Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Đến rạng sáng 6/5, mọi thứ lại trở về hòa bình. Tổng thống Trump tuyên bố: “Đã có tiến bộ lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng”, vì vậy, Dự án Tự do (Freedom Project) sẽ tạm dừng để tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ phiên bản đề xuất hòa bình từ phía Iran. Ảnh: Bloomberg

3 cách tiếp cận trong 3 ngày liên tiếp này có điểm chung. Tất cả đều là những nỗ lực để giải quyết cùng một loạt các sự thật khó khăn: Iran khó có thể sụp đổ hoặc từ bỏ quyền làm giàu uranium bất kể bao nhiêu quả bom được thả xuống; Tehran đã chứng tỏ khả năng đóng cửa eo biển Hormuz và việc phong tỏa hoàn toàn Vịnh Persic sẽ gây tổn hại cho cả nền kinh tế Mỹ lẫn Iran.

Những sự thật này tạo nên một tình thế bế tắc, khó khăn mà chính quyền Mỹ đang gặp phải. Những thay đổi chính sách liên tiếp trong những ngày gần đây cho thấy ông Trump đang vùng vẫy bên trong cái bẫy này để tìm kiếm một lối thoát danh dự hoặc một cuộc chiến tranh kéo dài mãi mãi. Còn quá sớm để nói liệu ông Trump đã tìm được lối thoát hay chưa.

Các điều khoản trên bàn đàm phán đã trở nên rõ ràng hơn trong ngày 6/5. Trang tin Axios và hãng tin Reuters đưa tin rằng Mỹ, Iran và các nhà trung gian hòa giải Pakistan đang tiến gần đến một thỏa thuận về một “bản ghi nhớ” dài một trang để tuyên bố chấm dứt chiến tranh và bắt đầu thời gian đàm phán 30 ngày nhằm giải quyết các tranh chấp về chương trình hạt nhân của Iran, các lệnh trừng phạt của Mỹ và các tài sản bị đóng băng của Iran. Cả hai bên sẽ dỡ bỏ các lệnh phong tỏa song song đối với eo biển Hormuz trong suốt tháng đàm phán này. Thông báo của ông Trump đã giúp cho giá dầu giảm và thúc đẩy thị trường chứng khoán. Nhưng, tất cả vẫn còn bấp bênh.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết việc mở lại eo biển Hormuz có thể khả thi. Tehran cho biết họ muốn lệnh phong tỏa chấm dứt trước khi thảo luận về bất cứ điều gì khác. Bộ Ngoại giao Iran cho biết đề xuất này đang được xem xét, trong khi Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, bác bỏ nó như một "mong muốn của Mỹ, chứ không phải là hiện thực".

Ngay cả khi các bên ngồi vào bàn đàm phán, 30 ngày là một khoảng thời gian quá ngắn để giải quyết những tranh chấp dai dẳng như chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt do Mỹ dẫn đầu, đồng thời gỡ bỏ lệnh phong tỏa kép.

Trước chiến tranh, Iran đề nghị tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, trong khi Mỹ yêu cầu 20 năm. Đề xuất mới được báo cáo cho thấy một sự thỏa hiệp ở mức 12 hoặc 15 năm. Đề nghị trước chiến tranh của Iran liên quan đến việc giải quyết lượng uranium được làm giàu cao (HEU, nhiên liệu tiềm năng cho vũ khí hạt nhân) - hoặc pha loãng, hoặc xuất khẩu, hoặc cả hai. Đề xuất được báo cáo về một khuôn khổ đàm phán mới hướng đến việc xuất khẩu, thậm chí có thể sang Mỹ.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -1
Tàu neo đậu gần bờ biển ở Bandar Abbas, Iran, tháng trước. Ảnh: Stringer/Getty Images

Theo thỏa thuận, Iran cũng sẽ chấp nhận sự trở lại thường trực của các thanh tra viên từ IAEA, điều này rất cần thiết để tạo dựng niềm tin quốc tế rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được thực hiện bền vững. Đổi lại, hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng theo từng giai đoạn và các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ dần dần.

Đây là một chương trình nghị sự rất tham vọng. Có vô số cách mà nó có thể thất bại, và trong khi cả hai bên đều không muốn quay trở lại chiến tranh, cả hai bên dường như đều tin rằng việc giao tranh nhiều hơn có thể cải thiện vị thế của họ trên bàn đàm phán - một tình huống không ổn định để đạt được một thỏa thuận hòa bình.

Israel cũng được dự đoán sẽ phản đối bất kỳ thỏa thuận nào không giải quyết được kho vũ khí tên lửa của Iran hoặc các hành động của các lực lượng ủy nhiệm khu vực của nước này. Trong kịch bản tốt nhất cho Mỹ, các điều khoản được thỏa thuận sẽ tốt hơn một chút so với những điều khoản được đưa ra tại Geneva vào ngày 26/2, 2 ngày trước khi chiến tranh bắt đầu.

Thời gian cấm làm giàu uranium sẽ dài hơn và sẽ có sự chắc chắn hơn rằng uranium làm giàu cao (HEU) sẽ được vận chuyển ra khỏi Iran. Tuy nhiên, không ai biết liệu những cải thiện tương tự có thể đạt được bằng nhiều vòng đàm phán hơn thay vì ném bom hay không.

Bất kỳ thỏa thuận nào cuối cùng cũng cần được đánh giá dựa trên tiêu chuẩn của thỏa thuận hạt nhân đa phương năm 2015 mà ông Trump đã phá bỏ vào năm 2018. Theo các điều khoản của thỏa thuận đó, Iran không có uranium làm giàu cao (HEU) nhưng sẽ duy trì một chương trình hạt nhân được giám sát chặt chẽ và giới hạn nghiêm ngặt.

Nếu muốn tuyên bố chiến thắng, ông Trump có thể chỉ ra thực tế rằng ngay cả thỏa thuận năm 2015 cũng thiếu điều khoản tạm ngừng làm giàu uranium kéo dài. Nhưng, bất kỳ lợi ích nào như vậy cũng sẽ phải trả giá bằng một cái giá khủng khiếp. Có hơn 5.000 người chết, bao gồm 120 học sinh tiểu học thiệt mạng trong ngày đầu tiên ở Minab, và con số thương vong ở Lebanon vẫn đang tiếp tục tăng lên.

Rồi, còn tất cả những chi phí gián tiếp toàn cầu - về kinh tế và môi trường - sẽ cần nhiều năm để thể hiện rõ. Liên hợp quốc ước tính rằng 32 triệu người có thể bị đẩy vào cảnh nghèo đói do chiến tranh, chủ yếu là do tác động của nó đến nguồn cung cấp năng lượng và phân bón. Ông Tom Fletcher, người đứng đầu cơ quan nhân đạo của Liên hợp quốc cho biết 2 tỷ USD mỗi ngày chi cho chiến tranh có thể đã cứu sống được khoảng 87 triệu người nếu số tiền đó được dùng cho cứu trợ nhân đạo.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?