EU và “động lực” cho Gaza

Liên minh châu Âu (EU) được kêu gọi thể hiện lập trường rõ ràng hơn về cuộc khủng hoảng ở Dải Gaza. Trước những lo ngại ngày càng tăng về tình hình nhân quyền, Hiệp định liên kết EU - Israel hiện đang được xem xét lại. Chưa rõ việc đình chỉ hiệp định này sẽ có hiệu quả như thế nào, nhưng hậu quả chính trị và kinh tế sẽ rất đáng kể.

Tại châu Âu, dư luận đang yêu cầu chính phủ các nước phải có lập trường quyết đoán hơn về vấn đề Palestine. Sự ủng hộ của công dân EU dành cho Israel tiếp tục giảm: các cuộc khảo sát gần đây cho thấy tỷ lệ ủng hộ ở nhiều nước Tây Âu chỉ còn dưới 20%. Sau khi Israel chặn đội tàu nhân đạo Global Sumud, cuộc tranh luận chính trị càng trở nên căng thẳng hơn, dẫn đến các cuộc biểu tình tại nhiều quảng trường châu Âu.

Trong bối cảnh này, Ủy ban châu Âu đã trình lên Hội đồng châu Âu một đề xuất về đình chỉ một số điều khoản thương mại của Hiệp định liên kết EU - Israel, cùng với các lệnh trừng phạt đối với Hamas, các bộ trưởng cực đoan và những người định cư bạo lực. Sáng kiến này thể hiện sự thay đổi rõ rệt so với các chính sách đã được áp dụng cho đến nay. Đề xuất này xuất phát từ khả năng Israel vi phạm Điều 2 của hiệp định, điều khoản yêu cầu tôn trọng nhân quyền và các nguyên tắc dân chủ. Việc không tuân thủ sẽ dẫn đến việc EU có thể đình chỉ toàn bộ hoặc một phần thỏa thuận.

Hiệp định liên kết EU - Israel, được ký kết năm 1995 và có hiệu lực từ năm 2000, là cơ sở pháp lý chính, cùng với các thỏa thuận bổ sung theo từng lĩnh vực cho quan hệ chính trị, kinh tế và văn hóa giữa hai bên. Một yếu tố cơ bản của thỏa thuận là Điều 2, điều khoản tiêu chuẩn có trong tất cả các thỏa thuận liên kết của EU, quy định: “Quan hệ giữa các bên, cũng như tất cả các điều khoản của thỏa thuận, sẽ dựa trên sự tôn trọng nhân quyền và các nguyên tắc dân chủ, vốn là yếu tố cơ bản của thỏa thuận này”.

Điều này có nghĩa là nếu nhận thấy bên kia có vi phạm các nguyên tắc cơ bản này, thì bên còn lại có quyền đình chỉ toàn bộ hoặc một phần thỏa thuận. Tuy nhiên, cho đến nay, điều khoản này chưa bao giờ được áp dụng đầy đủ.

7.jpg -0
Nhiều người có nguồn gốc EU bày tỏ ủng hộ đối với cuộc đấu tranh chính nghĩa của người Palestine.

Trên thực tế, vào tháng 2/2024, Tây Ban Nha và Ireland đã chính thức yêu cầu EU tiến hành xem xét lại Hiệp định liên kết EU - Israel do ngày càng có nhiều báo cáo về vi phạm nhân quyền liên quan tới chính quyền Thủ tướng Israel Netanyahu. Trong những tháng tiếp theo của năm 2024, đã có nhiều thư từ, câu hỏi của nghị viện và các cuộc thảo luận cấp bộ trưởng trong EU, nhưng không có cuộc xem xét nào ngay lập tức dẫn đến các biện pháp mang tính ràng buộc mạnh mẽ.

Việc đình chỉ Hiệp định liên kết EU - Israel chỉ được thảo luận chính thức vào tháng 7/2025 tại cuộc họp của các Ngoại trưởng EU. Cuộc thảo luận đề cập đến nhiều phương án khác nhau: cấm vận vũ khí, áp dụng các biện pháp trừng phạt có mục tiêu đối với các bộ trưởng, đình chỉ quan hệ thương mại và nghiên cứu, và lệnh cấm giao thương với các khu định cư của Israel. Tuy nhiên, đúng như dự đoán, đề xuất này đã không đạt được sự nhất trí cần thiết để được thông qua, làm nổi bật những chia rẽ sâu sắc trong EU.

EU hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Israel, với tổng kim ngạch thương mại hàng hóa đạt 42,6 tỷ euro vào năm 2024 và là nhà đầu tư lớn nhất của Israel trên toàn cầu, với kim ngạch thương mại đạt 72,1 tỷ euro vào năm 2023. EU chiếm 32% tổng kim ngạch thương mại hàng hóa của Israel với phần còn lại của thế giới, vượt xa Mỹ, vốn được dự báo chỉ chiếm chưa đến 24% vào năm 2024. Cụ thể, 34,2% lượng hàng nhập khẩu của Israel đến từ EU, trong khi 28,8% hàng xuất khẩu của Israel được chuyển đến thị trường châu Âu.

Nếu việc đình chỉ Hiệp định liên kết EU - Israel được xác nhận, hàng nhập khẩu của Israel sẽ mất quyền tiếp cận ưu đãi vào thị trường EU và sẽ phải chịu mức thuế quan như bất kỳ quốc gia thứ ba nào khác chưa ký kết hiệp định thương mại tự do với EU. Tác động của thay đổi này chắc chắn sẽ dẫn đến sự sụt giảm thương mại giữa hai bên.

Israel hiện cũng là đối tác trong chương trình “Chân trời châu Âu” và là một trong số ít quốc gia ngoài EU tham gia đầy đủ vào các chương trình nghiên cứu của châu Âu. Nếu việc đình chỉ thỏa thuận mở rộng sang lĩnh vực này, Israel sẽ khó tiếp cận nguồn tài trợ và hợp tác nghiên cứu và EU có thể mất đi một đối tác hàng đầu trong các lĩnh vực như công nghệ sinh học, công nghệ nông nghiệp, an ninh mạng, trí tuệ nhân tạo.

Về an ninh và năng lượng, Israel hợp tác với EU trong các lĩnh vực chiến lược như chống khủng bố, an ninh mạng và công nghệ quân sự lưỡng dụng. Việc đình chỉ thỏa thuận sẽ hạn chế việc trao đổi thông tin. Về mặt năng lượng, EU đang nhắm đến Đông Địa Trung Hải, với các mỏ khí đốt của Israel và Cyprus, như một lựa chọn thay thế tiềm năng cho khí đốt của Nga trong tương lai. Rõ ràng, sự nguội lạnh trong quan hệ sẽ càng làm phức tạp thêm các dự án năng lượng chung.

Về tác động chính trị và địa chính trị: Việc đình chỉ thỏa thuận có thể dẫn đến giảm đối thoại chính trị và có thể được hiểu là lập trường rõ ràng của EU đối với chính sách của Israel, từ đó làm nguội lạnh quan hệ với Brussels. Hơn nữa, nếu việc đình chỉ thỏa thuận làm suy yếu tạm thời hoặc vĩnh viễn mối quan hệ với Israel, EU sẽ mất ảnh hưởng trực tiếp đến chính sách của Israel, khiến Israel xích lại gần hơn với các đối tác toàn cầu khác và làm giảm ảnh hưởng của EU tại Trung Đông.

Xét đến những tác động tiềm tàng vừa được đề cập, dễ hiểu vì sao EU đang gặp khó khăn trong việc đạt được sự đồng thuận để đưa ra những đề xuất mạnh mẽ đối với Israel. Mạng lưới quan hệ kinh tế rộng lớn đến mức việc cô lập Tel Aviv và thực sự gây ảnh hưởng đến kết quả của cuộc xung đột là vô cùng khó khăn. Tác động kinh tế và chính trị của việc đình chỉ thỏa thuận sẽ rất lớn đối với cả hai bên, đặc biệt là Israel. Nhưng, nếu không xem xét yếu kém hoặc không có kết luận về việc tuân thủ Điều 2, hoặc việc không đình chỉ ít nhất một phần của Hiệp định liên kết EU - Israel lại cũng sẽ làm tổn hại đến uy tín của EU, đặc biệt là trong mắt người dân của khối.

Huy Thông

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.