Vụ án hy hữu gây chấn động cộng đồng khoa học Italia và cả thế giới

Sau trận động đất kinh hoàng xảy ra ở miền trung Italia vào ngày 24-8 vừa qua, truyền thông quốc tế lại được dịp khơi lại một bản án của 4 năm trước, từng là đề tài tranh cãi gay gắt khi các nhà khoa học Italia lâm vòng lao lý vì liên quan đến một thảm họa tương tự.

Sự kiện liên quan đến vụ án là trận động đất mạnh 6,3 độ Richter, xảy ra vào ngày 6-4-2009 tại thành phố L'Aquila trong vùng Abruzzo miền Trung Italia, khiến 309 người thiệt mạng và 1.600 người khác bị thương, còn hơn 70.000 người lâm vào cảnh màn trời chiếu đất.

Vị quan chức cao cấp phải ra trước vành móng ngựa là ông Bernardo De Bernardinis, đương kim Cục phó Cục Bảo vệ dân sự (PC), một cơ quan ngang bộ trực thuộc Chính phủ Italia chuyên về dự báo và phòng ngừa rủi ro. Các bị can còn lại đều đang công tác tại Viện Vật lý địa cầu và Núi lửa quốc gia (INGV) có trụ sở tại thủ đô Rome, cũng là những nhà nghiên cứu địa chấn và địa vật lý đầy uy tín được thế giới biết tiếng, gồm cả Giáo sư Tiến sĩ Enzo Boschi nguyên Giám đốc INGV.

Chánh án M. Billi.
Chánh án M. Billi.

Cáo trạng của Viện Công tố L'Aquila kết tội nhóm bị cáo đã cung cấp thông tin không chính xác, không đầy đủ về mối nguy hiểm cận kề. Thực tế minh chứng rằng, tại vùng Abruzzo ghi nhận tới 400 đợt rung chấn nhẹ trong cả tháng 3-2009 trước đó, khiến dân chúng vô cùng hoảng loạn.

Cộng thêm với kết quả nghiên cứu do kỹ sư Giampaolo Giuliani, công tác tại Phòng thí nghiệm Quốc gia Gran Sasso (LNGS) công bố, phát hiện sự tập trung lượng khí radon cao bất thường giữa các vách đá thuộc rặng núi Abruzzo, cho phép nhận định sang tháng 4 kế tiếp sẽ xảy ra trận động đất lớn ở cả L'Aquila lẫn thành phố Sulmona kề cận. Cư dân L'Aquila bắt đầu không dám ngủ ở nhà, mà đánh xe ra các cánh đồng ngoài rìa thành phố, thậm chí có người chạy về vùng thôn quê có địa hình bằng phẳng hơn hòng tránh thảm họa…

Do có sự xáo trộn đời sống nghiêm trọng tại vùng Abruzzo nên chính quyền trung ương quyết định vào cuộc. Đích thân Cục trưởng PC Guido Bertolaso ra lệnh cho thuộc cấp phải tổ chức một cuộc tiếp xúc của giới khoa học hàng đầu, với địa điểm được chọn là thành phố L'Aquila thủ phủ của tỉnh cùng tên trong vùng Abruzzo. Bằng chứng chủ yếu được trưng ra trước tòa là cuốn băng ghi âm cuộc điện thoại từ Cục trưởng G. Bertolaso do tờ La Repubblica, nhật báo lớn hàng thứ 2 ở Italia ấn hành tại Rome cung cấp.

Cục phó PC De Bernardinis (thứ 3 từ phải sang) đứng bên nhà vật lý C. Eva khi nghe tòa tuyên án.
Cục phó PC De Bernardinis (thứ 3 từ phải sang) đứng bên nhà vật lý C. Eva khi nghe tòa tuyên án.

Qua đó cho thấy G. Bertolaso đã lệnh cho Cục phó De Bernardinis vào ngày 31-3 phải triệu tập một cuộc gặp gỡ tại L'Aquila liên quan đến mối đe dọa động đất, buộc "kẻ đê tiện" (ám chỉ kỹ sư G. Giuliani) phải câm miệng và chấm dứt nỗi sợ hãi: "Cá nhân tôi sẽ đem theo những nhà khoa học ưu tú nhất đến từ thủ đô. Họ sẽ nói mọi sự đều tốt đẹp và tình hình vẫn ở mức bình thường. Dịp tiếp xúc này cần được tổ chức giống như một cuộc họp báo thường lệ, do vậy phải mời tất cả các đại diện báo giới trong vùng Abruzzo".

Tháp tùng G. Bertolaso là Giám đốc INVG E. Boschi, nhà vật lý kỳ cựu Claudio Eva và 4 nhà khoa học sừng sỏ khác thuộc INVG. Nhưng do bận công việc chuẩn bị cho kỳ Hội nghị Thượng đỉnh của khối G8, dự kiến sẽ diễn ra trong mùa hè cùng năm trên đảo La Maddalena nên Cục trưởng G. Bertolaso vắng mặt.

Cuộc gặp kéo dài trong 45 phút, sau đó Cục phó De Bernardinis tuyên bố với báo giới: "Cộng đồng khoa học đã thông báo với tôi rằng, không tồn tại mối nguy hiểm nào hết, đơn giản chỉ là sự khuếch tán năng lượng dưới lòng đất. Tuy những cơn địa chấn nhẹ có xuất hiện nhưng không nhiều quá mức, cũng như không tiềm ẩn mối nguy gì lớn lao ảnh hưởng tới tình hình chung". "Tóm lại, mọi người có thể yên tâm về nhà mở rượu vang ăn mừng", Cục phó Cục Bảo vệ dân sự De Bernardinis khẳng định trong buổi họp báo. Vậy mà chỉ 6 ngày sau, thành phố L'Aquila đã bị trận động đất hủy hoại tan hoang.

Các nhà nghiên cứu địa chấn bị quy tội không phải cho tất cả 309 nạn nhân thiệt mạng, mà chỉ riêng cho số 29 người trong đó đã trở về nhà mình, sau khi nghe được qua radio kết luận đánh giá từ nhóm chuyên gia. Cáo trạng do công tố viên Fabio Picuti giữ quyền công tố đọc đề nghị mức án tổng cộng 4 năm tù cho 7 can phạm, đồng thời nhấn mạnh rằng không ai đòi hỏi giới khoa học phải dự báo chính xác được thời điểm xảy ra thảm họa, nhưng điều tối cần thiết là phải cung cấp thông tin đầy đủ về mức độ nguy hiểm. Còn theo nguyên văn kết luận từ cuộc họp ngày 31-3, thì mặc nhiên đã dẫn đến sự thay đổi cách phòng chống động đất và gây ra những cái chết oan uổng.

Sau quá trình xét xử kéo dài hơn 300 ngày, tới cuối tháng 10-2012, Tòa án thành phố L'Aquila đã ra phán quyết, tuyên phạt Cục phó Cục Bảo vệ dân sự De Bernardinis và 6 nhà khoa học nổi tiếng về tội ngộ sát, với mức án tổng cộng là 6 năm tù cùng 9 triệu euro tiền bồi thường cho các nạn nhân, cũng như không được đảm nhiệm các chức vụ trong bộ máy công quyền sau khi mãn hạn.

Nguyên Giám đốc INGV E. Boschi tại phiên xử cuối cùng.
Nguyên Giám đốc INGV E. Boschi tại phiên xử cuối cùng.

Chánh án Marco Billi chủ tọa phiên tòa đã thẳng thắn trao đổi với báo giới sau phán quyết gây tranh cãi: "Nếu như các nhà địa chấn học thực thi theo chỉ thị từ G. Bertolaso, lẽ đương nhiên là họ đã phạm lỗi. Đúng ra đánh giá của họ phải mang tính khoa học thuần túy căn cứ vào những hoạt động địa chấn thực tế, chứ không phải dưới áp lực hành chính nào đó. Dù muốn hay không, tòa đã nghị án trong bối cảnh hết sức căng thẳng. Nếu quy tội các bị cáo sẽ làm tổn thương đến các nhà khoa học chân chính; nếu tha bổng họ thì không khác gì hành động nhẫn tâm bỏ qua thân phận của 29 nạn nhân oan khiên. Nôm nà là nếu như không thể kết án những người làm khoa học, thì cũng giống như không nên mạo hiểm cuộc sống của mình cho mục đích khoa học vậy".

Phán quyết cuối cùng vấp phải sự phẫn nộ không chỉ trong giới khoa học Italia, mà cả toàn thế giới. Ngay từ đầu năm 2012, hơn 5.000 nhà khoa học quốc tế đã ký tên vào một bức thư ngỏ gửi đến Tổng thống Italia Giorgio Napolitano, bày tỏ sự ủng hộ đối với các bị can trong một phiên tòa "cực kỳ phi lý", mà giới tư pháp nước này chuẩn bị đưa ra xét xử.

"Động đất là hệ quả từ một quá trình diễn biến phức tạp với hàng nghìn yếu tố tương tác, khiến trong thực tế không thể đưa ra dự báo tuyệt đối đúng - Phát ngôn viên Richard Walker của Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) quả quyết - Duy nhất một trường hợp dự báo chính xác là trận động đất mạnh 7,3 độ Richter ở phía Bắc Trung Quốc vào năm 1975". 

Còn Giáo sư Jean-Paul Montagnier, nhà địa chấn học lừng danh người Pháp cho rằng những cơn địa chấn liên tục với cường độ yếu chưa chắc đã là chỉ số tiềm ẩn một trận động đất lớn, trong hầu hết các trường hợp lại diễn ra theo chiều ngược lại. "Ngành địa chấn học hiện đại vẫn chưa cho phép đưa ra kết quả dự báo chính xác. Chúng ta luôn trong trạng thái không thể khẳng định rằng động đất có xảy ra hay không?

Người dân L'Aquila xuống đường tuần hành mang di ảnh 29 nạn nhân thiệt mạng vì nghe theo nhận định từ giới khoa học.
Người dân L'Aquila xuống đường tuần hành mang di ảnh 29 nạn nhân thiệt mạng vì nghe theo nhận định từ giới khoa học.

Sự việc của giới nghiên cứu địa chấn Italia vô tình vướng vào vòng lao lý chẳng khác gì thời Trung cổ, y như trường hợp Galileo Galilei - "cha đẻ của khoa học hiện đại" - bị đưa lên giàn hỏa vậy", Giáo sư Aleksei Zavialov công tác tại Viện Vật lý thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Nga (FIAN) giãi bày.

Ngoài ra ngay từ đầu năm 2009, tức là 3 tháng trước khi có thảm họa động đất ở Italia, Hiệp hội Địa chấn học và Vật lý địa cầu quốc tế (IASPEI) trực thuộc Liên Hiệp Quốc đã chính thức thừa nhận: hiện thời khoa học chưa thể đưa ra các dự đoán về những chuyển động ngầm cực lớn dưới lòng đất.

Kim Dung (tổng hợp)

Các tin khác

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Dẹp ma trận hóa đơn khống cùng công ty “ma”

Thời gian qua, tình trạng thành lập các doanh nghiệp “ma” để mua bán hóa đơn giá trị gia tăng (GTGT) trái phép đang diễn biến hết sức phức tạp với quy mô đặc biệt lớn, thủ đoạn tinh vi.

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Những ác nhân mang danh “cha - mẹ”!

Đối với hầu hết các bậc cha mẹ, trẻ em là hạnh phúc của gia đình, là tương lai của xã hội nên cần dành tình yêu thương, che chở, chăm sóc, dạy dỗ tốt nhất. Tuy nhiên, vẫn còn những trường hợp lại xem thành viên nhỏ là gánh nặng, gây cản trở công việc làm ăn nên cứ mỗi khi gặp phải những vấp váp trong cuộc sống là trút những trận đòn roi, thậm chí dùng nhục hình lên cơ thể các cháu để xả giận.

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

Đào vàng online, vỡ mộng giấc mơ làm giàu xuyên biên giới

“Đào vàng ảo, nhận vàng thật” là những lời mời gọi béo bở thu hút đông đảo thợ đào khắp nơi tìm về các “mỏ vàng” xuyên biên giới, nuôi dưỡng giấc mơ giàu sang. Thế nhưng, vàng đâu không thấy, chỉ thấy “vàng mắt” vì rơi vào bẫy lừa đảo…

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Kẻ mạo danh và tấn bi kịch của niềm tin

Một người bán thịt nặng gần 100kg, gần như không biết tiếng Pháp, lại có thể khiến một người mẹ quý tộc tin rằng đó là đứa con trai thanh lịch của mình. Cuộc nhận mặt kỳ lạ tại Paris năm 1867 không chỉ mở đầu cho một trong những vụ mạo danh chấn động nhất lịch sử tư pháp Anh, mà còn phơi bày một nghịch lý tàn nhẫn: Đôi khi con người ta thèm khát một lời nói dối dễ tin hơn là chấp nhận một sự thật đã biến mất. Vụ việc vì thế không còn dừng lại ở một màn lừa đảo cá nhân mà trở thành điểm tụ của những bất mãn xã hội âm ỉ trong lòng nước Anh thời nữ hoàng Victoria.

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Chiêu lừa tinh vi từ những “suất nội bộ giá rẻ”

Những lời chào mời “suất nội bộ giá rẻ” đang lan tràn trên mạng xã hội, được dàn dựng bằng kịch bản ngày càng tinh vi từ fanpage giả, giao dịch ảo đến giấy tờ giả, biến niềm tin của người mua thành công cụ để chiếm đoạt tài sản. Không ít nạn nhân chỉ nhận ra mình sập bẫy khi đã mất hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng và rơi vào vòng xoáy tranh chấp pháp lý kéo dài.

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Bí hiểm người mẹ Mỹ khủng bố tin nhắn con gái

Một nữ sinh trung học ở Mỹ liên tục nhận được tin nhắn từ số điện thoại lạ khủng bố tinh thần, xúi giục tự tử trong hơn một năm, cho đến khi cảnh sát vào cuộc, phát hiện người gửi không phải ai khác, mà chính là mẹ cô?!

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Israel thông qua dự luật tử hình đối với tội danh khủng bố

Quốc hội Israel (Knesset) vừa thông qua một trong những dự luật gây tranh cãi nhất thời gian gần đây: áp dụng án tử hình đối với tội giết người do khủng bố. Văn bản này tập trung vào các vụ án được xét xử bởi Tòa án quân sự ở Bờ Tây sông Jordan, đồng nghĩa với việc đối tượng chịu tác động chủ yếu là người Palestine, dù văn bản luật không trực tiếp đề cập đến quốc tịch hay nguồn gốc sắc tộc của bị cáo. Bài viết phân tích những khía cạnh pháp lý và tác động an ninh xung quanh dự luật này.

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Bên trong những “nhà máy lừa đảo” xuyên quốc gia

Ẩn sau những vụ lừa đảo trực tuyến liên tục gia tăng thời gian qua là một thực tế ít được nhìn thấy: hàng chục nghìn người bị dụ dỗ, cưỡng ép hoặc mua bán để làm việc trong những trung tâm lừa đảo. Đây không đơn thuần là những tụ điểm tội phạm nhỏ lẻ, mà đã tiến hóa thành một hệ thống vận hành khép kín, nơi ranh giới giữa thủ phạm và nạn nhân mỏng manh đến mức đáng sợ. Khi tội phạm công nghệ cao được tổ chức hóa theo quy mô tập đoàn, các quốc gia đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kép: an ninh mạng và buôn bán người.

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Cẩn trọng bẫy vàng giá rẻ trên mạng xã hội

Giá vàng biến động mạnh không chỉ làm nóng thị trường mà còn kéo theo làn sóng lừa đảo trên mạng xã hội. Từ những tài khoản ảo rao bán “giá hời” đến fanpage “tích xanh” giả mạo thương hiệu lớn, hàng loạt cái bẫy được giăng ra nhằm đánh vào tâm lý muốn mua nhanh, mua rẻ của khách hàng, khiến không ít người lâm vào cảnh tiền thì mất mà vàng thì chẳng nhìn thấy đâu.

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Khi AI thành công cụ của tội phạm có tổ chức

Chúng không cần phá khóa, cũng không cần đột nhập máy chủ. Điều chúng cần đơn giản hơn nhiều: khiến bạn tin. Tin vào khuôn mặt người đồng nghiệp quen thuộc trên màn hình, tin vào giọng nói của “sếp” trong điện thoại, tin rằng mọi thứ vẫn đang vận hành đúng quy trình. Trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), điểm yếu lớn nhất của hệ thống an ninh không còn nằm ở công nghệ, mà nằm ở nhận thức con người.

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Giải mã vụ mất tích bí ẩn suốt 66 năm

Một gia đình ở Mỹ rời nhà đi hái cây Giáng sinh rồi biến mất không dấu vết suốt 66 năm, cho đến khi chiếc xe của họ được kéo lên từ đáy sông, cùng câu trả lời mà cả một thế hệ đã chờ đợi.

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Bóc gỡ đường dây giả danh cán bộ cấp cao để lừa đảo

Đối tượng sinh năm 1992 nhưng tạo dựng được vỏ bọc hoàn hảo trong vai “cán bộ Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng” hoặc “Phó Vụ trưởng Ban Nội chính Trung ương, có bố là trung tướng quân đội” để tiếp cận lãnh đạo nhiều đơn vị ở tỉnh Bắc Ninh, thu thập thông tin liên quan đến công tác nhân sự của tỉnh, các chương trình, dự án trên địa bàn tỉnh, sau đó nhận xin việc, chạy dự án cho các cá nhân, công ty có nhu cầu tìm kiếm việc làm, đối tác kinh doanh hoặc huy động vốn đầu tư vào dự án rồi chiếm đoạt tài sản. Đặc biệt, trong đường dây còn có nhiều đối tượng giả danh cán bộ Cục Quản lý vốn, Bộ Tài chính; Thiếu tướng, cán bộ của Tổng cục 2, Bộ Quốc phòng..., có quan hệ mật thiết với các lãnh đạo, có thể xin được dự án đầu tư xây dựng. Bằng sự kiên trì, tỉ mỉ, tinh thông nghiệp vụ, cán bộ, chiến sĩ Phòng Cảnh sát hình sự, Công an tỉnh Bắc Ninh đã bóc gỡ đường dây lừa đảo trên, bắt giữ 5 đối tượng, thu nhiều tang vật liên quan đến việc phạm tội của chúng.

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Ngăn chặn thuốc lá lậu - cần biện pháp từ gốc rễ

Thời gian qua, dù lực lượng chức năng rất quyết liệt vào cuộc nhằm ngăn chặn triệt để hành vi buôn lậu thuốc lá, song với những thủ đoạn ngày càng tinh vi, các đối tượng buôn lậu vẫn tìm mọi cách, lợi dụng các kẽ hở để đưa mặt hàng này vào tiêu thụ trong thị trường nội địa vì mức siêu lợi nhuận. Điều này không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước mà còn ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và trật tự an toàn xã hội.

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Jonathan Wild: Ông trùm tội phạm đội lốt người thực thi công lý

Đầu thế kỷ XVIII, London từng tin rằng Jonathan Wild (1683-1725) là người giúp lập lại trật tự trong một thành phố đầy rẫy trộm cắp. Nhưng điều lịch sử sau này phơi bày lại hoàn toàn ngược lại: người đàn ông được tôn vinh là “Tổng Tư lệnh chống trộm” ấy thực chất lại là kẻ tổ chức và điều hành một trong những mạng lưới tội phạm tinh vi có tổ chức đầu tiên trong lịch sử nước Anh - mô hình mà nhiều nhà nghiên cứu coi là tiền thân của mafia hiện đại.

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Vụ án không có thi thể, không có hung thủ, không có sự thật

Tháng 11/1938, Percy Waddington bước vào đồn cảnh sát Halifax với chiếc áo khoác bị rách toạc và lời khai run rẩy: ông vừa bị một kẻ lạ mặt dùng dao tấn công giữa phố. Các điều tra viên lắng nghe, ghi chép rồi bắt đầu đặt câu hỏi. Mười hai giờ sau, trong phòng thẩm vấn của cảnh sát, khi các câu hỏi đi vào chi tiết - vị trí, khoảng cách, hướng tấn công, Percy Waddington không còn giữ được câu chuyện của mình. Ông đổ sụp và thú nhận: vết rạch trên áo là do chính ông tạo ra. Đó là khoảnh khắc cả một cơn ác mộng kéo dài ba tuần của thị trấn Halifax bắt đầu sụp đổ. Nhưng để hiểu vì sao hàng nghìn người dân bình thường lại có thể bị cuốn vào một cơn loạn thần tập thể đến vậy, phải quay ngược thời gian về những ngày đen tối trước đó.

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Bẫy lừa khi vay tiền qua app trên mạng xã hội

Gần đây thủ đoạn lừa đảo vay tiền nhanh không cần thế chấp qua app “đen” diễn biến phức tạp, bọn lừa đảo giăng sẵn bẫy yêu cầu người vay tải app về điện thoại theo đường link mà chúng cung cấp rồi giở trò, rằng người vay đã thao tác sai nên muốn nhận được tiền ngay phải nộp một số tiền nhất định... Do lơ là cảnh giác, hơn nữa lại trong tình huống cấp bách, người vay nhắm mắt làm theo và đến khi các đối tượng lừa đảo đánh sập trang thì mới biết mình đã bị lừa.

Phá án nhờ dữ liệu số

Phá án nhờ dữ liệu số

Một loạt vụ giết người trên bãi biển Gilgo ở Mỹ chỉ được giải mã khi dữ liệu số và DNA phả hệ lần đầu tiên hợp nhất những hồ sơ rời rạc nhiều thập kỷ thành một bản đồ tội ác thống nhất.

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

FBI: Tin tặc dùng Telegram phát tán mã độc

Cục Điều tra Liên bang Mỹ (FBI) vừa phát đi cảnh báo về làn sóng tấn công mạng gia tăng, trong đó các nhóm tin tặc bị phát hiện lợi dụng ứng dụng Telegram để phát tán mã độc trên diện rộng.

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Cái kết đắng của những chủ trang hàng triệu theo dõi

Chỉ một bài đăng trên fanpage đông người theo dõi có thể khiến một doanh nghiệp lao đao sau vài giờ. “review” không còn đơn thuần là chia sẻ trải nghiệm mà đã trở thành công cụ gây sức ép, thậm chí trục lợi, và rất dễ vi phạm pháp luật khi kẻ review sử dụng chính bài viết của mình để làm phương tiện tống tiền.