Trung Quốc củng cố ảnh hưởng ở Trung Á

Trong lúc ảnh hưởng của Nga đang suy giảm ở Trung Á, Trung Quốc tìm cách nhảy vào thế chỗ khoảng trống để giành ngôi vị thống trị trong khu vực.

Tầm vóc của Tổng thống Nga Vladimir Putin đã bị thu hẹp ở Samarkand. Tại hội nghị thượng đỉnh của Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) ở Uzbekistan vào tuần trước, nhà lãnh đạo Nga đã phải thừa nhận những quan ngại của Trung Quốc về cuộc chiến ở Ukraine, đối mặt với những lời khiển trách từ Thủ tướng Ấn Độ và chờ đợi Tổng thống Kyrgyzstan đến muộn cuộc họp song phương. Hội nghị thượng đỉnh SCO đã cung cấp bằng chứng trực quan về vị thế đang giảm sút của Nga ở Trung Á, vốn đã mờ nhạt do cuộc chiến của Điện Kremlin ở Ukraine.

Trung Quốc củng cố ảnh hưởng ở Trung Á -0
Ông Tập Cận Bình và ông Putin đều tìm cách củng cố ảnh hưởng ở Trung Á.

Nga-Trung sánh đôi ở Trung Á

Trong lúc ảnh hưởng vốn đã bị xói mòn của Moscow ở Trung Á dự kiến sẽ suy giảm nhanh chóng hơn nữa, Trung Quốc có phần miễn cưỡng trong việc đảm nhận vị trí bá chủ khu vực, do lo ngại sẽ làm mất lòng đối tác của mình. Tuy nhiên, các chuyến thăm gần đây của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Kazakhstan và Uzbekistan, các quốc gia giàu có và đông dân nhất ở Trung Á, cùng các hành động khác của Trung Quốc cho thấy Bắc Kinh ngày càng sẵn sàng khẳng định lợi ích khu vực của mình, ngay cả khi Moscow phải trả giá. Mặc dù sự trỗi dậy của Trung Quốc sẽ mang lại những rủi ro mới cho khu vực, nó cũng có thể mang lại nhiều cơ hội kinh tế.

Gần đây, Bắc Kinh và Moscow đã tiến hành “phân công lao động” ở Trung Á: Trung Quốc có vai trò dẫn đầu về kinh tế nhưng nhìn chung “chiểu theo” Nga trong các vấn đề an ninh. Cuộc nổi dậy ở Kazakhstan hồi tháng 1-2002 đã bị dập tắt, một phần, do Tổ chức Hiệp ước An ninh tập thể do Moscow lãnh đạo.

Tuy nhiên, khả năng và sự sẵn sàng của Nga trong việc duy trì vai trò an ninh khu vực của họ là điều đáng nghi ngờ. Màn trình diễn của quân đội Nga ở Ukraine không mấy ấn tượng và sẽ mất nhiều năm để các lực lượng vũ trang Nga trở lại trạng thái trước chiến tranh. Mặc dù Nga sẽ vẫn là một nhân tố quan trọng trong các vấn đề an ninh Trung Á nhưng ảnh hưởng của nước này đang suy yếu.

Trung Quốc có thể sẽ lấp đầy khoảng trống an ninh này, mặc dù vẫn chưa chắc chắn. Trung Quốc sở hữu quân đội có năng lực thứ hai thế giới và có khả năng thống trị an ninh Trung Á. Tuy nhiên, Trung Quốc sẽ tiếp tục cố gắng giảm thiểu vai trò của mình vì các lý do chính trị. Bắc Kinh vẫn coi Moscow là người bạn đồng hành hữu ích trong cuộc cạnh tranh với phương Tây, đặc biệt với Mỹ, và sẽ cố gắng chiểu theo Điện Kremlin khi có thể, bởi xét tới vai trò lịch sử của Nga trong khu vực và nhu cầu xoa dịu cái tôi và sự lo lắng của Moscow. Hơn nữa, Trung Á chỉ là ưu tiên thứ ba đối với Bắc Kinh bởi họ có tham vọng lớn hơn đối với Đài Loan và Đông Nam Á.

Tuy nhiên, Bắc Kinh có những lợi ích kinh tế quan trọng và đang phát triển ở Trung Á. Thương mại song phương giữa Trung Quốc và 5 quốc gia Trung Á đạt 48 tỷ USD vào năm ngoái. Trung Á cũng là một khu vực xuất khẩu hydrocacbon quan trọng và ảnh hưởng trực tiếp đến lợi ích kinh tế của Trung Quốc, thông qua các đường ống dẫn khí đốt tự nhiên từ Trung Á đến Trung Quốc và gián tiếp thông qua xuất khẩu dầu ở phía Tây Kazakhstan. Trung Á cũng có tiềm năng năng lượng mặt trời và năng lượng gió tốt, có thể cung cấp thị trường cho các nhà sản xuất Trung Quốc. Hơn nữa, tuyến đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzbekistan (CKU) đã đạt được một số tiến bộ trong năm qua. Nếu thành hiện thực, nó có thể giảm khoảng cách vận chuyển hàng hóa đường sắt Trung Quốc-châu Âu tới 900 km và rút ngắn thời gian vận chuyển 1 tuần.

Một số lợi ích kinh tế khu vực của Bắc Kinh cũng mâu thuẫn với lợi ích của Moscow. Xuất khẩu dầu và khí đốt của Trung Á cạnh tranh với xuất khẩu của Nga, trong khi tuyến đường sắt CKU cũng sẽ vòng qua Nga. Bắc Kinh cho thấy mong muốn ngày càng tăng trong việc khẳng định các lợi ích của mình trong khu vực.

Bắc Kinh đáp trả việc Nga phong tỏa xuất khẩu dầu của Kazakhstan bằng cách ngừng các khoản đầu tư lớn vào Nga, cảnh báo các công ty năng lượng nhà nước tránh bất kỳ vụ mua bán “vội vàng” nào. Trong lúc tới thăm Tổng thống Kazakhstan một ngày trước khi gặp gỡ ông Putin tại Hội nghị thượng đỉnh SCO, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình cam kết “kiên quyết hỗ trợ Kazakhstan trong việc bảo vệ độc lập, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của nước này” - cảnh báo “sự can thiệp của bất kỳ thế lực nào vào công việc nội bộ của đất nước bạn”. Đây rõ ràng là lời cảnh báo ngầm trước những lời đe dọa của Nga.

Sẵn sàng nhảy vào khoảng trống

Bắc Kinh và Moscow tiếp tục chia sẻ nhiều lợi ích chung ở Trung Á. Cả hai bên đều có thái độ thù địch sâu sắc với các nền dân chủ hợp hiến do Washington và Brussels lãnh đạo, quan ngại về các phong trào ủng hộ dân chủ trong khu vực và lo sợ rằng các nhóm Hồi giáo cực đoan có thể sử dụng Trung Á làm bàn đạp. Tuy nhiên, hai bên có thể tranh giành ảnh hưởng trong khu vực do các lợi ích kinh tế và an ninh xung đột. Với sức mạnh và ảnh hưởng của Nga đang bị xói mòn, Trung Quốc là tác nhân quan trọng nhất trong khu vực, ngày càng sẵn sàng và có thể gạt Nga sang một bên.

Trong khi một Trung Quốc thống trị khu vực sẽ mang lại những rủi ro mới cho các quốc gia Trung Á, họ cũng có thể mang lại lợi ích kinh tế. Bắc Kinh có truyền thống thích ứng thương mại quốc tế hơn nhiều so với Moscow và ủng hộ nhiều hơn các liên kết kinh tế nội khối. Trong khi các quốc gia Trung Á sẽ tiếp tục có không gian hạn chế để hành động do sức mạnh áp đảo của các nước láng giềng thì quá trình chuyển đổi quyền lực của khu vực có thể mang lại những cơ hội mới.

Hạnh Vân (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.