Vướng mắc thỏa thuận hạt nhân Iran

Liệu thỏa thuận hạt nhân Iran, được ký kết vào năm 2015 và bị Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy bỏ vào năm 2018, sẽ được hồi sinh? Các cuộc thảo luận vẫn tiếp tục giữa Iran, Đức, Trung Quốc, Pháp, Anh và Nga. Mỹ, vốn đang nỗ lực khép vòng vây cấm vận với Nga và tìm một nguồn cung nhiên liệu mới cho nền kinh tế khổng lồ của mình, hiện mới chỉ tham gia các cuộc đàm phán một cách gián tiếp.

Thỏa thuận hạt nhân với Iran được ký năm 2015 dựa trên chính sách ngoại giao đa phương của Mỹ và bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Israel, được coi là thành tựu lớn nhất trong chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Obama.

Thỏa thuận nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giữa các cường quốc khi các lợi ích quốc gia hội tụ ở mức độ đủ để hỗ trợ việc theo đuổi lợi ích của khu vực và toàn cầu. Việc Iran sẵn sàng cắt giảm chương trình hạt nhân mà không đòi hỏi các biện pháp đền bù từ Israel là một bất ngờ. Dường như hợp lý khi Iran thể hiện sự sẵn sàng cam kết hướng tới một Trung Đông không có vũ khí hạt nhân, lẽ ra sẽ là một bước tiến ngoạn mục hơn so với chỉ một Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm 5 thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh, Mỹ và Đức) đối với tiến trình phi hạt nhân hóa khu vực này.

Khi ông Trump thất cử và ông Biden đắc cử vào năm 2020, người ta đã ngây thơ cho rằng chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 được khôi phục và bắt đầu hoạt động trở lại. Thực tế thì ông Biden đã cam kết làm như vậy trong suốt chiến dịch tranh cử của mình. Nhưng, sau đó, điều này đã tỏ ra không hề đơn giản. Có cả yếu tố từ phía Israel, cả từ Iran với sự thay thế của người đứng đầu chính phủ.

Vướng mắc thỏa thuận hạt nhân Iran -0
Những gì sót lại từ một vụ tấn công bằng máy bay không người lái của lực lượng Houthi trên đất Saudi Arabia.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi nằm trong số những người không tin rằng việc cố gắng đạt được một thỏa thuận ngoại giao với phương Tây sẽ được đền đáp.Mặc dù vậy, sau khi đắc cử, ông Raisi lại tỏ thái độ cởi mở với việc khôi phục JCPOA, đồng thời xem xét lựa chọn này trên tinh thần thận trọng, hoài nghi và cứng rắn.Bất chấp sức ép từ Washington, Iran cho đến nay vẫn từ chối tham gia các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ tại Vienna. Các quan chức Iran đã tuyên bố với truyền thông rằng Iran đang chờ đợi những dấu hiệu đáng tin cậy từ Mỹ, như việc Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ tất cả các biện pháp trừng phạt vô điều kiện và đưa ra những đảm bảo rằng họ sẽ không lại một lần nữa rút khỏi bất kỳ thỏa thuận nào.

Những mối bận tâm về an ninh của Israel và không muốn sa lầy vào các sáng kiến ngoại giao gây tranh cãi đã lý giải vì sao Nhà Trắng, trong thời gian đầu của ông Biden, đã có một loạt cử chỉ bất thường và được truyền thông mạnh mẽ để trấn an đồng minh Israel trong các nỗ lực đàm phán của họ để khôi phục JCPOA. Cách duy nhất để ông chủ Nhà Trắng có được sự đồng thuận cao như vậy từ Israel đối với một thỏa thuận hạt nhân được khôi phục với Iran là các thỏa thuận mới dường như củng cố những ràng buộc của thỏa thuận năm 2015.

Mỹ cũng đã phát tín hiệu rằng tiến trình giảm các biện pháp trừng phạt sẽ được đẩy nhanh tùy theo mức độ Iran giảm các cam kết khu vực của họ đi ngược lại lợi ích của các quốc gia quân chủ Vùng Vịnh, Israel và Mỹ. Những cam kết này của Iran được cho là đang gây ra nhiều vấn đề cho các lợi ích của phương Tây ở Syria, Iraq, Yemen, Ai Cập, Liban và Dải Gaza.

Tuy nhiên, trong giai đoạn bất ổn hiện nay, chính sách ngoại giao của Iran lại không hề bị động. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào Abu Dhabi tháng 1-2022 của lực lượng phiến quân Houthi ở Yemen được phương Tây coi là đã được thực hiện với sự chấp thuận của Tehran. Chúng có thể được coi là nguyên nhân dẫn đến các cuộc tấn công và đe dọa thường kỳ của Israel nhằm vào Iran, đồng thời là phản ứng vô hiệu hóa các biện pháp chống Iran của các quốc gia quân chủ Vùng Vịnh.

Dưới góc nhìn của phương Tây, những nỗ lực của Iran nhằm phớt lờ những quy định ràng buộc của JCPOA (khi đã bị vô hiệu hóa từ khi Mỹ rút khỏi) dường như cho thấy tham vọng của nước này ít nhất là trở thành một "cường quốc ở ngưỡng hạt nhân", nghĩa là có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân trong vòng vài tuần.

Điều vẫn còn mơ hồ chỉ là liệu Iran có thực hiện một hiệu ứng đòn bẩy trong tiến trình đàm phán đang diễn ra hay không, hay ngược lại họ có thất vọng đến mức chấp nhận những quy định ràng buộc để đổi lấy những hứa hẹn không rõ ràng về việc giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt? Với kinh nghiệm lịch sử, Iran đang dường như có lý khi yêu cầu phải có cam kết để ngăn ngừa việc rút khỏi thỏa thuận cũng như việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc nếu có trong nay mai. Nếu thỏa thuận được khôi phục mang hình thức một hiệp ước quốc tế thì tính bền vững về pháp lý của nó có lẽ được tăng cường nhưng một công cụ như vậy cần phải tuân thủ thủ tục phê chuẩn của các nước tham gia. Và, một yêu cầu như vậy chắc chắn sẽ tác động tiêu cực đến thỏa thuận, bởi các thành viên của đảng Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ sẽ khó mà chấp nhận.

Nếu thỏa thuận được khôi phục trong khuôn khổ JCPOA với những sửa đổi tối thiểu và nếu nó được thực thi thì khả năng bình ổn các mối quan hệ khu vực và toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể. Còn nếu các cuộc đàm phán tại Vienna thất bại, căng thẳng trong khu vực có khả năng leo thang. Các biện pháp trừng phạt được duy trì sẽ kéo theo phản ứng của Iran nhằm khẳng định ảnh hưởng của họ đối với các điểm nóng trong khu vực.

Rất có thể Iran sẽ phải tìm kiếm những lựa chọn địa chính trị thay thế đáng tin cậy để giảm bớt những khó khăn về kinh tế mà đất nước và người dân Iran đã phải qua một thời gian dài. Lựa chọn đó khó có thể là phương Tây, dưới sự thao túng của Mỹ, nhất là trong bối cảnh cuộc xung đột vũ trang Nga - Ukraine đang có xu hướng sắp xếp lại trật tự năng lượng mới cũng như nguồn cung ứng toàn cầu như hiện nay.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?