Xung quanh vụ một nhà báo bị sát hại dã man

Ngày 3/8 vừa qua, phóng viên ảnh Ruben Espinosa, 31 tuổi, bị sát hại cùng với 4 phụ nữ khác tại một căn hộ thuộc khu trung lưu ở thủ đô Mexico City của Mexico. Những dấu vết trên thi thể cho thấy hung thủ đã tra tấn, cưỡng bức các nạn nhân rồi bắn vào đầu họ. Mexico là một trong những quốc gia nguy hiểm nhất đối với nghề báo và làn sóng bạo lực chống nhà báo ở nước này ngày càng gia tăng.

Cái chết được báo trước

Theo Tổ chức Tự do báo chí Article 19, các thành viên gia đình Ruben Espinosa đã trình báo với nhà chức trách về sự mất tích của anh từ hôm 31-7  vừa qua, song cảnh sát đã hành động quá chậm chạp và Ruben được phát hiện bị sát hại vào ngày hôm sau. Article 19 tuyên bố: "Vụ sát hại Espinosa xảy ra do các cơ quan pháp luật chịu trách nhiệm bảo vệ nhà báo ở Mexico đã không có hành động cụ thể".

Tổ chức Tự do báo chí Article 19 khẳng định Ruben Espinosa đã từng gặp gỡ các thành viên của tổ chức này và trình bày về những mối đe dọa mà anh đang đối mặt tại bang Veracruz, nơi anh rời khỏi chỉ 2 tháng trước khi bị sát hại.

Chính quyền không tiết lộ danh tính của 4 phụ nữ bị giết chết cùng với Espinosa, trong khi giới truyền thông Mexico xác định 2 nạn nhân tên là Yesenia Quiroz Alfaro và Nadia Vera. Quiroz là sinh viên 18 tuổi, còn Vera (32 tuổi) là một nhà hoạt động nhân quyền và thành viên phong trào gọi là  YoSoy132.

Cũng giống như Espinosa, Vera phải rời khỏi bang Veracruz do tình hình an ninh nơi đây không bảo đảm, đồng thời tính mạng của cô cũng bị đe dọa. Hai nạn nhân còn lại được giới truyền thông Mexico cho biết đó là một nhà hoạt động xã hội người Colombia 29 tuổi và một người giúp việc nhà 40 tuổi.

Ruben Espinosa khi đang tác nghiệp.
Ruben Espinosa khi đang tác nghiệp.

Các dấu hiệu còn cho thấy 3 trong số 4 phụ nữ đã bị cưỡng bức trước khi bị giết chết. Mặc dù tại khu vực gần tòa nhà được lắp đặt 9 camera giám sát nhưng cảnh sát nói rằng họ không phát hiện được hình ảnh những kẻ tấn công trong đó.

Sinh năm 1983 tại Mexico Ciity, Ruben Espinosa đến sống ở bang Veracruz cách đây gần 1 thập niên. Veracruz là bang được đánh giá nguy hiểm nhất trong số những nơi nguy hiểm nhất thế giới đối với nhà báo. Espinosa đầu quân cho trang web tin tức El Golfo Info và thực hiện loạt phóng sự ảnh về chiến dịch tranh cử của Thống đốc Javier Duarte, người nắm giữ được chức vụ này vào năm 2010, bắt đầu nhiệm kỳ 6 năm với những vụ sát hại nhà báo tăng đột biến.

Trong thời gian Duarte làm thống đốc, có 11 nhà báo bị giết chết - trong đó 2 vụ án mạng xảy ra bên ngoài bang (Trong đó có Ruben Espinosa) và 3 trường hợp khác mất tích. Các phóng sự ảnh của Ruben Espinosa tập trung vào các phong trào xã hội và những cuộc biểu tình chống đối cũng như tin tức hằng ngày. Espinosa còn hợp tác với tờ Proceso - tạp chí tin tức điều tra của Mexico - và nhiều phương tiện truyền thông khác. Espinosa còn tham gia  cuộc biểu tình phản đối hành động trấn áp giới truyền thông của chính quyền Mexico.

Tại cuộc biểu tình năm 2012 chống đối Thống đốc Duarte đồng thời tưởng niệm Regina Martinez, phóng viên tờ Proceso bị sát hại tại Veracruz, giới chức bang nhắc nhở Espinosa: "Hãy ngưng chụp ảnh, nếu anh không muốn kết cục giống như Regina". Nhưng Ruben Espinosa không dừng lại.

Năm 2013, Espinosa cùng với nhiều nhà báo khác đưa tin về vụ biểu tình ngồi của giáo sư và sinh viên ở Veracruz đã bị lực lượng an ninh đánh đập dã man. Sau khi dụng cụ hành nghề bị tịch thu và dữ liệu chụp ảnh bị xóa sạch, Ruben Espinosa đã đưa đơn kiện chính quyền.

Tháng 2/2015, tờ Proceso cho đăng bức ảnh Thống đốc Duarte do Espinosa chụp lên trang bìa với dòng chữ: "Veracruz: Bang không có luật pháp".

Các nhà báo giương cao bức ảnh Ruben Espinosa trong cuộc biểu tình tại quảng trường Angel of Independence ở Mexico City.
Các nhà báo giương cao bức ảnh Ruben Espinosa trong cuộc biểu tình tại quảng trường Angel of Independence ở Mexico City.

Không chốn nương thân

Tháng 6/2015, Ruben Espinosa đến Mexico City do chịu quá nhiều sức ép lẫn sự đe dọa tính mạng ở Veracruz. Sau khi thực hiện loạt ảnh về những kẻ bịt mặt đánh đập dã man một nhóm sinh viên tại cuộc biểu tình chống chiến dịch tranh cử của Javier Duarte, Ruben Espinosa cho biết anh đã bị một nhóm người có vũ trang mang theo camera bám sát.

Và chỉ vài ngày trước khi Espinosa xuất hiện trên truyền hình công khai tố cáo các mối đe dọa mà anh đang phải đối mặt, Thống đốc Javier Duarte đề nghị các nhà báo nên "cư xử đàng hoàng" và nhấn mạnh "tôi nói vì lợi ích của chính các anh và gia đình các anh, nhưng cũng cho tôi và cả gia đình tôi, bởi vì nếu có chuyện gì xảy ra cho các anh thì tôi chính là người bị đóng đinh". Tên bang Veracruz, xuất phát từ tiếng Latinh "Vera Crux", có nghĩa là "chữ thập thật sự". Và chưa đầy một tháng sau đó Ruben Espinosa đã bị sát hại!

Marcela Turati, nữ phóng viên điều tra từng nhận được giải thưởng của Proceso, trong một bài báo số ra ngày 3/8 có đoạn: "Espinosa đã bị khủng bố và có biểu hiện bị stress hậu chấn thương" đồng thời mô tả nhà báo này là phóng viên ảnh trẻ tuổi tài năng nhưng lại bị chính quyền bang săn lùng ráo riết.

Mexico City từ lâu được xem là nơi an toàn cho các nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền của Mexico muốn tìm kiếm nơi trú ẩn trước sự đàn áp từ giới chính khách cũng như tội phạm có tổ chức tại các vùng khác của nước này. Nhưng vụ sát hại Ruben Espinosa cùng với 4 nữ nạn nhân khác cho thấy Mexico City không còn là chốn dung thân cho họ nữa.

Thị trưởng Mexico City Miguel Angel Mancera lên án vụ giết người dã man này là "tàn bạo" và yêu cầu sự hỗ trợ của bang và liên bang để điều tra. Mới đây, kênh truyền hình kỹ thuật số AJ+ của Al Jazeera phát sóng phim tài liệu dài 10 phút "Tử thần ở Veracruz" trong đó mô tả hành động quân sự hóa lực lượng chấp pháp bang của Thống đốc Javier Duarte cũng như các mối đe dọa  mà giới nhà báo ở đây phải chịu đựng.

Andalusia Knoll, nhà báo Mỹ có nhiều năm sống và làm việc ở Mexico City, là người quay phim. Vào buổi tối hôm 30/7 trước khi Espinosa bị giết chết, Knoll có trao đổi một số tin nhắn với Ruben Espinosa. Hai nhà báo cùng mong muốn sẽ được gặp mặt nhau vào một ngày nào đó. Knoll cho biết, Espinosa cảm nhận được sự đoàn kết của báo giới khi anh tìm đến nơi này. Knoll là nhà báo tích cực điều tra về sự mất tích bí ẩn gây chấn động thế giới thời gian qua của 43 sinh viên bang Guerrero của Mexico.

Theo ghi nhận của Knoll, nạn nhân của những vụ giết người thường là các nhà báo làm phóng sự về tội phạm buôn lậu ma túy và các nhà hoạt động nhân quyền, đặc biệt là những người hoạt động ở tỉnh lẻ.

Thống đốc Javier Duarte.
Thống đốc Javier Duarte.

Chương trình bảo vệ không hiệu quả

Theo số liệu của Ủy ban Bảo vệ Nhà báo (CPJ), có hơn 50 nhà báo đã mất tích không dấu vết hay bị giết chết kể từ năm 2011 cho đến nay. CPJ là tổ chức phi lợi nhuận độc lập đặt trụ sở tại thành phố New York (Mỹ) hoạt động bảo vệ quyền tự do báo chí và quyền của nhà báo.

Hôm 3/8, tờ New York Times của Mỹ báo cáo: có 41 nhà báo bị sát hại kể từ năm 2010, trong khi Article 19 xác định con số đó là 88 trong năm nay. Nhìn chung, năm 2015 được đánh giá là năm đặc biệt đẫm máu cho báo giới Mexico.

Riêng kênh truyền hình quốc tế VICE News đưa tin: "2015 là năm đặc biệt chết chóc cho các nhà báo ở Mexico so với năm 2014", và Ruben Espinosa là "nhà báo Veracuz thứ 2 bị săn lùng và sát hại bên ngoài bang này trong năm 2015, và là nhà báo đầu tiên bị giết chết ở Mexico City".

Từ năm 2012, chính quyền Mexico phối hợp với Bộ Nội vụ nước này tạo lập một chương trình bảo vệ nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền bị đe dọa tính mạng. Nhưng tình trạng bạo lực cứ tiếp diễn, tội ác không bị trừng phạt và mối nghi ngờ chính quyền câu kết với thế giới tội phạm đã khiến cho một số nhà báo miễn cưỡng khi được yêu cầu đề xuất những biện pháp bảo vệ. Đó là lý do mà Michael W. Chamberlin - chuyên gia về nhân quyền của Trung tâm Nhân quyền Friar Juan de Larios - có thể khẳng định Espinosa không yêu cầu sự hỗ trợ của chương trình bảo vệ ở cấp bang hay liên bang.

Michael Chamberlin lập luận: "Không chỉ do chương trình bảo vệ nhà báo hoạt động không hiệu quả, mà còn do mối lo sợ sự bảo vệ này càng mang thêm điều tệ hại đến cho những người bị đe dọa".

"Mức độ không trừng phạt tội ác quá cao, mức độ câu kết giữa chính quyền với tội phạm quá cao, nhất là ở cấp bang. Chính sự thật đó đã khiến cho các nhà báo không có quyền lựa chọn".

Chỉ trong tháng 7 qua, "chương trình bảo vệ" đã tiếp nhận 203 trường hợp, bao gồm 279 người yêu cầu sự hỗ trợ từ chính quyền và trong đó có 114 nhà báo - theo Espacio de Organizaciones de la Sociedad Civil, tổ chức bảo trợ thành lập 20 NGO (tổ chức phi chính phủ) hoạt động bảo vệ nhà báo và nhà hoạt động nhân quyền.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.