Trung Quốc củng cố ảnh hưởng ở Trung Á

Trong lúc ảnh hưởng của Nga đang suy giảm ở Trung Á, Trung Quốc tìm cách nhảy vào thế chỗ khoảng trống để giành ngôi vị thống trị trong khu vực.

Tầm vóc của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã bị thu hẹp ở Samarkand. Tại hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Uzbekistan vào tuần trước, nhà lãnh đạo Nga đã phải thừa nhận những quan ngại của Trung Quốc về cuộc chiến ở Ukraine, đối mặt với những lời khiển trách từ Thủ tướng Ấn Độ và chờ đợi Tổng thống Kyrgyzstan đến muộn cuộc họp song phương. Hội nghị thượng đỉnh SCO đã cung cấp bằng chứng trực quan về vị thế đang giảm sút của Nga ở Trung Á, vốn đã mờ nhạt do cuộc chiến của Điện Kremlin ở Ukraine.

Trung Quốc củng cố ảnh hưởng ở Trung Á -0
Ông Tập Cận Bình và ông Putin đều tìm cách củng cố ảnh hưởng ở Trung Á.

Nga-Trung sánh đôi ở Trung Á

Trong lúc ảnh hưởng vốn đã bị xói mòn của Moscow ở Trung Á dự kiến sẽ suy giảm nhanh chóng hơn nữa, Trung Quốc có phần miễn cưỡng trong việc đảm nhận vị trí bá chủ khu vực, do lo ngại sẽ làm mất lòng đối tác của mình. Tuy nhiên, các chuyến thăm gần đây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Kazakhstan và Uzbekistan, các quốc gia giàu có và đông dân nhất ở Trung Á, cùng các hành động khác của Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh ngày càng sẵn sàng khẳng định lợi ích khu vực của mình, ngay cả khi Moscow phải trả giá. Mặc dù sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ mang lại những rủi ro mới cho khu vực, nó cũng có thể mang lại nhiều cơ hội kinh tế.

Gần đây, Bắc Kinh và Moscow đã tiến hành “phân công lao động” ở Trung Á: Trung Quốc có vai trò dẫn đầu về kinh tế nhưng nhìn chung “chiểu theo” Nga trong các vấn đề an ninh. Cuộc nổi dậy ở Kazakhstan hồi tháng 1-2002 đã bị dập tắt, một phần, do Tổ chức Hiệp ước An ninh tập thể do Moscow lãnh đạo.

Tuy nhiên, khả năng và sự sẵn sàng của Nga trong việc duy trì vai trò an ninh khu vực của họ là điều đáng nghi ngờ. Màn trình diễn của quân đội Nga ở Ukraine không mấy ấn tượng và sẽ mất nhiều năm để các lực lượng vũ trang Nga trở lại trạng thái trước chiến tranh. Mặc dù Nga sẽ vẫn là một nhân tố quan trọng trong các vấn đề an ninh Trung Á nhưng ảnh hưởng của nước này đang suy yếu.

Trung Quốc có thể sẽ lấp đầy khoảng trống an ninh này, mặc dù vẫn chưa chắc chắn. Trung Quốc sở hữu quân đội có năng lực thứ hai thế giới và có khả năng thống trị an ninh Trung Á. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ tiếp tục cố gắng giảm thiểu vai trò của mình vì các lý do chính trị. Bắc Kinh vẫn coi Moscow là người bạn đồng hành hữu ích trong cuộc cạnh tranh với phương Tây, đặc biệt với Mỹ, và sẽ cố gắng chiểu theo Điện Kremlin khi có thể, bởi xét tới vai trò lịch sử của Nga trong khu vực và nhu cầu xoa dịu cái tôi và sự lo lắng của Moscow. Hơn nữa, Trung Á chỉ là ưu tiên thứ ba đối với Bắc Kinh bởi họ có tham vọng lớn hơn đối với Đài Loan và Đông Nam Á.

Tuy nhiên, Bắc Kinh có những lợi ích kinh tế quan trọng và đang phát triển ở Trung Á. Thương mại song phương giữa Trung Quốc và 5 quốc gia Trung Á đạt 48 tỷ USD vào năm ngoái. Trung Á cũng là một khu vực xuất khẩu hydrocacbon quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế của Trung Quốc, thông qua các đường ống dẫn khí đốt tự nhiên từ Trung Á đến Trung Quốc và gián tiếp thông qua xuất khẩu dầu ở phía Tây Kazakhstan. Trung Á cũng có tiềm năng năng lượng mặt trời và năng lượng gió tốt, có thể cung cấp thị trường cho các nhà sản xuất Trung Quốc. Hơn nữa, tuyến đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan (CKU) đã đạt được một số tiến bộ trong năm qua. Nếu thành hiện thực, nó có thể giảm khoảng cách vận chuyển hàng hóa đường sắt Trung Quốc-châu Âu tới 900 km và rút ngắn thời gian vận chuyển 1 tuần.

Một số lợi ích kinh tế khu vực của Bắc Kinh cũng mâu thuẫn với lợi ích của Moscow. Xuất khẩu dầu và khí đốt của Trung Á cạnh tranh với xuất khẩu của Nga, trong khi tuyến đường sắt CKU cũng sẽ vòng qua Nga. Bắc Kinh cho thấy mong muốn ngày càng tăng trong việc khẳng định các lợi ích của mình trong khu vực.

Bắc Kinh đáp trả việc Nga phong tỏa xuất khẩu dầu của Kazakhstan bằng cách ngừng các khoản đầu tư lớn vào Nga, cảnh báo các công ty năng lượng nhà nước tránh bất kỳ vụ mua bán “vội vàng” nào. Trong lúc tới thăm Tổng thống Kazakhstan một ngày trước khi gặp gỡ ông Putin tại Hội nghị thượng đỉnh SCO, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cam kết “kiên quyết hỗ trợ Kazakhstan trong việc bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này” - cảnh báo “sự can thiệp của bất kỳ thế lực nào vào công việc nội bộ của đất nước bạn”. Đây rõ ràng là lời cảnh báo ngầm trước những lời đe dọa của Nga.

Sẵn sàng nhảy vào khoảng trống

Bắc Kinh và Moscow tiếp tục chia sẻ nhiều lợi ích chung ở Trung Á. Cả hai bên đều có thái độ thù địch sâu sắc với các nền dân chủ hợp hiến do Washington và Brussels lãnh đạo, quan ngại về các phong trào ủng hộ dân chủ trong khu vực và lo sợ rằng các nhóm Hồi giáo cực đoan có thể sử dụng Trung Á làm bàn đạp. Tuy nhiên, hai bên có thể tranh giành ảnh hưởng trong khu vực do các lợi ích kinh tế và an ninh xung đột. Với sức mạnh và ảnh hưởng của Nga đang bị xói mòn, Trung Quốc là tác nhân quan trọng nhất trong khu vực, ngày càng sẵn sàng và có thể gạt Nga sang một bên.

Trong khi một Trung Quốc thống trị khu vực sẽ mang lại những rủi ro mới cho các quốc gia Trung Á, họ cũng có thể mang lại lợi ích kinh tế. Bắc Kinh có truyền thống thích ứng thương mại quốc tế hơn nhiều so với Moscow và ủng hộ nhiều hơn các liên kết kinh tế nội khối. Trong khi các quốc gia Trung Á sẽ tiếp tục có không gian hạn chế để hành động do sức mạnh áp đảo của các nước láng giềng thì quá trình chuyển đổi quyền lực của khu vực có thể mang lại những cơ hội mới.

Hạnh Vân (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?