Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Đến rạng sáng 6/5, mọi thứ lại trở về hòa bình. Tổng thống Trump tuyên bố: “Đã có tiến bộ lớn hướng tới một thỏa thuận hoàn chỉnh và cuối cùng”, vì vậy, Dự án Tự do (Freedom Project) sẽ tạm dừng để tạo cơ hội cho các cuộc đàm phán.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -0
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã bác bỏ phiên bản đề xuất hòa bình từ phía Iran. Ảnh: Bloomberg

3 cách tiếp cận trong 3 ngày liên tiếp này có điểm chung. Tất cả đều là những nỗ lực để giải quyết cùng một loạt các sự thật khó khăn: Iran khó có thể sụp đổ hoặc từ bỏ quyền làm giàu uranium bất kể bao nhiêu quả bom được thả xuống; Tehran đã chứng tỏ khả năng đóng cửa eo biển Hormuz và việc phong tỏa hoàn toàn Vịnh Persic sẽ gây tổn hại cho cả nền kinh tế Mỹ lẫn Iran.

Những sự thật này tạo nên một tình thế bế tắc, khó khăn mà chính quyền Mỹ đang gặp phải. Những thay đổi chính sách liên tiếp trong những ngày gần đây cho thấy ông Trump đang vùng vẫy bên trong cái bẫy này để tìm kiếm một lối thoát danh dự hoặc một cuộc chiến tranh kéo dài mãi mãi. Còn quá sớm để nói liệu ông Trump đã tìm được lối thoát hay chưa.

Các điều khoản trên bàn đàm phán đã trở nên rõ ràng hơn trong ngày 6/5. Trang tin Axios và hãng tin Reuters đưa tin rằng Mỹ, Iran và các nhà trung gian hòa giải Pakistan đang tiến gần đến một thỏa thuận về một “bản ghi nhớ” dài một trang để tuyên bố chấm dứt chiến tranh và bắt đầu thời gian đàm phán 30 ngày nhằm giải quyết các tranh chấp về chương trình hạt nhân của Iran, các lệnh trừng phạt của Mỹ và các tài sản bị đóng băng của Iran. Cả hai bên sẽ dỡ bỏ các lệnh phong tỏa song song đối với eo biển Hormuz trong suốt tháng đàm phán này. Thông báo của ông Trump đã giúp cho giá dầu giảm và thúc đẩy thị trường chứng khoán. Nhưng, tất cả vẫn còn bấp bênh.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cho biết việc mở lại eo biển Hormuz có thể khả thi. Tehran cho biết họ muốn lệnh phong tỏa chấm dứt trước khi thảo luận về bất cứ điều gì khác. Bộ Ngoại giao Iran cho biết đề xuất này đang được xem xét, trong khi Ebrahim Rezaei, người phát ngôn của Ủy ban An ninh quốc gia và Chính sách đối ngoại của Quốc hội Iran, bác bỏ nó như một "mong muốn của Mỹ, chứ không phải là hiện thực".

Ngay cả khi các bên ngồi vào bàn đàm phán, 30 ngày là một khoảng thời gian quá ngắn để giải quyết những tranh chấp dai dẳng như chương trình hạt nhân của Iran và các lệnh trừng phạt do Mỹ dẫn đầu, đồng thời gỡ bỏ lệnh phong tỏa kép.

Trước chiến tranh, Iran đề nghị tạm ngừng làm giàu uranium trong 5 năm, trong khi Mỹ yêu cầu 20 năm. Đề xuất mới được báo cáo cho thấy một sự thỏa hiệp ở mức 12 hoặc 15 năm. Đề nghị trước chiến tranh của Iran liên quan đến việc giải quyết lượng uranium được làm giàu cao (HEU, nhiên liệu tiềm năng cho vũ khí hạt nhân) - hoặc pha loãng, hoặc xuất khẩu, hoặc cả hai. Đề xuất được báo cáo về một khuôn khổ đàm phán mới hướng đến việc xuất khẩu, thậm chí có thể sang Mỹ.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc -1
Tàu neo đậu gần bờ biển ở Bandar Abbas, Iran, tháng trước. Ảnh: Stringer/Getty Images

Theo thỏa thuận, Iran cũng sẽ chấp nhận sự trở lại thường trực của các thanh tra viên từ IAEA, điều này rất cần thiết để tạo dựng niềm tin quốc tế rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng sẽ được thực hiện bền vững. Đổi lại, hàng tỷ USD tài sản bị đóng băng của Iran sẽ được giải phóng theo từng giai đoạn và các lệnh trừng phạt sẽ được dỡ bỏ dần dần.

Đây là một chương trình nghị sự rất tham vọng. Có vô số cách mà nó có thể thất bại, và trong khi cả hai bên đều không muốn quay trở lại chiến tranh, cả hai bên dường như đều tin rằng việc giao tranh nhiều hơn có thể cải thiện vị thế của họ trên bàn đàm phán - một tình huống không ổn định để đạt được một thỏa thuận hòa bình.

Israel cũng được dự đoán sẽ phản đối bất kỳ thỏa thuận nào không giải quyết được kho vũ khí tên lửa của Iran hoặc các hành động của các lực lượng ủy nhiệm khu vực của nước này. Trong kịch bản tốt nhất cho Mỹ, các điều khoản được thỏa thuận sẽ tốt hơn một chút so với những điều khoản được đưa ra tại Geneva vào ngày 26/2, 2 ngày trước khi chiến tranh bắt đầu.

Thời gian cấm làm giàu uranium sẽ dài hơn và sẽ có sự chắc chắn hơn rằng uranium làm giàu cao (HEU) sẽ được vận chuyển ra khỏi Iran. Tuy nhiên, không ai biết liệu những cải thiện tương tự có thể đạt được bằng nhiều vòng đàm phán hơn thay vì ném bom hay không.

Bất kỳ thỏa thuận nào cuối cùng cũng cần được đánh giá dựa trên tiêu chuẩn của thỏa thuận hạt nhân đa phương năm 2015 mà ông Trump đã phá bỏ vào năm 2018. Theo các điều khoản của thỏa thuận đó, Iran không có uranium làm giàu cao (HEU) nhưng sẽ duy trì một chương trình hạt nhân được giám sát chặt chẽ và giới hạn nghiêm ngặt.

Nếu muốn tuyên bố chiến thắng, ông Trump có thể chỉ ra thực tế rằng ngay cả thỏa thuận năm 2015 cũng thiếu điều khoản tạm ngừng làm giàu uranium kéo dài. Nhưng, bất kỳ lợi ích nào như vậy cũng sẽ phải trả giá bằng một cái giá khủng khiếp. Có hơn 5.000 người chết, bao gồm 120 học sinh tiểu học thiệt mạng trong ngày đầu tiên ở Minab, và con số thương vong ở Lebanon vẫn đang tiếp tục tăng lên.

Rồi, còn tất cả những chi phí gián tiếp toàn cầu - về kinh tế và môi trường - sẽ cần nhiều năm để thể hiện rõ. Liên hợp quốc ước tính rằng 32 triệu người có thể bị đẩy vào cảnh nghèo đói do chiến tranh, chủ yếu là do tác động của nó đến nguồn cung cấp năng lượng và phân bón. Ông Tom Fletcher, người đứng đầu cơ quan nhân đạo của Liên hợp quốc cho biết 2 tỷ USD mỗi ngày chi cho chiến tranh có thể đã cứu sống được khoảng 87 triệu người nếu số tiền đó được dùng cho cứu trợ nhân đạo.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.