Xung quanh vụ CIA bắt giữ một công dân Đức vô tội

Tháng 1-2004, khi công dân Đức Khaleed al-Masri bị đưa đến nhà tù bí mật của Cục Tình báo trung Mỹ (CIA) ở Afghanistan, nhiều quan chức CIA tin chắc rằng anh không phải là phần tử khủng bố, họ cũng biết anh không quen biết bất cứ tên khủng bố nào hay bất cứ sự việc gì bên trong thế giới khủng bố quốc tế.

Tóm lại là CIA đã bắt giữ sai người. Thế nhưng, al- Masri vẫn bị cầm tù và thậm chí còn bị đưa đi thẩm vấn - theo báo cáo nội bộ CIA về vụ bắt giữ al-Masri vừa mới được tiết lộ. Báo cáo dài 90 trang được soạn vào tháng 7-2007 và tiết lộ hồi tháng 6-2016 theo yêu cầu từ Liên minh Dân quyền Mỹ (ACLU) dựa vào Luật Tự do Thông tin (FOIA). Nhân dịp này, ACLU yêu cầu chính quyền Mỹ chính thức xin lỗi về việc bắt oan và cầm tù Khaleed al-Masri vô căn cứ. 

Báo cáo tuyên bố Khaleed al-Masri không bị xâm hại thân thể trong suốt thời gian khoảng 5 tháng anh bị cầm tù sai trái, mặc dù thừa nhận rằng đối tượng bị giam trong một "xà lim nhỏ với một vài bộ quần áo, một giường ngủ và cái xô vệ sinh".

Khaleed al-Masri và vợ con.
Khaleed al-Masri và vợ con.

Tuy nhiên, Khaleed al-Masri khẳng định anh đã bị tra tấn và xâm hại tình dục. Vụ bắt giữ al-Masri không có gì là mới trong chuỗi sai lầm của CIA trong cuộc săn đuổi những phần tử khủng bố thường hay xảy ra dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush.

Tập báo cáo đã bị biên tập lại rất kỹ với nhiều trang bị xóa trắng và danh tính của những người có liên quan đều được xóa bỏ; nhưng từ những phần còn lại cũng đủ cho mọi người hiểu được những gì đã xảy ra. Thêm vào đó là sự bất công: cho dù CIA sớm nhận thức được al-Masri không phải là phần tử khủng bố nhưng họ vẫn không chịu thả người ngay lập tức và công khai thừa nhận sai lầm.

Được thu thập bởi tổng thanh tra CIA, báo cáo phơi bày mặt tối trong chương trình dẫn độ nghi can khủng bố của chính quyền Bush. Ngoài việc bắt giam người vô tội một cách bất hợp pháp đến 5 tháng, báo cáo còn làm lộ rõ tính thiếu chuyên nghiệp đến không ngờ của cơ quan tình báo hàng đầu nước Mỹ.

Theo báo cáo, Khaleed al-Masri "bị thẩm vấn bằng tiếng Anh trong khi đó là thứ tiếng mà nghi can nói rất dở". Jamil Dakwar, luật sư đại diện cho al-Masri và Giám đốc Chương trình Nhân quyền của ACLU, chỉ trích không một người Mỹ nào liên quan đến vụ việc al-Masri bị yêu cầu giải trình. Thậm chí, có 2 nhân vật chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ bắt giam người sai lầm còn được thăng chức.

Câu chuyện là bài học nhớ đời cho nước Mỹ, nơi mà Donald Trump - một trong 2 tứng cử viên tổng thống hàng đầu hiện nay - hứa hẹn sẽ phục hồi lại việc sử dụng biện pháp tra tấn các tù nhân được coi là nghi can khủng bố và chính quyền hiện nay từ chối trừng phạt bất cứ ai từng có "hành động thái quá trong chương trình dẫn độ" dưới thời chính quyền George W. Bush.

Trong vụ án al-Masri, báo cáo của tổng thanh tra CIA liệt kê hàng loạt thất bại: "Thiếu chính xác trong hành động đánh giá chống lại một cá nhân nghi ngờ liên quan đến khủng bố; thiếu hiểu biết về những quy định luật pháp về giam giữ và dẫn độ; thiếu sự chỉ đạo cho những sĩ quan tiến hành các chiến dịch trọng yếu liên quan đến quốc tế; và thiếu cơ chế quản lý giám sát".

Báo cáo cũng đặc biệt chỉ trích Alec Station - đơn vị CIA chịu trách nhiệm săn lùng trùm khủng bố Osama bin Laden sau vụ tấn công nước Mỹ ngày 11-9-2001. Báo cáo nêu rõ: "Alec Station đã phóng đại tính chất dữ liệu mà đơn vị này sở hữu và liên kết al-Masri đến khủng bố. Sau khi có quyết định cho phép al-Masri hồi hương, việc thi hành lại rơi vào trì trệ do bộ máy quan liêu".

Trong vụ al-Masri, nhiều sĩ quan cho rằng đối tượng "biết nhiều thông tin cốt yếu có thể hỗ trợ trong kế hoạch bắt giữ các điệp viên Al - Qaeda khác" bất chấp sự thật là CIA không thể tìm thấy bất cứ bằng chứng nào đủ mạnh để chứng minh al-Masri dính líu đến Al - Qaeda.

Al-Masri bị an ninh Macedonia bắt giữ khi anh đến thành phố Skopje nước này vào cuối tháng 12-2003 và sau đó lại chuyển giao cho CIA tại Đức. Báo cáo kể chi tiết một loạt sai lầm CIA bắt đầu khi quyết định bắt giữ Khaleed al-Masri mà không có nỗ lực thẩm tra thông tin được tình báo Macedonia cung cấp - họ nghi ngờ một gián điệp Al Aqeda du hành với hộ chiếu Đức giả mạo.

Trong thời gian 3 tháng đầu giam giữ al-Masri, giới chức CIA cũng không quan tâm kiểm tra hộ chiếu cho đến khi một sĩ quan thẩm vấn tình cờ bắt gặp một túi nhỏ chưa được mở nằm trên bàn một sĩ quan khác - trong đó là tấm hộ chiếu của al-Masri. Lúc đó, hộ chiếu mới được chuyển đến bộ phận chuyên gia giám định của CIA và kết quả là giấy tờ thật hoàn toàn.

Bất chấp điều đó, al-Masri vẫn chưa được thả ngay lập tức do CIA sợ tai tiếng giam giữ người vô tội trái pháp luật. Đến tháng 5-2004, Giám đốc CIA lúc đó là George Tenet họp bàn về vấn đề Khaleed al-Masri. Sau khi nhận được báo cáo từ CIA, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice ra lệnh Masri "phải được cho hồi hương nhanh chóng".

Cuối cùng, al-Masri được người của CIA thả tại Albania và bảo anh tự tìm đường quay trở về Đức ngay. Luật sư Jamin Dakwar cho biết đó là cuộc tiếp xúc chính thức cuối cùng giữa al-Masri với CIA. Al-Masri tố cáo CIA đã tra tấn anh trong một căn cứ mật của tình báo Mỹ có tên gọi "Salt Pit" ở phía bắc thủ đô Kabul của Afghanistan.

Khaleed al-Masri nhận được 80.000 USD tiền bồi thường từ chính quyền Maceddonia do bị nhân viên an ninh nước này ngược đãi, theo lệnh từ Tòa án Nhân quyền châu Âu (ECHR) đặt trụ sở tại thành phố Strasbourg nước Pháp. Hiện nay, Khaleed al-Masri đang mong chờ lời xin lỗi chính thức từ chính quyền Mỹ trước Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ (ACHR) ở Washington.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Những sai lầm tình báo tai hại trong chiến dịch của Mỹ và Israel nhằm vào Iran

Cuộc đối đầu quân sự giữa liên minh Mỹ - Israel và Iran đang là tâm điểm thu hút sự chú ý của dư luận quốc tế; song những diễn biến thực sự lại luôn bị che phủ bởi bức màn bí mật. Để làm sáng tỏ những góc khuất trong cuộc chiến tranh tình báo âm thầm tại khu vực đầy biến động này, phóng viên tờ “Argumenty Nedeli” (Luận cứ trong tuần của Nga) đã có cuộc trao đổi với chuyên gia về Trung Đông, Trung tá tình báo Nga Aleksandr Voronin.

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Những thiết bị tình báo kỳ lạ nhất thế kỷ XX

Hoạt động tình báo luôn là động lực thúc đẩy sự đổi mới và các phát minh mang tính đột phá. Trong những năm 1960-1970, các cơ quan tình báo trên thế giới đã tạo ra một khối lượng công nghệ khổng lồ phục vụ cho Chiến tranh Lạnh. Nhiều công nghệ gián điệp được phát triển và sử dụng trong thế kỷ XX hiện vẫn được giữ bí mật. Nhưng ngay cả những gì đã biết cũng đủ khiến người ta phải ngạc nhiên.

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Ông Trump và những lần bị mưu sát hụt

Vụ nổ súng tại bữa tiệc tối dành cho các phóng viên Nhà Trắng chỉ là một trong chuỗi các sự kiện an ninh có liên quan đến Tổng thống Trump kể từ năm 2024.

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Thu thập dữ liệu quân sự dưới vỏ bọc dân sự

Không cần tiếp cận trực diện, mạng lưới thu thập thông tin có thể khởi nguồn từ những tương tác dân sự tưởng chừng vô hại. Vụ việc tại Philippines cho thấy phương thức hoạt động ngày càng tinh vi, khó nhận diện trong môi trường an ninh phức tạp.

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Song trùng bế tắc đàm phán và eo biển Hormuz

Mỹ và Iran đang “đấu phong tỏa” giữa lúc bế tắc trong đàm phán tiếp tục kéo dài - theo đó Mỹ ra sức phong tỏa các cảng biển Iran để buộc nước này xuống thang trong đàm phán, còn Iran cáo buộc Mỹ vi phạm thỏa thuận ngừng bắn 14 ngày và tuyên bố tiếp tục đóng eo biển Hormuz.

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch “Susannah” và những hệ lụy trong lịch sử tình báo Israel

Chiến dịch phá hoại do cơ quan tình báo quân đội Israel (Aman) tổ chức vào tháng 7/1954 đã thất bại thảm hại. Được xây dựng trên những toan tính thực dụng và chiến thuật phi đạo đức mang tên “hành động dưới màu cờ giả”, chiến dịch này cuối cùng trở nên phản tác dụng đối với chính những kẻ chủ mưu, đồng thời để lại nhiều tranh cãi lớn trong lịch sử ngành tình báo thế giới.

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Gã phù thủy truyền thông và cú lừa thế kỷ

Cuối thế kỷ XIX, trong suốt hơn 10 năm, nước Pháp tin rằng, Hội Tam Điểm là một tổ chức thờ quỷ với những bí mật đen tối đang bị phanh phui. Nhưng đến năm 1897, người dựng nên toàn bộ câu chuyện ấy công khai thú nhận: từ nhân chứng, tài liệu đến các nghi lễ gây rúng động, tất cả đều là giả. Cú lừa của Léo Taxil vì thế không chỉ là một scandal thế kỷ, mà còn là một minh chứng cho thấy niềm tin xã hội có thể bị dẫn dắt như thế nào.

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Bão giá lương thực đẩy thế giới vào nạn đói thảm họa

Nguy cơ một cuộc khủng hoảng lương thực mới đang bùng nổ khi chỉ số giá lương thực toàn cầu quay đầu tăng tháng thứ hai liên tiếp. Trong bối cảnh xung đột Trung Đông bóp nghẹt nguồn cung phân bón và một “siêu El Nino” được dự báo sẽ tàn phá các vựa lúa lớn nhất hành tinh thời gian tới, liệu chúng ta có thể làm gì để ngăn lại một thảm họa?

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Donald Nichols - điệp viên cừ khôi vùng Viễn Đông

Đầu tháng 10/2017, tại Âu Mỹ người ta đồng loạt phát hành ấn phẩm "King of Spies: The Dark Reign of America’s Spymaster in Korea" (tạm dịch: Vua gián điệp: Thời kỳ suy tàn của trùm tình báo Mỹ tại Triều Tiên) của nhà văn Blaine Harden. Sách mô tả Donald Nichols là “điệp viên giỏi nhất vùng Viễn Đông” hay chiến binh “cuộc chiến một người”.

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Báo cáo tình báo Mỹ năm 2026 từ góc nhìn của một đại tá Nga

Tháng 3 năm nay, tại phiên điều trần trước Ủy ban Tình báo Thượng viện Mỹ, Giám đốc Tình báo Quốc gia Tulsi Gabbard đã trình bày báo cáo “Đánh giá mối đe dọa thường niên” của cộng đồng tình báo nước này. Sau đây, chúng tôi xin trân trọng giới thiệu một số phân tích và nhận định của Đại tá tình báo Igor Orlov, người từng phục vụ trong hàng ngũ KGB, về các nội dung trọng tâm của bản báo cáo này.

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

New START sụp đổ: Mỹ - Nga trước ngưỡng cửa chạy đua hạt nhân

Đầu tháng 2/2026, Hiệp ước về cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược giữa Mỹ và Nga (Hiệp ước New START) đã chính thức hết hạn mà không có thỏa thuận mới nào được ký kết. New START là trở ngại cuối cùng đối với một cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân tiềm tàng giữa Moscow và Washington. Tuy nhiên, theo chuyên gia về chính sách hạt nhân Nicole Grajewski, Nga hiện không đủ nguồn lực để sản xuất hàng loạt các loại vũ khí chiến lược mới.

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Giải mật điệp viên nhị trùng qua hồi ký của Martha Peterson

Tạp chí trực tuyến Kho lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) của Nga vừa cập nhật vụ án được CIA giải mật theo Đạo luật tiết lộ thông tin, có liên quan đến nữ điệp viên CIA Martha Peterson bị bắt quả tang cùng với điệp viên hai mang của KGB.

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

“Cyber warfare” và quy luật mới của chiến tranh hiện đại

Khi chiến trường thực địa bị chi phối bởi hỏa lực và không kích, một dạng xung đột khác cũng đã hình thành trong không gian số. Cuộc chiến Cyber warfare (chiến tranh mạng) đã chính thức khai hỏa, đang biến những cơ sở hạ tầng trọng yếu tại Mỹ, Israel và Iran thành những mục tiêu bị tấn công không ngừng nghỉ .

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

An ninh mạng: Hiểm họa kinh doanh toàn cầu

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập và cái giá của sự thống nhất

Liên đoàn các quốc gia Ả Rập (LAS) được thành lập ngày 22/3/1945 tại Cairo. Dựa trên Nghị định thư Alexandria năm 1944, LAS tuyên bố mục tiêu cốt lõi là thắt chặt quan hệ, phối hợp chính sách, bảo vệ độc lập và chủ quyền của các nước Ả Rập. Ý tưởng về chủ nghĩa Liên Ả Rập là một phản ứng hợp lý đối với việc giải phóng thuộc địa, nhưng hiệp ước của LAS đã đưa ra một quy tắc về sau trở thành hạn chế chính của nó.

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Điệp viên “Romeo”:Vũ khí bí mật của các cơ quan tình báo

Để thu thập được nhiều thông tin quan trọng, các cơ quan tình báo KGB và Stasi đã thành lập mạng lưới điệp viên "Casanova" (điệp viên “Romeo”). Họ là những người có sức hút đặc biệt và được huấn luyện bài bản các thủ thuật nghiệp vụ. Ở CHDC Đức, kế hoạch đào tạo này mang mật danh “Romeo”; còn ở Liên Xô, các học viên của Trường Kỹ thuật tình báo Lenin được trang bị những phương thức quyến rũ để biến tình yêu thành vũ khí lợi hại.