Vết rạn ngày một lớn?

Chưa bao giờ mối quan hệ Mỹ-Philippines-Trung Quốc lại phức tạp như bây giờ. Sau hàng loạt vụ việc liên quan tới an ninh quốc gia, chủ quyền lãnh thổ, mới đây Bộ trưởng Quốc phòng Philippines Delfin Lorenzana đã kêu gọi sửa đổi Hiệp ước phòng thủ chung (MDT) giữa Mỹ và Philippines được ký năm 1951 để tránh nguy cơ bị cuốn vào những căng thẳng giữa các cường quốc trong khu vực.

Là đồng minh hiệp ước của Mỹ song cũng là một quốc gia có quan hệ khá thân thiết với Trung Quốc. Philippines thời gian gần đây nổi lên như một trong những mấu chốt quan trọng của cuộc cạnh tranh giữa Mỹ và Trung Quốc ở khu vực. Dưới thời Tổng thống Rodrigo Duterte, Philippines đang có những thay đổi lớn trong quan hệ cả với hai cường quốc.

Trong khi giới quân sự Philippines, vốn hoài nghi về Trung Quốc và muốn duy trì quan hệ hợp tác an ninh mạnh mẽ với đồng minh truyền thống như Mỹ, được cho là đã từ chối đề nghị của Trung Quốc về việc thiết lập cơ chế thông tin tại những khu vực tranh chấp. Nếu không có gì thay đổi, năm tới, Philippines và Mỹ sẽ có thêm 20 cuộc tập trận chung (từ 261 lên 281 cuộc), tập trung vào phối hợp về an ninh hàng hải. Điều này nhấn mạnh sự bền bỉ và kiên cường của quan hệ đồng minh Mỹ-Philippines.

Nhìn vào những gì đang diễn ra trong thời gian gần đây thấy rõ Philippines không muốn trở thành nạn nhân sự xung đột trên nhiều lĩnh vực giữa Mỹ và Trung Quốc. Ông Lorenzana đưa ra tuyên bố về việc sửa đổi Hiệp ước phòng thủ chung. Trong một cuộc họp đầu tháng 3 với Bộ trưởng Lorenzana, ông M.Pompeo một lần nữa khẳng định Mỹ luôn đảm bảo cam kết này.

Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Teodoro Locsin và Bộ trưởng ngoại giao Mỹ Michael Pompeo trong cuộc gặp mới đây tại Washington. Ảnh: Philippine Star.
Bộ trưởng Ngoại giao Philippines Teodoro Locsin và Bộ trưởng ngoại giao Mỹ Michael Pompeo trong cuộc gặp mới đây tại Washington. Ảnh: Philippine Star.

Ông nói rằng bất kỳ cuộc tấn công vũ trang của bất kỳ quốc gia nào vào quân đội, máy bay hay tàu công cộng của Philippines cũng sẽ kích hoạt các nghĩa vụ phòng vệ tương hỗ theo các điều khoản của Hiệp ước phòng thủ chung. MDT ghi rõ “Philippines và Mỹ sẽ hỗ trợ lẫn nhau khi một trong hai bên bị một lực lượng bên ngoài tấn công”.

Tuy nhiên, trong quá khứ, Mỹ từng “án binh bất động” khi xảy ra sự kiện đá Vành Khăn vào năm 1995 và bãi cạn Scarborough vào năm 2012. Cách hành xử này của Mỹ không nhận được sự đồng tình của giới an ninh quốc phòng và quan trọng hơn là phần lớn người dân Philippines.

Không còn giống như những gì từng diễn ra trong quá khứ khi Manila ngả theo Mỹ, Philippines ngày nay cũng như đa phần các quốc gia trong khu vực đều theo đuổi chiến lược “cân bằng”, điều đồng nghĩa với việc Mỹ cần nỗ lực nhiều hơn nữa để duy trì lòng tin của đồng minh hiệp ước này.

Theo các chuyên gia, dưới thời Tổng thống Donald Trump, chính sách châu Á của Mỹ trở nên mạo hiểm hơn. Tuy nhiên, vào ngày 31-12-2018, Mỹ đã công bố Đạo luật Sáng kiến trấn an châu Á (ARIA) với nội dung tập trung vào việc thúc đẩy các lợi ích của Mỹ, cụ thể là trong khía cạnh quan hệ đối tác an ninh và quốc phòng, tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Trong ARIA, Mỹ “thúc đẩy một chiến lược ngoại giao tại các vùng biển châu Á thông qua các hoạt động hàng hải chung tại Biển Hoa Đông và Biển Đông”. Mỹ cũng tái khẳng định các cam kết hiệp ước với các quốc gia như Thái Lan và Philippines, nhắc lại khoản tài trợ trị giá 150 triệu USD/tài khóa dành cho khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương từ năm 2019-2023.

Tuy nhiên, cùng lúc đó, Mỹ cũng tuyên bố cắt giảm viện trợ tài chính cho một số quốc gia như Campuchia, Myanmar và đồng minh an ninh gần gũi nhất tại ASEAN là Philippines do các vấn đề nhân quyền.

Trong bối cảnh hiện nay, thậm chí cả những quốc gia như Mỹ cũng đang tìm cách cân bằng quan hệ với Bắc Kinh, bất chấp cuộc chiến thương mại mà hai bên đang vướng vào. Mong muốn của Philippines trong việc củng cố MDT đang đặt ra nhiều thách thức khó khăn cho Mỹ.

Thỏa thuận Hợp tác quốc phòng tăng cường (EDCA) ký năm 2014 giữa Mỹ và Philippines thực tế phụ thuộc khá nhiều vào MDT. Thỏa thuận này cho phép Mỹ xây dựng các cơ sở và triển khai khí tài quốc phòng và hậu cần cũng như đưa quân đồn trú luân phiên tại các căn cứ quân sự của Philippines.

Mỹ và Philippines vẫn duy trì hợp tác về quân sự. Ảnh: ABS-CBN News.
Mỹ và Philippines vẫn duy trì hợp tác về quân sự. Ảnh: ABS-CBN News.

Trong bối cảnh Philippines “thay đổi cách nhìn” trong mối quan hệ với Trung Quốc các cường quốc khác và theo đuổi một chiến lược cân bằng, giới phân tích cho rằng việc “tiếp tục hiệp ước phòng thủ chung (Mỹ-Philippines) và EDCA là điều đặc biệt quan trọng đối với chính các lợi ích của Mỹ trong khu vực”.

Bộ trưởng Quốc phòng Lorenzana hôm 4-3 đã chỉ rõ những gì ông nói là thất bại trước đó của Mỹ trong việc duy trì một phần của hiệp ước và bảo vệ sự toàn vẹn lãnh thổ của Philippines. Manila đã ở trong một tình thế khó xử giữa Bắc Kinh và Washington trong nhiều năm. Chính vì thế, ông Lorenzana hôm 5-3 đã dự báo rằng, rất có thể Mỹ sẽ vướng vào một cuộc “chiến tranh nóng” ở khu vực có nguy cơ xảy ra tranh chấp cao.

Nếu như vậy, Philippines càng không muốn bị lôi kéo vào một cuộc xung đột như vậy, bởi họ đã ký kết Hiệp ước phòng thủ chung năm với Washington và muốn có thêm các điều khoản rõ ràng hơn nhằm đánh giá trách nhiệm một cách rõ ràng hơn. Lorenzana cho biết hiệp ước cần được kiểm tra để làm rõ những điểm “mập mờ” có thể trở thành nguyên nhân gây ra những hỗn loạn và sai lầm trong một cuộc khủng hoảng.

Chính trường Philippines đang có xáo trộn liên quan tới cuộc tranh cãi đầy mâu thuẫn về chính sách đối với Trung Quốc và Mỹ. Sau khi có phán quyết của Tòa Trọng tài quốc tế ở La Haye, và kết quả là phán quyết được tòa đưa ra vào 7-2016 theo hướng có lợi cho Manila, chính quyền của Tổng thống Rodrigo Duterte “đột ngột” chuyển hướng chính sách đối ngoại đưa Philippines rời khỏi Mỹ và quay sang Trung Quốc làm dư luận nước này không khỏi băn khoăn.

Thay đổi này khiến nhiều người không hài lòng, từ đó làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ tại Philippines. Điều này đã dẫn tới cuộc đối đầu chính trị nghiêm trọng ở trong nước.

Gần đây, Trung Quốc cũng giành được lợi thế lớn trong quan hệ với Philippines khi Mỹ chỉ trích cuộc chiến chống ma túy mạnh tay của chính quyền ông Duterte. Điều này đang đẩy Mỹ và Philippines xa nhau. Hai nhà phân tích Patrick Cronin và Richard Javad Heydarian đã đăng tải một bài viết trên tạp chí The National Interest với tiêu đề “Tổng thống Donald Trump và Rodrigo Duterte khiến tầm quan trọng của liên minh Mỹ-Philippines phai nhạt”.

Các nhà phân tích nhận định, đó chỉ là một phần của câu chuyện. Một bộ phận chính giới cho rằng tổng thống dân cử của Philippines đang theo đuổi một chính sách đối ngoại trung lập hơn và đã có một lựa chọn đúng đắn cho đất nước. Philippines rất có thể chỉ là một trong nhiều nước Đông Nam Á và nhiều nơi khác như châu Phi nơi chính trường nội bộ đang bị ảnh hưởng và chịu tác động tiêu cực từ cuộc cạnh tranh Mỹ-Trung.

Hoa Huyền

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.