Báo chí “làm mới mình”, biến thách thức thành cơ hội

Sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ, mạng xã hội, truyền thông xã hội và đặc biệt là trí tuệ nhân tạo một mặt đã tạo ra những thuận lợi nhất định cho đội ngũ người làm báo trong tác nghiệp, trong kết nối, tương tác với độc giả. Tuy vậy, ở một mặt khác, các yếu tố trên đồng thời cũng đặt ra những áp lực, thách thức mới, đòi hỏi báo chí, đội ngũ người làm báo phải không ngừng nỗ lực, cố gắng tìm lối đi riêng.

Giảm bớt các kỹ năng có tính đơn giản, lặp đi lặp lại

Trước đây, sự xuất hiện và bùng nổ của mạng xã hội từng được xem là thách thức của báo chí về độ bao phủ và tốc độ lan tỏa thông tin. Thậm chí, có những thời điểm, nhiều người còn lo ngại báo chí có nguy cơ “đi sau”, phải “chạy theo” mạng xã hội. Tuy nhiên, trước vấn nạn tin giả, thông tin sai sự thật xuất hiện tràn lan trên mạng xã hội, người ta mới thấy vai trò quan trọng của báo chí chính thống, của nhà báo trong việc xác minh tính xác thực của thông tin, “nắn” dòng chảy của thông tin chủ lưu và định hướng dư luận trong hầu hết các vấn đề quan trọng của xã hội, của đất nước.

Và để có được lợi thế trong cạnh tranh với mạng xã hội, đội ngũ người làm báo, cơ quan báo chí chính thống đã phải nỗ lực để có thể giải quyết hài hòa giữa hai nhiệm vụ. Đó là làm thế nào để vừa có thể đưa thông tin nhanh nhạy, kịp thời, đáp ứng nhu cầu của công chúng mà vẫn đảm bảo độ tin cậy, tính định hướng dư luận của báo chí.

Báo chí “làm mới mình”, biến thách thức thành cơ hội -0
Sự phát triển của công nghệ đang tác động, thay đổi cách thức làm báo truyền thống. (Ảnh minh hoạ)

Cùng với mạng xã hội, sự bùng nổ của công nghệ, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI) mà ChatGPT là một sản phẩm điển hình lại tiếp tục tạo ra cả cơ hội lẫn thách thức cho người làm báo. Sự xuất hiện của ChatGPT khiến không ít người phải đặt vấn đề, liệu rằng, ChatGPT có “cướp” mất cơ hội việc làm của nhà báo?

Chia sẻ về vấn đề này tại Hội thảo “Trí tuệ nhân tạo và quản trị sáng tạo trong nội dung toà soạn” do Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ Hội báo toàn quốc năm 2023, Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân dân, Phó trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cho biết: Công việc của các nhà báo bằng xương bằng thịt hiện chưa bị thách thức quá lớn, do các sản phẩm trí tuệ nhân tạo như ChatGPT không có tư tưởng, cảm xúc, sự độc đáo, sáng tạo, vốn rất cần thiết đối với lao động báo chí. Tuy vậy, đối với nghề báo, đối với tác nghiệp báo chí hiện đại cũng cần giảm bớt các công việc, các loại lao động, kỹ năng có tính đơn giản, lặp đi lặp lại mà máy móc có thể làm được để dồn sức cho những nhiệm vụ khó hơn, tạo ra được nhiều giá trị hơn.

PGS.TS Đỗ Thị Thu Hằng, Trưởng Ban Nghiệp vụ, Hội Nhà báo Việt Nam cho biết: “Các phần mềm ứng dụng trí tuệ nhân tạo dù có nhiều tính năng vượt trội, nhưng xét đến cùng, đó cũng chỉ là một công cụ mà nhà báo phải học cách để làm chủ nó, sử dụng nó phục vụ cho hoạt động tác nghiệp của mình nhằm tạo ra tác phẩm, sản phẩm báo chí theo nguyên tắc của nghề nghiệp. Chúng có thể là công cụ đắc lực cho công tác biên tập, sản xuất báo chí tự động nhưng không thể thay thế lao động sống động của nhà báo tại hiện trường. Chúng cũng không có nhạy cảm chính trị, không có lý tưởng, không có tính nhân văn, hoàn toàn không có trách nhiệm xã hội và đạo đức báo chí”.

Đâu là “con đường sống” của báo chí?

Theo các chuyên gia trong lĩnh vực báo chí truyền thông, thực tế cho thấy, báo chí hiện không còn là nơi duy nhất để người dân tiếp cận thông tin, gửi gắm ý kiến, quan điểm và cũng không còn là nơi duy nhất kết nối người dân với cơ quan chức năng. Hệ quả là mối quan tâm của công chúng đối với báo chí cũng đang có xu hướng giảm dần. Diễn biến này là hết sức bình thường trước sự phát triển nhanh chóng của Internet, công nghệ và mạng xã hội. Tuy nhiên, trong biển thông tin tràn ngập, thật giả lẫn lộn như hiện nay, vai trò của báo chí ngày càng quan trọng hơn bao giờ hết. Khi người dùng phải “bơi” giữa biển thông tin, họ rất cần những ngọn hải đăng chỉ lối để không bị “chìm”.

Nhà báo Hồ Quang Lợi, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam cho rằng, thời nào cũng thế, “bạn đọc tử tế” cần có “báo chí tử tế”, đòi hỏi thông tin phải có chất lượng. Đây vừa là một áp lực nhưng đồng thời là cơ hội để báo chí tìm lối đi. “Tất nhiên, điều chúng ta cần nhận thức rõ ở đây là, báo chí đối mặt với thách thức trong thời đại kỹ thuật số, vấn đề không chỉ là có công nghệ mà đòi hỏi phải có những cây bút giỏi, những bài viết sâu, có chất lượng tương thích với công nghệ thời đại kỹ thuật số. Nghĩa là, lối làm báo truyền thống không mất giá trị nhưng nó đòi hỏi phải được vận hành trong một điều kiện công nghệ mới. Xu hướng báo chí đua nhau trong việc ai nhanh hơn không còn là lợi thế, mà lợi thế thuộc về ai bình luận hay hơn, sâu hơn, ai phân tích, kiến giải tốt hơn, ai dự báo chuẩn xác hơn. Những điều đó phải được thể hiện trên nền tảng công nghệ truyền thông hiện đại”, nhà báo Hồ Quang Lợi chia sẻ.

Báo chí “làm mới mình”, biến thách thức thành cơ hội -0
Phóng viên Duy Tuyến - Báo CAND cùng đồng nghiệp Kênh truyền hình ANTV phỏng vấn một nữ ký giả Hàn Quốc.

Cũng theo nhà báo Hồ Quang Lợi, tính cách mạng của báo chí nằm ở sức chiến đấu và tính nhân văn. Chiến đấu để bảo vệ cái đúng, cái tốt, chống cái sai, cái ác; nhân văn bởi tôn trọng con người, vì con người. Do đó, để báo chí thực sự cách mạng như nghĩa rất đẹp của từ này, đòi hỏi nhà báo phải rất bản lĩnh, sáng tạo và kiên định với lý tưởng và giá trị cao đẹp của nghề báo mà mình đã theo đuổi và dấn thân, chuyên tâm kể những câu chuyện độc đáo bằng những cách thức lôi cuốn, dễ chịu; không cần gây sốc mà vẫn hấp dẫn. Thách thức đối với báo chí, với đội ngũ người làm báo hiện nay là ở đó và thành công cũng là ở đó.

PGS.TS Đặng Thị Thu Hương, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH Khoa học, Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho rằng, một điều may mắn là công chúng của báo chí là con người. Đó là điều quan trọng bởi dù công nghệ có phát triển đến đâu thì vẫn có một chỗ dựa cho báo chí, đó là công chúng. Vì thế, điều báo chí lựa chọn là phục vụ công chúng một cách tốt nhất. “Hiện nay, công chúng được tiếp cận với rất nhiều nguồn thông tin. Tuy vậy, thông tin trên mạng xã hội là khó kiểm chứng. Cuối cùng, công chúng vẫn phải quay về giá trị cốt lõi là tính chính xác của thông tin, giá trị đạo đức và nhân bản trong thông tin. Công chúng sẽ tự cân bằng giữa việc tìm đến mạng xã hội và trở về với báo chí”, PGS.TS Đặng Thị Thu Hương bày tỏ.

Huyền Thanh

Các tin khác

Đà Nẵng: Không để nhà, đất công bỏ trống, lãng phí

Đà Nẵng: Không để nhà, đất công bỏ trống, lãng phí

433 cơ sở nhà, đất công tại Đà Nẵng vừa được đưa vào khai thác thông qua hình thức cho thuê ngắn hạn. Cùng với chính sách miễn, giảm tiền thuê nhà cho một số đối tượng ưu tiên, động thái này hướng đến sử dụng hiệu quả tài sản Nhà nước, bổ sung nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Áp lực tăng trưởng 2 con số và "phép thử" bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Áp lực tăng trưởng 2 con số và "phép thử" bản lĩnh trong kỷ nguyên mới

Số liệu thống kê 9 tháng đầu năm 2026, toàn quốc ghi nhận chỉ có 6/34 tỉnh, thành phố đạt chỉ tiêu tăng trưởng GRDP hai con số theo kế hoạch mà Đảng, Nhà nước đề ra. Một thực tế không thể phủ nhận áp lực chỉ tiêu tăng trưởng hai con số đang “đè nặng” lên bộ máy chỉ đạo, điều hành ở hầu hết các địa phương.

Không để chính sách an sinh trở thành cơ hội đầu cơ

Không để chính sách an sinh trở thành cơ hội đầu cơ

Kết quả phát triển nhà ở xã hội đang có những chuyển biến tích cực, nhưng tình trạng lợi dụng chính sách để trục lợi cho thấy những bất cập trong tổ chức thực hiện. Trong khi đó, phát triển nhà ở cho thuê mở ra hướng tiếp cận mới, giúp người thu nhập thấp, công nhân và lao động nhập cư có thêm cơ hội ổn định chỗ ở. Xung quanh vấn đề này, trong chuyên mục Trò chuyện cuối tuần, PV Báo CAND đã có cuộc trao đổi với TS Nguyễn Văn Đính, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam.

 Bài học về quản trị nguồn lực và bảo đảm an ninh phát triển

Bài học về quản trị nguồn lực và bảo đảm an ninh phát triển

Từ góc nhìn, cách tiếp cận bảo đảm an ninh kinh tế (ANKT) và sự phát triển bền vững cho Quảng Ninh vươn tầm, chúng tôi xin tổng hợp, đánh giá toàn diện, sâu sắc giải mã tăng trưởng từ bài học quản trị nguồn lực và an ninh phát triển - động lực thúc đẩy đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số mà Đảng, Nhà nước đề ra.

Sức mạnh tri thức và khát vọng tự cường

Sức mạnh tri thức và khát vọng tự cường

Chưa bao giờ người trẻ có điều kiện tiếp cận tri thức và công nghệ thuận lợi như hiện nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, họ có thể học ngoại ngữ, lập trình hay sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để giải quyết công việc một cách hiệu quả nhất. Nhưng tiếp cận tri thức có đồng nghĩa với khả năng sáng tạo? Và làm thế nào để những lợi thế của thời đại số trở thành sức mạnh phát triển đất nước? Những câu hỏi ấy càng đáng suy ngẫm trong dịp kỷ niệm 70 năm Ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam (15/10/1956 – 15/10/2026).

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Giá trị và thước đo hiệu quả của Nghị quyết

Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV (5-8/10/2026) đã xem xét, quyết định nhiều nội dung quan trọng về xây dựng, chỉnh đốn Đảng; đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền; công tác cán bộ; kiểm tra, giám sát; đảng viên tham gia đầu tư, kinh doanh; trọng dụng nhân tài và phát triển kinh tế - xã hội. Nhưng điều đáng suy ngẫm nhất của Hội nghị có lẽ không nằm ở số lượng văn kiện, mà ở một câu hỏi được đặt ra ngay trong phiên khai mạc.

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Đánh thức nguồn lực đảng viên làm kinh tế tư nhân

Hai mươi năm sau Quy định số 15-QĐ/TW ngày 28/8/2006 về đảng viên làm kinh tế tư nhân, câu hỏi đặt ra đã khác. Không còn là đảng viên có được làm kinh tế tư nhân hay không mà là làm thế nào để trí tuệ, vốn liếng, kinh nghiệm quản trị và tinh thần tiên phong của đội ngũ ấy trở thành một nguồn lực thực sự cho phát triển.

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Siết quản lý, giữ an toàn bầu trời Đà Nẵng

Trước sự phát triển nhanh của thiết bị bay không người lái và những nguy cơ tiềm ẩn đối với an ninh, an toàn hàng không, TP Đà Nẵng đang tăng cường quản lý từ khâu đăng ký, cấp phép, giám sát vùng trời đến phát hiện, ngăn chặn và xử lý vi phạm.

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Bài 1: Những thước phim vài phút và cái giá không chỉ tính bằng tiền

Phim ngắn được sản xuất bằng các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI), trong đó có vô số sản phẩm có nội dung gần giống nhau, có nhiều tình tiết vô lý, thậm chí không ít sản phẩm dung tục tràn ngập trên không gian mạng. Đáng lo ngại là những sản phẩm này vẫn thường xuyên len lỏi vào văn phòng làm việc của nhiều cơ quan, đến tận góc bếp của các bà nội trợ và từng căn phòng ngủ của các gia đình...

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Hiểu đúng về thông tin giám sát phòng, chống rửa tiền với "khách hàng VIP"

Theo Ngân hàng Nhà nước (NHNN), dư luận xuất hiện một số thông tin chưa đúng về bản chất pháp lý và một số quy định tại Dự thảo Thông tư quy định về trình tự, thủ tục giám sát hoạt động phòng, chống rửa tiền trong lĩnh vực tiền tệ và hoạt động ngân hàng, liên quan tới việc giám sát “khách hàng VIP”.

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Thu hẹp án tử hình từ góc nhìn hợp tác tư pháp quốc tế

Đề xuất tiếp tục thu hẹp phạm vi áp dụng hình phạt tử hình trong Bộ luật Hình sự không đồng nghĩa với nới lỏng trách nhiệm đối với những hành vi đặc biệt nguy hiểm cho xã hội. Dự thảo cho thấy, trong khi bỏ mức hình phạt cao nhất ở một số tội danh, các chế tài nghiêm khắc vẫn được duy trì, thậm chí phạm vi xử lý hình sự ở một số hành vi còn được mở rộng. Đặt trong bối cảnh quốc tế, sự điều chỉnh này còn có ý nghĩa khi khác biệt về án tử hình ngày càng trở thành một vấn đề phải giải quyết trong dẫn độ, tương trợ tư pháp và hợp tác phòng, chống tội phạm xuyên quốc gia.

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Xác lập “lằn ranh đỏ” của AI để bảo vệ con người, phát triển an toàn, bền vững

Trí tuệ nhân tạo (AI) càng mạnh, tốc độ ra quyết định càng nhanh nhưng nếu tốc độ của máy móc vượt quá khả năng kiểm tra và chịu trách nhiệm của con người, một sai sót nhỏ có thể trở thành hậu quả lớn, khó lường. Vấn đề cốt lõi là chúng ta phải làm chủ AI, kiểm soát rủi ro và không để máy móc vượt khỏi sự kiểm soát của con người. Trong bối cảnh phát triển và hội nhập sâu rộng với thế giới, Việt Nam cần làm gì để xây dựng thành công “lá chắn AI” quốc gia vừa đảm bảo an toàn nhưng không mất cơ hội?