Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi

Mới đây, trang Foreign Affairs (Mỹ) có bài phân tích về “những cám dỗ” trong hoạt động của chính quyền Washington trong việc thay đổi chế độ ở Venezuela, trong đó đưa ra nhận định rằng nỗ lực của Mỹ nếu muốn lật đổ Tổng thống đương nhiệm Nicolas Maduro sẽ không đem lại kết quả tốt đẹp nào.

Theo phân tích, ngay cả khi một chiến dịch thay đổi chế độ thành công ban đầu, thì lịch sử một lần nữa sẽ cho thấy kết quả lâu dài thường gây thất vọng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những nỗ lực thúc đẩy dân chủ sau những lần thay đổi chế độ do nước ngoài áp đặt hiếm khi thành công - và điều này được thể hiện rõ nhất qua các cuộc can thiệp gần đây của Mỹ vào Afghanistan, Iraq và Libya.

Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi -0
Với lý do chống tội phạm ma túy, các lực lượng Mỹ đã kiểm soát mọi hoạt động ngoài khơi từ Venezuela.

Ngược lại, sự thay đổi chế độ thường gây thêm bạo lực, làm tăng đáng kể khả năng xảy ra nội chiến ở các quốc gia mục tiêu. Ngay cả những sự thay đổi chế độ xuất phát từ những chiến thắng trên bộ mang tính quyết định cũng có thể trở nên tồi tệ nếu lực lượng vũ trang của các quốc gia mục tiêu phân tán thay vì đầu hàng, tạo điều kiện cho các cuộc nổi dậy chống lại chế độ mới, như đã xảy ra ở Iraq.

Tình hình nội bộ Venezuela cho thấy đây là khả năng thực sự. Như chuyên gia phân tích về Mỹ Latinh Juan David Rojas đã lưu ý, Venezuela có nhiều nhóm vũ trang khác nhau, được tổ chức tốt và trang bị hiện đại, bao gồm lực lượng dân quân ủng hộ chế độ và các nhóm vũ trang xuyên quốc gia như Quân giải phóng quốc gia (ELN) và tàn dư của Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC).

Phil Gunson, chuyên gia phân tích của Nhóm khủng hoảng quốc tế làm việc tại Caracas, chia sẻ với tờ The Guardian hồi đầu tháng 10 rằng Venezuela có rất nhiều nhóm vũ trang khác nhau, nhưng không nhóm nào trong số đó có đủ động lực để đầu hàng hoặc ngừng làm những gì họ đang làm. Khả năng - và hậu quả có thể xảy ra - cho những bước đi sai lầm của Mỹ là rất cao.

Bất cứ ai lên thay thế ông Maduro vào lúc này cũng sẽ phải đối mặt với những trở ngại đáng kể - đặc biệt là nếu Mỹ đặt họ vào đó. Các nhà lãnh đạo được các tác nhân bên ngoài đưa lên nắm quyền nhiều khả năng bị lật đổ bằng bạo lực hơn các nhà lãnh đạo khác.

Quả thật, dù công khai hay bí mật, nghiên cứu cho thấy gần một nửa số nhà lãnh đạo do các thế lực bên ngoài đưa lên sau đó đều bị loại bỏ bằng vũ lực. Thường bị cho là yếu kém hoặc bất hợp pháp - vì thiếu sự ủng hộ rộng rãi trong nước hoặc bị xem là con rối của một chính phủ nước ngoài -  những nhà lãnh đạo này phải chật vật tìm cách củng cố quyền lực. Năm 2023, một nghiên cứu của Tập đoàn RAND cảnh báo rằng sự can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela sẽ kéo dài và Mỹ khó có thể rút lui một khi đã bắt đầu can dự.

Tất cả những điều này chỉ ra một bài học lớn hơn: Các cuộc cách mạng dân chủ dễ thành công nhất khi chúng được thực hiện trong nước. Nếu phe đối lập ở Venezuela thực sự nhận được sự ủng hộ rộng rãi và chiếm được cảm tình của đa số, thì cơ hội thành công tốt nhất của họ là biến sự ủng hộ đó thành quyền lực từ bên trong. Việc liên kết phong trào của họ với quân đội nước ngoài, dù có khéo léo đến đâu, thì cũng sẽ có nguy cơ làm mất tính chính danh của sự nghiệp mà họ đang tiến hành và khơi dậy làn sóng phản kháng dân tộc chủ nghĩa.

Hơn nữa, việc phe đối lập đang tìm cách thu hút sự viện trợ quân sự của Mỹ sẽ khiến các nhà hoạch định chính sách Mỹ phải cảnh giác. Nếu cán cân chính trị thực sự nghiêng về phía họ, thì tại sao họ lại cần sự giúp đỡ từ bên ngoài để lật đổ ông Maduro? Tất nhiên, câu trả lời là chế độ Maduro vẫn đang nắm quyền kiểm soát mọi mặt. Nhưng, nếu phe đối lập cần sự hậu thuẫn của nước ngoài để nắm quyền thì họ cũng sẽ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì quyền lực sau đó.

Lịch sử không thiếu những câu chuyện mang tính cảnh báo. Những kẻ muốn thay đổi chế độ đã nhiều lần dựa vào thông tin sai lệch và những suy đoán lạc quan thái quá về hậu quả của những hành động tương tự.

Ví dụ, khi đánh giá triển vọng lập nên một chế độ bù nhìn ở Mexico vào những năm 1860, Napoleon III của Pháp đã tin tưởng vào lời khuyên của những người bảo thủ Mexico lưu vong, những người đã đảm bảo với ông rằng đồng bào của họ sẽ hoan nghênh sự cai trị của một đại công tước người Áo - cũng giống như việc chính quyền Tổng thống Mỹ George W. Bush từng tin vào lời đảm bảo của Ahmed Chalabi, một người Iraq lưu vong, rằng mọi thứ sẽ tốt đẹp sau khi ông Saddam Hussein bị lật đổ.

Cả hai bên can thiệp đều phải đối mặt với các cuộc nổi dậy phản kháng mạnh mẽ. Vấn đề gốc rễ là những bên can thiệp có xu hướng tập trung một cách thiển cận vào cách lật đổ một chế độ, mà không suy nghĩ nhiều về những gì xảy ra sau đó. Như Benjamin Franklin từng nói: “Nếu bạn không lập kế hoạch, bạn đang lên kế hoạch cho sự thất bại”. Với Venezuela hiện tại, chính quyền Tổng thống Trump có nguy cơ lặp lại những thảm họa ở Iraq và Libya.

Và, trong khi những sức ép đang có vẻ như có hiệu quả, thì có lẽ Washington lại càng cần phải cân nhắc kỹ hơn cho những hành động tiếp theo. Tháng 10 vừa qua, tờ New York Times đưa tin, theo một thỏa thuận từng được thảo luận từ hồi mùa hè, Tổng thống Maduro đã đề xuất mở cửa tất cả các dự án dầu mỏ và vàng hiện tại cũng như trong tương lai cho các công ty Mỹ, trao cho doanh nghiệp Mỹ các hợp đồng ưu đãi, đảo ngược dòng xuất khẩu dầu của Venezuela từ Trung Quốc sang Mỹ và cắt giảm các hợp đồng năng lượng, khai thác mỏ của Venezuela với các công ty Trung Quốc, Iran và Nga. Đây có thể được coi là gói nhượng bộ hào phóng nhất mà một đối thủ nước ngoài đưa ra cho Mỹ trong nhiều thập kỷ.

Nếu mục tiêu của chính quyền Tổng thống Trump là bảo vệ lợi ích Mỹ trong khu vực, thì việc quay lại bàn đàm phán thay vì đánh cược vào tình trạng hỗn loạn mà sự thay đổi chế độ có thể gây ra sẽ là hành động khôn ngoan hơn nhiều.

Ngọc Lan

Các tin khác

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Bài toán “làm mới” và thách thức từ những rạn nứt cũ

Ngày 7/8, ông Abelardo de la Espriella tuyên thệ nhậm chức Tổng thống Colombia với cam kết “làm mới” đất nước, khôi phục trật tự và thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng, phía sau những lời hứa mạnh mẽ ấy là một Colombia đang bị chia rẽ sâu sắc, các nhóm vũ trang chuẩn bị cho khả năng đối đầu mới và gánh nặng ngân sách không dễ cắt giảm.

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Cần nhiều hơn một chiếc ô, trong thế giới ngày càng bất ổn

Việc Saudi Arabia, Thổ Nhĩ Kỳ và Pakistan ký thỏa thuận phòng thủ chung, ngày 7/8, không chỉ tạo thêm một cơ chế hợp tác quân sự ở Trung Đông. Quan trọng hơn, thỏa thuận cho thấy các cường quốc khu vực đang tìm cách xây dựng thêm những tầng bảo đảm an ninh trong bối cảnh môi trường chiến lược ngày càng bất ổn.