Nhiều sai phạm từ hoạt động hiến đất làm đường

Chuyện lạ về người “hiến” gần 12 ha đất

Trở lại những dự án bất động sản trái pháp luật do các cá nhân, hộ gia đình đứng tên ở TP Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm những ngày đầu tháng 3-2022, cảnh người ra kẻ vào xôn xao báo giá, mồi chài vẫn còn nhưng không giữ được mức độ nhộn nhịp như trước đây. Một người xưng tên là Trung, ở xã Đạm Bri, TP Bảo Lộc, sau hồi đứng nói chuyện với chúng tôi về tình hình đất đai ở địa phương, cũng thành thật thừa nhận: “Bây giờ chỉ mua để ở hoặc để đó chờ lên giá bán kiếm lời chứ không nên mua diện tích lớn như trước đây. Không còn được phân lô, tách nhỏ thành nhiều thửa đất mới nữa rồi!...”.

Theo người này, so với cách đây hơn một năm, lượng người từ các địa phương khác tới hỏi mua đất với diện tích lớn đã giảm mạnh, hầu như không còn ai hỏi mua đất nhằm mục đích phân lô, tách thửa, lập nên những dự án bất động sản để chuyển nhượng nữa. Riêng những dự án đã hình thành từ trước đây, vào những ngày cuối tuần vẫn đông người tới xem đất, hỏi giá. Phần lớn những người này tới từ TP Hồ Chí Minh. Họ được các doanh nghiệp đưa lên bằng xe khách hoặc tự lên bằng xe cá nhân. Tuy nhiên, theo thanh niên môi giới tên Trung này, tỉ lệ giao dịch đất đai thành công không nhiều do khách hàng lo ngại có thể xảy ra những rủi ro liên quan tới pháp lý hoặc “bong bóng” bất động sản.

Theo tìm hiểu của PV, hầu hết những vị trí phân lô, tách thửa, lâu nay vẫn được xem là những dự án bất động sản trái pháp luật quy mô lớn trên địa bàn TP Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm hiện đã tạm dừng thi công, xây dựng các công trình, trong đó có dự án Sun Valley với khoảng 41ha, tại xã Lộc Quảng, huyện Bảo Lâm, nơi giáp ranh với TP Bảo Lộc và dự án The Tropicana 1 với tổ hợp hơn 80 căn nhà đã hoàn thiện tại xã Blá, huyện Bảo Lâm. Nguyên nhân đình chỉ việc xây dựng các công trình tại hai dự án bất động sản “đình đám” này là để các cơ quan chức năng làm rõ những dấu hiệu sai phạm trong thực hiện quy hoạch, chuyển đổi mục đích sử dụng đất, “hiến đất” làm đường và các trình tự, thủ tục liên quan.

Tuy nhiên, để “lách luật”, mới đây, dự án The Tropicana Garden đã phối hợp với Viện Nghiên cứu du lịch xã hội thuộc Hiệp hội đào tạo Du lịch Việt Nam (TP Hồ Chí Minh) quảng bá, tổ chức “chương trình khảo sát” The Eco Tropicana Garden nhằm mục đích giới thiệu về dự án bất động sản trái pháp luật này tới người kinh doanh bất động sản dưới hình thức “khảo sát”. Dự án trên trước đó cũng đã được ông Trần Văn Hiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng khẳng định, chỉ đích danh là “có dấu hiệu dự án bất động sản trái pháp luật” khi được cấp dưới báo cáo đây chỉ là “khu nhà ở nông thôn”.

Liên quan đến tình trạng “hiến đất làm đường” để phân lô, tách thửa, lập nên những dự án bất động sản ma đứng tên các cá nhân, hộ gia đình để đầu cơ, đẩy giá bất động sản lên cao nhằm sang nhượng kiếm lời dưới sự tiếp tay của những người có chức năng, quyền hạn, ông Trần Văn Hiệp, Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng đã nhiều lần chỉ đạo các cơ quan chức năng tỉnh này vào cuộc thanh tra, điều tra để làm rõ những dấu hiệu vi phạm pháp luật trong công tác quản lý đất đai tại các địa phương, đặc biệt là ở TP Bảo Lộc và huyện Bảo Lâm.

Theo UBND TP Bảo Lộc, từ 2018 đến nay trên địa bàn TP Bảo Lộc đã có 3.873 trường hợp (hồ sơ) tách thửa, trong đó có 115 hộ gia đình, cá nhân hiến đất làm đường giao thông, sau đó tách thành nhiều thửa đất mới. Xã Đam Bri là địa phương có số người hiến đất làm đường lớn nhất TP Bảo Lộc với 31 trường hợp, tiếp đó là phường Lộc Tiến với 25 trường hợp, phường Lộc Phát có 21 trường hợp… Tổng diện tích đất người dân xin hiến là 211.844m2 (trong đó đất nông nghiệp là 211.844,5m2), gồm 115 trường hợp ở 7/11 xã, phường. Người hiến đất nhiều nhất là 11,8ha, có 3 trường hợp hiến đất với diện tích từ 5 đến 10ha, 11 trường hợp hiến đất với diện tích từ 2 đến 5ha và 100 trường hợp hiến đất từ 0,08 đến 2ha.

Cùng với việc đua nhau “hiến đất làm đường”, những năm qua TP Bảo Lộc nở rộ tình trạng phân lô, tách thửa, hình thành các dự án bất động sản trái pháp luật. Việc tách thửa tại TP Bảo Lộc diễn ra rầm rộ từ năm 2018 đến năm 2021. Từ 3.873 thửa ban đầu sau khi các cá nhân, gia đình xin “hiến đất làm đường” đã hình thành 12.736 thửa mới, tác động đến hơn 1.200ha đất. Phần lớn những vị trí người dân xin hiến đất làm đường, sau đó tách thành hàng trăm thửa đất mới, rao bán, sang nhượng như một dự án bất động sản hợp pháp. Hàng chục căn nhà đã hình thành trên những dự án bất động sản trái pháp luật này.

Tương tự, tại huyện Bảo Lâm, tình trạng lợi dụng chiêu hiến đất làm đường để phân lô, chia nhỏ các thửa đất nhằm sang nhượng dưới hình thức dự án bất động sản xảy ra khá phổ biến. Theo UBND huyện Bảo Lâm, từ năm 2018 đến 2021, địa phương này có 77 hồ sơ hiến đất làm đường với tổng diện tích hơn 155ha, trong đó tập trung nhiều ở các xã Lộc Quảng, Lộc Tân, Lộc Ngãi, Lộc An, Lộc Thắng… Đây là các xã giáp ranh TP Bảo Lộc và có đường đấu nối vào Quốc lộ 20, hoặc đấu nối vào vùng ngoại thành TP Bảo Lộc. Tại huyện Bảo Lâm cũng có một trường hợp hiến hơn 10ha đất để mở đường. Có 5 trường hợp hiến hơn 5ha đất, 9 trường hợp hiến 3ha. Sau khi hiến đất làm đường, tổng số thửa mới hình thành hơn 16.000 thửa (trong 3 năm). Trong đó, năm 2019 có 3.760 thửa đất mới hình thành, năm 2020 có 6.260 thửa mới và năm 2021 là 6.883 thửa đất mới được hình thành.

Cũng như TP Bảo Lộc, mục đích của việc “hiến đất” làm đường là phân lô, tách thửa để lập thành những dự án bất động sản trái pháp luật do các cá nhân, gia đình đứng tên. Điển hình là tại xã Blá, huyện Bảo Lâm, sau khi hiến đất làm đường, tách thành nhiều thửa đất nhỏ, “chủ đầu tư” đã quảng cáo đây là dự án The Tropicana Garden 1 để sang nhượng. Hiện tại, khu vực này đã hình thành 80 căn nhà, bao quanh là rừng thông.

Cơ quan điều tra khẩn trương vào cuộc

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Lâm Đồng đã quyết định tạm dừng việc tiếp nhận, xem xét giải quyết các thủ tục liên quan đến việc phân lô, tách thửa đất, xây dựng nhà ở riêng lẻ tại nông thôn. UBND tỉnh Lâm Đồng cũng đã nêu ra thực trạng một số trường hợp hiến đất làm đường giao thông mới, tách thửa đất, xây dựng nhà ở riêng lẻ tại nông thôn nhưng hình thành các khu, điểm dân cư mới và giới thiệu, quảng cáo giao dịch tương tự các dự án bất động sản. UBND tỉnh Lâm Đồng giao Sở Xây dựng chủ trì, phối hợp với Sở Tài nguyên và môi trường, Sở Kế hoạch và Đầu tư cùng các cơ quan, đơn vị rà soát kỹ các quy định pháp luật có liên quan (Luật đầu tư, Luật đất đai, Luật xây dựng, Luật nhà ở và Luật kinh doanh bất động sản, Nghị định số 02/2022/NĐ-CP ngày 6-1-2022 của Chính phủ...) để tham mưu, đề xuất UBND tỉnh xem xét, chỉ đạo đối với việc tách thửa xây dựng nhà ở trên địa bàn tỉnh cho phù hợp quy định hiện hành.

Cùng với đó, UBND tỉnh Lâm Đồng cũng đã chỉ đạo các huyện, thành phố trên địa bàn, yêu cầu các hộ dân dừng việc san lấp mặt bằng, thi công các công trình, không được làm cổng, rào chắn đối với đường đã thi công trên diện tích đã hiến đất làm đường. Trong chỉ đạo mới, tỉnh Lâm Đồng cũng yêu cầu kiểm tra, rà soát toàn bộ diện tích các hộ hiến, trả lại đất để mở đường, san lấp mặt bằng, phân lô trên địa bàn tỉnh, đối chiếu quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các quy hoạch về nông thôn mới, xem xét xử lý theo đúng quy định.

Ngày 11-2 vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đã đề nghị UBND TP Bảo Lộc yêu cầu các cơ quan, tổ chức, cá nhân cung cấp chứng cứ, đồ vật, tài liệu, dữ liệu điện tử để phục vụ công tác điều tra. Theo Công an tỉnh Lâm Đồng, từ ngày 25-10-2021 đến ngày 10-11-2021, đơn vị đã cùng đại diện Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp, Sở Xây dựng, Sở Tài nguyên Môi trường, Sở Giao thông Vận tải, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh Lâm Đồng, UBND TP Bảo Lộc, cùng nhiều cá nhân liên quan… tiến hành điều tra, thực nghiệm hiện trường tại 14 khu đất có hiến đất làm đường giao thông, hợp thửa, tách thửa không đúng quy định tại TP Bảo Lộc.

Qua quá trình xác minh, điều tra, Công an tỉnh Lâm Đồng xác định, diện tích các tuyến đường giao thông mở mới cho các hộ dân hiến đất làm đường theo hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất trên địa bàn TP Bảo Lộc là 80.122m2. Tổng diện tích các tuyến đường mở mới qua đo đạc thực tế là hơn 76.806m2; trong đó, thuộc quy hoạch đất ở là gần 25.178m2, thuộc quy hoạch đất nông nghiệp là hơn 47.455m2, thuộc đất giao thông là hơn 3.836m2 (nhưng không đúng vị trí và hướng tuyến quy hoạch) và đất thương mại dịch vụ là gần 334m2. Tuy nhiên, theo điều tra bước đầu của cơ quan chức năng, các tuyến đường này không có trong bản đồ địa chính đo đạc năm 1995 phường Lộc Phát và cũng không có trong bản đồ địa chính đo đạc năm 1998 của xã Đam B'ri (đã chỉnh lý thời điểm gần nhất), TP Bảo Lộc. Các tuyến đường mở mới có đấu nối với đường giao thông hiện hữu do nhà nước quản lý, việc đấu nối không được cơ quan có thẩm quyền cho phép.

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lâm Đồng đề nghị UBND TP Bảo Lộc phối hợp trả lời bằng văn bản, đồng thời cung cấp hồ sơ, tài liệu sao y bản chính cho Cơ quan Cảnh sát điều tra trong thời gian sớm nhất để phục vụ công tác điều tra theo quy định của pháp luật. Đặc biệt là các quy định của Luật Giao thông đường bộ liên quan đến việc hiến đất mở đường. Sau khi tiếp nhận văn bản đề nghị của cơ quan điều tra, UBND TP Bảo Lộc cho biết, đã giao Phòng Quản lý đô thị thành phố phối hợp với Phòng Tài nguyên và Môi trường cùng các đơn vị liên quan thu thập, cung cấp các tài liệu, chứng cứ theo yêu cầu. Đồng thời, UBND TP Bảo Lộc cũng yêu cầu Văn phòng Đăng ký đất đai chi nhánh TP Bảo Lộc cung cấp toàn bộ thông tin về đất mà các hộ gia đình, cá nhân hiến đất mở đường thời gian qua trên địa bàn thành phố.