Việc lựa chọn ứng viên cho đơn vị tinh nhuệ này vô cùng khắt khe và bao gồm hàng loạt những thử thách khó khăn nhất. Những thử thách khắc nghiệt và bí mật của SMERSH lần đầu tiên được tiết lộ. Vậy những bài kiểm tra mà các ứng cử viên của đơn vị huyền thoại này đã phải trải qua là gì?
Dưới đây là 5 phần kiểm tra hóc búa và gây mệt mỏi nhất mà theo một số tư liệu, các nhân viên của SMERSH tương lai đã phải trải qua. Cần lưu ý là trong số những phương pháp để lựa chọn và đào tạo các đặc vụ của SMERSH, cũng có một số chi tiết cho đến nay vẫn được giữ bí mật và chưa chính thức được xác nhận.
Khả năng ổn định tâm lý khi bị thẩm vấn
Bài test đầu tiên và có lẽ là gây mệt mỏi nhất đối với các ứng viên là kiểm tra sự ổn định về tâm lý của họ. Cuộc trải nghiệm này thường được bắt đầu một cách bất ngờ ngay cả đối với những người biết về việc này. Ứng viên có thể bị kéo ra khỏi giường lúc nửa đêm hoặc bị chặn lại trên đường phố. Họ được đưa vào những căn phòng được trang bị đặc biệt, nơi có nhiệt độ, ánh sáng và mức ồn thường xuyên thay đổi khiến đối tượng mất phương hướng. Các buổi thẩm vấn được thực hiện bởi các nhóm điều tra viên làm việc theo ca. Họ sử dụng các kỹ thuật tâm lý phức tạp, gồm cả “cảnh sát tốt và cảnh sát xấu”, có những lời vu khống từ đồng phạm và thậm chí cả việc hành quyết giả. Các ứng viên thường được cung cấp những thông tin trái ngược nhau nhằm khiến họ bối rối và buộc phải tự thú tội.
Mục đích của việc thử thách này có hai mặt. Thứ nhất là kiểm tra khả năng chịu đựng áp lực lớn về tâm lý của ứng viên, điều này rất quan trọng đối với các đặc vụ có thể bị bắt làm tù binh. Thứ hai là đánh giá lòng trung thành và sự kiên trì với niềm tin của người đó. Ứng viên không những phải chịu đựng cuộc thẩm vấn mà còn không được đưa ra những lời thú tội dối trá hoặc buộc tội những người vô tội. Cuộc thử thách khiến họ kiệt sức đến mức nhiều người đã không thể chịu đựng và phải bỏ cuộc. Những ai vượt qua được bài kiểm tra này đã thể hiện sự ổn định tâm lý và sức mạnh ý chí.
Thực tế: Một số thí sinh đã trải qua sự thử thách này vài lần, lần sau lại khó hơn lần trước. Thời lượng thẩm vấn kỷ lục là 72 giờ liên tục.
Sức bền thể chất và kỹ năng chiến đấu
Bài test thứ hai nhằm kiểm tra sức bền thể chất và kỹ năng chiến đấu của các ứng viên. Cuộc thử thách này là một cuộc hành quân bắt buộc được kéo dài nhiều ngày trong những điều kiện khó khăn kèm theo những nhiệm vụ chiến đấu khác nhau. Các thí sinh phải vượt qua hàng chục km trên địa hình gồ ghề, mang theo đầy đủ trang thiết bị chiến đấu. Họ được yêu cầu phải thể hiện khả năng thể chất phi thường, vượt xa giới hạn được huấn luyện quân sự thông thường. Ví dụ: hành quân 100 km với đầy đủ trang thiết bị trong 24 giờ; bơi 5 km trong nước băng giá và nhiều điều khác nữa.
Lộ trình bao gồm vượt qua chướng ngại vật dưới nước, vùng núi và đầm lầy. Điều kiện thời tiết được cố tình lựa chọn là những hoàn cảnh bất lợi nhất: mưa to, băng tuyết hoặc nắng nóng cực độ. Trong suốt chặng đường, các ứng viên đã thực hiện nhiều nhiệm vụ chiến đấu khác nhau: tổ chức phục kích, bắt giữ “cái lưỡi”, khai thác đối tượng. Họ phải thể hiện sự thông thạo các loại vũ khí, kỹ năng đấu võ và khả năng sơ cứu tại chiến trường. Lộ trình của trải nghiệm này thường xuyên thay đổi để ứng viên không thể chuẩn bị trước. Đó có thể là việc vượt qua các đèo núi, những con sông chảy xiết hoặc đi qua các bãi mìn có mìn tập. Các ứng viên phải mang trọng tải nặng tới 40 kg, bao gồm vũ khí, đạn dược và đồ dự trữ. Họ phải tự kiếm thức ăn bằng cách săn bắt và thu thập các loại cây ăn được; khẩu phần ăn của họ thường gồm côn trùng và các loài gặm nhấm nhỏ.
Phần cuối của bài test là cuộc đấu võ với người hướng dẫn. Đã kiệt sức vì cuộc hành quân kéo dài nhiều ngày, các ứng viên không chỉ phải thể hiện kỹ thuật chiến đấu mà còn là khả năng huy động sức lực cuối cùng của mình trong tình thế nguy cấp. Bài kiểm tra này nhằm loại bỏ những người có thể chất yếu và xác định những người có sức chịu đựng đặc biệt và kỹ năng chiến đấu cần thiết để hoàn thành những nhiệm vụ khó khăn nhất.
Thực tế: Trong thời gian thực hiện bài kiểm tra này, các ứng viên được đeo một thiết bị cảm biến đặc biệt để theo dõi tình trạng thể chất của họ. Nếu cảm biến hiển thị các chỉ số tới giới hạn, thử thách sẽ bị dừng ngay để tránh thương vong thực sự.
Kiểm tra mức độ tin cậy và ý thức cảnh giác
Bài test thứ ba nhằm kiểm tra độ tin cậy của ứng viên, khả năng duy trì sự tỉnh táo trong mọi tình huống. Thử thách này được thực hiện dưới dạng một trò chơi nhập vai mới, trong một thời gian dài ứng viên sẽ được “thâm nhập” vào cuộc sống thường nhật. Ứng viên được đưa vào bối cảnh thật với một bộ hồ sơ phù hợp với danh tính mới của mình. Anh ta phải sống và làm việc ở bối cảnh này trong vài tuần hoặc vài tháng. Đối với bài test này, toàn cảnh hư cấu đã được tạo ra với hàng chục diễn viên đã sẵn sàng nhập cuộc. Ứng viên có thể trải qua vài tháng trong môi trường như vậy mà không biết rằng mọi thứ xung quanh mình đều là một phần của bài kiểm tra.
Ứng viên bị theo dõi suốt ngày đêm bằng camera và micro giấu kín. Mỗi hành động và lời nói của anh ta đều được phân tích cẩn thận. Các hành vi bị “khiêu khích” có thể cực kỳ tinh vi: chẳng hạn như dàn dựng một vụ tai nạn ô tô và khi đó ứng viên được cho là đã vô tình tông vào người đi bộ. Ngoài ra, trong quá trình thử thách này, họ có thể bị cố tình mua chuộc, dụ dỗ hoặc khiêu khích để ứng viên có những hành động hấp tấp. Anh ta được mời rượu, ma túy và được nhận một số tiền lớn. Các tình huống đã được sắp xếp để anh ta có thể để lộ những nhiệm vụ hoặc danh tính thực sự của mình.
Ngoài ra, đây là cách kiểm tra các ứng viên về khả năng nhận biết đang bị theo dõi và hành động để tránh bị giám sát, cũng như cách họ thu thập thông tin mà không thu hút sự chú ý đối với bản thân. Bài kiểm tra này rất quan trọng nhằm xác định những kẻ phản bội tiềm năng hoặc những người sẽ dễ dàng trở thành mục tiêu của tình báo đối phương. Chỉ những ứng viên nào thể hiện sự trung thành tuyệt đối và luôn ở tâm thức cảnh giác mới có thể tiến xa được.
Thực tế: Một số người đã quá nhập vai của mình đến nỗi sau khi kết thúc bài kiểm tra, họ đã gặp khó khăn nghiêm trọng về tâm lý khi trở lại với con người thật của mình.
Sự kiên định về lý trí và sẵn sàng hành động cực đoan
Bài test thứ tư có lẽ là sự thử thách gây tranh cãi và khó khăn nhất về mặt đạo đức, nhằm kiểm tra sự sẵn sàng của ứng viên khi thực hiện bất kỳ mệnh lệnh khó khăn nào và hành động trong những tình huống khắc nghiệt, khi mạng sống của những người khác đang bị đe dọa. Cuộc thử thách này thường được thực hiện tại các thị trấn được xây dựng đặc biệt, mô phỏng lãnh thổ của kẻ thù. Ứng viên phải hoàn thành những nhiệm vụ như thật và thường gây khó về mặt đạo đức. Ví dụ, ứng viên có thể được yêu cầu loại bỏ một “kẻ phản bội” thực tế lại là bạn bè hoặc thậm chí là thành viên trong gia đình (thực ra là một diễn viên). Hoặc họ phải quyết định nên giải cứu một nhóm con tin hay là để cho đặc vụ của kẻ thù rời đi và mang theo những tài liệu quan trọng.
Những kịch bản này đã được tính toán cẩn thận và thực hiện với độ xác thực tối đa. Ứng viên sẽ không biết rằng đó là bài kiểm tra và phải hành động như thể tình huống đó là có thật. Mục đích của bài test này là để xác định những người có thể hành động lạnh lùng và hiệu quả trong những tình huống nghiệt ngã nhất mà không để cảm xúc hoặc sự dao động tình cảm cản trở thực hiện nhiệm vụ. Bài kiểm tra này vô cùng khó khăn về mặt tâm lý và thường trở thành “giọt nước” cuối cùng ngay cả đối với những ứng viên đã vượt qua thành công tất cả những thử thách trước đó.
Thực tế: Một số kịch bản quá thật và gây khó về mặt đạo đức nên sau khi hoàn thành, các ứng viên cần được trợ giúp nghiêm túc về tâm lý.
Trải nghiệm khó khăn cuối cùng
Bài test thứ năm và cũng là bài kiểm tra cuối cùng là một nhiệm vụ phức tạp kết hợp tất cả các kỹ năng đã được thử thách trước đó. Ứng viên phải trải qua một chiến dịch chính thức, bao gồm việc thâm nhập vào nhóm của “kẻ thù”, thu thập thông tin tình báo, thực hiện việc phá hoại rồi bỏ trốn thành công. Nhiệm vụ này được thực hiện trong điều kiện sát với thực tế nhất, với sự tham gia của những người hướng dẫn giàu kinh nghiệm đóng vai đối phương. Ứng viên phải thể hiện tất cả các kỹ năng của mình: từ nghệ thuật ngụy trang và sử dụng vũ khí cho đến khả năng đưa ra quyết định nhanh chóng trong những tình huống căng thẳng. Nhiệm vụ có thể kéo dài vài tuần, có thể bao gồm cả các chuyến đi thực tế ra nước ngoài, sử dụng những phương tiện kỹ thuật phức tạp và tương tác với các công dân nước ngoài thực sự trong khi họ không biết về trải nghiệm này.
Thực tế: Một số chiến dịch được thực hiện trong khuôn khổ của cuộc thử thách này đã thành công đến mức các kết quả của chúng đã áp dụng trong ngành tình báo Liên Xô.
Tuy nhiên, việc thực hiện thành công tất cả các bài kiểm tra đó chỉ là bước khởi đầu cho hành trình của các đặc vụ SMERSH trong tương lai. Phía trước họ là những năm huấn luyện căng thẳng và những sứ mạng hiểm nguy đang chờ đợi. Nhưng chính những bài kiểm tra ban đầu này đã hình thành nên khung sườn của một trong những đơn vị tình báo Xôviết hiệu quả nhất mà những chiến dịch hoạt động của bộ phận này cho đến nay vẫn được giữ bí mật.
Trường đào tạo tình báo đầu tiên ở Liên Xô 
Người Nga tuyển chọn điệp viên tình báo như thế nào? 
