Về phố Hội

Hơn hai mươi năm tôi mới trở lại Hội An. Phố cổ thay đổi quá nhiều. Rực rỡ hơn, sầm uất hơn. Nhưng phố cổ vẫn nhiều thứ y nguyên. Đó là con người vẫn hiền hậu thế, không gian vẫn sạch sẽ và quang đãng, không khí vẫn trong lành.

Tôi ở home stay của một người bạn. Anh mời tôi ghé chơi sau bao lần lỡ hẹn. Đó là một villa nhỏ, ven sông, nằm trong một làng nhỏ với con đường bê tông ngoằn ngoèo. Cả home stay với khoảng 6 phòng nghỉ rộng rãi cho khách chỉ có 3 nhân viên phục vụ. Người bảo vệ già và hai cô gái giúp việc làm đủ thứ từ chợ búa cơm nước cho khách cho tới dọn phòng, đặt xe đưa đón khách. Và ngay từ khi tôi chưa tới villa ấy, cô gái phục vụ tên Thảo đã gọi điện trước hỏi xem tôi chọn ăn xế món gì. Cao lầu, dĩ nhiên là cao lầu. Hơn hai mươi năm xa phố Hội, hơn hai mươi năm tôi xa cao lầu.

Về phố Hội -0

Bên tô cao lầu giấc chiều, tôi nhẩn nha hỏi chuyện Thảo. Nhà xa nên cô thuê trọ gần đó để tiện đi làm. Lương Thảo vừa xoẳn khoản thuê trọ và đóng tiền học cho hai đứa con. Cuộc sống như vậy chắc là vất vả rồi. Nhưng tôi không thấy Thảo mất đi nụ cười chút nào. Thảo cho cảm giác khách lúc nào cũng được chăm sóc tận tình và khó có thể nào tỏ ra bực mình khi gặp chuyện gì chưa vừa ý ở villa này. Tôi đinh ninh tự dặn mình trước khi rời đi sẽ “boa” cho cô mấy trăm ngàn. Và tôi hi vọng rằng nhiều khách khác cũng như thế, để đỡ đần bớt cho cô phần nào.

Cả buổi chiều tôi thả bộ quanh phố cổ, dừng lại bên những căn nhà cổ ngày nào tôi từng ghé thăm. Hồi đó, hơn hai mươi năm trước, khi tôi về phố Hội, những căn nhà đẹp đẽ ấy lặng lẽ hơn rất nhiều. Bây giờ thì tấp nập quá. Tôi chợt thèm cảm giác của hai mươi năm cũ, được đứng đó giữa con đường lộng gió, xung quanh hầu như chỉ có mình, và nắng, và lá phượng bay tràn. Đó là tôi của tuổi trẻ. Đó là tôi của lúc còn đầy những khát vọng và ý tưởng. Còn tôi bây giờ đã già nua rồi. Tóc đã hai màu, những buồn nản cũng làm mình lười đi nhiều, những vấp ngã cũng khiến mình ngại ngần đi nhiều. Lắm khi muốn bùng lên được cháy một lần như hai mươi, được viết một cái gì tươi mới nhưng rồi cất lên tiếng đàn thì lại bỏ đấy bởi thấy mình sao cũ kỹ quá. Phố Hội xưa cũ nhưng vẫn có thể tự làm mới mình. Con người xưa cũ tại sao cứ phải dừng chân?

Rồi cơn mưa bất chợt kéo tới, cuồn cuộn và dữ dội. Tôi chạy trốn cơn mưa, băng qua một ngõ hẹp để chạy ra bờ sông, nơi tôi đoán chắc sẽ có những quán xá mà tôi có thể trú chân chờ cơn mưa qua. Và tôi bàng hoàng nhận ra tên con phố ven sông ấy. “Công nữ Ngọc Hoa”, tên của nàng. Chỉ mới sáng nay thôi, tôi tham gia buổi họp báo trực tuyến giới thiệu vai nữ chính cho vở opera “Anio: Chuyện tình công nữ Ngọc Hoa” mà tôi là một trong 3 thành viên trong nhóm sáng tác. Trong buổi họp báo ấy, vai nữ chính đã hát khúc aria của nàng Công nữ Ngọc Hoa. Và lúc này đây, dưới cơn mưa, tôi đứng ở ngay con phố mang tên nàng. Có cái duyên nghệ thuật nào hay không khi tôi vô tình trú mưa ở đó? Tôi tin, có lẽ hương hồn Công nữ đã dẫn chân kẻ hậu sinh là tôi đến với cái bến sông mà chính trong kịch bản, đạo diễn Oyama đã tưởng tượng ra cảnh Công nữ Ngọc Hoa gặp gỡ chồng mình sau này là chàng thương nhân Sotaro, người mà tôi cũng mới vừa đồng sáng tác xong một aria cho chàng cùng một duet cho cả hai vợ chồng.

Về phố Hội -0

Dưới cơn mưa ấy, tôi lặng người đi. Nhìn những người đạp xích lô co ro trú mưa dưới những lớp nylon màu xanh thẫm, tôi tự hỏi có ai trong đó từng là những thương nhân, những lái thuyền, những phu khuân vác… của Hội An mấy trăm năm trước? Cái vòng lặp ấy có ai dám phủ định? Cái vòng lặp ấy cũng nào ai dám khẳng định? Chỉ có tưởng tượng của tôi là miên man, miên man thế thôi. Chắc tại tôi làm nghệ thuật nên đầu óc cũng không được bình thường như vạn người thường…

Cơn mưa dứt, phố trở lại quang đãng và tươi mới vô ngần. Tôi rảo bước qua cầu tìm một quán nhỏ để ngồi nhâm nhi. Cũng chiều muộn rồi. Kiếm bữa tối nhẹ nhẹ cũng được. Và chẳng biết điều gì run rủi để tôi ghé vào một cái Irish Pub có cái tên nghe “quen quen” là The Shamrock. Quán đông khách vừa phải, có nhạc sống với 2 người nghệ sỹ Phillippines chơi nhạc acoustic những bài hits cũ. Họ chơi nhẹ nhàng, âm thanh vừa phải như một sự ý nhị đối với các quán kế bên. Và tôi ngồi say sưa nghe họ hát suốt đêm ấy. Hai chai vang trắng đưa tôi vào cơn say nhè nhẹ. Say rượu, say nhạc hay say chính Hội An?

Cuối buổi, tôi ngỏ lời mời hai nghệ sỹ Phillippines ấy ghé xuống bàn chia sẻ thêm 1 chai vang nữa. Hóa ra họ là một cặp vợ chồng. Họ hát ở đây đã 4 năm rồi. Với họ, Hội An đã là nhà. Và tôi đã khựng người lại, chùng hết lòng mình khi nghe họ tâm sự về hai đứa con nhỏ. Chúng phải học online ở nhà, không phải vì dịch COVID mà vì đến trường công, chúng bị bắt nạt và trêu chọc quá nhiều bởi chúng nói tiếng Việt không sõi. Những đứa trẻ của những nghệ sỹ đã phải sống đời lênh đênh theo tiếng hát mưu sinh của mẹ cha mình. Và tôi nhớ những đứa trẻ của tôi. Chúng không lênh đênh nhưng chúng cũng phải xa cha rất nhiều, và có thể lần này là xa cha khá lâu khi tôi và mẹ trẻ con chia tay nhau. Tôi lặng lẽ nhờ nhân viên của quán mua bốn phần Cao lầu biếu họ khi chia tay. Nhìn cảnh họ nhận phần ăn với ánh mắt biết ơn, tôi cảm thấy trong lòng mình trĩu nặng. Giữa sầm uất nơi đây, phận người sao đồng dạng, cho dù mỗi người mỗi cảnh.

Về phố Hội -0

Về Hội An lần này, chưa biết bao giờ tôi sẽ quay lại. Nhưng từ tô cao lầu bữa xế cho tới bịch cao lầu biếu bạn mới, một xuyên suốt bao nhiêu thân phận cho tôi thấy hiểu hơn cuộc đời. Cuộc đời đẹp lắm nhưng không phải nó chỉ là long lanh. Nó chính là những Thảo với nụ cười băng qua vất vả; là một nàng Công nữ từ trong lịch sử vọng lại đến tận hôm nay; là những người đạp xích lô co ro dưới mưa; là cặp vợ chồng canh cánh hai đứa con nhỏ khi vẫn phải tươi cười cất tiếng hát trong quán bar bé nhỏ… Chính họ là một phần của Hội An, tạo ra một góc tâm hồn của đô thị cổ kính ấy. Và chính họ đã cho tôi hiểu được dù có vất vả, đắng cay đến nhường nào, mình vẫn phải sống, phải hướng về phía trước khi mình còn quá nhiều việc phải làm. Có lẽ, chính tôi mới có lỗi với mình chứ không phải tuổi tác hay hoàn cảnh khi mà tôi đã bỏ dở dang quá nhiều khát vọng của mình trong những ngày buồn nản, vô vị và không một mục đích cụ thể nào…

Hà Quang Minh

Các tin khác

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Nở rộ review thuê: Thị trường dẫn dắt bởi những lời dối trá

Từ những dòng đánh giá tưởng như vô hại, một thị trường ngầm của "review thuê" đang âm thầm hoạt động, khi mà những lời tâng bốc được sản xuất hàng loạt và người tiêu dùng không biết tin vào đâu. Khi mỗi quyết định mua sắm đều bị những lời quảng cáo dẫn dắt bằng dữ liệu dối trá.

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Tìm đường cho sơn mài “sống” trong đời sống đương đại

Sơn mài là một trong những loại hình nghệ thuật đặc sắc nhất của Việt Nam, kết tinh từ kỹ thuật thủ công tinh xảo và tư duy thẩm mỹ mang đậm bản sắc dân tộc. Trải qua hàng trăm năm phát triển, từ những sản phẩm phục vụ tín ngưỡng, trang trí cung đình cho đến nghệ thuật tạo hình hiện đại, sơn mài luôn vận động không ngừng để thích nghi với thời đại. Tuy nhiên, có một câu hỏi mà cả các nghệ nhân và nghệ sĩ cùng quan tâm là làm thế nào để loại hình nghệ thuật truyền thống này tiếp tục phát triển trong đời sống đương đại?

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Có nhiều lúc trong lòng thấy vui

Thỉnh thoảng, nhìn thấy ở ngã tư đường, có những em học sinh mặc đồng phục đứng hàng ngang, tay cầm tấm bảng ghi dòng chữ như: “Đi trên đường, nhường nhịn nhau”; “Dừng đèn đỏ, tỏ văn minh”, “Chậm một giây, hơn gây tai nạn”, "An toàn là bạn, tai nạn là thù", "Đi đúng tuyến, dừng đúng vạch"... lòng thấy vui. Lại thấy vui khi ta biết vẫn còn đó những con người lặng lẽ đi qua cuộc đời này bằng cái nhìn nhẹ nhàng, an lạc.

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Bình yên vùng biên Lao Bảo

Ở vùng biên Lao Bảo, tỉnh Quảng Trị, bình yên không bắt đầu từ những điều lớn lao hay xa vời. Nó được chắt chiu từ những bước chân lặng lẽ gõ cửa từng mái nhà, từ sự kiên nhẫn cầm tay người dân làm quen với chiếc điện thoại thông minh, và từ những công trình đang dần hiện hình giữa đời sống thường nhật. Từ những điều gần gũi ấy, một thế trận an ninh được bồi đắp từng ngày, bền bỉ và chắc chắn ngay từ cơ sở.

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Tận thấy ở công trường chống ngập giữa Thủ đô

Từ vài tháng qua, nhiều tuyến phố ở nội đô Hà Nội đã trở thành công trường xây dựng, khi mặt đường đã được đơn vị thi công rào từng đoạn để thi công hạ ngầm những chiếc cống hộp bê tông đúc sẵn có kích thước tới vài mét thuộc dự án chống ngập úng cục bộ. Đây là công trình được người dân kỳ vọng sẽ thay đổi tình trạng hễ mưa là ngập trên nhiều tuyến phố ở Hà Nội suốt nhiều năm qua.

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến 2026: Bức tranh đa sắc màu của nhạc Việt

20 năm tồn tại, Giải thưởng Âm nhạc Cống hiến đã vượt qua khuôn khổ của một sự kiện vinh danh thường niên để trở thành một “thiết chế mềm” của đời sống âm nhạc Việt Nam. Mùa giải năm 2026 là một lát cắt phản ánh những biến chuyển của thị trường âm nhạc đương đại. Đó là một bức tranh sôi động, nhiều màu sắc, nơi âm nhạc Việt đang đứng giữa giao điểm của nghệ thuật, công nghiệp và toàn cầu hóa.

Lan man về nghề viết

Lan man về nghề viết

Thật lạ, có những câu thơ, dù chỉ đọc thoáng qua nhưng rồi lại nhớ mãi, có thế bởi tự dưng lại nhớ đến bài tứ tuyệt Vũ Hoàng Chương tặng Vũ Bằng: “Có bằng nói láo bốn mươi năm. Vũ ấy mà sao giọng vẫn văn. Hay tại đa ngôn đa báo hại. Giường tiên trời phạt chẳng cho nằm”.

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Hội họa Việt Nam vượt kỳ vọng tại sàn đấu giá quốc tế

Tại phiên đấu giá Nghệ thuật Hiện đại và Đương đại do Sotheby's tổ chức tại Hồng Kông vừa qua, các tác phẩm của danh họa Mai Trung Thứ và Lê Phổ đã được chốt với mức giá gần 1 triệu USD. Điều đáng nói, đây đang trở thành một xu hướng kéo dài trong nhiều năm qua. Đằng sau những con số ấn tượng ấy không chỉ là câu chuyện của thị trường, mà còn là dấu hiệu cho thấy hội họa Đông Dương đã và đang được định danh trên bản đồ toàn cầu.

Đường dài của những sáng tạo mới

Đường dài của những sáng tạo mới

Trong vài năm trở lại đây, đời sống nghệ thuật Việt Nam chứng kiến một làn sóng sáng tạo đến từ các nghệ sĩ trẻ và những đơn vị nghệ thuật độc lập. Họ không chỉ dàn dựng tác phẩm, mà còn tạo ra những“ngôn ngữ biểu đạt mới”- nơi chất liệu văn hóa Việt Nam được đặt trong sự đối thoại với tinh hoa nghệ thuật hàn lâm châu Âu.

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Xem thổ cẩm Việt giữa Paris

Đó là triển lãm "Thổ cẩm Việt Nam - những sợi chỉ kể chuyện" tại không gian triển lãm của thư viện Jean-Pierre Melville, thuộc một khu sầm uất của quận 13, Paris, một nơi vốn được xem là khu phố đặc trưng của châu Á, hội tụ và giao thoa của nhiều nền văn hóa của thành phố.

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Giọng nói bị đánh cắp, tội ác không có dấu vân tay

Chỉ cần vài giây âm thanh công khai trên internet, trí tuệ nhân tạo có thể tạo ra một bản sao giọng nói gần như hoàn hảo, đủ để lừa dối, đủ để trục lợi và đủ để phá hủy uy tín của một nghệ sĩ được xây dựng trong nhiều thập kỷ.

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Oscar 2026 và những định nghĩa trong thời đại số

Giải thưởng điện ảnh danh giá nhất thế giới - Oscar lần thứ 98 đã diễn ra vào ngày 15/3/2026 theo giờ miền Đông nước Mỹ tại nhà hát Dolby ở Los Angeles. Danh hài Conan O'Brien trong vai trò người dẫn chương trình đã khuấy động bầu không khí của buổi lễ và khiến cuộc đua vốn được đánh giá là vô cùng gay cấn của năm nay trở nên “duyên dáng” đáng kể với những mảng miếng hài đặc trưng.

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Bàn phiếm chuyện cái răng, cái tóc

Trong kho tàng tục ngữ Việt Nam, câu "Cái răng, cái tóc là gốc con người" từ lâu đã được xem như một lời nhắc nhở về việc giữ gìn và chăm sóc ngoại hình của mỗi người. Tuy nhiên, khi tra cứu trên Google, không ít người giật mình khi thấy phiên bản "Cái răng, cái tóc là góc con người" lại xuất hiện nhiều hơn: khoảng 49.800 kết quả so với 16.900 kết quả của "gốc con người".

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Xuất khẩu văn chương: Đường dài còn lắm gian truân

Dịch thuật được ví như cái cầu vô hình nối người đọc xa lạ với tác giả xa lạ không cùng ngôn ngữ. Nhờ dịch thuật mà nhiều tác phẩm văn chương Việt được ra ngoài biên giới đến với bạn đọc không cùng tiếng nói. Người dịch là cầu nối tác phẩm văn học nguyên gốc với người đọc, giúp người đọc cảm nhận được sự hay của cái đẹp và bản sắc của văn bản.

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Phim AI có phải dấu chấm hết cho điện ảnh truyền thống?

Trí tuệ nhân tạo đang buộc ngành điện ảnh phải xem lại toàn bộ cấu trúc sản xuất vốn tồn tại hơn một thế kỷ. Khi chi phí có thể được cắt giảm, quy trình được tinh gọn và rào cản gia nhập thị trường bị hạ thấp, AI mở ra một chương mới cho điện ảnh.

Các bài hát đồng dao

Các bài hát đồng dao

LTS: Nguyễn Văn Vĩnh (1882-1936) là nhà báo, nhà văn, dịch giả nổi tiếng Việt Nam đầu thế kỷ XX. Ông là người có công lớn trong việc hoàn thiện và phổ cập chữ Quốc ngữ. Trong 30 năm làm báo, Nguyễn Văn Vĩnh là chủ bút 7 tờ báo bằng cả tiếng Việt và tiếng Pháp; viết hàng nghìn bài báo thuộc nhiều lĩnh vực, nhiều thể loại, đề cập đến các vấn đề trong xã hội từ chính trị, kinh tế đến các phong tục tập quán của người dân…

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Ngựa - linh vật và những bí ẩn

Không phải ngẫu nhiên mà những linh vật ngựa đất nung "Mã Nghênh Phúc Hỷ" màu vàng kim thường xuất hiện trên kệ trang trọng trong các gia đình để đón năm mới. Lịch sử hàng ngàn năm gắn bó với con người đã khiến ngựa trở thành một trong những người bạn thân thiết nhất. Không chỉ đơn thuần là biểu tượng của tin vui và phúc lộc, đằng sau vẻ ngoài oai vệ ấy là cả một hành trình dài làm thay đổi lịch sử loài người và vô số câu chuyện khiến chúng ta phải bất ngờ.

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Vó ngựa kỳ bí trong văn hoá rẻo cao Tây Bắc

Tiếng vó ngựa rộn rã trên những cung đường đèo dốc không chỉ là âm thanh của việc di chuyển, mà còn là nhịp đập văn hóa bền bỉ của đồng bào các dân tộc vùng cao Tây Bắc.

Cành đào huyền sử

Cành đào huyền sử

"Có một Thăng Long Nguyễn Huệ/ Ngựa phi trong sắc hoa đào". (Thơ Đỗ Trung Lai).

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ngày xuân đến phố Bát Đàn mua hàng Bát Sứ

Ở Hà Nội, hiện nay có phố Bát Sứ, không những thế, còn có phố Bát Đàn. Theo “Từ điển đường phố Hà Nội” (NXB Hà Nội - 2010) do Nguyễn Viết Chúc chủ biên, thì khoảng trước năm 1890 người Pháp gọi hai phố này là rue des Tassee (phố Hàng Chén). Từ cách gọi này, ta biết bát còn gọi cái tô là đồ bằng sứ, bằng sành, đất nung dùng để đựng đồ ăn thức uống, tiếng đôi là bát đọi. Tục ngữ có câu: “Một bát một bình” nghĩa của nó là nói về vật dụng đựng cơm nước của người tu hành, về sau có thêm nghĩa phái sinh nhằm nói ai đó giữ một chí hướng, kiên trì làm theo sở nguyện của mình. Thế nhưng tại sao lại gọi đàn/ bát đàn?