Khủng hoảng lương thực toàn cầu nhìn từ Biển Đen

Biển Đen vốn là một trung tâm an ninh lương thực toàn cầu khi giữ vai trò là cửa ngõ xuất khẩu các sản phẩm ngũ cốc và dầu ăn. Cuộc xung đột Nga-Ukraine đã khiến điểm trung chuyển này trở thành một “điểm nghẽn” đe dọa nguồn cung lương thực toàn cầu, đặc biệt tại Trung Đông và Bắc Phi.

Trong tháng 6, các cuộc đàm phán do Thổ Nhĩ Kỳ làm trung gian với Nga về việc nối lại xuất khẩu ngũ cốc đã bị đình trệ, bỏ lỡ cơ hội để xoa dịu cuộc khủng hoảng hàng hóa và ngăn chặn nạn đói cũng như tình trạng bất ổn khu vực. Nếu Moscow và Kiev tiếp tục không đạt được thỏa thuận trong việc vận chuyển ngũ cốc qua Biển Đen, hoạt động xuất khẩu lương thực sẽ càng trở nên khẩn cấp.

Cửa ngõ Biển Đen

Trước khi xung đột xảy ra, 90% hàng hóa xuất khẩu của Ukraine đi qua Biển Đen. Kể từ tháng 2 đến nay, các cần cẩu bốc dỡ hàng hóa của cảng đã ngừng hoạt động, khi hạm đội Biển Đen của Nga phong tỏa cảng biển này.

Trọng tâm để giải quyết cuộc khủng hoảng này sẽ là một thỏa thuận xuất khẩu ngũ cốc qua Biển Đen. Mặc dù 80% diện tích đất canh tác của Ukraine vẫn nằm trong tầm kiểm soát của quốc gia này, nhưng Nga đang kiểm soát phần lớn đường bờ biển của quốc gia láng giềng. Các bãi mìn do Nga và Ukraine rải ở Biển Đen đã chặn đứng việc xuất khẩu ngũ cốc của Ukraine, khiến giá lương thực toàn cầu tăng cao kỷ lục.

Khủng hoảng lương thực toàn cầu nhìn từ Biển Đen -0
Xung đột Nga – Ukraine khiến ngũ cốc của Ukraine không thể xuất khẩu.

Phương án vận chuyển thay thế vẫn có các sà lan trên sông Danube và các tuyến đường bộ có thể là giải pháp tạm thời cho xuất khẩu của Ukraine. Không có đường ra biển, Ukraine đang tập trung vào các tuyến đường thay thế để đạt mục tiêu 2 triệu tấn xuất khẩu mỗi tháng. Ukraine kỳ vọng có thể vận chuyển 700.000 - 750.000 tấn từ hai cảng nhỏ trên sông Danube đến Romania mỗi tháng, từ đó sẽ vận chuyển đến Bắc Phi và châu Á. Phần còn lại sẽ đi bằng đường bộ và đường sắt đến châu Âu.

Tuy nhiên, các phương án này khó khăn và lượng hàng hóa vận chuyển được ít và chậm hơn rất nhiều so với nhu cầu. Trong 22 ngày đầu tháng 5, chỉ có 28.000 tấn ngũ cốc được xuất khẩu bằng đường bộ từ Ukraine. Tại biên giới đất liền, có những hàng ô tô dài tới 16 dặm đang chờ đợi do thủ tục nhập khẩu phức tạp của Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, đường sắt vẫn là phương án phức tạp và tốn kém. Một nguyên do là các chuyến tàu của Ukraine sẽ phải dừng lại ở biên giới vì khổ đường sắt từ thời Liên Xô rộng hơn 9 cm so với đường ray ở các nước láng giềng châu Âu. Sau đó, việc phải chuyển ngũ cốc sang các tàu khác cũng tốn kém cả thời gian và giới hạn cả khối lượng có thể vận chuyển. Thời gian xếp hàng tại cửa khẩu để đổi toa hàng là 16 ngày song có thể lên đến 30 ngày.

Nga đã đồng ý về một “hành lang” vận tải cho hoạt động xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine, với đề nghị rút lực lượng hải quân của nước này để cho phép những chuyến hàng khởi hành từ Odessa và Mariupol, đổi lại việc đình chỉ các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều trở ngại cần vượt qua trước khi Kiev có thể đồng ý với đề xuất này.

Cả Nga và Ukraine đang đổ trách nhiệm cho nhau trong việc rải mìn dẫn đến hậu quả việc di chuyển tàu thuyền bị gián đoạn và hoạt động xuất khẩu ngũ cốc bị đình trệ. Kiev cáo buộc Nga đặt mìn hải quân thời Liên Xô ở biển Azov và Biển Đen nhằm làm gián đoạn việc vận chuyển và cung cấp lương thực ra toàn cầu. Nga đổ lỗi cho Kiev về các bãi mìn xung quanh cảng Odessa.

Một cuộc khủng hoảng toàn cầu

Trước đây, Ukraine từng vận chuyển hơn 50% lượng ngũ cốc xuất khẩu từ cảng Biển Đen ở thành phố Odessa. Thế bế tắc đã ảnh hưởng đáng kể đến tình hình an ninh lương thực toàn cầu. Theo Tổ chức Nông lương Liên hiệp quốc (FAO), 20 triệu tấn ngũ cốc dự kiến cung cấp cho thị trường toàn cầu đang bị mắc kẹt ở Ukraine, một lượng lớn ngũ cốc vốn có thể giúp giảm áp lực của thị trường lương thực toàn cầu nếu chúng được xuất khẩu.

Chính phủ Ukraine ước tính khoảng 22 triệu tấn thực phẩm, bao gồm lúa mỳ, ngô, lúa mạch và hạt hướng dương vẫn bị mắc kẹt tại các cảng biển. Các kho chứa cũng đã sử dụng hết công suất. Tình trạng tắc nghẽn này tạo ra tình trạng khan hiếm nguồn cung nghiêm trọng và đẩy giá hàng hóa leo thang chóng mặt trên khắp thế giới. Đầu tháng 6, Cộng hòa Chad đã phải tuyên bố tình trạng khẩn cấp về lương thực khi kho dự trữ ngũ cốc của nước này cạn kiệt. Trong khi đó, tại Ai Cập, 300.000 tấn ngũ cốc đã thanh toán tiền vẫn chưa được giao hàng, gây áp lực lớn lên quốc gia này. Được biết, Ai Cập đang phải trợ cấp 270 triệu chiếc bánh mỳ mỗi ngày cho người dân nghèo.

Tổng thư ký Liên hiệp quốc  Antonio Guterres đã tuyên bố rằng có tới 1,6 tỷ người sẽ bị ảnh hưởng trên toàn cầu do cuộc khủng hoảng lương thực. Ông cảnh báo chiến tranh có nguy cơ tạo ra một làn sóng đói kém và nghèo khổ chưa từng có, châm ngòi kéo theo bất ổn về kinh tế và xã hội. Theo báo cáo do Tổ chức Oxfam công bố trong tháng 5, cứ 48 giây khu vực Đông Phi lại có 1 người có nguy cơ chết vì nạn đói kéo dài. Trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt lúa mỳ toàn cầu ngày càng trở nên cấp bách, Thổ Nhĩ Kỳ muốn đàm phán để mở ra hành lang an toàn cho lượng ngũ cốc bị mắc kẹt tại các cảng ở Biển Đen, song chưa thu được kết quả nào khi Ukraine và Nga không đạt được thỏa thuận. Ngày 22-6, Bộ Quốc phòng Nga và Thổ Nhĩ Kỳ cùng xác nhận Nga và Thổ Nhĩ Kỳ nhất trí tiếp tục các cuộc đàm phán về việc lập tuyến đường biển an toàn trên Biển Đen để xuất khẩu ngũ cốc từ Ukraine.

Moscow muốn phương Tây dỡ bỏ một số biện pháp trừng phạt để tạo điều kiện thuận lợi cho xuất khẩu ngũ cốc và phân bón của nước này. Trong khi đó, Kiev muốn tìm kiếm sự đảm bảo an ninh cho các bến cảng của mình thì mới đồng ý với kế hoạch do UN kêu gọi. Ukraine cũng khẳng định mọi sự thỏa thuận phải có sự tham gia và chấp thuận của họ.

Giải quyết cuộc khủng hoảng lương thực hiện nay sẽ cần đến một nỗ lực đa phương và hỗ trợ của cộng đồng quốc tế. Nếu tình hình xuất khẩu ngũ cốc tiếp tục bị gián đoạn, ngũ cốc của vụ thu hoạch năm ngoái tại Ukraine sẽ bị hỏng và vụ mùa năm nay sẽ bị thiệt hại rất nặng nề. Kéo theo đó sẽ là tác động không thể tính toán tới thị trường ngũ cốc toàn cầu cũng như cuộc sống người dân nhiều nước.

Hạnh Vân (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.