Từ nghiên cứu sinh trở thành … “gián điệp”

Một vụ “bắt nhầm”, buộc tội, tuyên án rồi trả tự do đối với sinh viên người Anh tên Matthew Hedges của chính quyền Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đang trở thành câu chuyện gián điệp kỳ lạ làm ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao giữa hai nước Anh - UAE.

Câu chuyện bắt đầu vào tháng 5-2018, khi đó nghiên cứu sinh người Anh Matthew Hedges, 31 tuổi, cùng vợ là Daniela Tejada đến UAE để du lịch kết hợp nghiên cứu. Ngày 5-5, khi hai người chuẩn bị lên máy bay tại sân bay quốc tế Abu Dhabi để trở về Anh thì Lực lượng An ninh UAE ập đến bắt giữ cả hai. Tejada sau đó được thả để quay về Anh, còn Hedges bị tạm giữ để điều tra. 

Theo hồ sơ, Hedges bị bắt vì một người đàn ông UAE đã trình báo với Cơ quan An ninh UAE rằng anh là một “gián điệp làm việc cho người nước ngoài” vì anh đã hỏi ông ta “những câu hỏi nhạy cảm về các cơ quan nhạy cảm” và “tìm cách thu thập thông tin bí mật về UAE”. Từ lời tố cáo đó, Hedges bị cáo buộc tội “làm gián điệp cho nước ngoài”.

Hedges hoàn toàn không hiểu vì sao mình bị bắt, và tội trạng đó từ đâu được gán cho mình. Gia đình Hedges ở Anh lên tiếng minh oan cho anh, kêu gọi chính quyền UAE trả tự do cho anh. Daniela, vợ Hedges, đi khắp nơi để vận động các cơ quan báo chí và Bộ Ngoại giao Anh tạo áp lực đòi UAE thả chồng mình. Các thông tin từ gia đình và trường đại học nơi Hedges đang làm nghiên cứu sinh đều khẳng định anh đang làm luận án tiến sĩ và đang tìm kiếm thông tin để nghiên cứu về chiến lược an ninh đối nội và đối ngoại của UAE, trong đó có cuộc chiến tại Yemen. 

Có lẽ đây là điều khiến cho người đàn ông UAE nọ nghĩ rằng anh đang “tìm cách thu thập thông tin nhạy cảm về các cơ quan nhạy cảm” của UAE chăng? Điều quan trọng là Hedges nhập cảnh vào UAE bằng giấy tờ thật, tên thật chứ không phải giấy tờ giả mạo như giới điệp viên hay làm.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tư pháp UAE Hamad al-Shamsi thì không chấp nhận lời biện minh này. Trong một tuyên bố trên Hãng tin WAM của UAE, ông al-Shamsi cho rằng Hedges đã “khai nhận” các cáo buộc đối với anh. 

Thực ra, câu chuyện không hẳn thế. Sau khi trở về Anh vào cuối tháng 11-2018, Hedges kể trên báo chí rằng, khi bị giam và tra khảo khoảng vài ngày, anh liên tục được Cơ quan An ninh điều tra UAE “gạ gẫm” nhận tội để đổi lấy sự khoan dung của Chính phủ UAE. Hedges còn kể rằng những người thẩm vấn đã gạ gẫm anh “làm gián điệp” cho UAE, đề nghị anh thu thập thông tin về Bộ Ngoại giao Anh để cung cấp cho họ. Hedges nói: “Tôi có muốn cũng không thể làm được. Vì tôi không làm việc trong Bộ Ngoại giao”.

Bộ trưởng Ngoại giao Anh Jeremy Hunt.
Bộ trưởng Ngoại giao Anh Jeremy Hunt.

Tháng 10-2018, Hedges được đưa ra tòa án ở Abu Dhabi xét xử hai lần, với cùng tội danh như cáo buộc ban đầu: “làm gián điệp cho nước ngoài, phá hoại an ninh kinh tế, chính trị và quân sự của nhà nước UAE”. Trong cả hai phiên tòa, Hedges đều bác bỏ cáo buộc nhắm vào mình. Bộ trưởng Tư pháp al-Shamsi tuyên bố tòa án chưa ra phán quyết cuối cùng và Hedges còn cơ hội kháng cáo. Đến phiên tòa thứ ba vào tháng 11, Hedges được phép có đại diện pháp lý trước tòa, nhưng cáo buộc thì như cũ. Hedges tiếp tục bác bỏ cáo buộc, khẳng định mình đến UAE để nghiên cứu tác động của phong trào “Mùa xuân Arab” đối với chính sách đối ngoại của UAE mà thôi. Tuy nhiên, tòa bác bỏ lời biện hộ của Hedges và vẫn tuyên án anh tù chung thân cho tội trạng đã nêu.

Mức án quá nghiêm khắc của UAE đối với một người “vô tội” như Hedges khiến nước Anh bị sốc thật sự. Daniela đến gặp Bộ trưởng Ngoại giao Jeremy Hunt vào ngày 21-11 để thảo luận về vụ việc của Hedges. Vấn đề được trình lên Thủ tướng Theresa May. Trong phát biểu tại Nghị viện Anh ngày 21-11, bà May đã thể hiện “sự thất vọng và quan ngại sâu sắc” trước vụ việc của Hedges và tuyên bố sẽ đặt vấn đề này với chính quyền UAE.

Phản ứng giận dữ của bà May đặt ông Hunt, vốn ít kinh nghiệm ngoại giao quốc tế, trước sự đối đầu ngoại giao với hai trong các quốc gia hùng mạnh trong vùng Trung Đông là Saudi Arabia và UAE. Không chỉ là khách hàng mua vũ khí lớn của Anh, UAE còn là quốc gia mua sắm các khí tài khác lớn thứ nhì trong khu vực, đồng thời là một đối tác lâu đời về an ninh và tình báo. Nhưng Hunt đã áp dụng cách xử lý khéo léo vấn đề, tránh gây ồn ào trước công chúng nhưng vẫn tạo được áp lực ngoại giao, chính trị đối với chính quyền Hoàng gia UAE. UAE đã trở thành vấn đề ưu tiên hàng đầu trong các hoạt động đối ngoại thời gian này.

Mọi chuyện tưởng chừng bế tắc, bỗng có chuyển biến bất ngờ. Sau chuyến thăm của Hoàng thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia vào ngày 24-11, UAE đã có những quyết định thay đổi trong vấn đề Hedges. Một sự trùng hợp (hay có chủ ý) là trong tuần lễ cuối tháng 11 UAE rộn rịp chuẩn bị đón ngày Quốc khánh, và đây là dịp để ân xá tội nhân. Ngày 26-11, Quốc vương UAE đã ban lệnh ân xá cho 800 người đang thụ án tù, trong đó có Hedges.

Một số nhà phân tích cho rằng việc Hedges bị bắt và tuyên án tù với cáo buộc “gián điệp” có thể là một vụ “bắt nhầm”. Nhưng càng về sau, diễn biến vụ việc lại theo chiều hướng khác, có sự toan tính chính trị bên trong. UAE và Saudi Arabia là hai đồng minh cật ruột ở Trung Đông. 

Hoàng thái tử UAE Mohammed bin Zayed có thể được xem là một “đồ đệ” trung thành của Hoàng thái tử bin Salman của Saudi Arabia. UAE là cánh tay đắc lực của Saudi Arabia trong nhiều vấn đề trong khu vực, như vụ bao vây cô lập Qatar, nhất là cuộc chiến tại Yemen, UAE đã đồng thanh cùng Saudi Arabia phản đối các yêu cầu của Mỹ và quốc tế chấm dứt cuộc chiến.

Và cũng dễ thấy rằng vụ bắt giữ Hedges có liên quan đến vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi. Giới phân tích nhận định, việc tuyên án và mức án dành cho Hedges phần nào là lời cảnh báo đối với việc Ngoại trưởng Hunt giữ quan điểm cho rằng Hoàng thái tử bin Salman đã ra lệnh giết Khashoggi. 

Tuy nhiên, khi vụ việc đi quá xa, gây nên khủng hoảng ngoại giao, làm hoen ố hình ảnh và uy tín của một đối tác đáng tin cậy trong khu vực, thì đến lúc UAE cần tìm một “lối thoát danh dự”. Đó chính là lý do Hedges “bỗng dưng được thả” nhân dịp Quốc khánh UAE.

An Tôn (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Giải mật vũ khí “Vòm Sáng” của Liên Xô

Vào mùa thu 1988, một máy bay do thám Mỹ phát hiện một hiện tượng độc lạ: “Vòm Sáng” sau khi tên lửa đạn đạo tầm trung SS-20 Saber của Liên Xô (cũ) được phóng đi. Quá trình trên tạo ra cực quang gây tranh cãi trong suốt thập kỷ, thậm chí còn bị nhầm là UFO.

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Mỹ đầu tư hàng tỷ USD cho tình báo phát triển AI

Theo các quan chức đương nhiệm và cựu quan chức Mỹ, Nhà Trắng đã phê duyệt một đề xuất ngân sách mật trị giá 9 tỷ USD để mua các chip máy tính tiên tiến. Đây là những linh kiện cần thiết để các cơ quan tình báo Mỹ có thể khai thác tối đa tiềm năng của các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất.

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Cuộc truy lùng “kẻ sát nhân bị quỷ ám”

Suốt gần hai năm, lực lượng điều tra Tây Ban Nha lần theo những dấu vết mong manh từ các hiện trường, rà soát hơn 3.000 hồ sơ và chờ kết quả đối chiếu ADN quốc tế để xác định danh tính kẻ gây ra chuỗi án mạng ở Alicante.

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Đằng sau việc Mỹ quyết định tham chiến tại Triều Tiên

Mùa hè năm 1950, tại vĩ tuyến 38, đường phân giới giữa hai miền Triều Tiên được thiết lập sau Thế chiến II bất ngờ bùng phát cuộc khủng hoảng chiến lược. Những rạn nứt của trật tự hậu chiến tại Đông Bắc Á hiện rõ, buộc nước Mỹ phải đối diện với thách thức quyền lực của thời Chiến tranh lạnh.

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Nguyên nhân bất đồng Ba Lan - Ukraine và triển vọng hòa giải

Ngày 19/6, Tổng thống Ba Lan Karol Nawrocki đã ký quyết định tước Huân chương Đại bàng Trắng trao tặng Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky năm 2023. Đáp lại, ông Zelensky cùng nhiều cựu tổng thống và thành viên chính phủ Ukraine đã gửi trả các huân chương do Ba Lan trao tặng. Xin trân trọng giới thiệu bài trả lời phỏng vấn của Giáo sư Lukasz Tomasz Sroka, chuyên gia về lịch sử Trung và Đông Âu, trên tờ DW, về nguyên nhân căng thẳng giữa Ba Lan - Ukraine.

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Những cuốn sổ tay chứa “bí mật quốc gia”

Không còn bó hẹp trong hệ thống hồ sơ chính thức, thông tin mật ngày nay có thể hiện diện ngay trong những ghi chép cá nhân tưởng như riêng tư. Vụ việc gần đây cho thấy, khi các “nhật ký công vụ” chứa nội dung nhạy cảm, việc lưu giữ, chia sẻ hoặc bảo quản không đúng quy định đều có thể trở thành nguồn phát sinh rủi ro rò rỉ thông tin.

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

“Cái gai trong mắt” nước Mỹ

Cuối thập niên 1950, khi Fidel Castro lên nắm quyền ở Cuba, Liên Xô vẫn thận trọng trong việc đánh giá chế độ mới vì hiểu biết còn hạn chế về ban lãnh đạo Cuba và lo ngại ảnh hưởng đến quan hệ với Mỹ. Tuy nhiên, sau Khủng hoảng Caribe đưa thế giới đến bờ vực chiến tranh hạt nhân, Liên Xô nhận ra những hạn chế trong hoạt động tình báo đối với Mỹ. Từ đó, GRU chuyển hướng tăng cường triển khai các lực lượng và phương tiện tình báo vô tuyến điện tử ở Cuba.

Thất bại của những “khung trời hẹp”

Thất bại của những “khung trời hẹp”

9 năm tiêu tốn khoảng 4 tỷ euro mà không một nguyên mẫu nào được chế tạo. Đó là tổng kết của chương trình máy bay chiến đấu thế hệ mới FCAS - dự án quốc phòng tham vọng nhất trong lịch sử châu Âu - khi Pháp và Đức chính thức tuyên bố khai tử nó ngày 8/6/2026. Vì sao siêu dự án này đổ vỡ?

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Đằng sau vụ rò rỉ dữ liệu từ nội bộ Twitter

Bản án đối với Ahmad Abouammo được điều chỉnh một phần về mặt pháp lý. Tuy nhiên, các cáo buộc cốt lõi liên quan đến việc thu thập và chuyển giao dữ liệu người dùng vẫn tiếp tục được duy trì.

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Thiết bị nghe lén gây chấn động tình báo Mỹ thời hậu chiến

Năm 1946, một nhóm học sinh Liên Xô đã tặng Đại sứ Mỹ tại Liên Xô William Harriman bức phù điêu quốc huy Hoa Kỳ bằng gỗ, biểu tượng của tình hữu nghị giữa hai nước trong Thế chiến II. Được treo trong phòng làm việc của Đại sứ tại Moscow suốt 7 năm, món quà tưởng như vô hại này sau đó được phát hiện là “con ngựa thành Troy”, bên trong chứa một thiết bị nghe lén tinh vi do Liên Xô chế tạo.