Yếu tố thay đổi cục diện an ninh hàng hải Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương

Một cuộc cách mạng về nhận thức lĩnh vực hàng hải đang diễn ra, qua đó có tác động sâu sắc đến an ninh hàng hải ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Quan hệ đối tác Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương về Nhận thức lĩnh vực hàng hải (IPMDA) của nhóm Bộ tứ, được công bố tại Hội nghị Tokyo tháng 5 vừa qua, sẽ kết hợp các công nghệ mới về vệ tinh với những hệ thống hiện hành để giúp xác định những đối tượng vi phạm hàng hải.

Ngoài ra, một số sáng kiến tương tự cũng sẽ giúp nâng cao đáng kể năng lực cho nhiều nước ở Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, đặc biệt là các quốc đảo nhỏ, để quản trị vùng biển của họ.

Nhận thức lĩnh vực hàng hải liên quan đến nhận thức về tình hình môi trường hàng hải, đặc biệt là thông qua hiểu biết về vị trí và mục đích của các đối tượng bên trong một không gian hàng hải. Việc biết được đó là đối tượng nào, đang làm gì và cần đối phó ra sao là một yếu tố rất cơ bản. Tuy nhiên, việc có được nhận thức hàng hải đòi hỏi phải vượt qua nhiều thách thức lớn trong khâu kết hợp dữ liệu từ nhiều nguồn thành một bức tranh toàn cảnh, có thể dựa vào đó để phân tích và đưa ra đối sách.

Yếu tố thay đổi cục diện an ninh hàng hải Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương -0
SeaVision - Nền tảng giúp các nước nhỏ thực thi quyền tài phán trên vùng lãnh hải của mình.

Trong 2 thập kỷ qua, những tiến bộ về công nghệ cho phép thu thập và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn như radar ven biển, tàu thuyền, máy bay chiến đấu và các vệ tinh, tất cả được thực hiện trên một nền tảng duy nhất và bám sát thời gian thực. Điều này thường đòi hỏi phải có cảm biến cùng công nghệ máy tính phức tạp và đắt đỏ, vốn là những thứ mà chỉ các nước giàu mới tiếp cận được. Các nguồn lực và công nghệ cần thiết thường nằm ngoài tầm với của nhiều nước, từ đó để hở ra những vùng biển không được kiểm soát, trở thành mục tiêu của những đối tượng xấu.

Những năm gần đây, nhiều trung tâm tích hợp thông tin khu vực đã xuất hiện, giúp thu thập và phân tích thông tin ở cấp độ khu vực. Điều này có thể tạo ra những cơ sở đáng cân nhắc đối với nhiều nước, nhưng cũng gây ra nhiều yếu tố nhạy cảm, đặc biệt là với các nước nhỏ mong muốn thực thi quyền tài phán đối với lãnh hải của họ.

Các cơ quan thực thi luật hàng hải của khu vực cũng có thể truy cập trực tiếp vào các nền tảng thông tin trên mạng. Ví dụ, hệ thống SeaVision do Bộ Giao thông - Vận tải Mỹ cung cấp đang được sử dụng tại hơn 100 quốc gia. Tất cả các hệ thống này phụ thuộc nhiều vào hệ thống nhận dạng tự động (AIS), vốn là máy truyền phát sóng vô tuyến được lắp đặt chủ yếu trên các tàu thương mại. Điều này có ích cho việc theo dõi các chuyến tàu công khai nhưng chưa hiệu quả trong việc phát hiện các tàu có hành vi phạm pháp. Các tàu đánh bắt trái phép, buôn ma túy và có hành vi xấu khác có thể “ẩn mình” bằng cách tắt hoặc can thiệp vào hệ thống AIS để tránh bị theo dõi.

Khoảng trống lớn trong quản trị hàng hải nói trên đang được khắc phục. Theo sáng kiến của nhóm Bộ tứ, một phiên bản cải tiến của nền tảng SeaVision sẽ được bàn giao cho các đối tác Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương, cho phép họ phát hiện và theo dõi các tàu đang trong trạng thái ẩn. Nền tảng này bao gồm dữ liệu tần số vô tuyến từ hệ thống vệ tinh thương mại Hawkeye 360, thu thập dữ liệu điện tử (như tín hiệu liên lạc của radar, vô tuyến hay vệ tinh) từ các tàu đi qua vùng theo dõi. Hệ thống SeaVision sẽ so sánh dữ liệu kể trên với dữ liệu AIS nhằm xác định các tàu đã tắt hoặc làm giả hệ thống AIS. Qua đó, các tàu ẩn sẽ bị giám sát chặt chẽ hơn nhờ nhiều nguồn dữ liệu khác.

Hiện SeaVision đang tiến hành bổ sung dữ liệu vệ tinh khác để giúp xác định loại tàu ẩn và các hoạt động của chúng. Công nghệ này bao gồm dữ liệu hình ảnh điện quang hay radar khẩu độ tổng hợp, có thể sử dụng để tạo ra hình ảnh 3D của các tàu mục tiêu - giúp giới chức phát hiện các đối tượng, chẳng hạn như một tàu buôn ma túy hoặc một tàu mẹ (có chứa nhiều tàu con bên trong). Việc thu thập dữ liệu, đặc biệt từ các tàu thương mại, sẽ đòi hỏi chi phí cao, song giá thành sẽ giảm khi nhà cung cấp và người dùng đều có sẵn. Thời gian trễ trong quá trình thu phát dữ liệu vệ tinh (khoảng 12 giờ đồng hồ hoặc hơn) cũng sẽ được giảm để người dùng tiếp nhận thông tin gần với thời gian thực hơn. Trong giai đoạn 1 của sáng kiến do Bộ tứ đề xuất, Lực lượng Bảo vệ bờ biển Mỹ đang đề nghị cải tiến SeaVision cho 5 đối tác ở Đông Nam Á, mặc dù chi phí dữ liệu vệ tinh thương mại đang cản trở việc mở rộng triển khai hệ thống này.

Các nền tảng cạnh tranh đang được nhiều nước Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương đề nghị cung cấp, trong đó có hệ thống IORIS của Liên minh châu Âu (EU), SOLATRA của Vương quốc Anh và hệ thống phi lợi nhuận Skylight. Các công cụ này có thể mang đến nhiều lựa chọn và tính năng đặc biệt. Chẳng hạn, hệ thống IORIS cho phép người dùng chia sẻ dữ liệu hai chiều với các bên khác thay vì thông qua một nền tảng chung. Trong khi đó, hệ thống Skylight tập trung vào sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích hành vi của tàu, ví dụ như “các hoạt động tụ tập mờ ám”.

Nếu cùng hoạt động, các nền tảng cải tiến nói trên sẽ trở thành yếu tố thay đổi cục diện đối với nhiều quốc đảo ở Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương và các khu vực khác, vốn đang vất vả trong việc bảo vệ quyền tài phán trên biển với nguồn lực ít ỏi. Việc trao cho họ khả năng tiếp cận dữ liệu phân tích AI sẽ giúp dân chủ hóa nhận thức hàng hải đối với nhiều người dùng, giảm sự phụ thuộc thông tin vào các nước lớn hoặc trung tâm tích hợp của khu vực.

Một khi được triển khai đầy đủ, sáng kiến của Bộ tứ sẽ chứng tỏ được giá trị của nhóm này trong việc mang lại lợi ích cho khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, chỉ thông tin thôi thì chưa đủ. Nó cần được phối hợp với các năng lực hiệu quả khác, chẳng hạn như tàu và máy bay không người lái, cho phép các nước nhỏ trong khu vực phòng chống các đối tượng xấu trong lĩnh vực hàng hải.

Mạnh Tuân (Tổng hợp)

Các tin khác

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Ông Karim Khan, từ đỉnh cao ICC đến vực sâu bê bối

Việc Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC) bỏ phiếu bãi nhiệm Công tố viên trưởng Karim Khan sau bê bối liên quan đến cáo buộc có hành vi sai trái về tình dục đã khép lại nhiệm kỳ đầy sóng gió của một trong những gương mặt nổi bật nhất của nền tư pháp quốc tế. Ít ai ngờ, sự nghiệp kéo dài hơn 3 thập kỷ của luật gia người Anh lại kết thúc theo cách như vậy.

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Kỳ vọng gì ở tân Tổng Tư lệnh Quân đội Ukraine Mykhailo Drapatyi?

Mới đây, Tổng thống Volodymyr Zelensky đã bổ nhiệm Thiếu tướng Mykhailo Drapatyi làm Tổng Tư lệnh Lực lượng Vũ trang Ukraine, thay ông Oleksandr Syrskyi. Động thái này diễn ra giữa làn sóng biểu tình kéo dài gần một tuần yêu cầu ông Syrskyi từ chức và phục chức cựu Bộ trưởng Quốc phòng cho ông Mykhailo Fedorov. Dù được quân đội và giới chuyên gia hoan nghênh, quyết định này vẫn khiến nhiều nhà phân tích hoài nghi: Liệu ông Zelensky có tự làm suy yếu vị thế của mình khi đưa ra thay đổi chiến lược dưới áp lực đường phố?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Houthi lại dọa “khóa” Biển Đỏ, liệu thế giới có đường vòng?

Những cuộc tấn công của lực lượng Houthi tại Biển Đỏ một lần nữa đẩy một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới vào tình trạng bất ổn. Trong bối cảnh đó, các phương án thay thế từng giúp thương mại toàn cầu vượt qua nhiều cuộc khủng hoảng lại đang bộc lộ giới hạn, khiến dư địa ứng phó ngày càng thu hẹp.

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Quốc gia vùng Vịnh mở rộng hợp tác an ninh

Những cuộc trao đổi giữa Pakistan và Kuwait về khả năng mở rộng hợp tác quốc phòng cho thấy một chuyển động đáng chú ý trong cấu trúc an ninh khu vực: các quốc gia Vùng Vịnh đang chủ động đa dạng hóa đối tác, giảm phụ thuộc vào các trụ cột truyền thống và từng bước nâng cao năng lực tự chủ, trong bối cảnh địa chính trị nhiều biến động và thách thức phi truyền thống ngày càng gia tăng.

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột Mỹ - Iran đang vượt tầm kiểm soát

Xung đột giữa Mỹ và Iran đã chuyển từ giai đoạn ăn miếng trả miếng âm ỉ sang một diễn biến giống như chiến tranh toàn diện. Ngày 20/7 là ngày thứ 10 liên tiếp Mỹ tấn công các mục tiêu ở Iran, trong khi Tehran đáp trả bằng những đòn tấn công các mục tiêu Mỹ trong khu vực.

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Nhật Bản tăng tốc xây dựng cơ quan tình báo quốc gia

Trước sức ép an ninh phi truyền thống và cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt, Nhật Bản đẩy nhanh kế hoạch lập cơ quan tình báo quốc gia tập trung đầu tiên sau Thế chiến II, nhằm nâng cấp năng lực phòng vệ, siết kiểm soát gián điệp và chủ động ứng phó các thách thức an ninh thế hệ mới.

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Kỳ nghỉ “ma” và những chiếc bẫy tinh vi

Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hồ Chí Minh đang mở rộng điều tra hàng loạt vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” thông qua hình thức ký kết hợp đồng sở hữu kỳ nghỉ xảy ra tại nhiều doanh nghiệp du lịch trên địa bàn. Đến nay, gần 280 bị can đã bị khởi tố. Đằng sau vụ án là bi kịch của hàng ngàn nạn nhân lớn tuổi bị bòn rút đến đồng lương hưu cuối cùng, và cũng là cái giá đắt mà nhiều người trẻ có học thức phải trả khi tiếp tay cho tội phạm vì miếng bánh “hoa hồng” hậu hĩnh...

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham và hành trình trở thành Thủ tướng mới của Anh

Ông Andy Burnham chính thức trở thành Thủ tướng mới của Anh hôm 20/7, thay thế ông Keir Starmer. Trong bài phát biểu nhận chức, ông cam kết mang lại hy vọng cho người dân và thách thức một nền văn hóa chính trị và mô hình kinh tế mà ông cho rằng “không hoạt động hiệu quả đối với người dân bình thường”.

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

“80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên”

Chuỗi sự kiện đặc biệt Gala “Tổ quốc bình yên” diễn ra từ ngày 11 đến ngày 14/6 tại TP Hồ Chí Minh, với điểm nhấn triển lãm “80 năm An ninh nhân dân - Lá chắn bình yên” đã để lại nhiều ấn tượng đặc sắc. Với 5 khu trưng bày, tái hiện chặng đường gần một thế kỷ của lực lượng An ninh nhân dân (ANND) dưới lá cờ vẻ vang của Đảng thông qua hệ thống tư liệu, hình ảnh, hiện vật, công nghệ hiện đại, đã trở thành tâm điểm thu hút đông đảo quần chúng nhân dân và du khách…

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

Nỗ lực ngăn cá độ bóng đá xâm nhập xóm làng

World Cup là sự kiện thể thao lớn nhất thế giới được đông đảo người hâm mộ quan tâm, theo dõi. Lợi dụng sự kiện này, các đối tượng tội phạm đã tổ chức, lôi kéo người dân tham gia đánh bạc, cá độ bóng đá dưới nhiều hình thức chung chi trực tiếp hoặc thông qua các ứng dụng trực tuyến và mạng xã hội. Hoạt động cờ bạc này không chỉ gây mất an ninh, trật tự, phát sinh tội phạm, mà còn đẩy nhiều con bạc vào cảnh nợ nần chồng chất, kinh tế gia đình rơi vào cảnh khánh kiệt, đặc biệt là tại các vùng nông thôn, biên giới...

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Câu lạc bộ tiếng Anh đặc biệt của một nữ tướng công an

Dù bận rộn với công việc chuyên môn nhưng niềm đam mê tiếng Anh và mong muốn được lan tỏa, kết nối với nhiều cán bộ công an các đơn vị, địa phương, cũng như những người lớn tuổi, chị đã thành lập câu lạc bộ (CLB) tiếng Anh online để giao lưu, kết nối, là nơi thực hành tiếng Anh cho chính mình và nhiều cán bộ, chiến sĩ khác. CLB ra đời trở thành cầu nối tinh thần, giúp nhiều người tự tin với việc học giao tiếp bằng tiếng Anh, đặc biệt là người lớn tuổi.

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Hợp tác quốc tế - “lá chắn từ xa” trong công tác cảnh vệ

Mỗi chuyến thăm của nguyên thủ các nước tới Việt Nam, mỗi chuyến công tác nước ngoài của các đồng chí lãnh đạo Đảng và Nhà nước đều là thời khắc mà cán bộ, chiến sĩ Bộ Tư lệnh Cảnh vệ bước vào trận tuyến thầm lặng và cam go.

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Người lính an ninh Tây Nguyên “Bốn cùng” với bà con

Để nắm tình hình và phối hợp đấu tranh ngăn chặn âm mưu phục hồi tổ chức của bọn phản động FULRO, các trinh sát thuộc Phòng An ninh nội địa, Công an tỉnh Gia Lai và công an các xã phía Tây trên địa bàn tỉnh thường xuyên bám địa bàn, thực hiện tốt phương châm “Bốn cùng” (cùng ăn, cùng ở, cùng lao động, cùng nói tiếng đồng bào) với nhân dân.

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Lấy sự hài lòng của hành khách là thước đo

Chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi căn bản trong công tác quản lý xuất nhập cảnh tại Cục Quản lý xuất nhập cảnh, Bộ Công an. Những kết quả đạt được đã khẳng định chủ trương đúng đắn của Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác bảo vệ an ninh quốc gia, quản lý xuất nhập cảnh và cải cách hành chính.

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Dấu ấn của một đơn vị anh hùng

Đêm muộn. Trụ sở Cục An ninh điều tra, Bộ Công an vẫn sáng đèn. Trong phòng làm việc, các điều tra viên miệt mài bên hồ sơ với những chứng cứ và sơ đồ chuyên án. Ngoài hành lang, những cuộc điện thoại nối dài xuyên đêm, những bước chân khẩn trương của các tổ công tác chuẩn bị lên đường. Đằng sau ánh đèn ấy là cuộc đấu tranh không tiếng súng nhưng cam go, quyết liệt để bảo vệ an ninh quốc gia, bảo vệ sự bình yên của nhân dân và sự phát triển của đất nước.

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Điểm mặt nguy cơ không tiếng súng

Không còn là những nguy cơ bên lề, các thách thức an ninh phi truyền thống đang tác động trực tiếp tới ổn định quốc gia và trật tự toàn cầu. Từ môi trường, chuỗi cung ứng đến không gian số, những rủi ro ngày càng liên thông, đòi hỏi cách tiếp cận ứng phó tổng thể và bền vững hơn.

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Trên chiến tuyến chống tội phạm từ không gian mạng

Vĩnh Long là địa bàn có đồng bào dân tộc Khmer chiếm hơn 10% dân số toàn tỉnh. Cùng với sự đa dạng về tín ngưỡng, tôn giáo và đời sống văn hóa phong phú, đây là nền tảng quan trọng để xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Tuy nhiên, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm cách lợi dụng những vấn đề dân tộc, tôn giáo để tuyên truyền xuyên tạc, kích động, chia rẽ khối đoàn kết dân tộc.

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Đảm bảo an ninh kinh tế giữa dòng chảy phát triển

Hải Phòng đang bước vào giai đoạn phát triển mạnh mẽ với những cơ chế, chính sách đặc thù, những dự án chiến lược mang tầm quốc gia và dòng vốn đầu tư liên tục đổ về thành phố Cảng. Cùng với cơ hội là những thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT). Trên mặt trận không tiếng súng ấy, Phòng An ninh Kinh tế (PA04) Công an thành phố Hải Phòng chủ động nhận diện nguy cơ từ sớm, từ xa, bảo vệ vững chắc nền tảng an ninh cho sự phát triển nhanh và bền vững của thành phố.