Từ nghiên cứu sinh trở thành … “gián điệp”

Một vụ “bắt nhầm”, buộc tội, tuyên án rồi trả tự do đối với sinh viên người Anh tên Matthew Hedges của chính quyền Các Tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đang trở thành câu chuyện gián điệp kỳ lạ làm ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao giữa hai nước Anh - UAE.

Câu chuyện bắt đầu vào tháng 5-2018, khi đó nghiên cứu sinh người Anh Matthew Hedges, 31 tuổi, cùng vợ là Daniela Tejada đến UAE để du lịch kết hợp nghiên cứu. Ngày 5-5, khi hai người chuẩn bị lên máy bay tại sân bay quốc tế Abu Dhabi để trở về Anh thì Lực lượng An ninh UAE ập đến bắt giữ cả hai. Tejada sau đó được thả để quay về Anh, còn Hedges bị tạm giữ để điều tra. 

Theo hồ sơ, Hedges bị bắt vì một người đàn ông UAE đã trình báo với Cơ quan An ninh UAE rằng anh là một “gián điệp làm việc cho người nước ngoài” vì anh đã hỏi ông ta “những câu hỏi nhạy cảm về các cơ quan nhạy cảm” và “tìm cách thu thập thông tin bí mật về UAE”. Từ lời tố cáo đó, Hedges bị cáo buộc tội “làm gián điệp cho nước ngoài”.

Hedges hoàn toàn không hiểu vì sao mình bị bắt, và tội trạng đó từ đâu được gán cho mình. Gia đình Hedges ở Anh lên tiếng minh oan cho anh, kêu gọi chính quyền UAE trả tự do cho anh. Daniela, vợ Hedges, đi khắp nơi để vận động các cơ quan báo chí và Bộ Ngoại giao Anh tạo áp lực đòi UAE thả chồng mình. Các thông tin từ gia đình và trường đại học nơi Hedges đang làm nghiên cứu sinh đều khẳng định anh đang làm luận án tiến sĩ và đang tìm kiếm thông tin để nghiên cứu về chiến lược an ninh đối nội và đối ngoại của UAE, trong đó có cuộc chiến tại Yemen. 

Có lẽ đây là điều khiến cho người đàn ông UAE nọ nghĩ rằng anh đang “tìm cách thu thập thông tin nhạy cảm về các cơ quan nhạy cảm” của UAE chăng? Điều quan trọng là Hedges nhập cảnh vào UAE bằng giấy tờ thật, tên thật chứ không phải giấy tờ giả mạo như giới điệp viên hay làm.

Tuy nhiên, Bộ trưởng Tư pháp UAE Hamad al-Shamsi thì không chấp nhận lời biện minh này. Trong một tuyên bố trên Hãng tin WAM của UAE, ông al-Shamsi cho rằng Hedges đã “khai nhận” các cáo buộc đối với anh. 

Thực ra, câu chuyện không hẳn thế. Sau khi trở về Anh vào cuối tháng 11-2018, Hedges kể trên báo chí rằng, khi bị giam và tra khảo khoảng vài ngày, anh liên tục được Cơ quan An ninh điều tra UAE “gạ gẫm” nhận tội để đổi lấy sự khoan dung của Chính phủ UAE. Hedges còn kể rằng những người thẩm vấn đã gạ gẫm anh “làm gián điệp” cho UAE, đề nghị anh thu thập thông tin về Bộ Ngoại giao Anh để cung cấp cho họ. Hedges nói: “Tôi có muốn cũng không thể làm được. Vì tôi không làm việc trong Bộ Ngoại giao”.

Bộ trưởng Ngoại giao Anh Jeremy Hunt.
Bộ trưởng Ngoại giao Anh Jeremy Hunt.

Tháng 10-2018, Hedges được đưa ra tòa án ở Abu Dhabi xét xử hai lần, với cùng tội danh như cáo buộc ban đầu: “làm gián điệp cho nước ngoài, phá hoại an ninh kinh tế, chính trị và quân sự của nhà nước UAE”. Trong cả hai phiên tòa, Hedges đều bác bỏ cáo buộc nhắm vào mình. Bộ trưởng Tư pháp al-Shamsi tuyên bố tòa án chưa ra phán quyết cuối cùng và Hedges còn cơ hội kháng cáo. Đến phiên tòa thứ ba vào tháng 11, Hedges được phép có đại diện pháp lý trước tòa, nhưng cáo buộc thì như cũ. Hedges tiếp tục bác bỏ cáo buộc, khẳng định mình đến UAE để nghiên cứu tác động của phong trào “Mùa xuân Arab” đối với chính sách đối ngoại của UAE mà thôi. Tuy nhiên, tòa bác bỏ lời biện hộ của Hedges và vẫn tuyên án anh tù chung thân cho tội trạng đã nêu.

Mức án quá nghiêm khắc của UAE đối với một người “vô tội” như Hedges khiến nước Anh bị sốc thật sự. Daniela đến gặp Bộ trưởng Ngoại giao Jeremy Hunt vào ngày 21-11 để thảo luận về vụ việc của Hedges. Vấn đề được trình lên Thủ tướng Theresa May. Trong phát biểu tại Nghị viện Anh ngày 21-11, bà May đã thể hiện “sự thất vọng và quan ngại sâu sắc” trước vụ việc của Hedges và tuyên bố sẽ đặt vấn đề này với chính quyền UAE.

Phản ứng giận dữ của bà May đặt ông Hunt, vốn ít kinh nghiệm ngoại giao quốc tế, trước sự đối đầu ngoại giao với hai trong các quốc gia hùng mạnh trong vùng Trung Đông là Saudi Arabia và UAE. Không chỉ là khách hàng mua vũ khí lớn của Anh, UAE còn là quốc gia mua sắm các khí tài khác lớn thứ nhì trong khu vực, đồng thời là một đối tác lâu đời về an ninh và tình báo. Nhưng Hunt đã áp dụng cách xử lý khéo léo vấn đề, tránh gây ồn ào trước công chúng nhưng vẫn tạo được áp lực ngoại giao, chính trị đối với chính quyền Hoàng gia UAE. UAE đã trở thành vấn đề ưu tiên hàng đầu trong các hoạt động đối ngoại thời gian này.

Mọi chuyện tưởng chừng bế tắc, bỗng có chuyển biến bất ngờ. Sau chuyến thăm của Hoàng thái tử Mohammed bin Salman của Saudi Arabia vào ngày 24-11, UAE đã có những quyết định thay đổi trong vấn đề Hedges. Một sự trùng hợp (hay có chủ ý) là trong tuần lễ cuối tháng 11 UAE rộn rịp chuẩn bị đón ngày Quốc khánh, và đây là dịp để ân xá tội nhân. Ngày 26-11, Quốc vương UAE đã ban lệnh ân xá cho 800 người đang thụ án tù, trong đó có Hedges.

Một số nhà phân tích cho rằng việc Hedges bị bắt và tuyên án tù với cáo buộc “gián điệp” có thể là một vụ “bắt nhầm”. Nhưng càng về sau, diễn biến vụ việc lại theo chiều hướng khác, có sự toan tính chính trị bên trong. UAE và Saudi Arabia là hai đồng minh cật ruột ở Trung Đông. 

Hoàng thái tử UAE Mohammed bin Zayed có thể được xem là một “đồ đệ” trung thành của Hoàng thái tử bin Salman của Saudi Arabia. UAE là cánh tay đắc lực của Saudi Arabia trong nhiều vấn đề trong khu vực, như vụ bao vây cô lập Qatar, nhất là cuộc chiến tại Yemen, UAE đã đồng thanh cùng Saudi Arabia phản đối các yêu cầu của Mỹ và quốc tế chấm dứt cuộc chiến.

Và cũng dễ thấy rằng vụ bắt giữ Hedges có liên quan đến vụ sát hại nhà báo Jamal Khashoggi. Giới phân tích nhận định, việc tuyên án và mức án dành cho Hedges phần nào là lời cảnh báo đối với việc Ngoại trưởng Hunt giữ quan điểm cho rằng Hoàng thái tử bin Salman đã ra lệnh giết Khashoggi. 

Tuy nhiên, khi vụ việc đi quá xa, gây nên khủng hoảng ngoại giao, làm hoen ố hình ảnh và uy tín của một đối tác đáng tin cậy trong khu vực, thì đến lúc UAE cần tìm một “lối thoát danh dự”. Đó chính là lý do Hedges “bỗng dưng được thả” nhân dịp Quốc khánh UAE.

An Tôn (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.