Vụ “đảo chính tình báo thế kỷ” của CIA

Cục Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) có thể đọc thông tin mật của đồng minh và kẻ thù hàng chục năm trời sau khi mua công ty mật mã Thụy Sĩ Crypto AG chuyên bán máy mã hóa cho hàng chục quốc gia.

Điều tra chung mới công bố của Đài truyền hình ZDF (Đức) và tờ Washington Post (Mỹ) cho thấy công ty Crypto AG đã cho phép các điệp viên CIA và Tây Đức tiếp cận thông tin liên lạc của hơn 120 quốc gia sau khi ký kết hợp đồng trị giá nhiều triệu USD trong những năm 1950. Vụ việc bị coi là “vụ đảo chính tình báo thế kỷ”.

Trong hơn 50 năm, tình báo CIA và Tây Đức đã tác động tới các máy mật mã bán cho nhiều khách hàng như Iran, Ấn Độ, Pakistan, các nước Mỹ Latinh… để từ đó có thể phá mật mã, đánh cắp bí mật và kiếm hàng triệu USD.

Ông Hagelin bên cỗ máy mật mã.
Ông Hagelin bên cỗ máy mật mã.

Các điệp viên CIA kiểm soát quyết định tuyển dụng của Crypto AG, hỗ trợ thiết kế công nghệ theo ý thích của mình và thao túng các thuật toán để có thể phá hoại các kênh mà khách hàng tin cẩn giao cho công ty. Thỏa thuận mua Crypto AG giúp tình báo Mỹ giám sát chặt chẽ hơn các tình huống ngoại giao lớn như vụ khủng hoảng con tin Iran năm 1979 và có thể chia sẻ thông tin tình báo với các nước khác.

CIA đã cung cấp thông tin cho Anh về Argentina trong cuộc chiến Falklands, theo dõi các âm mưu ám sát lãnh đạo Nam Mỹ. CIA và Cơ quan An ninh Quốc gia kiểm soát gần như toàn bộ hoạt động của Crypto AG từ giai đoạn những năm 1970 tới năm 2018 – khi công ty này bị bán và chấm dứt công việc với các cơ quan tình báo.

Với hàng triệu USD kiếm được từ dự án mua Crypto AG (lúc đầu có mật danh Thesaurus và sau là Rubicon), Cơ quan Tình báo Liên bang Đức (BND) đã dùng số tiền này để chi cho các chiến dịch tại thực địa, còn CIA thì mua đứt các công ty đối thủ để thiết lập vị thế gần như độc quyền cho Crypto. BND và CIA đã bán các mô hình an ninh cho các chính phủ đồng minh và can thiệp vào các  hệ thống khắp thế giới.

Crypto AG được thanh lý năm 2018 và hai công ty mua phần lớn tài sản của Crypto AG cho biết họ không có mối liên hệ nào với các cơ quan tình báo. Sản phẩm của Crypto AG vẫn được sử dụng ở hàng chục quốc gia.

Bản báo cáo về dự án dài 96 trang do Trung tâm Nghiên cứu Tình báo của CIA hoàn thành năm 2014 khiến dư luận đặt câu hỏi liệu Mỹ có biết về các tội ác diễn ra khắp thế giới nhưng không can thiệp để không lộ bí mật hay không.

Edward Snowden, cựu nhân viên tình báo Mỹ rõ rỉ tài liệu tình báo năm 2013 cũng từng tiết lộ về dự án tương tự của Mỹ nhằm thao túng thiết bị liên lạc.

Thông tin mới của ZDF và Washington Post cho biết dự án của CIA diễn ra bên trong một cơ sở quân sự mà binh sĩ Mỹ sử dụng ở Munich và về sau chuyển sang phòng gác mái một tòa nhà gần Lãnh sự Mỹ. NSA gần như kiểm soát mọi khía cạnh của dự án và các mục tiêu nghe lén được chia theo ba khu vực: A đối với Liên Xô, B đối với châu Á và G với những nơi còn lại.

Tờ Washington Post cho biết đầu những năm 1980, hơn một nửa thông tin tình báo do nhóm G thu thập là thông qua thiết bị Crypto AG. Họ tìm cách vượt mặt các đối thủ bằng thỏa thuận mua Crypto AG năm 1970 với người phát minh ra cỗ máy mật mã Boris Hagelin. Hagelin sinh ra ở Nga, lớn lên ở Thụy Điển và sau đó chạy tới Mỹ năm 1940. Ông này dự định giao lại Crypto AG cho con trai là Bo, nhưng Bo đã chết trong tai nạn ô tô mà không ai nghi ngờ gì.

Ông Hagelin chỉ nói với một thành viên hội đồng quản trị công ty là Sture Nyberg về sự liên quan của CIA. Họ đã dùng mật danh để nói về dự án và che giấu các hợp đồng sở hữu nhờ sự giúp của một công ty luật ở Đức. Công ty luật này thành lập các công ty bình phong và tạo các hợp đồng chỉ cần chữ ký của người cầm séc.

Tuy nhiên, các đối thủ chính của Mỹ trong Chiến tranh Lạnh là Liên Xô và Trung Quốc lại không dùng sản phẩm của Crypto AG. Dù vậy, các khách hàng khác gồm có Iran, Ấn Độ, Pakistan, Mỹ Latinh, Vatican.

Báo cáo của CIA viết: “Các chính phủ trả nhiều tiền mua thiết bị cho Mỹ và Tây Đức để rồi những liên lạc bí mật nhất của họ lại bị ít nhất hai quốc gia đọc, có thể là 5 hoặc 6 quốc gia”.

Phía Đức rất sốc khi Mỹ sẵn sàng do thám tất cả trừ những đồng minh thân cận nhất. Mục tiêu của họ có cả các nước thành viên NATO như Tây Ban Nha, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và Italy. Dự án với Crypto AG cho phép họ theo dõi các giáo sĩ Hồi giáo Iran khi xảy ra khủng hoảng con tin năm 1979.

Giám đốc NSA Bobby Ray Inman cho biết khi chính quyền Tổng thống Jimmy Carter hỏi NSA về phản ứng của Iran với thông điệp mới nhất trong thỏa thuận giải thoát cho 52 con tin ở Đại sứ quán Mỹ, NSA có thể trả lời tới 85%.

Về việc cung cấp thông tin về cuộc chiến Falklands, khi Argentina nghi ngờ về mức độ an ninh của máy mật mã, họ đoán rằng NSA có thể đã bẻ khóa được máy cũ nhưng cho rằng chiếc máy CAG 500 mới nhất thì không thể xâm nhập. Tuy nhiên, họ đoán nhầm. Argentina nuốt cục đắng nhưng vẫn mua thiết bị CAG.

Sự cố này là một trong những lý do khiến tình báo Đức rời dự án nhạy cảm năm 1993 do sợ bị lộ. Tuy nhiên, CIA đã mua cổ phần Crypto AG từ Đức và tiếp tục dự án để do thám tới tận năm 2018. Khi đó, CIA bán tài sản của Crypto AG.

Tầm quan trọng của Crypto AG với thị trường an ninh toàn cầu giảm sau đó khi công nghệ mã hóa trực tuyến phổ biến. Từ chỗ là phạm vi độc quyền của các chính phủ và tập đoàn lớn, mã hóa giờ nhan nhản như ứng dụng trên điện thoại di động.

Trong quá trình cùng tham gia dự án, tình báo Đức và Mỹ có tranh cãi về tiền bạc, quyền kiểm soát và giới hạn đạo đức. Tuy nhiên, cả hai đều công nhận dự án thành công ngoài dự đoán. Có thời điểm mà 40% điện tín ngoại giao và các thông tin truyền qua các hình thức khác của các chính phủ đều qua tay Crypto AG và được NSA giải mã, khai thác làm thông tin tình báo.

Thùy Dương

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.