Vi mạch mô phỏng cơ quan nội tạng người

Thiết bị độc đáo do 2 nhà khoa học Donald Ingber và Dan Dongeun Huh ở Viện Ứng dụng Sinh học sáng tạo Wyss, Đại học Havard thiết kế đã giành được Giải thưởng Thiết kế năm 2015 của Bảo tàng Thiết kế London (Anh) - giải thưởng thành lập cách đây 5 năm. Thiết bị "Cơ quan người trên vi mạch" là kết quả của 7 năm nghiên cứu miệt mài thật sự mang đến một cuộc cách mạng mới trong nghiên cứu y khoa.

Những vi mạch (chip) này là những thiết bị nhỏ bé được tích hợp các tế bào sống của con người, mô phỏng cấu trúc mô cũng như chức năng và sự vận động của toàn bộ các cơ quan - từ gan cho đến phổi và ruột. Nếu được cơ quan quản lý phê chuẩn thương mại hóa, thiết bị vi mạch cơ quan người đầu tiên này sẽ giúp tăng tốc cho những cuộc thử nghiệm đồng thời hạn chế tối đa việc sử dụng động vật trong các phòng thí nghiệm.

Các nhà khoa học ở Viện Wyss - hay còn được gọi là "các nhà kiến trúc tế bào" - có thể tái tạo cơ quan người (như là lá phổi sống, đang hô hấp) trên một vi mạch hay con "chip" để nghiên cứu tác dụng của thuốc hay vi khuẩn đối với cơ quan ấy. Đội ngũ chuyên gia ở Emulate Inc. tin rằng các hệ thống test hiện nay - với các tế bào trên đĩa Petri hay sử dụng động vật - không đạt chất lượng cũng không tái tạo một cách chính xác phản ứng của tế bào người. Emulate Inc. là công ty kinh doanh do Viện Wyss - nơi phát triển "Cơ quan người trên vi mạch" - thành lập năm 2014.

Chip phổi - hay "Phổi người trên vi mạch" - có kích thước nhỏ gọn nằm trong lòng bàn tay như USB máy tính và được trang bị một màng chứa các tế bào phổi và mao dẫn. Một thiết bị được sử dụng để tác động lực cơ học đến con chip làm co giãn lớp màng cho phép tế bào hấp thu lực giống như khi con người hô hấp.

Chip phổi đoạt giải thưởng thiết kế của Viện Wyss Đại học Havard.

Chip phổi đoạt giải thưởng thiết kế của Viện Wyss Đại học Havard.

Từ đó, các nhà khoa học test được một cách chính xác cách mà các tế bào phản ứng. Anish Kapoor, Chủ tịch ban giám khảo giải thưởng năm nay, gọi thiết bị "Cơ quan người trên con chip" của Viện Wyss là "ý tưởng lớn thật sự", đồng thời ca ngợi thiết kế mới độc đáo tích hợp công nghệ giúp chấm dứt sử dụng động vật để thử nghiệm sản phẩm trong tương lai.

Đây là lần đầu tiên một thiết kế từ lĩnh vực y khoa giành được giải nhất trong cuộc tranh đua Giải thưởng Thiết kế năm của Bảo tàng Thiết kế London. Năm 2014, giải thưởng được trao cho công trình Trung tâm Heydar Aliyev ở Baku (Azerbaijan) được thiết kế bởi Dame Zaha Hadid. Deyan Sudjic, Giám đốc Bảo tàng Thiết kế London, cho biết thiết kế của Viện Wyss giành được giải thưởng nhờ mọi người trong Ban giám khảo nhất trí đánh giá rất cao.

Thật ra, ngoài "chip phổi" của Viện Wyss còn có một số loại "chip" từ các cơ quan khoa học khác. Ví dụ, "chip gan" gọi là Quantum-B của CNBio - Công ty kinh doanh được thành lập bởi Đại học Oxfort trụ sở tại thị trấn Welwyn Garden City. Quantum-B được thiết kế để giúp các nhà nghiên cứu tìm ra cách chữa trị bệnh viêm gan siêu vi B. Một "chip tim" khác cũng được Đại học California ở Berkeley (Mỹ) phát triển.

Dan Dongeun Huh (trái) và Donald Ingber.
Dan Dongeun Huh (trái) và Donald Ingber.

Sắp tới, các nhà khoa học sẽ tiếp tục nhiều loại chip mô phỏng mọi bộ phận của con người - thận, ruột, cơ, xương và da. Đối với con người, thú vật có những khác biệt cơ bản về sinh học cho nên những "Cơ quan người trên vi mạch" hứa hẹn chắc chắn sẽ là sự thay thế hoàn hảo trong tương lai nghiên cứu y khoa.

Hơn nữa, với sự liên kết nhiều chip cơ quan khác nhau, giới khoa học có thể nghiên cứu những phản ứng giữa các cơ quan với nhau. Phần lớn những con chip được làm bằng vật liệu tổng hợp, như là polymer trong suốt để nhìn thấu được những gì đang xảy ra bên trong. Con chip không chứa một cơ quan hoàn toàn mà chỉ là quần thể tế bào nhỏ nhất cần thiết để tái tạo chức năng cơ quan. Con chip gan của CNBio - hợp tác phát triển với các đồng nghiệp ở Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) của Mỹ - sử dụng "bộ khung" nhỏ bé để chứa các tế bào cơ quan hiến tặng.

Một thí nghiệm đối với bệnh nơi con người cần đến nhiều con khỉ, nhưng mỗi con chip chứa đến 12 lá gan nhỏ cho nên có thể tiến hành được vài cuộc thí nghiệm cùng một lúc. Không chỉ có thế, Giám đốc Công nghệ của CNBio David Hughes cho biết, công ty đang nỗ lực phát triển một con chip với 36 lá gan để phục vụ nghiên cứu trong y khoa. Chip tim của Đại học California có phần trung thất, nơi tập hợp các tế bào tim cùng những kênh nhỏ hoạt động như những mạch máu.

Những con chip được phát triển với mọi cơ quan người trong tương lai.

Những con chip được phát triển với mọi cơ quan người trong tương lai.

Nhóm nghiên cứu Đại học California - dưới sự lãnh đạo của giáo sư Anurag Mathur và Kevin Healy - cho biết trong vòng 24 giờ sau khi các tế bào tim được đưa vào trung thất, chúng sẽ đập với 55 - 80 nhịp/phút. Sau một tuần, con chip tim có thể sẵn sàng để phục vụ nghiên cứu. Khi được thử nghiệm với thuốc chữa bệnh tim, con chip tim phản ứng giống như quả tim thật của con người.

DARPA, cơ quan nghiên cứu của Bộ Quốc phòng Mỹ, đặc biệt quan tâm đến ý tưởng độc đáo "Cơ quan người trên vi mạch" của các nhà khoa học. DARPA cùng với Viện Y tế Quốc gia Mỹ (NIH) tài trợ 32 triệu USD cho nghiên cứu ở MIT cùng hợp tác với các nhóm khác; và 37 triệu USD cho dự án của Viện Wyss Đại học Havard.

Duy Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Koral - Tên lửa đất đối không của Ukraine

Tên lửa đất đối không Koral (đôi khi cũng được viết là Coral) dường như đã ra mắt công chúng như một phần trong loạt hệ thống vũ khí nội địa mới của Ukraine được giới thiệu gần đây.

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Những thử nghiệm độc đáo của NASA trong không gian

Các thí nghiệm trên tàu con thoi vũ trụ đã chỉ ra rằng vi khuẩn Salmonella, một nguồn gây ngộ độc thực phẩm phổ biến và đôi khi gây tử vong, trở nên độc hại hơn trong không gian. Đó là nghiên cứu được thực hiện trên chuyến bay STS-115 của tàu Atlantis năm 2006 và STS-123 của tàu Endeavour hai năm sau đó...

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Báo động tình trạng ma túy xâm nhập học đường

Những lọ tinh dầu nhỏ gọn, mang vẻ ngoài vô hại như dung dịch thuốc nhỏ mắt hay tinh dầu thuốc lá điện tử đang trở thành lớp vỏ ngụy trang tinh vi cho các chất ma túy thế hệ mới. Không chỉ dừng lại ở việc sử dụng, mà đau lòng hơn, nhiều em học sinh còn mua bán, tàng trữ ngay trong môi trường học đường, gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng mua bán ma túy ngày càng trẻ hóa.

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Hiệu quả chuyển đổi số trong công tác tuyển sinh đầu cấp

Những ngày gần đây, các địa phương trên cả nước đang tất bật triển khai công tác tuyển sinh đầu cấp. Với thành phố đông dân, tập trung nhiều trường học như Thủ đô Hà Nội, công tác tuyển sinh càng được chú trọng thay đổi; từ khâu đăng ký dự thi, tra cứu thông tin đến công bố kết quả triển khai đồng bộ các nền tảng trực tuyến, mang lại sự thuận tiện và minh bạch hơn cho phụ huynh, học sinh.

Một quyết định tháo gỡ

Một quyết định tháo gỡ

Chiều 5/12/2025, với 439/443 đại biểu biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua thông Luật Giám định tư pháp sửa đổi, sẽ có hiệu lực từ ngày 1/5/2026. Luật này đã khôi phục “quyền” giám định pháp y thương tích trên người sống của các bác sĩ pháp y CAND…

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Một vụ mạo danh và sự ra đời của pháp lý về danh tính

Giữa thế kỷ XVI, tại một ngôi làng nhỏ miền Nam nước Pháp, một người đàn ông trở về sau nhiều năm mất tích và được cả cộng đồng thừa nhận là Martin Guerre. Ông được vợ chấp nhận, được gia đình đón nhận, thậm chí tham gia các tranh chấp tài sản như một chủ hộ thực sự. Chỉ có một sự thật mà không ai nhận ra trong nhiều năm: ông không phải Martin Guerre. Vụ án sau đó không chỉ là câu chuyện về một kẻ mạo danh, mà còn trở thành một trong những hồ sơ đầu tiên đặt nền móng cho tư duy pháp lý về danh tính con người - một vấn đề mà hơn 4 thế kỷ sau vẫn còn nguyên tính thời sự.

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Chúng ta quá dễ bị tổn thương khi dữ liệu trở thành vũ khí

Cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran mới đây nhắm vào trung tâm dữ liệu của các hãng công nghệ lớn tại Trung Đông bất ngờ gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thế giới: cơ sở hạ tầng dữ liệu đã chuyển từ tài sản thương mại thành mục tiêu chiến lược.

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Cuộc chạy đua tên lửa dẫn đường chính xác

Các cường quốc hàng đầu hiện đang bắt đầu hiểu được những thay đổi mang tính cách mạng do tiềm năng sử dụng rộng rãi các loại vũ khí chính xác tầm xa mang lại. Ở quy mô mà tên lửa chiến thuật có thể được sản xuất và triển khai hàng nghìn chiếc, tên lửa hành trình hàng chục nghìn chiếc và máy bay không người lái cảm tử tầm xa hàng triệu chiếc mỗi năm, tác động của chúng sẽ tương đương với vũ khí hạt nhân, ít nhất là ở cấp độ chiến thuật. Tất nhiên, giải pháp tối ưu sẽ luôn là sự kết hợp của cả hai, nhưng hoàn toàn có thể trong vòng 5 đến 10 năm tới, chính các loại vũ khí tầm xa, độ chính xác cao sẽ có khả năng giải quyết nhiệm vụ chính là đánh bại kẻ thù từ xa mà không cần sử dụng máy bay có người lái.

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Những vũ khí mới Mỹ tấn công Iran được nâng cấp từ chính vũ khí nổi tiếng của Tehran

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Data “nóng” lên sàn “chợ đen”

Bỗng một ngày nào đó, người ta bàng hoàng khi phát hiện hình ảnh của mình bị rao bán trên mạng với cảnh nhạy cảm, bị cắt ghép, chắp vá thành những món hàng “nóng” và bị trao đổi, mua bán như mớ rau, cân cá trên “chợ đen”. Đây là thực trạng đáng báo động, ảnh hưởng nghiêm trọng đến danh dự và nhân phẩm con người, gây ra nhiều hệ lụy xấu cho cộng đồng và xã hội...

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA và vụ án “giết người chưa từng gặp”

DNA của một người vô gia cư Mỹ được tìm thấy dưới móng tay một nạn nhân bị giết, nhưng anh chưa từng gặp người đó trong đời, và từ nghịch lý này, một sự thật lộ ra: thứ được coi là bằng chứng chắc chắn nhất lại có thể đẩy một người vô tội đến sát bờ vực bị kết án.

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Công nghệ kỹ thuật số tham chiến tại Trung Đông

Khi công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) và các công cụ kỹ thuật số ngày càng được sử dụng nhiều trong hoạt động quân sự, chiến sự giữa Mỹ, Israel và Iran cho thấy cách thức tiến hành chiến tranh đang thay đổi nhanh chóng. Khi dữ liệu trở thành mục tiêu và AI trở thành công cụ ra quyết định, ranh giới giữa chiến tranh truyền thống và chiến tranh công nghệ cao gần như bị xóa nhòa.

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

AI tái định nghĩa ưu thế quân sự?

Mới đây, một công ty công nghệ quốc phòng Trung Quốc tuyên bố hệ thống AI của họ đã phát hiện tín hiệu từ máy bay ném bom tàng hình B-2 của Mỹ và dấu hiệu huy động quân sự nhiều tuần trước khi cuộc xung đột với Iran leo thang.

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Tên lửa bí ẩn từ vũ trụ của Israel

Việc Israel sử dụng tên lửa Blue Sparrow đã thu hút sự chú ý toàn cầu vì quỹ đạo bay bất thường, tốc độ cao và khả năng tấn công các vị trí được phòng thủ kiên cố mà không cần nhiều cảnh báo.

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Vụ rò rỉ hơn 16 tỷ mật khẩu lớn nhất lịch sử

Hơn 16 tỷ mật khẩu và thông tin đăng nhập bị phơi bày trên không gian mạng đã tạo ra cú sốc lớn đối với giới an ninh toàn cầu. Vượt ra ngoài con số kỷ lục, vụ rò rỉ đã phơi lộ một thực tế đáng lo ngại: các lỗ hổng an ninh đang âm thầm kết nối, và chuyển hóa thành mối đe dọa có tính hệ thống.

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Cuộc chiến quyền lực kỹ thuật số

Việc kiểm soát các tuyến cáp quang ngầm dưới biển, huyết mạch của mạng Internet toàn cầu, đã trở thành chiến tuyến mới trong cuộc chiến giành quyền lực kỹ thuật số. Trong các vùng biển tranh chấp, sức mạnh thường được coi là một màn trình diễn.

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

ChatGPT - vũ khí của nữ sát thủ

Một phụ nữ 21 tuổi ở Hàn Quốc vừa bị cáo buộc đã sử dụng phần mềm ChatGPT để giúp trả lời các câu hỏi khi cô ta lên kế hoạch cho một loạt vụ giết người khiến hai người đàn ông thiệt mạng và một người khác bất tỉnh trong giây lát.