75 năm thảm họa Hiroshima và Nagasaki: Nguy cơ hạt nhân vẫn hiện hữu

Cách đây 75 năm, ngày 6 và 9-8-1945, người dân hai thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản đã trở thành những nạn nhân đầu tiên của bom nguyên tử. Hai quả bom đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 225.000 người vô tội và biến hai thành phố sôi động này thành những “thành phố chết”.

Những người còn sống sót - được gọi là hibakusha - tiếp tục phải chịu đựng và sau đó qua đời vì những ảnh hưởng lâu dài của việc bị phơi nhiễm phóng xạ.

Tất cả chúng ta hiện vẫn đang sống trong nỗi ám ảnh đen tối của những vụ tấn công hạt nhân này. Quyết định ném bom của Mỹ và việc Liên Xô theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân của riêng mình đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm và tốn kém, tạo ra hơn 70.000 vũ khí hạt nhân và khiến thế giới nhiều lần tiến gần đến thảm họa hạt nhân.

Nhiều thập niên chế tạo vũ khí hạt nhân với 2.056 vụ nổ thử nghiệm, trong đó có 528 vụ thử nghiệm ở ngoài khí quyển, đã để lại hàng đống chất độc và phóng xạ trên khắp nước Mỹ và trên toàn cầu.

Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân toàn thế giới.
Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân toàn thế giới.

Để ngăn chặn điều này, các thỏa thuận đã ra đời nhằm cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân, ngăn chặn sự phổ biến của loại vũ khí này và cấm các nước thực hiện các vụ thử hạt nhân. Tuy nhiên, hiện vẫn còn quá nhiều vũ khí hạt nhân và rủi ro xảy ra chiến tranh hạt nhân ngày càng lớn.

Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân, hơn 90% trong số đó là của Mỹ và Nga. 7 quốc gia có vũ trang hạt nhân khác có kho vũ khí nhỏ hơn nhưng vẫn có khả năng gây ra thương vong lớn.

Căng thẳng giữa nhiều quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới đang tăng lên. Ở Nam Á, một xung đột quân sự bùng phát dọc theo đường biên giới tranh chấp giữa Ấn Độ và Pakistan, giống hồi năm 2018, có thể dễ dàng leo thang thành một cuộc chiến tranh có sử dụng vũ khí hạt nhân. Những lời đe dọa lẫn nhau giữa nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sẽ trút “lửa thịnh nộ” lên bên kia có thể châm ngòi cho kho vũ khí hạt nhân bấy lâu nay của họ.

Nhiều chính sách vũ khí hạt nhân nguy hiểm có từ thời Chiến tranh Lạnh hiện vẫn còn. Mỹ, Nga, Pháp và Anh (và có thể là cả Trung Quốc) vẫn đang duy trì một số lượng lớn vũ khí hạt nhân ở tình trạng sẵn sàng được sử dụng, sẵn sàng trả đũa chỉ trong vài phút nếu xảy ra một cuộc tấn công hạt nhân. Các nhà lãnh đạo ở Washington và Moscow luôn trung thành với lựa chọn sử dụng vũ khí hạt nhân đầu tiên và để chống lại những mối đe dọa phi hạt nhân nghiêm trọng. Cả Mỹ và Nga đều đang tìm kiếm những khả năng hạt nhân mới, giải phóng ra năng lượng thấp hơn khi được sử dụng để có thể dùng trên “chiến trường”.

Bất kể ở đâu hay bằng cách nào một cuộc chiến tranh hạt nhân xảy ra, không ai có thể đảm bảo hậu quả của nó chỉ ở mức “hạn chế”. Một nghiên cứu giả định của các nhà nghiên cứu Đại học Princeton đã cho thấy cách một cuộc xung đột Mỹ-Nga thông thường có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh nhiệt hạch và ngay lập tức khiến hơn 91 triệu người thương vong. Những đám lửa, bụi phóng xạ và những ảnh hưởng lâu dài khác có thể sẽ khiến số người chết tăng hơn nữa.

Điều tồi tệ hơn là, tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân giữa các cường quốc hạt nhân lớn đã bị đình trệ. Thỏa thuận duy nhất còn lại hiện nay giúp hạn chế hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất của thế giới là Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược Mới 2010 (START Mới). Hiệp ước này sẽ hết hạn vào ngày 5-2-2021.

Tuy nhiên, chính quyền ông Trump đã không chấp nhận đề nghị của Moscow về việc gia hạn START Mới thêm 5 năm, hiệp ước giúp hạn chế mỗi nước không được triển khai quá 1.550 đầu đạn. Thay vào đó, Washington lại đe dọa sẽ “chiến thắng” một cuộc chạy đua vũ trang mới và bày tỏ quan tâm tới một thỏa thuận với Nga mà trong đó phải bao gồm cả Trung Quốc.

Một thỏa thuận cấm phổ biến vũ khí hạt nhân quan trọng khác, thỏa thuận hạt nhân Iran 2015, cũng đang bên bờ vực sụp đổ sau khi Washington rút khỏi thỏa thuận này năm 2018. Để trả đũa, Iran một lần nữa củng cố chương trình làm giàu urani của mình để tạo ra nguyên liệu có thể sử dụng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đeo khẩu trang và đặt vòng hoa tại công viên tưởng niệm hòa bình ở thành phố Hiroshima.
Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đeo khẩu trang và đặt vòng hoa tại công viên tưởng niệm hòa bình ở thành phố Hiroshima.

Ông Kazumi Matsui - Thị trưởng thành phố Hiroshima, và ông Tomihisa Taue - Thị trưởng thành phố Nagasaki, gần đây đã cảnh báo: “Chúng ta đang chệch hướng nghiêm trọng khỏi những nỗ lực nhằm hiện thực hóa những lời khẩn cầu của hibakusha - những nạn nhân còn sống sót sau hai vụ nổ bom nguyên tử năm 1945 - và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân”.

Để đưa Mỹ và thế giới trở lại con đường đúng đắn không phải là điều dễ dàng, những nhiệm vụ này chỉ có thể thực hiện được với điều kiện Mỹ phải tái khẳng định tuyên bố chung năm 1985 giữa Tổng thống Reagan và lãnh đạo Liên Xô Gorbachev rằng “không ai có thể thắng trong một cuộc chiến tranh hạt nhân và không bao giờ được để xảy ra chiến tranh hạt nhân”.

Phối hợp cùng các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác để tạo ra một khung chương trình hành động lớn hơn, bao gồm cam kết chấm dứt phát triển những loại đầu đạn hạt nhân mới. Ngoài việc dần loại bỏ các chính sách răn đe có từ thời Chiến tranh Lạnh, một động thái sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro xảy ra tính toán sai lầm và thảm họa trong bối cảnh khủng hoảng, Mỹ phải tuyên bố rằng không phải là nước sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên.

Củng cố các lệnh cấm toàn cầu về thử nghiệm vũ khí hạt nhân, đàm phán các biện pháp minh bạch để giải quyết những lo ngại và cuối cùng là phê chuẩn Hiệp ước Cấm thử nghiệm hạt nhân toàn diện 1996.

Nối lại các hoạt động ngoại giao nghiêm túc và bền vững với CHDCND Triều Tiên để xây dựng một kế hoạch từng bước tiến tới hòa bình và phi hạt nhân hóa là việc không thể bỏ qua. Bãi bỏ các biện pháp trừng phạt đang áp dụng với Iran từ năm 2018, đổi lại, nước này phải quay lại tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và hợp tác đầy đủ với các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

Tiến sĩ Arshad M.Khan trong bài bình luận về sự kiện thả bóm nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki nhận định rằng hai quả bom nguyên tử nhằm vào Hiroshima và Nagasaki không phải là sự kết thúc, đây đơn giản chỉ là sự khởi đầu. Ông nhắc lại rằng, sau Mỹ, là một loạt các cường quốc hạt nhân khác: Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Israel và cả CHDCND Triều Tiên.

Khi Mỹ và Liên Xô chạy đua với nhau để chế tạo ra hàng nghìn vũ khí hạt nhân, các nhà chiến lược đã xây dựng lý thuyết về khả năng “đảm bảo hủy diệt lẫn nhau” (MAD). Đúng như tên viết tắt của nó MAD - “sự điên rồ” - chiến tranh hạt nhân sẽ không chỉ phá hủy lẫn nhau mà còn phá hủy cả thế giới.

Bảo Trân

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.