Tương lai một thỏa thuận hòa bình Armenia – Azerbaijan

Xung đột Nagorno-Karabakh kết thúc vào tháng 9/2023 và khôi phục toàn vẹn lãnh thổ của Azerbaijan thông qua việc sáp nhập khu vực Karabakh vào nước này, cơ hội lịch sử đã mở ra cho quan hệ giữa hai nước láng giềng Armenia và Azerbaijan.

Việc Armenia chính thức công nhận Karabakh là một phần không thể thiếu của Azerbaijan, là một cơ hội thực sự để bình thường hóa quan hệ giữa Baku và Yerevan, cũng như việc dỡ bỏ lệnh phong tỏa giao thông đối với Armenia, sau đó là việc gỡ bỏ chặn thông tin liên lạc trong khu vực và mở cửa biên giới nước này với Thổ Nhĩ Kỳ và Azerbaijan.

Nội dung thỏa thuận

Ban đầu, phiên làm việc của dự thảo hiệp ước hòa bình nhấn mạnh một cách có điều kiện 3 điều khoản chính: Yerevan công nhận hoàn toàn Karabakh là một phần của Azerbaijan và từ bỏ tâm lý theo chủ nghĩa phục thù, dỡ bỏ phong tỏa vận tải và liên lạc hậu cần trong khu vực, cũng như việc phân chia và phân định biên giới Armenia – Azerbaijan hiện tại, vì về mặt pháp lý, đường biên giới này không tồn tại trong thời kỳ Armenia kiểm soát Nagorno-Karabakh và 7 khu vực lân cận.

Tương lai một thỏa thuận hòa bình Armenia – Azerbaijan -0
Tranh chấp vùng lãnh thổ Nagorno-Karabakh đã kéo dài hàng thập kỷ

Cho đến nay, điểm thứ 3 - việc phân chia và phân định biên giới tiến triển thành công nhất, dù tiến trình này cũng có khó khăn. Các cuộc biểu tình phản đối việc chuyển giao từng một số khu vực cho Azerbaijan vẫn diễn ra. Ví dụ, các cuộc biểu tình ở vùng Tavush (Armenia) rất mạnh mẽ. Tuy nhiên, có các cuộc họp thường xuyên tại biên giới của đại điện các ủy ban phân định và phân chia biên giới quốc gia giữa Armenia và Azerbaijan, tại đó các vấn đề phân định lãnh thổ được giải quyết.

Ủy ban phân định và cắm mốc tương ứng do các phó thủ tướng của 2 nước đứng đầu - Shahin Mustafayev phía Azerbaijan và Mher Grigoryan phía Armenia. Một trong những thành tựu trong tiến trình này là việc Baku và Yerevan ký Quy chế hoạt động của Ủy ban phân định biên giới của hai nước vào ngày 30/8, được thiết kế để điều chỉnh hoạt động chung của các ủy ban phân định và phân chia biên giới 2 nước.

Theo văn bản này, Azerbaijan và Armenia đồng ý tiến hành phân định biên giới trên cơ sở Tuyên bố Alma-Ata năm 1991, theo đó các nước cộng hòa thuộc Liên Xô trước đây cam kết công nhận sự toàn vẹn lãnh thổ của nhau trên cơ sở ranh giới hành chính thời Liên Xô cũ. Tuy nhiên, văn bản này có 1 lỗ hổng khi nhấn mạnh rằng thỏa thuận này không phải là thỏa thuận cuối cùng và sau khi ký hiệp ước hòa bình, quá trình phân định biên giới có thể dựa trên các nguyên tắc khác. Dựa trên cái gì thì văn bản này không nêu cụ thể, điều này trong tương lai gây nguy hiểm cho các thỏa thuận đã lên kế hoạch. Tuy nhiên, công tác phân định cắm mốc vẫn là hướng thành công, có tiến bộ và triển vọng nhất định so với các hướng khác.

Khó khăn phía trước

Việc công nhận hoàn toàn Karabakh và 7 khu vực lân cận trước đây do Yerevan kiểm soát là lãnh thổ của Azerbaijan vẫn còn là một vấn đề. Hiến pháp hiện nay của Armenia, được thông qua năm 1995, sau khi Liên Xô sụp đổ, và được sửa đổi vào các năm 2005 và 2015, có một điều khoản về việc thống nhất Nagorno-Karabakh với Armenia trong tương lai, điều này rõ ràng là không phù hợp với phía Azerbaijan. Baku nhấn mạnh rằng Yerevan phải thay đổi Hiến pháp, vì họ thấy cách diễn đạt hiện tại có khuynh hướng phục thù và có thể có yêu sách lãnh thổ trong tương lai. Phía Azerbaijan muốn có những bảo đảm pháp lý bằng văn bản rõ ràng về việc duy trì toàn vẹn lãnh thổ của mình. Quan chức Yerevan không vội vàng với sáng kiến này, coi đây là sự can thiệp vào công việc nội bộ của nước này.

Hiện tại, người dân Armenia đều ủng hộ đường lối của Thủ tướng Nikol Pashinyan trong việc bình thường hóa quan hệ với Azerbaijan, bao gồm cả dự định tổ chức trưng cầu dân ý về việc sửa đổi Hiến pháp vào năm 2027, trong đó loại bỏ tất cả các điều khoản liên quan đến khái niệm “Nagorno-Karabakh” hoặc “Artsakh”. Tuy nhiên, 2027 vẫn còn xa và tiến trình đàm phán với Baku có nguy cơ bị đóng băng lần nữa vì việc đề cập đến “Nagorno-Karabakh” trong Hiến pháp Armenia và khả năng thống nhất vùng lãnh thổ này với Armenia là một vấn đề quan trọng đối với Azerbaijan. Nếu không có điều này, như Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev nói, không thể đạt được thỏa thuận hòa bình với Armenia.

Việc gỡ bỏ phong tỏa vận tải và liên lạc hậu cần ở Nam Caucasus và mở cửa biên giới, theo thỏa thuận chung, các bên hiện quyết định hoãn vấn đề này lại. Rõ ràng, một quyết định như vậy được đưa ra do bản thân vấn đề này mang tính chất kinh tế và không được coi là ưu tiên hàng đầu. Armenia và Azerbaijan vẫn chưa đạt được thỏa thuận về các dự án mà họ đưa ra nhằm gỡ bỏ việc chặn thông tin liên lạc trong khu vực. Đó là các dự án như Hành lang Zangezur do Azerbaijan khởi xướng và được Thổ Nhĩ Kỳ ủng hộ, hay “Ngã tư biên giới” do Armenia đề xuất, nhưng chưa được hầu hết các nước trong khu vực ủng hộ. Ngoài ra, vì Yerevan dứt khoát từ chối dự án Hành lang Zangezur, Azerbaijan đã đề xuất một dự án khác là Hành lang Arak, chạy qua lãnh thổ Iran.

Nói về vị thế của các chủ thể trong khu vực, điều đáng chú ý là Thổ Nhĩ Kỳ cùng với Azerbaijan tích cực ủng hộ dự án Zangezur, trong khi Iran phản đối, như được nêu trong cuộc gặp giữa Lãnh tụ tối cao Iran Ali Khamenei với Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan cuối tháng 7. Tehran phản đối việc thay đổi biên giới địa chính trị đã được quốc tế công nhận trong khu vực, đồng thời tin rằng dự án này không có lợi cho Armenia. Nga thì vẫn có thái độ dè dặt đối với các dự án của Armenia và Azerbaijan về liên lạc vận tải và hậu cần, muốn tạo cơ hội cho các bên đưa ra quyết định dựa trên lợi ích quốc gia chủ quyền của mình. Đồng thời, Moscow chắc chắn ủng hộ việc không phong tỏa liên lạc và mở cửa biên giới trong khu vực và sẵn sàng cung cấp mọi hỗ trợ có thể cho tiến trình này.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.