75 năm thảm họa Hiroshima và Nagasaki: Nguy cơ hạt nhân vẫn hiện hữu

Cách đây 75 năm, ngày 6 và 9-8-1945, người dân hai thành phố Hiroshima và Nagasaki của Nhật Bản đã trở thành những nạn nhân đầu tiên của bom nguyên tử. Hai quả bom đã cướp đi sinh mạng của ít nhất 225.000 người vô tội và biến hai thành phố sôi động này thành những “thành phố chết”.

Những người còn sống sót - được gọi là hibakusha - tiếp tục phải chịu đựng và sau đó qua đời vì những ảnh hưởng lâu dài của việc bị phơi nhiễm phóng xạ.

Tất cả chúng ta hiện vẫn đang sống trong nỗi ám ảnh đen tối của những vụ tấn công hạt nhân này. Quyết định ném bom của Mỹ và việc Liên Xô theo đuổi chương trình vũ khí hạt nhân của riêng mình đã châm ngòi cho một cuộc chạy đua vũ trang nguy hiểm và tốn kém, tạo ra hơn 70.000 vũ khí hạt nhân và khiến thế giới nhiều lần tiến gần đến thảm họa hạt nhân.

Nhiều thập niên chế tạo vũ khí hạt nhân với 2.056 vụ nổ thử nghiệm, trong đó có 528 vụ thử nghiệm ở ngoài khí quyển, đã để lại hàng đống chất độc và phóng xạ trên khắp nước Mỹ và trên toàn cầu.

Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân toàn thế giới.
Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân toàn thế giới.

Để ngăn chặn điều này, các thỏa thuận đã ra đời nhằm cắt giảm số lượng vũ khí hạt nhân, ngăn chặn sự phổ biến của loại vũ khí này và cấm các nước thực hiện các vụ thử hạt nhân. Tuy nhiên, hiện vẫn còn quá nhiều vũ khí hạt nhân và rủi ro xảy ra chiến tranh hạt nhân ngày càng lớn.

Ước tính hiện vẫn còn khoảng 13.400 vũ khí hạt nhân, hơn 90% trong số đó là của Mỹ và Nga. 7 quốc gia có vũ trang hạt nhân khác có kho vũ khí nhỏ hơn nhưng vẫn có khả năng gây ra thương vong lớn.

Căng thẳng giữa nhiều quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân trên thế giới đang tăng lên. Ở Nam Á, một xung đột quân sự bùng phát dọc theo đường biên giới tranh chấp giữa Ấn Độ và Pakistan, giống hồi năm 2018, có thể dễ dàng leo thang thành một cuộc chiến tranh có sử dụng vũ khí hạt nhân. Những lời đe dọa lẫn nhau giữa nhà lãnh đạo CHDCND Triều Tiên Kim Jong-un và Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc sẽ trút “lửa thịnh nộ” lên bên kia có thể châm ngòi cho kho vũ khí hạt nhân bấy lâu nay của họ.

Nhiều chính sách vũ khí hạt nhân nguy hiểm có từ thời Chiến tranh Lạnh hiện vẫn còn. Mỹ, Nga, Pháp và Anh (và có thể là cả Trung Quốc) vẫn đang duy trì một số lượng lớn vũ khí hạt nhân ở tình trạng sẵn sàng được sử dụng, sẵn sàng trả đũa chỉ trong vài phút nếu xảy ra một cuộc tấn công hạt nhân. Các nhà lãnh đạo ở Washington và Moscow luôn trung thành với lựa chọn sử dụng vũ khí hạt nhân đầu tiên và để chống lại những mối đe dọa phi hạt nhân nghiêm trọng. Cả Mỹ và Nga đều đang tìm kiếm những khả năng hạt nhân mới, giải phóng ra năng lượng thấp hơn khi được sử dụng để có thể dùng trên “chiến trường”.

Bất kể ở đâu hay bằng cách nào một cuộc chiến tranh hạt nhân xảy ra, không ai có thể đảm bảo hậu quả của nó chỉ ở mức “hạn chế”. Một nghiên cứu giả định của các nhà nghiên cứu Đại học Princeton đã cho thấy cách một cuộc xung đột Mỹ-Nga thông thường có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh nhiệt hạch và ngay lập tức khiến hơn 91 triệu người thương vong. Những đám lửa, bụi phóng xạ và những ảnh hưởng lâu dài khác có thể sẽ khiến số người chết tăng hơn nữa.

Điều tồi tệ hơn là, tiến trình giải trừ vũ khí hạt nhân giữa các cường quốc hạt nhân lớn đã bị đình trệ. Thỏa thuận duy nhất còn lại hiện nay giúp hạn chế hai kho vũ khí hạt nhân lớn nhất của thế giới là Hiệp ước Cắt giảm vũ khí chiến lược Mới 2010 (START Mới). Hiệp ước này sẽ hết hạn vào ngày 5-2-2021.

Tuy nhiên, chính quyền ông Trump đã không chấp nhận đề nghị của Moscow về việc gia hạn START Mới thêm 5 năm, hiệp ước giúp hạn chế mỗi nước không được triển khai quá 1.550 đầu đạn. Thay vào đó, Washington lại đe dọa sẽ “chiến thắng” một cuộc chạy đua vũ trang mới và bày tỏ quan tâm tới một thỏa thuận với Nga mà trong đó phải bao gồm cả Trung Quốc.

Một thỏa thuận cấm phổ biến vũ khí hạt nhân quan trọng khác, thỏa thuận hạt nhân Iran 2015, cũng đang bên bờ vực sụp đổ sau khi Washington rút khỏi thỏa thuận này năm 2018. Để trả đũa, Iran một lần nữa củng cố chương trình làm giàu urani của mình để tạo ra nguyên liệu có thể sử dụng chế tạo vũ khí hạt nhân.

Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đeo khẩu trang và đặt vòng hoa tại công viên tưởng niệm hòa bình ở thành phố Hiroshima.
Thủ tướng Nhật Bản Abe Shinzo đeo khẩu trang và đặt vòng hoa tại công viên tưởng niệm hòa bình ở thành phố Hiroshima.

Ông Kazumi Matsui - Thị trưởng thành phố Hiroshima, và ông Tomihisa Taue - Thị trưởng thành phố Nagasaki, gần đây đã cảnh báo: “Chúng ta đang chệch hướng nghiêm trọng khỏi những nỗ lực nhằm hiện thực hóa những lời khẩn cầu của hibakusha - những nạn nhân còn sống sót sau hai vụ nổ bom nguyên tử năm 1945 - và chấm dứt mối đe dọa hạt nhân”.

Để đưa Mỹ và thế giới trở lại con đường đúng đắn không phải là điều dễ dàng, những nhiệm vụ này chỉ có thể thực hiện được với điều kiện Mỹ phải tái khẳng định tuyên bố chung năm 1985 giữa Tổng thống Reagan và lãnh đạo Liên Xô Gorbachev rằng “không ai có thể thắng trong một cuộc chiến tranh hạt nhân và không bao giờ được để xảy ra chiến tranh hạt nhân”.

Phối hợp cùng các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân khác để tạo ra một khung chương trình hành động lớn hơn, bao gồm cam kết chấm dứt phát triển những loại đầu đạn hạt nhân mới. Ngoài việc dần loại bỏ các chính sách răn đe có từ thời Chiến tranh Lạnh, một động thái sẽ giúp giảm đáng kể rủi ro xảy ra tính toán sai lầm và thảm họa trong bối cảnh khủng hoảng, Mỹ phải tuyên bố rằng không phải là nước sử dụng vũ khí hạt nhân trước tiên.

Củng cố các lệnh cấm toàn cầu về thử nghiệm vũ khí hạt nhân, đàm phán các biện pháp minh bạch để giải quyết những lo ngại và cuối cùng là phê chuẩn Hiệp ước Cấm thử nghiệm hạt nhân toàn diện 1996.

Nối lại các hoạt động ngoại giao nghiêm túc và bền vững với CHDCND Triều Tiên để xây dựng một kế hoạch từng bước tiến tới hòa bình và phi hạt nhân hóa là việc không thể bỏ qua. Bãi bỏ các biện pháp trừng phạt đang áp dụng với Iran từ năm 2018, đổi lại, nước này phải quay lại tuân thủ đầy đủ thỏa thuận hạt nhân năm 2015 và hợp tác đầy đủ với các thanh sát viên của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA).

Tiến sĩ Arshad M.Khan trong bài bình luận về sự kiện thả bóm nguyên tử xuống Hiroshima và Nagasaki nhận định rằng hai quả bom nguyên tử nhằm vào Hiroshima và Nagasaki không phải là sự kết thúc, đây đơn giản chỉ là sự khởi đầu. Ông nhắc lại rằng, sau Mỹ, là một loạt các cường quốc hạt nhân khác: Nga, Anh, Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan, Israel và cả CHDCND Triều Tiên.

Khi Mỹ và Liên Xô chạy đua với nhau để chế tạo ra hàng nghìn vũ khí hạt nhân, các nhà chiến lược đã xây dựng lý thuyết về khả năng “đảm bảo hủy diệt lẫn nhau” (MAD). Đúng như tên viết tắt của nó MAD - “sự điên rồ” - chiến tranh hạt nhân sẽ không chỉ phá hủy lẫn nhau mà còn phá hủy cả thế giới.

Bảo Trân

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.