảy ra. Ví dụ như vào năm 1962, nhà địa chất học người Pháp Michel Siffre tự nguyện sống 2 tháng cô lập trong một dòng sông băng ngầm mà ông khám phá ra ở gần tỉnh Nice nước này với điều kiện cực kỳ khắc nghiệt - không có đồng hồ, lịch hay ánh sáng mặt trời.

Michel Siffre khi ra ngoài ánh sáng tự nhiên.

Michel Siffre khi ra ngoài ánh sáng tự nhiên.

Trong hoàn cảnh đó, Siffre để cơ thể tự điều chỉnh các hành vi. Siffre thường xuyên ghi nhật ký nghiên cứu về các hoạt động của mình và gọi điện thoại cho nhóm hỗ trợ ở bên ngoài mỗi khi ông thức giấc, mỗi khi ăn và ngay trước khi đi ngủ - nhưng hoàn toàn không có thông tin gì về giờ giấc và ngày tháng. Sau khi được các đồng nghiệp thông báo đã hết thời hạn 2 tháng, Siffre cảm thấy bất ngờ vì ông cứ tưởng thời gian trôi qua chỉ mới có… 1 tháng!

Điều đó chứng minh nhận thức về thời gian của Siffre đã bị sai lệch do bóng tối kéo dài liên tục. Tương tự, khi các thợ lặn phát hiện ra đội bóng thiếu niên mắc kẹt ở Thái Lan, một trong những câu hỏi đầu tiên mà các em đặt ra là: thời gian đã trôi qua được bao lâu?

Nhật ký nghiên cứu của Siffre cho thấy hiện tượng thú vị khác - mặc dù dành khoảng một phần ba thời gian để ngủ (giống như khi ở trên mặt đất) nhưng chu kỳ ngủ/thức của ông không phải là 24 giờ mà là 24 giờ và 30 phút. Siffre bắt đầu sống theo thời gian riêng của bản thân chứ không phải bởi đồng hồ mà hầu hết chúng ta tuân thủ trong cuộc sống hàng ngày, nghĩa là được quyết định bởi việc mặt trời mọc và lặn hàng ngày.

Hiện tượng tương tự có thể quan sát thấy ở những người mù hoàn toàn. Mặc dù thời gian chính xác của đồng hồ sinh học thay đổi (đồng hồ của một số người chạy ở mức ngắn hơn 24 giờ, trong khi ở người khác thì dài gần 25 giờ), nhưng họ không còn giữ nhịp với thời gian của thế giới bên ngoài nữa mà bắt đầu "chạy tự do" khiến cho thời gian ngủ thay đổi từng ngày.

Ánh sáng nhân tạo được tạo ra trong hang động.
Ánh sáng nhân tạo được tạo ra trong hang động.

Một người có đồng hồ sinh học là 24,5 giờ có thể thức dậy lúc 08 giờ  sáng thứ Hai, nhưng vào 8 giờ 30 sáng thứ Ba, và sang thứ Tư là 09 giờ… - cho đến sau hai tuần, cơ thể của họ sẽ nghĩ rằng thời điểm đó là 8 giờ tối trong khi thực ra là 8 giờ sáng. Thuật ngữ y học giải thích tình trạng này là rối loạn giấc ngủ không liên tục 24 giờ với đặc trưng là thời gian ngủ ngon (khi đồng hồ bên trong gần như phù hợp với thế giới bên ngoài), tiếp đến là thời gian ngủ đáng sợ và buồn ngủ ban ngày quá mức. Hiện tượng được ví như sống với trạng thái lệch múi giờ (jetlag) vĩnh viễn.

Những nhịp sống bên trong cơ thể được tạo ra bởi một mảnh nhỏ bé các mô não gọi là suprachiasmatic nucleus (SCN - nhân trên chéo, một cấu trúc thần kinh trong não) - vùng mà chúng ta sẽ chạm vào nếu khoan một lỗ ở vị trí nằm giữa hai lông mày sâu vào khoảng 2cm. Nó gồm một nhóm các tế bào nhạy cảm với ánh sáng nằm ở sau võng mạc, được gọi là tế bào hạch võng mạc nội tại quang học.

Mặc dù đồng hồ sinh học của chúng ta chạy nhanh hơn hoặc chậm hơn một chút so với vòng chu kỳ 24 giờ, khi ánh sáng mặt trời chiếu vào mắt mỗi ngày thì nó có tác dụng như một nút bấm cài đặt lại cho SCN, khiến cho bộ phận này đồng bộ hóa với chu kỳ sáng/tối bên ngoài.

Nếu bị mắc kẹt dưới mặt đất, hoặc nếu mắt bị tổn hại quá nhiều đến mức não bộ không còn nhận biết được ánh sáng nữa thì kết nối này sẽ mất đi, và cơ thể bắt đầu hoạt động tự do. Đó là trường hợp xảy ra với đội bóng thiếu niên Thái Lan.

Bởi vì khó có khả năng là đồng hồ sinh học trong cả nhóm là giống nhau, cho nên thời điểm mà các em thấy buồn ngủ và thức giấc cũng sẽ khác nhau. Điều này có thể tạo nên vấn đề trong không gian hạn chế của hang động, nghĩa là có người muốn ngủ nhưng lại có người vẫn cảm giác tỉnh táo. Trong các mô khác của chúng ta cũng có những đồng hồ khác nữa, và chúng thường được SCN điều chỉnh để đồng bộ với nhau.

Nếu việc xác định thời gian của cơ thể trở nên hỗn loạn (điều sẽ xảy ra khi bị mắc kẹt dưới lòng đất) thì các đồng hồ khác này cũng trở nên hỗn loạn. Sự gián đoạn sinh học như thế có liên quan tới chứng trầm cảm, mất ngủ, rối loạn trao đổi chất và nội tiết tố, và tập trung suy giảm. Tuy nhiên, có một cách để giải độc.

Khi 33 thợ mỏ bị kẹt trong mỏ đồng Chile suốt 69 ngày hồi năm 2010, "ánh sáng sinh học" đặc biệt được gửi xuống để thử nghiệm và tái tạo chu kỳ ánh sáng tự nhiên/bóng tối bên ngoài.

Duy Minh(tổng hợp)

Các tin khác

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Màn giăng bẫy khách hàng vào Spa đã bị triệt phá như thế nào?

Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Bắc Ninh đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với 5 đối tượng vì có hành vi lừa dối khách hàng. Các đối tượng trên là chủ cơ sở, “bác sĩ”, “khách hàng” của Spa Sigma và Spa “Royal Luxury” ở tỉnh Bắc Ninh với những thủ đoạn lừa dối khách hàng hết sức bài bản, tinh vi.

Thiếu tướng Trịnh Xuân Thu luôn hướng về quê hương bằng những việc làm ý nghĩa để tri ân Mẹ Việt Nam anh hùng và các anh hùng, liệt sĩ.

Công an tỉnh Thanh Hóa phát huy truyền thống anh hùng

Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, Thanh Hóa là một trong những địa bàn trọng điểm bị không quân, hải quân Mỹ đánh phá ác liệt. Hàm Rồng, Nam Ngạn, Phà Ghép, Đò Lèn, Đồi Nhơm... trở thành những “tọa độ lửa” trên tuyến chi viện chiến lược. Mỗi cây cầu, bến phà, cung đường nơi đây đều ghi dấu những trận đánh khốc liệt và sự hy sinh của quân, dân Thanh Hóa để giữ vững mạch giao thông ra tiền tuyến.

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

“Tế Điên” và lời hứa hoàn lương dang dở

Bỏ học từ lớp 4, lang thang ở ga Nam Định rồi trượt dài từ trộm cắp, cướp tài sản đến ma túy, Nguyễn Văn Thùy dành hơn 20 năm cuộc đời để... đi tù. Khi trở về, những tưởng đã "rẽ lối" thành công sang lĩnh vực truyền thông với hình ảnh “Tế Điên” trên mạng xã hội, kể chuyện tù tội và khuyên giới trẻ hoàn lương, nhưng, như một diễn viên quen "ăn đèn" sân khấu, “Tế Điên" một lần nữa vướng vòng lao lý cũng chính bởi những phát ngôn thiếu kiểm soát của mình.

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Về "khẩu súng gây đau tim" của CIA

Mỹ đã tham gia công ước cấm vũ khí sinh học, nhưng Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) lại bí mật phát triển một loại vũ khí ám sát bí mật: "khẩu súng gây đau tim". Sự thật khí tài này vừa được tạp chí trực tuyến Cơ khí phổ thông (PMC) Mỹ lật lại trong số ra trung tuần tháng 8/2026.

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

8 công nghệ hoạt động như… “phép thuật”

Một số công nghệ đột phá vẫn mang lại cảm giác như thể chúng được hiện thực hóa từ truyện hư cấu, ngay cả khi chúng đã xuất hiện được một thời gian. Đó là bởi vì chúng ta học cách áp dụng chúng vào cuộc sống hàng ngày thông qua các ứng dụng và thiết bị mà chúng hỗ trợ, nhưng chúng ta lại không bao giờ dành thời gian để tìm hiểu điều gì làm cho những công nghệ này hoạt động.

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

AI và cuộc chiến giành quyền viết luật chơi

Bên dưới bề nổi của cuộc thương chiến vi chip bán dẫn đang nổi bật trên các trang báo quốc tế là một cuộc chiến ngầm khốc liệt hơn gấp bội: Cuộc đua áp đặt thể chế, giành quyền định đoạt trật tự số toàn cầu. Xem ra, quyền lực đích thực của kỷ nguyên mới không nằm ở chỗ ai làm ra con chip nhanh nhất, mà thuộc về kẻ quyết định AI được phép vận hành theo những quy tắc nào.

Chiều 6/8, việc công an xuất hiện tại nhà Bùi Xuân Huấn đã thu hút nhiều người quay phim, phát trực tiếp qua mạng xã hội

Một thập niên nổi tiếng nhờ thị phi

Không có chuyên môn, nghề nghiệp nổi bật làm bệ phóng, Bùi Xuân Huấn, tức Huấn “Hoa Hồng” vẫn xây dựng được sức ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội bằng những màn khoe tiền, phát ngôn gây sốc và các bài giảng về “đạo lý”. Từ một hiện tượng mạng mang màu sắc “giang hồ”, Huấn từng bước thương mại hóa sự nổi tiếng, tham gia kinh doanh, bán hàng trực tuyến và làm từ thiện. Tuy nhiên, hành trình ấy cũng liên tục đi kèm tranh cãi, những lần bị xử phạt và gần đây nhất là việc cơ quan điều tra có mặt tại nơi ở của người này.

Thư cảm ơn của tỉnh ủy lai châu tới công ty TNHH KF FAN của ông Trần Đình Tiệp sau khi ông gửi 1,1 tỉ đồng ủng hộ đồng bào khó khăn

Khánh Sky và kết cục được báo trước

Từ một vụ tranh cãi về hoạt động từ thiện, câu chuyện nhanh chóng leo thang thành những màn livestream chửi bới, kéo đến tận nơi đối chất, rồi kết thúc bằng việc cơ quan công an vào cuộc. Đằng sau vụ việc Khánh Sky là một hiện tượng đáng báo động hơn: Nhiều gã “giang hồ mạng” hiện nay đang kiếm cơm bằng những drama gây tranh cãi và vướng vào pháp luật như là kết cục đương nhiên.

Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến cùng đồng nghiệp nghiên cứu kịch bản trước khi quay phim

Người kể chuyện pháp luật bằng những thước phim triệu view

Đoạn clip ghi lại hình ảnh một trung tá CSGT phụ vợ bán nước mía sau giờ làm việc bất ngờ thu hút hàng triệu lượt xem, giúp nhiều người biết đến Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến, cán bộ Phòng CSGT Công an TP Hà Nội. Phía sau khoảnh khắc đời thường ấy là một hành trình hơn 20 năm bền bỉ đứng giữa những ngã tư Thủ đô, chứng kiến biết bao mất mát vì tai nạn giao thông, thế nên, cách mà anh Tiến tuyên truyền pháp luật bằng những clip sống động khiến người dân, đặc biệt là các bạn trẻ vô cùng thích thú. Mọi người gọi anh là "Trung tá triệu view".

Những phát minh đi trước thời đại

Những phát minh đi trước thời đại

Giám sát động đất, động cơ hơi nước, phẫu thuật và vật liệu tiên tiến... Một hành trình khám phá những phát minh cổ đại đi trước thời đại.

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Vũ khí Hàn Quốc đang xâm lấn thị trường châu Âu

Cuộc xung đột tại Ukraine kéo dài đã đẩy các quốc gia thành viên châu Âu của NATO vào một cuộc chạy đua vũ trang quy mô lớn chưa từng có kể từ sau Chiến tranh Lạnh. Trong bối cảnh các tập đoàn công nghiệp quốc phòng nội địa phương Tây bị quá tải và Mỹ có dấu hiệu muốn giảm bớt vai trò đầu tàu dẫn dắt phòng thủ cựu lục địa, một hiện tượng địa chính trị kỳ lạ đã xuất hiện: dòng vũ khí từ cường quốc công nghiệp Đông Bắc Á - Hàn Quốc - đang ồ ạt đổ bộ về phía Tây.

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

AI và mặt trận an ninh phi truyền thống

Nếu động cơ hơi nước thúc đẩy cách mạng công nghiệp, Internet mở ra kỷ nguyên kết nối toàn cầu thì trí tuệ nhân tạo (AI) đang định hình nền văn minh số của thế kỷ XXI. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích to lớn, công nghệ này cũng bị các tổ chức tội phạm, mạng lưới lừa đảo và các nhóm cực đoan lợi dụng để gia tăng quy mô, mức độ tinh vi của các cuộc tấn công mạng, gian lận tài chính hay thậm chí là khủng bố.

Cuộc chiến của niềm tin

Cuộc chiến của niềm tin

Có những thứ vũ khí không phát ra tiếng nổ. Nó không để lại hố bom, không làm rung cửa kính, cũng không hiện lên trên bản đồ quân sự. Nhưng, nó âm thầm đi vào điện thoại, bảng tin, nhóm chat, những cuộc tranh luận gia đình và cả lá phiếu của cử tri. Tin giả, trong hình hài mới của thời trí tuệ nhân tạo (AI), đang trở thành một thứ vũ khí như thế.

Phát động cao điểm thi đua 70 ngày đêm lập thành tích xuất sắc chào mừng kỉ niệm 70 năm Ngày truyền thống lực lượng Cảnh sát kinh tế

Những người gác cửa vùng kinh tế Đông bắc

Suốt hơn 45 năm xây dựng và trưởng thành, từ 14 cán bộ, chiến sĩ đầu tiên đến đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân thời kỳ đổi mới, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu và môi trường Công an tỉnh Quảng Ninh đã lặng lẽ giữ vững trận tuyến bảo vệ nền kinh tế, đấu tranh với tham nhũng, buôn lậu, hàng giả và tội phạm kinh tế, góp phần giữ gìn kỷ cương pháp luật, môi trường đầu tư và sự bình yên của nhân dân đất mỏ.

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Kỳ I: Pháo đài “Mắt cáo” và “Tam giác vàng” hợp phì

Trong thế giới lượng tử, luật chơi của các điệp viên truyền thống hoàn toàn bị phá sản. Hãy tưởng tượng một bức thư mật được viết bằng các hạt ánh sáng. Chỉ cần một cái nhìn lén lút của mật thám, bức thư sẽ ngay lập tức tự hủy và phát tín hiệu báo động về trung tâm đầu não. Đó không phải là phép thuật, đó là Phân phối khóa lượng tử (QKD) - thứ đang giúp Bắc Kinh xây dựng một hệ thống thông tin liên lạc quốc phòng mà không một siêu máy tính nào của phương Tây có thể giải mã.

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Lần theo những “mắt xích tử thần”

Ma túy đá hay các chất ảo giác, muốn đưa vào cơ thể, người nghiện ngập luôn cần đến những “dụng cụ trung gian” - đó là những chiếc nỏ thủy tinh uốn lượn, những chiếc bình khò tinh vi. Lâu nay, dư luận thường chỉ chú ý đến các đường dây mua bán ma túy mà ít ai biết rằng, phía sau dòng chảy đen tối đó là một thị trường ngầm cung cấp “đồ chơi” cho việc sử dụng ma túy vô cùng béo bở. Những kẻ núp bóng sản xuất, cung cấp các vật dụng này đang trở thành nguồn tiếp tay cho làn sóng tội phạm ma túy biến tướng.

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

UAV Ukraine đã xuyên thủng phòng không của Moscow như thế nào?

Hàng trăm UAV Ukraine tấn công Moscow đã khiến hệ thống phòng không Nga rơi vào tình thế quá tải. Đằng sau đó là một hệ sinh thái UAV tấn công tầm xa đang được Kiev phát triển, với chi phí thấp hơn tên lửa hành trình nhưng đủ sức buộc Moscow phải phân tán, tiêu hao và liên tục điều chỉnh năng lực phòng thủ.

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Công nghệ “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện giấc mơ làm cha

Đi khám phát hiện không có tinh trùng (vô tinh) người đàn ông bật khóc ngay khi bước ra cửa phòng khám. Anh nghĩ rằng cuộc đời mình không thể có con được nữa. Thất vọng, hoang mang khiến anh sợ làm lỡ duyên của vợ. Trước đây, y học đã nghiên cứu và tìm ra phương pháp nuôi cấy tinh tử thành tinh trùng, mang lại hy vọng có con cho những người đàn ông vô tinh. Nhưng hiện nay, nhờ sự tiến bộ của y học, công nghệ đã “biến” những ông bố “vô tinh” thực hiện được giấc mơ làm cha bằng mổ vi phẫu tinh hoàn tìm tinh trùng.