Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Đến rạng sáng 6/5, mọi thứ lại trở về hòa bình. Tổng thống Trump tuyên bố: “Đã có tiến bộ lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng”, vì vậy, Dự án Tự do (Freedom Project) sẽ tạm dừng để tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ phiên bản đề xuất hòa bình từ phía Iran. Ảnh: Bloomberg

3 cách tiếp cận trong 3 ngày liên tiếp này có điểm chung. Tất cả đều là những nỗ lực để giải quyết cùng một loạt các sự thật khó khăn: Iran khó có thể sụp đổ hoặc từ bỏ quyền làm giàu uranium bất kể bao nhiêu quả bom được thả xuống; Tehran đã chứng tỏ khả năng đóng cửa eo biển Hormuz và việc phong tỏa hoàn toàn Vịnh Persic sẽ gây tổn hại cho cả nền kinh tế Mỹ lẫn Iran.

Những sự thật này tạo nên một tình thế bế tắc, khó khăn mà chính quyền Mỹ đang gặp phải. Những thay đổi chính sách liên tiếp trong những ngày gần đây cho thấy ông Trump đang vùng vẫy bên trong cái bẫy này để tìm kiếm một lối thoát danh dự hoặc một cuộc chiến tranh kéo dài mãi mãi. Còn quá sớm để nói liệu ông Trump đã tìm được lối thoát hay chưa.

Các điều khoản trên bàn đàm phán đã trở nên rõ ràng hơn trong ngày 6/5. Trang tin Axios và hãng tin Reuters đưa tin rằng Mỹ, Iran và các nhà trung gian hòa giải Pakistan đang tiến gần đến một thỏa thuận về một “bản ghi nhớ” dài một trang để tuyên bố chấm dứt chiến tranh và bắt đầu thời gian đàm phán 30 ngày nhằm giải quyết các tranh chấp về chương trình hạt nhân của Iran, các lệnh trừng phạt của Mỹ và các tài sản bị đóng băng của Iran. Cả hai bên sẽ dỡ bỏ các lệnh phong tỏa song song đối với eo biển Hormuz trong suốt tháng đàm phán này. Thông báo của ông Trump đã giúp cho giá dầu giảm và thúc đẩy thị trường chứng khoán. Nhưng, tất cả vẫn còn bấp bênh.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết việc mở lại eo biển Hormuz có thể khả thi. Tehran cho biết họ muốn lệnh phong tỏa chấm dứt trước khi thảo luận về bất cứ điều gì khác. Bộ Ngoại giao Iran cho biết đề xuất này đang được xem xét, trong khi Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, bác bỏ nó như một "mong muốn của Mỹ, chứ không phải là hiện thực".

Ngay cả khi các bên ngồi vào bàn đàm phán, 30 ngày là một khoảng thời gian quá ngắn để giải quyết những tranh chấp dai dẳng như chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt do Mỹ dẫn đầu, đồng thời gỡ bỏ lệnh phong tỏa kép.

Trước chiến tranh, Iran đề nghị tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, trong khi Mỹ yêu cầu 20 năm. Đề xuất mới được báo cáo cho thấy một sự thỏa hiệp ở mức 12 hoặc 15 năm. Đề nghị trước chiến tranh của Iran liên quan đến việc giải quyết lượng uranium được làm giàu cao (HEU, nhiên liệu tiềm năng cho vũ khí hạt nhân) - hoặc pha loãng, hoặc xuất khẩu, hoặc cả hai. Đề xuất được báo cáo về một khuôn khổ đàm phán mới hướng đến việc xuất khẩu, thậm chí có thể sang Mỹ.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -1
Tàu neo đậu gần bờ biển ở Bandar Abbas, Iran, tháng trước. Ảnh: Stringer/Getty Images

Theo thỏa thuận, Iran cũng sẽ chấp nhận sự trở lại thường trực của các thanh tra viên từ IAEA, điều này rất cần thiết để tạo dựng niềm tin quốc tế rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được thực hiện bền vững. Đổi lại, hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng theo từng giai đoạn và các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ dần dần.

Đây là một chương trình nghị sự rất tham vọng. Có vô số cách mà nó có thể thất bại, và trong khi cả hai bên đều không muốn quay trở lại chiến tranh, cả hai bên dường như đều tin rằng việc giao tranh nhiều hơn có thể cải thiện vị thế của họ trên bàn đàm phán - một tình huống không ổn định để đạt được một thỏa thuận hòa bình.

Israel cũng được dự đoán sẽ phản đối bất kỳ thỏa thuận nào không giải quyết được kho vũ khí tên lửa của Iran hoặc các hành động của các lực lượng ủy nhiệm khu vực của nước này. Trong kịch bản tốt nhất cho Mỹ, các điều khoản được thỏa thuận sẽ tốt hơn một chút so với những điều khoản được đưa ra tại Geneva vào ngày 26/2, 2 ngày trước khi chiến tranh bắt đầu.

Thời gian cấm làm giàu uranium sẽ dài hơn và sẽ có sự chắc chắn hơn rằng uranium làm giàu cao (HEU) sẽ được vận chuyển ra khỏi Iran. Tuy nhiên, không ai biết liệu những cải thiện tương tự có thể đạt được bằng nhiều vòng đàm phán hơn thay vì ném bom hay không.

Bất kỳ thỏa thuận nào cuối cùng cũng cần được đánh giá dựa trên tiêu chuẩn của thỏa thuận hạt nhân đa phương năm 2015 mà ông Trump đã phá bỏ vào năm 2018. Theo các điều khoản của thỏa thuận đó, Iran không có uranium làm giàu cao (HEU) nhưng sẽ duy trì một chương trình hạt nhân được giám sát chặt chẽ và giới hạn nghiêm ngặt.

Nếu muốn tuyên bố chiến thắng, ông Trump có thể chỉ ra thực tế rằng ngay cả thỏa thuận năm 2015 cũng thiếu điều khoản tạm ngừng làm giàu uranium kéo dài. Nhưng, bất kỳ lợi ích nào như vậy cũng sẽ phải trả giá bằng một cái giá khủng khiếp. Có hơn 5.000 người chết, bao gồm 120 học sinh tiểu học thiệt mạng trong ngày đầu tiên ở Minab, và con số thương vong ở Lebanon vẫn đang tiếp tục tăng lên.

Rồi, còn tất cả những chi phí gián tiếp toàn cầu - về kinh tế và môi trường - sẽ cần nhiều năm để thể hiện rõ. Liên hợp quốc ước tính rằng 32 triệu người có thể bị đẩy vào cảnh nghèo đói do chiến tranh, chủ yếu là do tác động của nó đến nguồn cung cấp năng lượng và phân bón. Ông Tom Fletcher, người đứng đầu cơ quan nhân đạo của Liên hợp quốc cho biết 2 tỷ USD mỗi ngày chi cho chiến tranh có thể đã cứu sống được khoảng 87 triệu người nếu số tiền đó được dùng cho cứu trợ nhân đạo.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.