Xung quanh vụ CIA bắt giữ một công dân Đức vô tội

Tháng 1-2004, khi công dân Đức Khaleed al-Masri bị đưa đến nhà tù bí mật của Cục Tình báo trung Mỹ (CIA) ở Afghanistan, nhiều quan chức CIA tin chắc rằng anh không phải là phần tử khủng bố, họ cũng biết anh không quen biết bất cứ tên khủng bố nào hay bất cứ sự việc gì bên trong thế giới khủng bố quốc tế.

Tóm lại là CIA đã bắt giữ sai người. Thế nhưng, al- Masri vẫn bị cầm tù và thậm chí còn bị đưa đi thẩm vấn - theo báo cáo nội bộ CIA về vụ bắt giữ al-Masri vừa mới được tiết lộ. Báo cáo dài 90 trang được soạn vào tháng 7-2007 và tiết lộ hồi tháng 6-2016 theo yêu cầu từ Liên minh Dân quyền Mỹ (ACLU) dựa vào Luật Tự do Thông tin (FOIA). Nhân dịp này, ACLU yêu cầu chính quyền Mỹ chính thức xin lỗi về việc bắt oan và cầm tù Khaleed al-Masri vô căn cứ. 

Báo cáo tuyên bố Khaleed al-Masri không bị xâm hại thân thể trong suốt thời gian khoảng 5 tháng anh bị cầm tù sai trái, mặc dù thừa nhận rằng đối tượng bị giam trong một "xà lim nhỏ với một vài bộ quần áo, một giường ngủ và cái xô vệ sinh".

Khaleed al-Masri và vợ con.
Khaleed al-Masri và vợ con.

Tuy nhiên, Khaleed al-Masri khẳng định anh đã bị tra tấn và xâm hại tình dục. Vụ bắt giữ al-Masri không có gì là mới trong chuỗi sai lầm của CIA trong cuộc săn đuổi những phần tử khủng bố thường hay xảy ra dưới thời chính quyền Tổng thống George W. Bush.

Tập báo cáo đã bị biên tập lại rất kỹ với nhiều trang bị xóa trắng và danh tính của những người có liên quan đều được xóa bỏ; nhưng từ những phần còn lại cũng đủ cho mọi người hiểu được những gì đã xảy ra. Thêm vào đó là sự bất công: cho dù CIA sớm nhận thức được al-Masri không phải là phần tử khủng bố nhưng họ vẫn không chịu thả người ngay lập tức và công khai thừa nhận sai lầm.

Được thu thập bởi tổng thanh tra CIA, báo cáo phơi bày mặt tối trong chương trình dẫn độ nghi can khủng bố của chính quyền Bush. Ngoài việc bắt giam người vô tội một cách bất hợp pháp đến 5 tháng, báo cáo còn làm lộ rõ tính thiếu chuyên nghiệp đến không ngờ của cơ quan tình báo hàng đầu nước Mỹ.

Theo báo cáo, Khaleed al-Masri "bị thẩm vấn bằng tiếng Anh trong khi đó là thứ tiếng mà nghi can nói rất dở". Jamil Dakwar, luật sư đại diện cho al-Masri và Giám đốc Chương trình Nhân quyền của ACLU, chỉ trích không một người Mỹ nào liên quan đến vụ việc al-Masri bị yêu cầu giải trình. Thậm chí, có 2 nhân vật chịu trách nhiệm cao nhất trong vụ bắt giam người sai lầm còn được thăng chức.

Câu chuyện là bài học nhớ đời cho nước Mỹ, nơi mà Donald Trump - một trong 2 tứng cử viên tổng thống hàng đầu hiện nay - hứa hẹn sẽ phục hồi lại việc sử dụng biện pháp tra tấn các tù nhân được coi là nghi can khủng bố và chính quyền hiện nay từ chối trừng phạt bất cứ ai từng có "hành động thái quá trong chương trình dẫn độ" dưới thời chính quyền George W. Bush.

Trong vụ án al-Masri, báo cáo của tổng thanh tra CIA liệt kê hàng loạt thất bại: "Thiếu chính xác trong hành động đánh giá chống lại một cá nhân nghi ngờ liên quan đến khủng bố; thiếu hiểu biết về những quy định luật pháp về giam giữ và dẫn độ; thiếu sự chỉ đạo cho những sĩ quan tiến hành các chiến dịch trọng yếu liên quan đến quốc tế; và thiếu cơ chế quản lý giám sát".

Báo cáo cũng đặc biệt chỉ trích Alec Station - đơn vị CIA chịu trách nhiệm săn lùng trùm khủng bố Osama bin Laden sau vụ tấn công nước Mỹ ngày 11-9-2001. Báo cáo nêu rõ: "Alec Station đã phóng đại tính chất dữ liệu mà đơn vị này sở hữu và liên kết al-Masri đến khủng bố. Sau khi có quyết định cho phép al-Masri hồi hương, việc thi hành lại rơi vào trì trệ do bộ máy quan liêu".

Trong vụ al-Masri, nhiều sĩ quan cho rằng đối tượng "biết nhiều thông tin cốt yếu có thể hỗ trợ trong kế hoạch bắt giữ các điệp viên Al - Qaeda khác" bất chấp sự thật là CIA không thể tìm thấy bất cứ bằng chứng nào đủ mạnh để chứng minh al-Masri dính líu đến Al - Qaeda.

Al-Masri bị an ninh Macedonia bắt giữ khi anh đến thành phố Skopje nước này vào cuối tháng 12-2003 và sau đó lại chuyển giao cho CIA tại Đức. Báo cáo kể chi tiết một loạt sai lầm CIA bắt đầu khi quyết định bắt giữ Khaleed al-Masri mà không có nỗ lực thẩm tra thông tin được tình báo Macedonia cung cấp - họ nghi ngờ một gián điệp Al Aqeda du hành với hộ chiếu Đức giả mạo.

Trong thời gian 3 tháng đầu giam giữ al-Masri, giới chức CIA cũng không quan tâm kiểm tra hộ chiếu cho đến khi một sĩ quan thẩm vấn tình cờ bắt gặp một túi nhỏ chưa được mở nằm trên bàn một sĩ quan khác - trong đó là tấm hộ chiếu của al-Masri. Lúc đó, hộ chiếu mới được chuyển đến bộ phận chuyên gia giám định của CIA và kết quả là giấy tờ thật hoàn toàn.

Bất chấp điều đó, al-Masri vẫn chưa được thả ngay lập tức do CIA sợ tai tiếng giam giữ người vô tội trái pháp luật. Đến tháng 5-2004, Giám đốc CIA lúc đó là George Tenet họp bàn về vấn đề Khaleed al-Masri. Sau khi nhận được báo cáo từ CIA, Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice ra lệnh Masri "phải được cho hồi hương nhanh chóng".

Cuối cùng, al-Masri được người của CIA thả tại Albania và bảo anh tự tìm đường quay trở về Đức ngay. Luật sư Jamin Dakwar cho biết đó là cuộc tiếp xúc chính thức cuối cùng giữa al-Masri với CIA. Al-Masri tố cáo CIA đã tra tấn anh trong một căn cứ mật của tình báo Mỹ có tên gọi "Salt Pit" ở phía bắc thủ đô Kabul của Afghanistan.

Khaleed al-Masri nhận được 80.000 USD tiền bồi thường từ chính quyền Maceddonia do bị nhân viên an ninh nước này ngược đãi, theo lệnh từ Tòa án Nhân quyền châu Âu (ECHR) đặt trụ sở tại thành phố Strasbourg nước Pháp. Hiện nay, Khaleed al-Masri đang mong chờ lời xin lỗi chính thức từ chính quyền Mỹ trước Ủy ban Nhân quyền Liên Mỹ (ACHR) ở Washington.

Trang Thuần (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.