Xung quanh vụ CIA bắt giữ một công dân Đức vô tội

Tháng 1-2004, khi công dân Đức Khaleed al-Masri bị đưa đến nhà tù bí mật của Cục Tình báo trung Mỹ (CIA) ở Afghanistan, nhiều quan chức CIA tin chắc rằng anh không phải là phần tử khủng bố, họ cũng biết anh không quen biết bất cứ tên khủng bố nào hay bất cứ sự việc gì bên trong thế giới khủng bố quốc tế.

Tóm lại là CIA đã bắt giữ sai người. Thế nhưng, al- Masri vẫn bị cầm tù và thậm chí còn bị đưa đi thẩm vấn - theo báo cáo nội bộ CIA về vụ bắt giữ al-Masri vừa mới được tiết lộ. Báo cáo dài 90 trang được soạn vào tháng 7-2007 và tiết lộ hồi tháng 6-2016 theo yêu cầu từ Liên minh Dân quyền Mỹ (ACLU) dựa vào Luật Tự do Thông tin (FOIA). Nhân dịp này, ACLU yêu cầu chính quyền Mỹ chính thức xin lỗi về việc bắt oan và cầm tù Khaleed al-Masri vô căn cứ. 

Báo cáo tuyên bố Khaleed al-Masri không bị xâm hại thân thể trong suốt thời gian khoảng 5 tháng anh bị cầm tù sai trái, mặc dù thừa nhận rằng đối tượng bị giam trong một "xà lim nhỏ với một vài bộ quần áo, một giường ngủ và cái xô vệ sinh".

Khaleed al-Masri và vợ con.
Khaleed al-Masri và vợ con.

Tuy nhiên, Khaleed al-Masri khẳng định anh đã bị tra tấn và xâm hại tình dục. Vụ bắt giữ al-Masri không có gì là mới trong chuỗi sai lầm của CIA trong cuộc săn đuổi những phần tử khủng bố thường hay xảy ra dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush.

Tập báo cáo đã bị biên tập lại rất kỹ với nhiều trang bị xóa trắng và danh tính của những người có liên quan đều được xóa bỏ; nhưng từ những phần còn lại cũng đủ cho mọi người hiểu được những gì đã xảy ra. Thêm vào đó là sự bất công: cho dù CIA sớm nhận thức được al-Masri không phải là phần tử khủng bố nhưng họ vẫn không chịu thả người ngay lập tức và công khai thừa nhận sai lầm.

Được thu thập bởi tổng thanh tra CIA, báo cáo phơi bày mặt tối trong chương trình dẫn độ nghi can khủng bố của chính quyền Bush. Ngoài việc bắt giam người vô tội một cách bất hợp pháp đến 5 tháng, báo cáo còn làm lộ rõ tính thiếu chuyên nghiệp đến không ngờ của cơ quan tình báo hàng đầu nước Mỹ.

Theo báo cáo, Khaleed al-Masri "bị thẩm vấn bằng tiếng Anh trong khi đó là thứ tiếng mà nghi can nói rất dở". Jamil Dakwar, luật sư đại diện cho al-Masri và Giám đốc Chương trình Nhân quyền của ACLU, chỉ trích không một người Mỹ nào liên quan đến vụ việc al-Masri bị yêu cầu giải trình. Thậm chí, có 2 nhân vật chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ bắt giam người sai lầm còn được thăng chức.

Câu chuyện là bài học nhớ đời cho nước Mỹ, nơi mà Donald Trump - một trong 2 tứng cử viên tổng thống hàng đầu hiện nay - hứa hẹn sẽ phục hồi lại việc sử dụng biện pháp tra tấn các tù nhân được coi là nghi can khủng bố và chính quyền hiện nay từ chối trừng phạt bất cứ ai từng có "hành động thái quá trong chương trình dẫn độ" dưới thời chính quyền George W. Bush.

Trong vụ án al-Masri, báo cáo của tổng thanh tra CIA liệt kê hàng loạt thất bại: "Thiếu chính xác trong hành động đánh giá chống lại một cá nhân nghi ngờ liên quan đến khủng bố; thiếu hiểu biết về những quy định luật pháp về giam giữ và dẫn độ; thiếu sự chỉ đạo cho những sĩ quan tiến hành các chiến dịch trọng yếu liên quan đến quốc tế; và thiếu cơ chế quản lý giám sát".

Báo cáo cũng đặc biệt chỉ trích Alec Station - đơn vị CIA chịu trách nhiệm săn lùng trùm khủng bố Osama bin Laden sau vụ tấn công nước Mỹ ngày 11-9-2001. Báo cáo nêu rõ: "Alec Station đã phóng đại tính chất dữ liệu mà đơn vị này sở hữu và liên kết al-Masri đến khủng bố. Sau khi có quyết định cho phép al-Masri hồi hương, việc thi hành lại rơi vào trì trệ do bộ máy quan liêu".

Trong vụ al-Masri, nhiều sĩ quan cho rằng đối tượng "biết nhiều thông tin cốt yếu có thể hỗ trợ trong kế hoạch bắt giữ các điệp viên Al - Qaeda khác" bất chấp sự thật là CIA không thể tìm thấy bất cứ bằng chứng nào đủ mạnh để chứng minh al-Masri dính líu đến Al - Qaeda.

Al-Masri bị an ninh Macedonia bắt giữ khi anh đến thành phố Skopje nước này vào cuối tháng 12-2003 và sau đó lại chuyển giao cho CIA tại Đức. Báo cáo kể chi tiết một loạt sai lầm CIA bắt đầu khi quyết định bắt giữ Khaleed al-Masri mà không có nỗ lực thẩm tra thông tin được tình báo Macedonia cung cấp - họ nghi ngờ một gián điệp Al Aqeda du hành với hộ chiếu Đức giả mạo.

Trong thời gian 3 tháng đầu giam giữ al-Masri, giới chức CIA cũng không quan tâm kiểm tra hộ chiếu cho đến khi một sĩ quan thẩm vấn tình cờ bắt gặp một túi nhỏ chưa được mở nằm trên bàn một sĩ quan khác - trong đó là tấm hộ chiếu của al-Masri. Lúc đó, hộ chiếu mới được chuyển đến bộ phận chuyên gia giám định của CIA và kết quả là giấy tờ thật hoàn toàn.

Bất chấp điều đó, al-Masri vẫn chưa được thả ngay lập tức do CIA sợ tai tiếng giam giữ người vô tội trái pháp luật. Đến tháng 5-2004, Giám đốc CIA lúc đó là George Tenet họp bàn về vấn đề Khaleed al-Masri. Sau khi nhận được báo cáo từ CIA, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice ra lệnh Masri "phải được cho hồi hương nhanh chóng".

Cuối cùng, al-Masri được người của CIA thả tại Albania và bảo anh tự tìm đường quay trở về Đức ngay. Luật sư Jamin Dakwar cho biết đó là cuộc tiếp xúc chính thức cuối cùng giữa al-Masri với CIA. Al-Masri tố cáo CIA đã tra tấn anh trong một căn cứ mật của tình báo Mỹ có tên gọi "Salt Pit" ở phía bắc thủ đô Kabul của Afghanistan.

Khaleed al-Masri nhận được 80.000 USD tiền bồi thường từ chính quyền Maceddonia do bị nhân viên an ninh nước này ngược đãi, theo lệnh từ Tòa án Nhân quyền châu Âu (ECHR) đặt trụ sở tại thành phố Strasbourg nước Pháp. Hiện nay, Khaleed al-Masri đang mong chờ lời xin lỗi chính thức từ chính quyền Mỹ trước Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ (ACHR) ở Washington.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.