Vướng mắc thỏa thuận hạt nhân Iran

Liệu thỏa thuận hạt nhân Iran, được ký kết vào năm 2015 và bị Tổng thống Mỹ Donald Trump hủy bỏ vào năm 2018, sẽ được hồi sinh? Các cuộc thảo luận vẫn tiếp tục giữa Iran, Đức, Trung Quốc, Pháp, Anh và Nga. Mỹ, vốn đang nỗ lực khép vòng vây cấm vận với Nga và tìm một nguồn cung nhiên liệu mới cho nền kinh tế khổng lồ của mình, hiện mới chỉ tham gia các cuộc đàm phán một cách gián tiếp.

Thỏa thuận hạt nhân với Iran được ký năm 2015 dựa trên chính sách ngoại giao đa phương của Mỹ và bất chấp sự phản đối mạnh mẽ của Israel, được coi là thành tựu lớn nhất trong chính sách đối ngoại dưới thời Tổng thống Obama.

Thỏa thuận nhấn mạnh tiềm năng hợp tác giữa các cường quốc khi các lợi ích quốc gia hội tụ ở mức độ đủ để hỗ trợ việc theo đuổi lợi ích của khu vực và toàn cầu. Việc Iran sẵn sàng cắt giảm chương trình hạt nhân mà không đòi hỏi các biện pháp đền bù từ Israel là một bất ngờ. Dường như hợp lý khi Iran thể hiện sự sẵn sàng cam kết hướng tới một Trung Đông không có vũ khí hạt nhân, lẽ ra sẽ là một bước tiến ngoạn mục hơn so với chỉ một Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA) giữa Iran và nhóm P5+1 (gồm 5 thành viên Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc là Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh, Mỹ và Đức) đối với tiến trình phi hạt nhân hóa khu vực này.

Khi ông Trump thất cử và ông Biden đắc cử vào năm 2020, người ta đã ngây thơ cho rằng chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi Thỏa thuận hạt nhân Iran năm 2015 được khôi phục và bắt đầu hoạt động trở lại. Thực tế thì ông Biden đã cam kết làm như vậy trong suốt chiến dịch tranh cử của mình. Nhưng, sau đó, điều này đã tỏ ra không hề đơn giản. Có cả yếu tố từ phía Israel, cả từ Iran với sự thay thế của người đứng đầu chính phủ.

Vướng mắc thỏa thuận hạt nhân Iran -0
Những gì sót lại từ một vụ tấn công bằng máy bay không người lái của lực lượng Houthi trên đất Saudi Arabia.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi nằm trong số những người không tin rằng việc cố gắng đạt được một thỏa thuận ngoại giao với phương Tây sẽ được đền đáp.Mặc dù vậy, sau khi đắc cử, ông Raisi lại tỏ thái độ cởi mở với việc khôi phục JCPOA, đồng thời xem xét lựa chọn này trên tinh thần thận trọng, hoài nghi và cứng rắn.Bất chấp sức ép từ Washington, Iran cho đến nay vẫn từ chối tham gia các cuộc đàm phán trực tiếp với Mỹ tại Vienna. Các quan chức Iran đã tuyên bố với truyền thông rằng Iran đang chờ đợi những dấu hiệu đáng tin cậy từ Mỹ, như việc Mỹ sẵn sàng dỡ bỏ tất cả các biện pháp trừng phạt vô điều kiện và đưa ra những đảm bảo rằng họ sẽ không lại một lần nữa rút khỏi bất kỳ thỏa thuận nào.

Những mối bận tâm về an ninh của Israel và không muốn sa lầy vào các sáng kiến ngoại giao gây tranh cãi đã lý giải vì sao Nhà Trắng, trong thời gian đầu của ông Biden, đã có một loạt cử chỉ bất thường và được truyền thông mạnh mẽ để trấn an đồng minh Israel trong các nỗ lực đàm phán của họ để khôi phục JCPOA. Cách duy nhất để ông chủ Nhà Trắng có được sự đồng thuận cao như vậy từ Israel đối với một thỏa thuận hạt nhân được khôi phục với Iran là các thỏa thuận mới dường như củng cố những ràng buộc của thỏa thuận năm 2015.

Mỹ cũng đã phát tín hiệu rằng tiến trình giảm các biện pháp trừng phạt sẽ được đẩy nhanh tùy theo mức độ Iran giảm các cam kết khu vực của họ đi ngược lại lợi ích của các quốc gia quân chủ Vùng Vịnh, Israel và Mỹ. Những cam kết này của Iran được cho là đang gây ra nhiều vấn đề cho các lợi ích của phương Tây ở Syria, Iraq, Yemen, Ai Cập, Liban và Dải Gaza.

Tuy nhiên, trong giai đoạn bất ổn hiện nay, chính sách ngoại giao của Iran lại không hề bị động. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái vào Abu Dhabi tháng 1-2022 của lực lượng phiến quân Houthi ở Yemen được phương Tây coi là đã được thực hiện với sự chấp thuận của Tehran. Chúng có thể được coi là nguyên nhân dẫn đến các cuộc tấn công và đe dọa thường kỳ của Israel nhằm vào Iran, đồng thời là phản ứng vô hiệu hóa các biện pháp chống Iran của các quốc gia quân chủ Vùng Vịnh.

Dưới góc nhìn của phương Tây, những nỗ lực của Iran nhằm phớt lờ những quy định ràng buộc của JCPOA (khi đã bị vô hiệu hóa từ khi Mỹ rút khỏi) dường như cho thấy tham vọng của nước này ít nhất là trở thành một "cường quốc ở ngưỡng hạt nhân", nghĩa là có khả năng sở hữu vũ khí hạt nhân trong vòng vài tuần.

Điều vẫn còn mơ hồ chỉ là liệu Iran có thực hiện một hiệu ứng đòn bẩy trong tiến trình đàm phán đang diễn ra hay không, hay ngược lại họ có thất vọng đến mức chấp nhận những quy định ràng buộc để đổi lấy những hứa hẹn không rõ ràng về việc giảm nhẹ các biện pháp trừng phạt? Với kinh nghiệm lịch sử, Iran đang dường như có lý khi yêu cầu phải có cam kết để ngăn ngừa việc rút khỏi thỏa thuận cũng như việc tái áp đặt các biện pháp trừng phạt nghiêm khắc nếu có trong nay mai. Nếu thỏa thuận được khôi phục mang hình thức một hiệp ước quốc tế thì tính bền vững về pháp lý của nó có lẽ được tăng cường nhưng một công cụ như vậy cần phải tuân thủ thủ tục phê chuẩn của các nước tham gia. Và, một yêu cầu như vậy chắc chắn sẽ tác động tiêu cực đến thỏa thuận, bởi các thành viên của đảng Cộng hòa trong Quốc hội Mỹ sẽ khó mà chấp nhận.

Nếu thỏa thuận được khôi phục trong khuôn khổ JCPOA với những sửa đổi tối thiểu và nếu nó được thực thi thì khả năng bình ổn các mối quan hệ khu vực và toàn cầu sẽ tăng lên đáng kể. Còn nếu các cuộc đàm phán tại Vienna thất bại, căng thẳng trong khu vực có khả năng leo thang. Các biện pháp trừng phạt được duy trì sẽ kéo theo phản ứng của Iran nhằm khẳng định ảnh hưởng của họ đối với các điểm nóng trong khu vực.

Rất có thể Iran sẽ phải tìm kiếm những lựa chọn địa chính trị thay thế đáng tin cậy để giảm bớt những khó khăn về kinh tế mà đất nước và người dân Iran đã phải qua một thời gian dài. Lựa chọn đó khó có thể là phương Tây, dưới sự thao túng của Mỹ, nhất là trong bối cảnh cuộc xung đột vũ trang Nga - Ukraine đang có xu hướng sắp xếp lại trật tự năng lượng mới cũng như nguồn cung ứng toàn cầu như hiện nay.

Huy Thông (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.