Triển vọng nào từ cuộc trao đổi tù nhân Mỹ - Iran?

Một cuộc trao đổi tù nhân lớn nhất trong những năm gần đây giữa Mỹ và Iran vừa diễn ra vào ngày 18/9 gây chú ý mạnh trong giới ngoại giao toàn cầu bởi đây không chỉ là động thái trao đổi thông thường mà còn mở ra triển vọng ngoại giao mới giữa Mỹ và các đồng minh phương Tây với Iran trong vấn đề hạt nhân của nước này.

Cuộc trao đổi tù nhân được thực hiện sau khi hai nước Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận trao đổi. Theo CNN, thỏa thuận trao đổi tù nhân là kết quả thương lượng kéo dài nhiều tháng do Qatar là trung gian hòa giải. Vì thế đây cũng có thể được xem là một thắng lợi ngoại giao của Qatar trong bối cảnh nước này đang nỗ lực thể hiện vai trò của mình trong các vấn đề của khu vực Trung Đông.

1_image001.jpg -0
Tổng thống Iran Ebrahim Raisi.

Theo thỏa thuận, Iran thả 5 tù nhân người Mỹ gốc Iran bị bắt giam nhiều năm qua tại Iran do bị cáo buộc xâm nhập và có những hoạt động chống phá quốc gia Hồi giáo này. Ở phía ngược lại, Mỹ thả 5 tù nhân người Iran bị bắt giam trong vài năm gần đây do vi phạm các lệnh cấm vận của Mỹ đối với Iran. Đồng thời, kèm theo đó là việc Mỹ “gỡ phong tỏa” số tiền dầu mỏ của Iran trị giá 6 tỉ USD.

Cuộc thương lượng chỉ đạt được bước ngoặt khi Bộ Ngoại giao Mỹ đồng ý tạo điều kiện cho việc chuyển tiền từ các ngân hàng Hàn Quốc sang các tài khoản ở Thụy Sĩ và Doha để đổi lấy việc Iran đồng ý thả người. Sau đó, 5 người Mỹ đã được chuyển từ nhà tù Evin đến nhiều khách sạn khác nhau ở thủ đô Tehran. Ban đầu, họ được đưa tới thủ đô Doha của Qatar trước khi bay sang Mỹ để về nhà. Sau cùng, cuộc trao đổi đã được thực hiện hoàn tất trong ngày 18/9.

Phía Mỹ cho biết, nước trung gian hòa giải Qatar sẽ đảm bảo rằng số tiền được gỡ phong tỏa chỉ được chi cho hàng hóa - chủ yếu là thực phẩm, nông sản và thuốc men - những thứ không nằm trong danh mục cấm vận. Những người chỉ trích cho rằng việc giám sát sẽ không thể thực hiện được và lời đe dọa rút lui của Mỹ nếu Iran vi phạm thỏa thuận là không có tính răn đe.

Giới chuyên gia đang đặt câu hỏi liệu thỏa thuận trao đổi tù nhân này sẽ dẫn đến một bước đột phá ngoại giao lớn hơn hay một lộ trình ngoại giao mới, ít tham vọng hơn để hạn chế chương trình hạt nhân dân sự của Iran, trong đó Tehran đồng ý giảm lượng uranium được làm giàu ở mức độ cao. Chuyên gia Fatemeh Aman, thành viên cấp cao tại Viện Trung Đông có trụ sở tại Washington, cho biết: “Đó là một hành động tích cực và nhiều quốc gia có mâu thuẫn với nhau đã có được thỏa thuận kiểu này. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là chấm dứt hiềm khích Iran-Mỹ. Chính phủ theo đường lối cứng rắn của Iran có thể tuyên bố đây là một chiến thắng, nhưng những vấn đề lớn khác, chẳng hạn như tình thế tiến thoái lưỡng nan về chương trình hạt nhân của Iran, sẽ không dễ dàng được giải quyết”.

Tổng thống Iran Ebrahim Raisi hôm 18/9 cho biết việc Tehran thả những người bị giam giữ “hoàn toàn là một hành động nhân đạo... trong tương lai, các hành động nhân đạo khác có thể được thực hiện”. Ông nói thêm: “Thật không may, lịch sử đã cho thấy sự thiếu tin tưởng đối với nước Mỹ vì nước này đã nhiều lần chà đạp các cam kết và thất hứa”.

Cũng có ý kiến cho rằng thỏa thuận trao đổi tù nhân là hành động của ông Biden nhằm đáp lại các chiến dịch công khai kêu gọi trả tự do cho tù nhân, nhưng nó cũng có thể báo hiệu một hướng đi mới trong chính sách ngoại giao của phương Tây với Iran.

Nếu Iran xem cuộc trao đổi tù nhân là một thắng lợi nhất định thì ông Biden lại gặp rủi ro gấp đôi, ông đang nhận sự chỉ trích từ các thành viên đảng Cộng hòa. Họ cho rằng thỏa thuận này sẽ khuyến khích việc bắt giữ con tin cấp nhà nước nhiều hơn, đồng thời mạnh dạn tuyên bố rằng đối đầu với Iran vẫn là chiến lược khả thi duy nhất, như đã từng xảy ra kể từ khi cựu Tổng thống Donald Trump từ bỏ thỏa thuận hạt nhân vào năm 2018.

Ông cũng phải đối mặt với những lời chỉ trích từ phía các thành phần phi đảng phái khác. Rốt cuộc, thỏa thuận này đã được ký kết vào thời điểm Tổng thống Iran Ebrahim Raisi đang bán máy bay không người lái do Iran sản xuất cho Nga để tấn công các thành phố của Ukraine. Một số người trong cộng đồng Iran hải ngoại cảm thấy rằng hành động trao đổi tù nhân ngay sau lễ tưởng niệm đầu tiên ngày mất của cô gái tên Mahsa Amini trong phòng giam của cảnh sát Tehran đã khiến họ cảm thấy “bất mãn”. Tuy nhiên, các phụ tá của ông Biden cho rằng hành động thỏa thuận của ông là đặt lợi ích cá nhân của người Mỹ lên trên các vấn đề khác của người Iran (lưu vong). Ít nhất phải thừa nhận một cách thực tế rằng Tổng thống Raisi đã được đảm bảo về mặt chính trị và các cuộc biểu tình đã kết thúc.

Tại New York, bên lề Đại hội đồng Liên hợp quốc, các trợ lý của Tổng thống Raisi nói rằng Iran sẽ thúc đẩy Mỹ xem liệu việc trao đổi tù nhân có thể dẫn đến sự xuống thang căng thẳng trong khu vực hay không. Nơi có thể bắt đầu cho tiến trình này sẽ là Yemen. Phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn đã có mặt tại Riyadh vào tuần trước để tham gia các cuộc đàm phán hòa bình chưa từng có. Nhưng, ông Biden cũng muốn thấy một sự bình thường hóa khó nắm bắt trong quan hệ giữa Saudi Arabia và Israel. Và, Tổng thống Mỹ sẽ thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về điều này khi họ gặp nhau ở New York.

Ông Netanyahu muốn sử dụng bài phát biểu tại Đại Hội đồng Liên hợp quốc để đưa ra lời cảnh báo với phương Tây rằng đừng bao giờ tin tưởng Iran hoặc đạt được một số thỏa thuận không chính thức mới nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.

Trong bối cảnh này, có lẽ điều tốt nhất mà Mỹ có thể làm là “thăm dò” Tehran để xem liệu việc trao đổi tù nhân có làm thay đổi chính sách hướng Đông hiện tại của Iran hay không.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.