Triển vọng nền kinh tế Nga: Cái khó không bó được cái khôn

Ngày 24-1-2016, Nga thông báo mức độ tăng trưởng kinh tế trong năm 2015 giảm 3,7% so với năm trước. Trong khi chính quyền Moscow cho đây là do giá dầu giảm mạnh thì các nước phương Tây lại cho đó là sự “thấm đòn” trừng phạt của họ. Đâu là nguyên nhân chính và triển vọng kinh tế Nga trong năm nay ra sao?

Thanh khoản vững vàng, không lạm phát

Cơ quan Thống kê Nga dẫn các số liệu sơ bộ ngày 24-1 cho biết Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) của nước này đã giảm 3,7% trong năm 2015, trong bối cảnh nền kinh tế phụ thuộc vào năng lượng của Nga bị chao đảo bởi giá dầu xuống thấp, các lệnh trừng phạt của phương Tây và đồng nội tệ rớt giá. Con số này phù hợp với ước tính trước đó của Bộ Kinh tế Nga, được nêu trong phát biểu của Tổng thống Vladimir Putin tại buổi họp báo thường niên vào tháng 12-2015.

Trước tình hình này, Điện Kremlin đã lập kế hoạch chống khủng hoảng. Theo kế hoạch, Moscow sẽ chi 135 tỷ rúp để hỗ trợ các ngành đường sắt, sản xuất máy móc nông nghiệp, sản xuất hàng tiêu dùng và xây dựng. Riêng ngành công nghiệp ôtô Nga sẽ được nhận ít nhất 50 tỷ rúp, tương đương 640 triệu USD.

Hiện Điện Kremlin còn đang tính toán xem sẽ hỗ trợ thêm các ngành nào và bao nhiêu tiền. Ngoài ra, có khả năng chính quyền sẽ chi thêm 340 tỷ rúp, tương đương 4,35 tỷ USD, cho các chương trình tạo công ăn việc làm và giữ giá các mặt hàng trọng yếu như thuốc men.

Việc giảm tăng trưởng của kinh tế Nga trong năm qua là điều khó tránh khỏi. 55% nguồn thu ngân sách của Nga phụ thuộc vào xuất khẩu dầu mỏ. Từ hơn một năm qua, giá dầu từ hơn 1.000USD/thùng giờ xuống quanh mức 30 USD, thậm chí 28 USD.

Cũng từ hơn một năm qua, Nga bị châu Âu và Mỹ bao vây cấm vận kinh tế khiến đồng tiền Nga mất giá thê thảm. Từ đầu tháng 1-2016, đồng tiền này đã mất giá 20%, thậm chí có lúc tiến sát ngưỡng tâm lý quan trọng 100 rúp đổi 1 USD. Vài ngày gần đây, đồng rúp có hồi phục phần nào, nhưng vẫn yếu hơn khoảng 2,5 lần so với thời điểm 2 năm trước đây.

Bộ trưởng Kinh tế Pháp Emmanuel Macron (phải) và người đồng cấp Nga Elexei Ulyukayev trong cuộc gặp tại Moscow.
Bộ trưởng Kinh tế Pháp Emmanuel Macron (phải) và người đồng cấp Nga Elexei Ulyukayev trong cuộc gặp tại Moscow.

Không chỉ có các nước Âu-Mỹ, các đồng minh của họ cũng tham gia vào cuộc chơi "bóp nghẹt" kinh tế Nga như Nhật Bản, Ukraine... Gần đây, leo thang căng thẳng với Thổ Nhĩ Kỳ đã khiến kinh tế Nga thêm phần ảnh hưởng. Truyền thông phương Tây bắt đầu nói rằng, "ngày càng có nhiều người Nga sống trong cảnh nghèo đói".

CNN ngày 24-1 đưa tin "các thống kê chính thức cho biết 20 triệu người Nga, tương đương 14% dân số, đang sống trong nghèo đói, tăng 4 triệu người so với năm 2014".

Quả đúng có chuyện kinh tế Nga gặp khó khăn nhưng chính khách nước này khẳng định điều đó không bắt nguồn từ các biện pháp bao vây cấm vận của phương Tây mà vì giá dầu giảm. Đây là điều được nhiều quan chức Nga khẳng định trong thời gian qua.

Để đảm bảo nguồn thu do giá dầu giảm, trong năm 2015, Nga tăng số lượng dầu xuất khẩu. Ví dụ, trong quý 1-2015, xuất khẩu dầu thô của Nga đã tăng 7,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Đây là mức tăng cao nhất trong ít nhất 9 năm qua. Tháng 11-2015, sản lượng dầu thô của Nga tiếp tục đạt mức kỷ lục thời hậu Xôviết. Sản lượng dầu thô và khí đốt trong tháng 11-2015 bình quân đạt 10,779 triệu thùng/ngày, tăng 1,3% so với cùng kỳ năm ngoái, theo số liệu của Văn phòng CDU-TEK thuộc Bộ Năng lượng Nga. Đây không phải là cách hay nhưng là cách chống chế hữu hiệu trong bối cảnh nước Nga đang phải đối mặt với nhiều thử thách về kinh tế và sức ép quốc tế.

Sức bền của nền kinh tế Nga đã được thử thách trong hơn một năm qua theo cách trên và đang tiếp tục thể hiện một cách đáng kinh ngạc. Trong một cuộc trả lời phỏng vấn với tờ Finanz und Wirtschaft (Đức) mới đây, chuyên gia phân tích của Ngân hàng Barrins, Matthias Ziller nhận định sự bình tĩnh của Nga là hoàn toàn có cơ sở.

Thứ nhất, không có mối đe dọa nào về khả năng thanh toán của nhà nước. Trong bối cảnh tất cả những bất đồng chính trị với phương Tây và những biện pháp trừng phạt chống Nga, đất nước này đã chứng minh rằng kinh tế của họ không thể bị đánh chìm.

Thứ hai, bất chấp sự mất giá của đồng rúp, ở Nga  không quan sát thấy tình trạng bùng nổ lạm phát. Bên cạnh đó, đất nước này trên thực tế đang được hưởng lợi từ giá dầu thấp vì mức độ tự cung tự cấp trong nước đã tăng lên đáng kể. Ngoài ra, theo nhận định của ông Ziller, ở thời điểm này Nga không có nhu cầu cấp thiết đối với các khoản đầu tư nước ngoài do nguồn vốn chính của đất nước đã đạt đến mức độ cao khá đủ.

"Tiền không phải là vấn đề quan trọng nhất đối với người dân chúng tôi, đất nước quan trọng hơn"

Trong phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos, Phó Thủ tướng Nga Yury Trutnev cho biết, giới lãnh đạo Nga kỳ vọng vào sự tăng trưởng của nền kinh tế trong năm 2016 bất chấp khủng hoảng. Phó Thủ tướng Trutnev tuyên bố: "Chúng tôi mong đợi sự tăng trưởng kinh tế tích cực trong năm nay, bất chấp cuộc khủng hoảng kinh tế. Chúng tôi đang trong cuộc đối thoại thường xuyên với cộng đồng doanh nghiệp, thảo luận các biện pháp để hỗ trợ nền kinh tế".

Theo ông, 10 năm vừa qua là những năm rất thành công đối với kinh tế Nga và cho phép tích lũy những khoản dự trữ trong nền kinh tế. Còn bây giờ nhiều điều kiện đã thay đổi: giá dầu thấp, đồng rúp suy yếu so với các ngoại tệ thế giới trong khi lãi suất, ngược lại, lại tăng cao. "Chúng tôi tin rằng chúng tôi sẽ có thể vượt qua thành công giai đoạn khó khăn này" - ông Trutnev nhấn mạnh.

Ông chỉ ra rằng sự suy yếu của đồng rúp một phần sẽ tạo cơ hội đẩy mạnh xuất khẩu của Nga, chẳng hạn như trong việc cung cấp các mặt hàng công nghiệp và thực phẩm đến Trung Quốc.

Đồng nội tệ Nga đã mất giá thảm hại hồi cuối năm qua.
Đồng nội tệ Nga đã mất giá thảm hại hồi cuối năm qua.

Tín hiệu lạc quan về kinh tế Nga trong năm tới vừa được trang mạng chuyên về tài chính của Mỹ, Bloomberg, đánh giá trong bảng xếp hạng các nước có nền kinh tế ứng nghiệm sáng tạo nhất. Trong công bố ngày 20-1, Bloomberg cho biết Nga đứng ở vị trí 12, vượt hơn các nước như Áo, Anh, Trung Quốc, Bỉ và Hà Lan.

Có 7 tiêu chí đánh giá theo bảng xếp hạng này.  Các nước đua tranh với nhau trong công suất, hiệu quả hoạt động nghiên cứu-khoa học của các trung tâm, độ kết tinh của công trình nghiên cứu, số lượng phát minh-sáng chế được đăng ký, kinh phí cho ứng nghiệm, mật độ các công ty công nghệ cao và giá trị gia tăng sản xuất.

Nga đã bước vào Top 15 của bảng xếp hạng nhờ kết quả dẫn đầu trong kết tinh nghiên cứu, đạt 27 điểm. Thủ lĩnh bảng xếp hạng theo tổng số điểm là Hàn Quốc, đứng thứ hai về hiệu quả hoạt động khoa học, mật độ các công ty công nghệ cao và số bằng sáng chế, thứ sáu về kết tinh các nghiên cứu. Tuy nhiên, những truyền thống phương Đông của xã hội của Hàn Quốc có thể ngăn cản nước này trụ vững ở đỉnh cao của bảng xếp hạng, các chuyên viên phân tích của Bloomberg nhận xét.

Một đánh giá khác về nước Nga. Ngày 20-1, tạp chí US News & World Report (UNWR) của Mỹ xếp hạng Nga đứng thứ 2, sau Mỹ và đứng trên Trung Quốc trong danh sách Các quốc gia mạnh nhất thế giới. Tiêu chí đánh giá sức mạnh quốc gia là ảnh hưởng về mặt kinh tế, ảnh hưởng về chính trị, liên minh quốc tế và liên minh quân sự mạnh mẽ.

Cần phải nhắc lại lời tuyên bố của Phó Thủ tướng Yury Trutnev tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới Davos mới thấy được vì sao người dân Nga lại có những thước đo giá trị khác. "Tiền không phải là vấn đề quan trọng nhất đối với người dân chúng tôi, đất nước quan trọng hơn. Đó là lý do tại sao Chính phủ Nga luôn nhận được sự ủng hộ cao nhất. Mọi người dân đều hiểu điều đó" - ông Trutnev nhấn mạnh.

Trong một diễn biến liên quan. Phát biểu trước giới doanh nghiệp Pháp trước khi sang thăm Nga, ngày 24-1, Bộ trưởng Kinh tế Pháp Emmanuel Macron cam đoan rằng "mục tiêu của chúng tôi là có thể dỡ bỏ lệnh cấm vận Nga vào mùa hè tới vì thỏa thuận hòa bình đang được tôn trọng".

Thỏa thuận mà ông Macron nói tới là những cam kết giữa chính quyền Kiev với các phe ở miền Đông Ukraine được ký hồi đầu năm 2015 tại Minsk nhằm chấm dứt xung đột tại miền Đông nước này. Bộ trưởng Pháp không nói rõ liệu việc dỡ bỏ lệnh cấm vận với Nga là riêng về phần châu Âu hay có cả Mỹ. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho biết Mỹ cũng đang muốn thôi trừng phạt Nga.

Phát biểu tại Diễn dàn Davos hôm 22-1, Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nói rằng Washington có thể dỡ bỏ lệnh cấm vận Nga trong "những tháng tới" với điều kiện là các bên liên quan cùng nỗ lực và thiện chí thực thi Thỏa thuận Minsk. Ngày 25-1, ông Rerry cho biết thêm Pháp sẽ tăng cường quan hệ hợp tác với Nga bất chấp những trừng phạt EU đang áp lên Moscow.

Sau khi đối thoại với người đồng cấp Nga Alexei Ulyukayev, ông Macron khẳng định: "Sẽ rất quan trọng để hai nền kinh tế chúng ta tăng cường quan hệ hợp tác và tiến về phía trước một cách thực tiễn".

Kể từ sau cuộc khủng hoảng Ukraine đến nay, EU đã hai lần gia hạn các biện pháp trừng phạt kinh tế Nga, trong đó lần gia hạn mới nhất hồi cuối năm 2015, EU đã quyết định gia hạn các biện pháp trừng phạt kinh tế Nga thêm 6 tháng (đến 31-6 tới) khi cho rằng Thỏa thuận hòa bình Minsk chưa được thực thi một cách toàn diện. Đáp lại, Nga cũng đã gia hạn các lệnh cấm nhập khẩu lương thực - thực phẩm và nhiều mặt hàng khác từ các nước thành viên EU đến giữa năm 2016.

Mộc Thạch (tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.