Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi

Mới đây, trang Foreign Affairs (Mỹ) có bài phân tích về “những cám dỗ” trong hoạt động của chính quyền Washington trong việc thay đổi chế độ ở Venezuela, trong đó đưa ra nhận định rằng nỗ lực của Mỹ nếu muốn lật đổ Tổng thống đương nhiệm Nicolas Maduro sẽ không đem lại kết quả tốt đẹp nào.

Theo phân tích, ngay cả khi một chiến dịch thay đổi chế độ thành công ban đầu, thì lịch sử một lần nữa sẽ cho thấy kết quả lâu dài thường gây thất vọng. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng những nỗ lực thúc đẩy dân chủ sau những lần thay đổi chế độ do nước ngoài áp đặt hiếm khi thành công - và điều này được thể hiện rõ nhất qua các cuộc can thiệp gần đây của Mỹ vào Afghanistan, Iraq và Libya.

Venezuela: Không đem lại kết quả tốt cho một cuộc thay đổi -0
Với lý do chống tội phạm ma túy, các lực lượng Mỹ đã kiểm soát mọi hoạt động ngoài khơi từ Venezuela.

Ngược lại, sự thay đổi chế độ thường gây thêm bạo lực, làm tăng đáng kể khả năng xảy ra nội chiến ở các quốc gia mục tiêu. Ngay cả những sự thay đổi chế độ xuất phát từ những chiến thắng trên bộ mang tính quyết định cũng có thể trở nên tồi tệ nếu lực lượng vũ trang của các quốc gia mục tiêu phân tán thay vì đầu hàng, tạo điều kiện cho các cuộc nổi dậy chống lại chế độ mới, như đã xảy ra ở Iraq.

Tình hình nội bộ Venezuela cho thấy đây là khả năng thực sự. Như chuyên gia phân tích về Mỹ Latinh Juan David Rojas đã lưu ý, Venezuela có nhiều nhóm vũ trang khác nhau, được tổ chức tốt và trang bị hiện đại, bao gồm lực lượng dân quân ủng hộ chế độ và các nhóm vũ trang xuyên quốc gia như Quân giải phóng quốc gia (ELN) và tàn dư của Lực lượng vũ trang cách mạng Colombia (FARC).

Phil Gunson, chuyên gia phân tích của Nhóm khủng hoảng quốc tế làm việc tại Caracas, chia sẻ với tờ The Guardian hồi đầu tháng 10 rằng Venezuela có rất nhiều nhóm vũ trang khác nhau, nhưng không nhóm nào trong số đó có đủ động lực để đầu hàng hoặc ngừng làm những gì họ đang làm. Khả năng - và hậu quả có thể xảy ra - cho những bước đi sai lầm của Mỹ là rất cao.

Bất cứ ai lên thay thế ông Maduro vào lúc này cũng sẽ phải đối mặt với những trở ngại đáng kể - đặc biệt là nếu Mỹ đặt họ vào đó. Các nhà lãnh đạo được các tác nhân bên ngoài đưa lên nắm quyền nhiều khả năng bị lật đổ bằng bạo lực hơn các nhà lãnh đạo khác.

Quả thật, dù công khai hay bí mật, nghiên cứu cho thấy gần một nửa số nhà lãnh đạo do các thế lực bên ngoài đưa lên sau đó đều bị loại bỏ bằng vũ lực. Thường bị cho là yếu kém hoặc bất hợp pháp - vì thiếu sự ủng hộ rộng rãi trong nước hoặc bị xem là con rối của một chính phủ nước ngoài -  những nhà lãnh đạo này phải chật vật tìm cách củng cố quyền lực. Năm 2023, một nghiên cứu của Tập đoàn RAND cảnh báo rằng sự can thiệp quân sự của Mỹ vào Venezuela sẽ kéo dài và Mỹ khó có thể rút lui một khi đã bắt đầu can dự.

Tất cả những điều này chỉ ra một bài học lớn hơn: Các cuộc cách mạng dân chủ dễ thành công nhất khi chúng được thực hiện trong nước. Nếu phe đối lập ở Venezuela thực sự nhận được sự ủng hộ rộng rãi và chiếm được cảm tình của đa số, thì cơ hội thành công tốt nhất của họ là biến sự ủng hộ đó thành quyền lực từ bên trong. Việc liên kết phong trào của họ với quân đội nước ngoài, dù có khéo léo đến đâu, thì cũng sẽ có nguy cơ làm mất tính chính danh của sự nghiệp mà họ đang tiến hành và khơi dậy làn sóng phản kháng dân tộc chủ nghĩa.

Hơn nữa, việc phe đối lập đang tìm cách thu hút sự viện trợ quân sự của Mỹ sẽ khiến các nhà hoạch định chính sách Mỹ phải cảnh giác. Nếu cán cân chính trị thực sự nghiêng về phía họ, thì tại sao họ lại cần sự giúp đỡ từ bên ngoài để lật đổ ông Maduro? Tất nhiên, câu trả lời là chế độ Maduro vẫn đang nắm quyền kiểm soát mọi mặt. Nhưng, nếu phe đối lập cần sự hậu thuẫn của nước ngoài để nắm quyền thì họ cũng sẽ có thể gặp khó khăn trong việc duy trì quyền lực sau đó.

Lịch sử không thiếu những câu chuyện mang tính cảnh báo. Những kẻ muốn thay đổi chế độ đã nhiều lần dựa vào thông tin sai lệch và những suy đoán lạc quan thái quá về hậu quả của những hành động tương tự.

Ví dụ, khi đánh giá triển vọng lập nên một chế độ bù nhìn ở Mexico vào những năm 1860, Napoleon III của Pháp đã tin tưởng vào lời khuyên của những người bảo thủ Mexico lưu vong, những người đã đảm bảo với ông rằng đồng bào của họ sẽ hoan nghênh sự cai trị của một đại công tước người Áo - cũng giống như việc chính quyền Tổng thống Mỹ George W. Bush từng tin vào lời đảm bảo của Ahmed Chalabi, một người Iraq lưu vong, rằng mọi thứ sẽ tốt đẹp sau khi ông Saddam Hussein bị lật đổ.

Cả hai bên can thiệp đều phải đối mặt với các cuộc nổi dậy phản kháng mạnh mẽ. Vấn đề gốc rễ là những bên can thiệp có xu hướng tập trung một cách thiển cận vào cách lật đổ một chế độ, mà không suy nghĩ nhiều về những gì xảy ra sau đó. Như Benjamin Franklin từng nói: “Nếu bạn không lập kế hoạch, bạn đang lên kế hoạch cho sự thất bại”. Với Venezuela hiện tại, chính quyền Tổng thống Trump có nguy cơ lặp lại những thảm họa ở Iraq và Libya.

Và, trong khi những sức ép đang có vẻ như có hiệu quả, thì có lẽ Washington lại càng cần phải cân nhắc kỹ hơn cho những hành động tiếp theo. Tháng 10 vừa qua, tờ New York Times đưa tin, theo một thỏa thuận từng được thảo luận từ hồi mùa hè, Tổng thống Maduro đã đề xuất mở cửa tất cả các dự án dầu mỏ và vàng hiện tại cũng như trong tương lai cho các công ty Mỹ, trao cho doanh nghiệp Mỹ các hợp đồng ưu đãi, đảo ngược dòng xuất khẩu dầu của Venezuela từ Trung Quốc sang Mỹ và cắt giảm các hợp đồng năng lượng, khai thác mỏ của Venezuela với các công ty Trung Quốc, Iran và Nga. Đây có thể được coi là gói nhượng bộ hào phóng nhất mà một đối thủ nước ngoài đưa ra cho Mỹ trong nhiều thập kỷ.

Nếu mục tiêu của chính quyền Tổng thống Trump là bảo vệ lợi ích Mỹ trong khu vực, thì việc quay lại bàn đàm phán thay vì đánh cược vào tình trạng hỗn loạn mà sự thay đổi chế độ có thể gây ra sẽ là hành động khôn ngoan hơn nhiều.

Ngọc Lan

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?