Trước hạn chót của thỏa thuận hạt nhân Iran

Ngày 12-5 là thời hạn chót mà Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân với Iran (còn gọi là Kế hoạch Hành động chung toàn diện - JPCOA) nếu văn bản này không được sửa đổi theo hướng cứng rắn hơn với Tehran.

Tuy nhiên, một tuần trước thời điểm quyết định này, mọi nỗ lực của các bên liên quan dường như không mang lại kết quả gì, thậm chí tuyên bố bất ngờ của Thủ tướng Benjamin Netanyahu rằng Israel đã thu thập hàng nghìn trang tài liệu được coi là “bằng chứng” về chương trình vũ khí hạt nhân “bí mật” của Iran, đang khiến số phận của JPCOA rơi vào tình thế “ngàn cân treo sợi tóc”.

Số phận mong manh

Chuyến công du Mỹ gần như đồng thời của Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Đức Angela Merkel với một trong những mục đích chính trong chương trình nghị sự là thuyết phục ông chủ Nhà Trắng duy trì thỏa thuận hạt nhân với Iran cùng những nỗ lực con thoi của nhiều bên liên quan khác đã không đạt được kết quả mong muốn.

Mặc dù đã đề xuất về một thỏa thuận bổ sung mới với mục tiêu kiềm chế ảnh hưởng của Iran trong khu vực và cắt giảm chương trình tên lửa đạn đạo của quốc gia này, song ông chủ Điện Elysée vẫn phải thừa nhận rằng Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể sẽ quyết định rút Washington khỏi thỏa thuận hạt nhân mà Iran đã ký với nhóm P5+1 (gồm 5 ủy viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc là Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc và Mỹ cùng với Đức) năm 2015, vì những lý do chính trị trong nước.

Là một trong những đồng minh vững chắc trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây dương (NATO), quan hệ truyền thống xuyên Đại Tây Dương giữa Đức - Mỹ tưởng chừng sẽ làm nên một điều gì đáng kể, song cuộc gặp ông chủ Nhà Trắng trong chuyến công du Mỹ lần thứ hai của bà Merkel trong vòng một năm qua vẫn không thể có được đảm bảo về việc Washington tiếp tục duy trì thỏa thuận hạt nhân với Iran.

Cũng giống như Tổng thống Pháp Emmanuel Macron, bà Merkel đã nỗ lực thuyết phục Tổng thống Mỹ rằng thỏa thuận này là nền tảng cho một thỏa thuận lâu dài và rộng lớn hơn liên quan đến Iran, nhưng Tổng thống Donald Trump vẫn không thể hiện thái độ rằng ông sẵn sàng thỏa hiệp hay có kế hoạch thay thế, dù khẳng định Tehran sẽ không thể có vũ khí hạt nhân và không xác nhận loại trừ giải pháp quân sự.

Ở một khía cạnh nào đó, có thể thấy thỏa thuận hạt nhân hiện tại là "chưa đầy đủ". Cụ thể là Pháp khẳng định có thể thúc đẩy các cuộc đàm phán quốc tế về một thỏa thuận rộng hơn, trong đó sẽ bổ sung thêm "3 trụ cột" vào thỏa thuận, gồm hoạt động hạt nhân của Iran sau năm 2025; kiểm soát và giám sát tốt hơn hoạt động đạn đạo của chính quyền Iran; và kiềm chế hoạt động của Iran trong khu vực, đặc biệt tại Iraq, Syria, Lebanon và Yemen.

Thỏa thuận hạt nhân Iran đang bị đe dọa.
Thỏa thuận hạt nhân Iran đang bị đe dọa.

Đức cho rằng, các vấn đề liên quan "ngoài" thỏa thuận hạt nhân có thể được thảo luận, song cả Paris và Berlin đều có chung quan điểm rõ ràng rằng cần duy trì, cũng như tất cả các bên thực hiện đầy đủ JCPOA, bởi lẽ thỏa thuận này là kết quả của 12 năm nỗ lực không ngừng nghỉ giữa 7 quốc gia và Liên minh châu Âu (EU), do đó nó không thể đàm phán lại.

Không chỉ có Pháp, Đức, mà Anh cùng Nhật Bản, Trung Quốc, Nga đều khẳng định đang hợp tác chặt chẽ với các đồng minh nhằm giải quyết các vấn đề liên quan Iran. Mặc dù thừa nhận có những vấn đề mà thỏa thuận này không thể bao quát hết, nhưng các bên thống nhất cần tập trung giải quyết các vấn đề như  tên lửa đạn đạo, tình hình sau khi thỏa thuận JCPOA hết hiệu lực và hoạt động của Iran gây ảnh hưởng đến khu vực như thế nào.

Nhóm các nước công nghiệp phát triển (G7), thậm chí cho rằng cấu trúc của thỏa thuận nên được duy trì. Pháp và Đức tin tưởng việc duy trì thỏa thuận là tối quan trọng vì không gì có thể so sánh nếu thỏa thuận sụp đổ hoặc Mỹ rút lui và kịch bản này sẽ khiến tình hình xấu đi nghiêm trọng. Trước chuyến công du Mỹ, Tổng thống Macron cũng khẳng định "đây là một thỏa thuận giá trị" và là "một trong những thành tựu vĩ đại của ngoại giao tập thể" trong nhiều thập kỷ qua. Ông chủ Điện Elysée nhấn mạnh kể cả khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận này thì các quốc gia châu Âu cũng sẽ nỗ lực giữ thỏa thuận tồn tại.

“Nhân tố” Israel

Báo cáo của Israel bất ngờ xuất hiện đã khiến nỗ lực cứu vãn JCPOA càng trở nên khó khăn. Trong bài phát biểu trên truyền hình hôm 30-4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố Tehran đang bí mật phát triển một dự án hạt nhân quân sự mang tên "Dự án Amad".

Ông Netanyahu nhấn mạnh Israel có thể sẽ công bố "bằng chứng mới và thuyết phục" về việc Iran đang che giấu hoạt động vũ khí hạt nhân ngay cả sau khi ký kết JCPOA, trong đó có việc nâng tầm bắn của các tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân.

Tuyên bố của Tel Aviv được Iran cho là “vô căn cứ” và là "một màn kịch tuyên truyền”. Bộ trưởng Quốc phòng Iran Amir Hatami thậm chí khẳng định những cáo buộc từ phía Israel liên quan chương trình hạt nhân của Tehran là nhằm đánh lạc hướng dư luận, che đậy “những tội ác không thể biện minh” chống lại người dân Palestine.

Những lời lẽ tham vấn qua lại giữa ông Donald Trump và ông Netanyahu càng cho thấy cả Mỹ và Israel nỗ lực chôn vùi thỏa thuận quốc tế mà ông Donald Trump gọi là “tồi tệ” còn ông Netanyahu gọi là “khủng khiếp” này. Ông Donald Trump nói tình hình “không thể chấp nhận” và một mực đe dọa rút Mỹ khỏi JCPOA nếu tới ngày 12-5 nó không được đàm phán lại.

Giới phân tích cho rằng việc bổ nhiệm Cố vấn An ninh quốc gia theo đường lối bảo thủ John Bolton và Giám đốc CIA Mike Pompeo làm Ngoại trưởng Mỹ, những nhân vật theo chính sách "diều hâu" đối với Tehran, đã làm gia tăng sự bi quan trong lòng châu Âu. Hơn nữa với tính cách của ông Trump, thời hạn chót dù có xa hay gần, cũng chưa chắc cứu vãn được thỏa thuận JCPOA.

Trong bối cảnh thời hạn chót đang đến gần, các nhà phân tích cho khả năng Mỹ có thể tái áp đặt các biện pháp trừng phạt đối với Iran liên quan chương trình hạt nhân là hoàn toàn có thể xảy ra.

Bảo Trân (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.