Trừng phạt Iran, vì Mỹ hay vì thế giới?

Những lo sợ về đụng độ quân sự giữa Mỹ và Iran trên biển Caribe cuối cùng đã không xảy ra. Các tàu chở dầu của Iran rốt cuộc đã đến được Venezuela mà không gặp trở ngại gì bất chấp lệnh trừng phạt của Washington lên hai quốc gia này.

Tuy nhiên, thay vì tiếp tục đơn phương gia tăng trừng phạt Tehran và Caracas sau hành động bất chấp trên, Mỹ có vẻ như đang đi một nước cờ thâm hiểm hơn.

Trái với lo sợ của mọi người, ngày 28-5, tàu chở dầu thứ 4 của Iran đã vào đặc khu kinh tế của Venezuela. 2 trong số 5 tàu chở dầu của Iran đã cập cảng tại Venezuela và đang dỡ hàng ở cảng El Palito, theo cơ quan theo dõi hàng hải quốc tế.

Nhân viên dầu khí Venezuela chào đón tàu chở dầu Iran.
Nhân viên dầu khí Venezuela chào đón tàu chở dầu Iran.

Dự kiến tàu chở dầu cuối cùng của Iran tới Venezuela là vào ngày 2-6. Tổng số dầu Tehran chuyên chở tới Caracas đợt này là 1,5 triệu thùng. Ước tính, giá trị lô dầu này tới 45 triệu USD, đủ cung ứng nhu cầu năng lượng cho Venezuela trong khoảng 1,5 tháng. Cho tới khi các tàu của Iran vào đến vùng biển của Venezuela, không thấy có dấu hiệu về sự can thiệp nào từ Washington.

Đầu tháng 5, trang tin Al-Masdar News dẫn nguồn dữ liệu giám sát hàng hải do Refinitiv Icon cung cấp cho biết Iran đã cử 5 tàu chở dầu sang Venezuela bất chấp các lệnh cấm vận mà Mỹ và phương Tây đơn phương áp đặt đối với 2 quốc gia này.

Trước tình hình này, Hải quân Mỹ bắn tiếng rằng 4 tàu chiến có mặt tại biển Caribe tham gia chiến dịch chống buôn lậu ma túy sẽ tham gia chiến dịch vây bắt tàu dầu Iran. Tehran lập tức lên tiếng cảnh cáo Mỹ chớ đưa chiến hạm ra để chặn các tàu dầu của họ đang chở dầu sang bán cho Venezuela. Tổng thống Iran Hassan Rohani thề rằng Hoa Kỳ sẽ phải trả giá nếu ngăn cản các tàu chở dầu Iran.

Venezuela đã cử máy bay chiến đầu và tàu quân sự hộ tống những con tàu này khi chúng vào vùng biển Caribe. Việc Caracas nhận trót lọt các lô dầu và trang thiết bị phục vụ cho ngành dầu mỏ từ Iran sẽ phần nào xoa dịu cơn khát nhiên liệu đang diễn ra tại Venezuela mặc dù nước này có trữ lượng dầu mỏ thuộc loại lớn trên thế giới. Tình trạng này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân trong đó phải kể đến các lệnh trừng phạt của Mỹ với nền kinh tế Venezulea, đặc biệt nhắm vào ngành dầu mỏ của nước này, hay cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài và cũng một phần do đại dịch COVID-19.

Mỹ còn cáo buộc Tehran giúp Caracas khôi phục ngành dầu mỏ. Tờ The Nation dẫn nguồn tin từ chính quyền Mỹ cho biết, Iran đã giúp tái khởi động nhà máy lọc dầu Cardon của Venzuela. Một số chuyến bay của hãng hàng không Iran Mahan Air chở các vật liệu quan trọng từ Iran đến Venezuela hồi tháng trước. Sau khi đối mặt với lệnh trừng phạt của chính quyền Mỹ, các nhà máy lọc dầu của Venezuela không thể hoạt động.

Sau những đe dọa của Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nhằm vào hãng hàng không Mahan Air, đại sứ Iran tại Caracas, Hojjatollah Soltani, ngày 26-5 tuyên bố Iran không dùng vàng trong các giao dịch với Venezuela. “Thông tin về việc chuyển 9 tấn vàng từ Venezuela về Iran để đổi lấy nhiên liệu là sai 100%. Có những phương thức thanh toán khác, bao gồm dầu đổi hàng hóa và nhiều sản phẩm khác”, ông Solani nói.

Nhưng hơn cả việc Venezuela được đồng minh Iran tiếp nhiên liệu và hỗ trợ khôi phục ngành dầu khí, các phương tiện truyền thông nhà nước Iran những ngày qua liên tiếp có những bài bình luận cho rằng bước đi này là minh chứng rõ nhất cho thấy không gì có thể ngăn cản được ý chí hành động của Iran và họ sẵn sàng chờ xem liệu Mỹ có thể làm được gì. Nói cách khác thì việc Iran chở dầu tiếp tế Venezuela có thể không mang nhiều ý nghĩa để giải quyết cuộc khủng hoảng kinh tế của Caracas mà là một lời thách thức trực tiếp Washington.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ra tối hậu thư về Iran.
Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo ra tối hậu thư về Iran.

Thời điểm kỳ bầu cử Mỹ đang đến gần và đại dịch COVID-19 đang đe dọa sẽ xóa sạch những thành tích kinh tế của suốt cả 1 nhiệm kỳ nên ông Trump chắc chắn đang rất cần một chiến tích đối ngoại nào đó để bù đắp. Trong động thái đầu tiên của Mỹ nhằm vào Iran kể từ sau khi thất bại trong việc thực hiện các cảnh báo về các vụ tấn công nhằm vào tàu chở dầu Iran đến Venezuela, ngày 27-5, Ngoại trưởng Mike Pompeo tuyên bố Mỹ sẽ đặt ra thời hạn 60 ngày cho các các công ty Trung Quốc, châu Âu và Nga hoàn thành nốt công việc hợp tác với các cơ sở hạt nhân của Iran và 90 ngày đối với lò phản ứng dân sự ở Bushehr, nếu không họ sẽ phải đối mặt với các lệnh trừng phạt của Mỹ.

Các đe dọa mới nhất từ phía Mỹ được nhận định có thể sẽ đẩy thỏa thuận hạt nhân lịch sử mà Iran đã ký với Nhóm P5+1 vào nguy cơ đổ vỡ. Trong tuyên bố, Ngoại trưởng Mike Pompeo không giải thích cụ thể về lý do chính xác của việc kết thúc thời gian miễn trừ trừng phạt liên quan tới thỏa thuận hạt nhân Iran hiện tại.

Cùng ngày, trong thông báo với báo chí, Đại diện đặc biệt của Mỹ tại Iran - ông Brian Hook cho biết thêm: “Chúng tôi sẽ giám sát chặt chẽ tất cả các chương trình phát triển hạt nhân của Iran và Ngoại trưởng Pompeo có thể kết thúc các dự án này như một sự đảm bảo an ninh. Sự leo thang hạt nhân của Iran là thách thức nghiêm trọng đối với hòa bình và an ninh thế giới. Chúng tôi kêu gọi các quốc gia phản đối việc Iran tống tiền bằng hạt nhân đồng thời khôi phục tiêu chuẩn của Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc về chương trình làm giàu urani của Iran. Tiêu chuẩn này đã được thay đổi theo thỏa thuận hạt nhân và nó cần phải được khôi phục”.

Các tuyên bố này của Mỹ đánh dấu bước căng thẳng mới giữa Tehran và Washington kể từ khi Mỹ rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran mang tên Kế hoạch hành động chung toàn diện (JCPOA). Hội đồng Bảo an từng coi JCPOA là cần thiết nhằm đảm bảo việc không phổ biến vũ khí hạt nhân tại Iran, cũng như tạo ra sự ổn định trong khu vực và trên thế giới.

Theo đó, các lệnh miễn trừ sẽ cho phép các tập đoàn tới từ Nga, Trung Quốc hay châu Âu hợp tác với Iran tại nhiều cơ sở hạt nhân, đồng thời đảm bảo những chiến lược về việc không phổ biến vũ khí hạt nhân được tuân thủ. Hiện nay, các công ty châu Âu, Trung Quốc và Nga vẫn còn một số dự án hạt nhân hợp tác với Iran. Với tuyên bố của Ngoại trưởng Mỹ, các công ty này còn 2 tháng nữa để lựa chọn có kết thúc các hợp tác với phía Iran hay nhận trừng phạt?

Điều này đang đặt nhiều quốc gia châu Âu vào thế khó, nhất là đối với phía Nga. Năm 2019, Nga đã ký một thỏa thuận với Iran để xây dựng thêm 2 lò phản ứng cho nhà máy điện, dự kiến hoàn thành vào năm 2028.

Theo giới quan sát, thay vì tăng cường trừng phạt Iran và Venezuela sau vụ buôn bán dầu “gây mất mặt” trên, Washington hiểu rằng một mình họ khó lòng gây khó dễ được cho Tehran và Carracas, vốn đã quá quen với sự cô lập của Mỹ, vậy nên họ tìm cách gây áp lực lên các cường quốc khác nhằm trừng phạt trong một phạm vi lớn hơn.

Mặc dù hiệu quả chính trị của loại biện pháp này không nhiều vì bản thân Nga hay Trung Quốc đã quen với chiêu bài như vậy của Mỹ nhưng cũng không thể bỏ qua một cách đơn giản được.

Nhân viên dầu khí Venezuela chào đón tàu chở dầu Iran.
Nhân viên dầu khí Venezuela chào đón tàu chở dầu Iran.
Mộc Thạch (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.