Trung Á tích cực thoát ảnh hưởng truyền thống

Mặc dù đạt được những kết quả nhất định trên cả chiến trường lẫn cục diện, song cuộc chiến Ukraine đã làm xấu đi hình ảnh của Nga tại Trung Á và tạo điều kiện để các cường quốc khác tăng cường ảnh hưởng đối với khu vực này.

Dấu ấn trung lập dần mờ nhạt

Nga là đối tác thương mại lớn nhất của Kyrgyzstan, Tajikistan và Uzbekistan và Nga cũng là nhân tố đảm bảo an ninh khu vực. Điều này được thể hiện qua các chương trình huấn luyện trong khuôn khổ Tổ chức Hiệp ước an ninh tập thể (CSTO) tại Kyrgyzstan và Tajikistan năm 2021 - sau khi Taliban trở lại nắm quyền tại Afghanistan - và sau đó là việc triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình của CSTO tại Kazakhstan hồi tháng 1-2022 để hỗ trợ Tổng thống Tokayev chấm dứt các cuộc nổi dậy liên quan đến tình trạng giá khí hóa lỏng tăng.

Trung Á cũng là vùng có mối quan hệ truyền thống tốt đẹp với Ukraine, đối tác thương mại nằm trong top 10 của Uzbekistan và Turkmenistan. Ukraine đã chọn Kazakhstan để đặt tổng lãnh sự quán sau khi cắt đứt quan hệ với Nga hồi tháng 2-2022.

Trung Á tích cực thoát ảnh hưởng truyền thống -0
Thổ Nhĩ Kỳ trở thành đối tác chiến lược với điều khoản xây dựng nhà máy sản xuất máy bay không người lái Anka trên đất Kazakhstan.

Ngoài việc kêu gọi giải quyết xung đột Ukraine bằng con đường ngoại giao, các nước Trung Á trong giai đoạn đầu đều cẩn trọng khi bày tỏ quan điểm và cố gắng giữ im lặng giống như trong cuộc chiến tranh tại Gruzia năm 2008 và sự kiện Nga sáp nhập Crimea năm 2014. Không có nước nào ở khu vực này bỏ phiếu ủng hộ các nghị quyết của Liên Hợp quốc ngày 2-3 và 24-3 yêu cầu Nga rút quân khỏi Ukraine.

Mặc dù không lên án Nga nhưng không một nước cộng hòa Trung Á nào bày tỏ thái độ đồng tình với hành động này. Uzbekistan và Kyrgyzstan đã quyết liệt cải chính các tuyên bố do phủ tổng thống và cơ quan báo chí Điện Kremlin đưa ra. Theo đó, trong các cuộc điện đàm riêng với Tổng thống Nga Putin ngày 25 và 26-2, Tổng thống Uzbekistan Mirziyoyev và Tổng thống Kyrgyzstan Japarov chỉ bày tỏ sự “thông cảm” đối với hành động can thiệp của Nga tại Ukraine, chứ không phải là “ủng hộ”. Văn phòng báo chí Phủ Tổng thống Tajikistan thậm chí còn không đề cập đến tình hình Ukraine trong thông cáo về cuộc họp giữa Chủ tịch Thượng viện hai nước, diễn ra tại Tajikistan một ngày sau khi xung đột bùng phát. Ngày 1-3, Kazakhstan đề xuất đứng ra làm trung gian hòa giải giữa Nga và Ukraine.

Mục tiêu lôi kéo của các cường quốc

Yếu tố lôi kéo đầu tiên xuất hiện, không nước nào khác ngoài Trung Quốc. Trao đổi thương mại giữa Trung Quốc với các nước Trung Á trong giai đoạn 2000-2020 đã tăng từ 1,5 tỷ USD lên 38,6 tỷ USD. Đây là yếu tố chính làm nổi bật sự hiện diện của Bắc Kinh. Sau thời gian bị gián đoạn vì đại dịch COVID-19, quan hệ thương mại giữa hai bên từng bước được hồi phục, năm sau cao hơn năm trước. Cụ thể, kim ngạch thương mại của Trung Quốc với Kazakhstan đạt 25,2 tỷ USD (tăng 13%), với Kyrgyzstan đạt 7,5 tỷ USD (tăng 18%).

Tháng 4-2022, các doanh nghiệp Trung Quốc đã khánh thành một mỏ vàng ở Tajikistan và giành được gói thầu xây dựng nhiều nhà máy thủy điện, điện mặt trời ở Kyrgyzstan. Trung Quốc cũng đã khởi công tuyến hành lang nối nước này với châu Âu (tới Đức và Thụy Điển) qua Kazakhstan, đồng thời tuyên bố nói lại công trình xây dựng tuyến đường sắt Trung Quốc - Kyrgyzstan - Uzerbekistan. Ý tưởng đi đường vòng để tránh lãnh thổ Nga được ưu tiên vì Kazakhstan và Turkmenistan là hai nhà cung cấp dầu khí an toàn hơn nhiều so với Nga, quốc gia đang phải chịu lệnh cấm vận của phương Tây.

Tranh thủ cuộc chiến tại Ukraine, Trung Quốc đã công bố quyết định tăng cường quan hệ đối tác quân sự với Turkmenistan và Kazakhstan, đồng thời tìm cách bỏ qua Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (SCO) để tranh giành ảnh hưởng với Nga tại Trung Á. Đây không phải là tham vọng mới hình thành. Từ năm 2019, Trung Quốc đã tổ chức các cuộc tập trận song phương với quân đội các nước Trung Á, ngoại trừ Turkmenistan. Năm 2020, Trung Quốc thiết lập một căn cứ quân sự ở Đông Nam Tajikistan. Nước này cũng đã bán nhiều trang thiết bị quân sự cho khu vực, đáng chú ý là tại Turkmenistan, nơi họ đã vượt qua Nga và chỉ đứng sau Thổ Nhĩ Kỳ.

Cũng lợi dụng tình hình Ukraine để củng cố ảnh hưởng của mình, song Thổ Nhĩ Kỳ lại có cách tiếp cận khác. Cuối tháng 3-2022, Thổ Nhĩ Kỳ đã ký hiệp định đối tác chiến lược toàn diện, kèm theo một hiệp định hợp tác tăng cường, với Uzbekistan. Sau đó là hiệp định đối tác chiến lược với Kazakhstan, trong đó có điều khoản xây dựng một nhà máy sản xuất máy bay không người lái Anka tại nước này. Trong lĩnh vực kinh tế, dù không tạo ra động lực mạnh như Trung Quốc nhưng Thổ Nhĩ Kỳ đã đạt được nhiều kết quả đáng khích lệ.

Trong giai đoạn 2015-2020, kim ngạch xuất khẩu của Thổ Nhĩ Kỳ đã tăng gấp đôi, trong đó kim ngạch thương mại với Uzbekistan đã vượt quá 1 tỷ USD. Kim ngạch xuất khẩu giữa hai nước cũng đạt gần 1 tỷ USD, đứng thứ hai tại Trung Á, chỉ sau Kazakhstan (1,2 tỷ USD). Ngoài Tổ chức Các nước nói tiếng Thổ bao gồm Azerbaijan, Kazakhstan, Kyrgyzstan, Uzberkistan và Turkmenistan, Thổ Nhĩ Kỳ còn có tham vọng kết nối toàn bộ Vùng ngoại Kavkaz để củng cố ảnh hưởng của mình. Tháng 3-2022, Thổ Nhĩ Kỳ đã cùng Kazakhstan, Azerbaijan và Gruzia ký một tuyên bố chung giới thiệu dự án Hành lang giao thông Đông - Tây. Trước đó, Thổ Nhĩ Kỳ cũng đứng ra dàn xếp để cải thiện quan hệ giữa Azerbaijan và Turkmenistan nhằm mục đích khai thác mỏ khí đốt Dostluk, đồng thời khởi động lại dự án xây dựng tuyến đường ống, một động thái nhằm gạt Iran sang một bên.

Trong số các nước và khối lớn tranh thủ Trung Á còn thấy góp mặt Iran, Ấn Độ và Liên minh châu Âu (EU). Tuy nhiên, với mối liên kết trong lịch sử, về truyền thống và văn hóa, không dễ để các nước Trung Á có thể thoát khỏi ảnh hưởng của Nga, mặc dù với chiến lược đa dạng hóa quan hệ đã đem lại hiệu quả tích cực trong việc cải thiện các mối quan hệ và kinh tế. Mặc dù những khó khăn tại Ukraine làm xói mòn uy tín của Nga, song đây vẫn là chỗ dựa quan trọng nhất về an ninh đối với các nước Trung Á, trong bối cảnh tình hình tại Afghanistan đang diễn biến theo chiều hướng xấu đi.

Ngọc Lan (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.