Tử thần trong những chiếc “bánh gia súc”

Trong cuộc Chiến tranh Thế giới lần thứ II, để trả đũa những trận ném bom hủy diệt của Đức Quốc xã xuống London, Thủ tướng Anh Quốc Winston Churchill đã yêu cầu các nhà khoa học sử dụng vi khuẩn gây bệnh than (Anthrax) làm vũ khí sinh học để phá hủy tiềm lực quân sự Đức Quốc xã…

Bánh gia súc

Giữa tháng 8-1940, khi những trận oanh tạc của Không quân Đức Quốc xã xuống London ngày càng khốc liệt, theo lệnh của Thủ tướng Winston Churchill, một đơn vị bí mật được thành lập với tên gọi: “Phòng sinh học Porton” do Tiến sĩ Paul Fildes cầm đầu, cơ sở đặt tại căn cứ Porton Down. 

Nhiệm vụ của phòng này là nuôi cấy, phát triển vi khuẩn gây bệnh than (Anthrax) và độc tố Botunilum để chế tạo vũ khí sinh học nhằm cắt đứt nguồn thịt gia súc cung cấp cho quân đội Quốc xã.

“Bánh gia súc” được tiêm bào tử bệnh than.
“Bánh gia súc” được tiêm bào tử bệnh than.

Kết quả là sau nhiều tháng nghiên cứu từ nguyên liệu gồm 50 tấn đậu nành, sau khi ép lấy một phần dầu, bã đậu nành được một nhà máy sản xuất xà phòng ở London cắt ra thành 5 triệu miếng nhỏ, mỗi cạnh dài 2,5cm và được ngụy trang bằng cách nhuộm  màu xanh xám để khi thả xuống, nó lẫn với đất đai, cây cỏ. Tiến sĩ Paul Fildes cho ra đời những chiếc bánh với tên gọi “bánh gia súc” có chứa mầm bệnh than.

Tháng 2-1944, 5 triệu “bánh gia súc” được “Phòng sinh học Porton” đóng gói, chờ đến lúc tung vào cuộc chiến. Theo kế hoạch, 80 máy bay ném bom Lancaster của Không quân Hoàng gia Anh, mỗi chiếc mang 40.000 “bánh gia súc”, chia làm 4 phi đội sẽ lần lượt thả xuống miền Bắc nước Đức gồm 4 đợt, mỗi đợt cách nhau 10 phút. Như vậy, chỉ chưa đầy 1 tiếng đồng hồ, khoảng 6 triệu hecta đồng cỏ sẽ có 3.200.000 “bánh gia súc”.

1.800.000 miếng bánh còn lại sẽ tiếp tục được thả sau khi đã có kết quả từ đợt thả đầu tiên. Các thực nghiệm của “Phòng sinh học Porton” cho thấy khi rơi từ độ cao 2km xuống đất, phần lớn “bánh gia súc” bị vỡ nên độ tản mát của nó rất lớn.

Vì vậy hầu hết những cánh đồng miền Bắc nước Đức - là vùng chăn nuôi trọng điểm - đều có bào tử bệnh than. Trong một báo cáo gửi Bộ Quốc phòng Anh, Paul Fildes viết: “Kết quả thử nghiệm trên đảo Gruinard cho thấy khi ăn phải bánh gia súc, heo, bò, dê, cừu, ngựa… đều chết trong khoảng thời gian từ 2 đến 3 ngày. Khi thấy gia súc bắt đầu có dấu hiệu nhiễm bệnh, người Đức sẽ giết chúng để lấy thịt và như vậy, những ai ăn thịt cũng đều chết. Và bởi vì bào tử có thể tồn tại vài chục năm trong môi trường tự nhiên nên những khu vực nhiễm bào tử bệnh than không còn ai sinh sống được …”.

Thời điểm này, sân bay dã chiến MoD Boscombe Down ở phía tây bắc làng Porton được nâng cấp làm nơi cất, hạ cánh cho phi đội Lancaster. Tất cả các phi công không ai biết cụ thể về công việc mà họ sắp phải làm. Họ chỉ được thông báo rằng: “Đây là một phi vụ thả hàng tâm lý chiến nhằm gây hoang mang trong hàng ngũ quân Đức…”.

Căn cứ Porton Down

Nằm về phía tây bắc làng Porton, hạt Wiltshire, Anh quốc, Porton Down là một căn cứ quân sự trực thuộc Bộ Quốc phòng Anh. Tọa lạc trên diện tích 7.000 hecta, Porton Down chính thức đi vào hoạt động từ tháng 3-1916 - 2 năm sau khi chiến tranh thế giới lần thứ nhất bùng nổ.

Thoạt đầu nó mang tên “Trạm thực nghiệm chiến tranh”, sau đổi thành “Trạm thí nghiệm kỹ thuật Hoàng gia”. Nhiệm vụ của nó lúc ấy là nghiên cứu và phát triển những loại vũ khí sinh học nhằm đáp trả quân Đức vì năm 1915, Đức đã nhiều lần sử dụng đạn pháo có chứa khí mù tạt bắn vào phòng tuyến của quân Anh khiến gần 1.600 lính Anh thiệt mạng.

Căn cứ Porton Down.
Căn cứ Porton Down.

Tháng 5-1917, các phương tiện máy móc ở Porton Down đã được lắp đặt hoàn chỉnh. Với 50 nhà khoa học cùng 1.100 sĩ quan, binh lính, nó tiến hành sản xuất khí clo, khí mù tạt và phosgene. Bên ngoài hàng rào căn cứ đều được cắm những tấm bảng với dòng chữ: “Khu vực nguy hiểm. Cấm lại gần”. Theo ước tính, đến giữa năm 1918, đã có khoảng 4 triệu viên đạn pháo lẫn đạn súng cối chứa khí clo, khí mù tạt và phosgene được Porton Down giao cho quân đội, 1/3 trong số này đã được sử dụng.

Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất kết thúc, và mặc dù các quốc gia liên quan đã thành lập một ủy ban nhằm hạn chế rồi đi đến chấm dứt việc sử dụng vũ khí sinh học trong các cuộc giao tranh tương lai nhưng cuối cùng, không một thỏa thuận nào đạt được. Vì thế, năm 1920, Nội các Anh quốc đồng ý cho tiếp tục những hoạt động nghiên cứu của căn cứ Porton Down.

Năm 1929, các cơ sở trong căn cứ Porton Down lại được đổi tên thành “Trạm thí nghiệm chiến tranh hóa học” và “Trạm thực nghiệm hóa học quốc phòng”. Một năm sau đó, nước Anh ký Nghị định thư Geneva, nội dung “chỉ sử dụng vũ khí sinh học để trả đũa trong trường hợp bị đối phương tấn công trước bằng vũ khí sinh học”.

Tuy nhiên, đến năm 1938, cùng với sự trỗi dậy của chủ nghĩa phát xít và viễn cảnh về sự bùng nổ của Chiến tranh Thế giới lần thứ hai đã cận kề, nhất là với kinh nghiệm xương máu từ Chiến tranh Thế giới lần thứ nhất, nội các Anh quốc ra nghị quyết cho phép quân đội được quyền tấn công phủ đầu bằng vũ khí sinh học, đồng thời cũng cho phép căn cứ Porton Down tiến hành nghiên cứu và sản xuất các chất sinh học mới.

Bệnh than và độc tố Botulinum

Bệnh than - hay còn gọi là bệnh nhiệt thán, được nhà vi trùng học Robert Koch phát hiện từ năm 1876, do một loại vi khuẩn có tên Bacillus Anthracis gây ra. Trong điều kiện môi trường bất lợi, vi khuẩn này sẽ sản sinh nha bào và nha bào bệnh than có thể tồn tại hàng chục năm.

Đảo Gruinard, nơi diễn ra các cuộc thử nghiệm bệnh than.
Đảo Gruinard, nơi diễn ra các cuộc thử nghiệm bệnh than.

Thậm chí khi đun sôi ở nhiệt độ 100oC thì phải mất 15 phút nha bào mới chết. Nguồn lây truyền vi khuẩn bệnh than chủ yếu qua đường tiêu hóa, hô hấp và qua các vết thương hở trên da.

Khi gia súc ăn phải bào tử bệnh than thì thịt của nó sẽ làm lây bệnh cho bất cả người nào ăn vào. Lúc ấy nạn nhân sốt cao 41-42°C, chóng mặt, buồn nôn, khó thở, tức ngực, ho khan, ù tai, bụng trướng to, tiêu chảy, suy kiệt rồi chết. Nếu nhiễm bệnh qua vết thương hở ngoài da thì vùng bị nhiễm sưng đỏ, ngứa.

Vài ngày sau đó, vết thương chuyển sang màu đỏ sẫm, nạn nhân đau đớn và rất ngứa, xung quanh vết thương sưng phồng, loét sâu, đáy loét có màu tím. Tỉ lệ tử vong thường là 65% còn nếu nạn nhân hít phải bào tử bệnh than thì tỉ lệ tử vong là 95%.

Với độc tố Botunilum, đây là loại chất độc thần kinh mạnh nhất mà con người từng biết đến. Nó sinh ra bởi vi khuẩn Clostridium Botulinum. Chỉ cần cho nó vào thức ăn với liều lượng 1,3 phần nghìn gram cũng đủ để gây tử vong cho một người khỏe mạnh.

Theo các nhà nghiên cứu, 1 gram Botunilum có thể giết chết 1 triệu người. Tuy nhiên, điều nguy hiểm nhất là đến nay y học vẫn chưa tìm ra loại thuốc nào kháng lại nó. Và cũng như vi khẩn gây bệnh than, Clostridium Botulinum có khả năng sinh ra nha bào và nha bào Clostridium Botulinum có thể chịu đựng ở nhiệt độ 1.200oC trong 4 phút.

Khi tử thần quay lưng

Ngày 22-6-1941, Đức Quốc xã tấn công Liên Xô. Chiến dịch ném bom Anh quốc giảm về cường độ bởi lẽ Không quân Đức bị kéo vào một cuộc chiến mới. Vì thế, đến cuối năm 1944, 5 triệu chiếc “bánh gia súc” vẫn nằm im trong kho, chờ lệnh của Thủ tướng Winston Churchill.

Cũng cuối năm 1944, sau khi thảm bại trên đất Xôviết, Hitler ra lệnh tái oanh tạc hủy diệt London bằng bom bay V2. Theo các sử gia, việc oanh tạc này chỉ nhằm đánh giá tính năng của loại vũ khí mới cũng như để trả thù vì quân đội Đức Quốc xã hoàn toàn không còn khả năng tiến vào nước Anh.

Những chiếc Lancaster chờ cất cánh, thả “bánh gia súc” xuống nước Đức.
Những chiếc Lancaster chờ cất cánh, thả “bánh gia súc” xuống nước Đức.

Một lần nữa, chiến dịch “bánh gia súc” lại được đặt ra. Tuy nhiên, cuộc đổ bộ lên bờ biển Normandy của quân Đồng minh đã là dấu chấm hết cho chủ nghĩa phát xít. Khi Chiến tranh Thế giới lần thứ hai kết thúc, 5 triệu chiếc “bánh gia súc” vẫn nằm nguyên trong kho ở Porton Down và được tiêu hủy bằng cách đốt cháy.

Lúc tiến vào nước Đức, người Anh kinh ngạc khi khám phá ra những kho vũ khí sinh học của Đức Quốc xã, bao gồm chất độc thần kinh Phosphogen, Nitrogen Mustard và cả khí Sarin. Hóa ra về mặt vũ khí sinh học, người Đức đã đi trước người Anh một bước rất dài.

Cũng kể từ đó, đảo Gruinard – nơi thử nghiệm bệnh than trở thành khu vực cấm. Đến năm 1980, Chính phủ Anh quyết định không chờ cho các bào tử bệnh than tự hủy một cách tự nhiên mà ra lệnh bóc đi hằng trăm tấn đất trên bề mặt có bào tử bệnh than rồi bơm 280 tấn Formaldehyde vào các nguồn nước để tiêu diệt bào tử còn sót lại.

Sau đó, họ thả cừu lên đảo và khi thấy không có con cừu nào chết vì nhiễm Bacillus Anthracis, cũng như trên mặt đất không còn dấu vết của bào tử bệnh than thì năm 1990, cảnh báo nguy hiểm mới được dỡ bỏ.

Chiến tranh kết thúc, nhưng không vì thế mà căn cứ Porton Down đóng cửa. Từ năm 1945 đến năm 1989, Phòng sinh học Porton đã cho 3.400 con lợn Guinea tiếp xúc với chất độc thần kinh Sarin để đánh giá thời điểm chết.

Chưa hết, 56 người đàn ông tình nguyện thí nghiệm được đưa vào buồng kín rồi được cho tiếp xúc với khí Sarin nồng độ thấp.  Các nhà khoa học ghi nhận rằng sau 20 phút, tất cả đều có dấu hiệu ngạt thở, suy hô hấp, tầm nhìn thu hẹp. Những hiện tượng này kéo dài suốt 5 ngày.

Tuy nhiên, một trong những thử nghiệm gây nhiều tranh cãi nhất xảy ra sau cái chết của Maddison. Ông là 1 trong 396 người tham gia vào một chương trình nghiên cứu nhằm mục đích xác định liều lượng khí Sarin gây tổn thương và tử vong khi nhiễm vào da. Cái chết của Maddison đã khiến một quan chức cao cấp ở Quốc hội Anh gọi Phòng sinh học Porton là “cơ sở của tội ác”.

Cho đến nay, căn cứ Porton Down vẫn hoạt động bình thường. Theo đánh giá của Bộ Quốc phòng Anh, kết quả của những cuộc thử nghiệm đã cho phép Porton Down phát triển một số hệ thống phòng thủ tinh vi nhất trên thế giới nhằm bảo vệ nước Anh khỏi các cuộc tấn công sinh học, và “những người tình nguyện thử nghiệm đã có một đóng góp quan trọng đối với sự bảo vệ này…”.

Vũ Cao (theo History - Porton Down in WW2)

Các tin khác

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Kế hoạch an ninh chưa từng có cho World Cup 2026 của người Mỹ

Khi trái bóng Trionda chính thức lăn trên sân vào ngày 11/6/2026, World Cup lớn nhất trong lịch sử, trải dài trên 16 thành phố thuộc 3 quốc gia Bắc Mỹ, với 48 đội tuyển và 104 trận đấu đã chính thức khai mạc. Với tư cách là quốc gia chủ nhà chính đăng cai tới 78 trận đấu, nước Mỹ đã chuẩn bị một kế hoạch an ninh lớn chưa từng có để bảo vệ an toàn cho sự kiện lần này.

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

“Con mắt ma” của CIA trên bầu trời Liên Xô

Trong Chiến tranh lạnh, có những vũ khí không cần khai hỏa vẫn làm rung chuyển thế giới. U-2 là một trường hợp như vậy. Nó không mang bom, không tên lửa, không được thiết kế để giao chiến trên không. Thứ nguy hiểm nhất là máy ảnh, cảm biến và độ cao tưởng như ngoài tầm với của phòng không Liên Xô.

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Đại tá tình báo trong vai giám đốc hãng phim

Với tiêu đề Lights, Camera, Covert Action (Ánh sáng, máy quay và hoạt động bí mật) đăng trên tạp chí Lưu trữ lịch sử tình báo (EHA) trực tuyến Nga, tác giả, Đại tá KGB Stanislav Lekarev đã kể về những năm tháng hoạt động bí mật của ông tại Vương quốc Anh dưới vai giám đốc điều hành hãng phim SovExportFilm những thập niên 70 thế kỷ trước.

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Nga ngăn chặn chiến dịch nghe lén điện thoại lớn nhất của tình báo Phương Tây

Trong thế kỷ XXI, những bí mật của chúng ta liên tục bị săn lùng bằng các phương tiện điện tử. Vì vậy, yêu cầu thận trọng trong phát ngôn và chia sẻ thông tin ngày càng trở nên cấp thiết. Trao đổi với phóng viên Báo “Luận chứng tuần”, Đại tá Sergey Matveev, chuyên gia an ninh mạng từng công tác tại Cơ quan An ninh Liên bang Nga, đã chia sẻ một số ý kiến về những nguy cơ mà thời đại kỹ thuật số đang đặt ra. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc.

Lỗ hổng của nước Anh

Lỗ hổng của nước Anh

Hai lá đơn từ chức được gửi đi gần như đồng thời của hai bộ trưởng đứng đầu lực lượng quân đội Anh hôm 11/6/2026 vừa qua không chỉ bộc lộ những bất đồng trong chính phủ. Nghiêm trọng hơn, nó đã phơi bày một lỗ hổng an ninh nghiêm trọng đe dọa vị thế của Anh trên bản đồ thế giới.

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Số phận người phụ nữ ám sát hụt Tổng thống Gerald Ford

Ngày 15/1/1976, bồi thẩm đoàn tại Tòa án Liên bang khu vực Bắc California đã kết án tù chung thân đối với Sara Moore. Bản án có thể được xem là quá nghiêm khắc, bởi vì Moore không giết ai, mà chỉ thực hiện một vụ ám sát bất thành. Tuy nhiên, mục tiêu của bà ta là Tổng thống Hoa Kỳ Gerald Ford.

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Bí mật về tàu ngầm Mỹ đắt giá nhất Thế chiến II

Ngày 10/2/1942, tàu ngầm Mỹ US Trout (SS-202) đã đánh chìm hai tàu vận tải của Nhật Bản. Thoạt nhìn, điều này dường như chẳng có gì đặc biệt, bởi trong suốt cuộc chiến ở Thái Bình Dương, có hàng trăm cuộc tấn công tương tự. Tuy nhiên, cuộc tấn công lần này được thực hiện bởi một tàu ngầm đang chở trên khoang một kho báu trị giá hàng triệu USD.

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

60 con thuyền trong bóng tối và sai số chết người của tình báo Ottoman

Từ Công đồng Trent đến vùng biển Lepanto, tình báo Ottoman thế kỷ XVI từng len qua những lối mà châu Âu ít nghi ngờ nhất: áo giáo sĩ, thương nhân, hải tặc, người cải đạo, tù binh được thả. Nhưng một đế chế có thể thu được rất nhiều tin tức mà vẫn thua, nếu thông tin khi về đến trung tâm quyền lực bị che khuất bởi nỗi sợ nói thật.

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Đằng sau vụ bắt giữ nhân sự quốc phòng tại Ba Lan

Vụ bắt giữ một nhân sự trong lĩnh vực quốc phòng tại Ba Lan công bố hôm 30/5/2026 đang đặt ra những câu hỏi về mức độ an toàn của thông tin chiến lược, nhất là trong bối cảnh chuỗi cung ứng quân sự ngày càng trở nên nhạy cảm.

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

“Trạm rửa tiền” của Mafia trong vỏ bọc cửa hàng kem

Giữa miền Tây nước Đức, một cửa hàng kem Ý trở thành tâm điểm của chiến dịch truy quét mafia lớn nhất châu Âu. Không phải vì những tiếng súng hay một vụ giết người công khai, mà vì một thứ tinh vi hơn nhiều: dòng tiền mua bán ma túy từ Nam Mỹ được hợp thức hóa qua những doanh nghiệp bề ngoài rất bình thường.

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

AI và cuộc chiến quyền kiểm soát

Một cuộc kiểm thử đối với chatbot AI đã làm dấy lên những lo ngại mới về nguy cơ công nghệ này có thể bị lợi dụng để tiếp cận và phổ biến các tri thức liên quan đến vũ khí sinh học.