Triển vọng nào cho đàm phán hạt nhân Mỹ-Iran?

Mỹ và Iran sẽ tái đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran để tìm kiếm một thỏa thuận hạt nhân mới với các điều kiện và cam kết mà Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể “chấp nhận được”. Liệu ông Trump có đạt được điều mình mong muốn hay không?

Những tín hiệu bước đầu...

Ông Trump cho biết hôm 7/4 rằng, các cuộc đàm phán trực tiếp đang được tiến hành giữa Mỹ và Iran về chương trình hạt nhân của Tehran. Phát biểu cùng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tại Nhà Trắng (nhân chuyến thăm của ông Netanyahu), ông Trump cho biết một "cuộc họp rất lớn", "ở cấp cao nhất" sẽ diễn ra vào ngày 12/4. Truyền thông Mỹ cho biết, các quan chức Mỹ dự kiến sẽ ngồi lại với các quan chức Iran để thảo luận trực tiếp về một thỏa thuận hạt nhân trong cuộc họp ngày 12/4 do Oman tổ chức. Trong khi đó, sáng sớm ngày 8/4, giờ địa phương, hãng tin Tasnim của Iran đưa tin rằng Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi sẽ bắt đầu các cuộc đàm phán gián tiếp với ông Steve Witkoff, đặc phái viên Trung Đông của ông Trump, tại Oman.

iran.jpg -0
Nhà máy điện hạt nhân tại tỉnh Bushehr, Iran.

Đàm phán hạt nhân đã được ông Trump nói đến ngay sau khi lên nắm quyền nhiệm kỳ 2. Đầu tháng 4, ông gửi cho Lãnh tụ tối cao Iran Ayatollah Ali Khamenei một lá thư hiếm hoi, trong đó ông đề xuất đàm phán về một thỏa thuận hạt nhân mới, với “tối hậu thư” là 2 tháng để đạt được thỏa thuận. Ông Steve Witkoff chuyển lá thư cho Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) vào tuần trước và một quan chức UAE đã chuyển lá thư cho phía Iran. Bộ trưởng Ngoại giao Abbas Araghchi của nước này cho biết bức thư có nội dung "mang tính đe dọa nhiều hơn", nhưng rõ ràng cũng đưa ra "một số cơ hội" cho Iran.

Trong những tuần gần đây, Tehran đã nhiều lần từ chối đàm phán trực tiếp về một thỏa thuận hạt nhân với Mỹ, nói rằng họ sẽ không đến bàn đàm phán với một khẩu súng chĩa vào đầu và lo ngại rằng Washington sẽ một lần nữa từ bỏ các cam kết của mình, như đã từng làm cách đây 7 năm (2018) trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của ông Trump.

Ông Araghchi tuyên bố rằng Iran sẽ không đàm phán "dưới áp lực và các mối đe dọa hoặc lệnh trừng phạt gia tăng". Các cuộc đàm phán sẽ phải diễn ra "dưới sự bình đẳng", ông nói. Các chuyên gia cho biết, đối với Iran, việc nhượng bộ trước cách tiếp cận tối đa của ông Trump là tăng thêm lệnh trừng phạt và liên tục đe dọa hành động quân sự, tương đương với việc đầu hàng, một lập trường mà Tehran không muốn chấp nhận.

...và tính toán của Iran

Kể từ khi Israel bắt đầu cuộc chiến ở Gaza vào ngày 7/10/2023, Iran và Israel đã trao đổi 2 đợt tấn công ăn miếng trả miếng, lần đầu tiên một bên tấn công trực tiếp vào bên kia, khi các lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn trên khắp khu vực đã tiến hành các cuộc tấn công vào các lợi ích của Israel và Mỹ để phản đối cuộc xung đột ở Gaza. Với chiến dịch “bắt rắn chặt đầu” của Israel chống lại Hezbollah ở Lebanon, việc lật đổ Tổng thống Bashar al-Assad ở Syria và cuộc chiến ở Gaza chống lại Hamas, ảnh hưởng của Iran trong khu vực đã suy yếu đáng kể.

2_image008.jpg -0
Bộ trưởng Ngoại giao Iran Abbas Araghchi.

Trong tình hình đó, chương trình hạt nhân hiện là một trong những đòn bẩy cuối cùng của Iran trong việc duy trì thế mạnh và ảnh hưởng ở Trung Đông. Vào tháng 12/2024, người đứng đầu cơ quan giám sát hạt nhân của Liên hợp quốc Rafael Grossi nói với hãng tin Reuters rằng Iran đang "tăng tốc đáng kể" việc làm giàu uranium lên tới độ tinh khiết 60%, gần hơn với mức 90% của cấp độ vũ khí. Vào tháng 1/2025, ông Grossi một lần nữa cảnh báo rằng Iran đang "nhấn ga" vào quá trình làm giàu uranium của mình. Iran khẳng định chương trình hạt nhân của mình là hòa bình.

Khi lá thư của ông Trump được chuyển đến Iran, Lãnh tụ tối cao Ayatollah Ali Khamenei đã nhắc lại lời từ chối hợp tác với Washington, nhắc nhở thế giới rằng đây chính là vị Tổng thống Mỹ đã đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân mang tính bước ngoặt được đàm phán với các cường quốc thế giới chỉ 3 năm trước đó.

Thỏa thuận hạt nhân có tên gọi chính thức là Kế hoạch hành động toàn diện chung (JCPOA) đã đạt được vào năm 2015 giữa Iran và các cường quốc thế giới, bao gồm cả Mỹ. Theo thỏa thuận, Iran đã đồng ý hạn chế chương trình hạt nhân của mình để đổi lấy việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt. Tuy nhiên, thỏa thuận đó đã bị ông Trump hủy bỏ vào năm 2018 trong nhiệm kỳ tổng thống đầu tiên của mình. Iran đã trả đũa bằng cách nối lại các hoạt động hạt nhân của mình và cho đến nay đã thúc đẩy chương trình của mình lên mức cao hơn nhiều.

Các quan chức Mỹ cho biết ông Trump đang yêu cầu Iran phá bỏ toàn bộ chương trình hạt nhân của mình, chứ không chỉ chấp nhận các hạn chế về khả năng chế tạo vũ khí hạt nhân như đã làm vào năm 2015. Thỏa thuận năm 2015 cho phép Iran "hoàn toàn được hưởng quyền sử dụng năng lượng hạt nhân cho mục đích hòa bình theo các điều khoản có liên quan của Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT)".

Theo phân tích của các chuyên gia thì rõ ràng phi hạt nhân hóa hoàn toàn sẽ không phải là câu chuyện của Iran vì chương trình hạt nhân là đòn bẩy cuối cùng còn lại của nước này đối với phương Tây sau khi các lực lượng ủy nhiệm khu vực của họ đã bị suy yếu.

Cố vấn An ninh quốc gia Michael Waltz đã nói với chương trình "Face the Nation" của CBS rằng ông Trump sẽ yêu cầu "tháo dỡ hoàn toàn" chương trình làm giàu uranium của Iran. "Iran phải từ bỏ chương trình của mình theo cách mà toàn thế giới có thể thấy", Waltz nói và nói thêm rằng Tehran phải đồng ý "từ bỏ hoàn toàn" việc theo đuổi vũ khí hạt nhân. Waltz nói thêm rằng lần này, thỏa thuận sẽ không phải là "một kiểu ăn miếng trả miếng như chúng ta đã có dưới thời chính quyền tiền nhiệm của các Tổng thống Obama hay Biden".

Khi được hỏi liệu thỏa thuận này có tương tự như thỏa thuận năm 2015 hay không, ông Trump đã trả lời với các phóng viên báo chí rằng "thỏa thuận sẽ khác và có thể mạnh mẽ hơn nhiều".

Trương Hùng (Tổng hợp)

Các tin khác

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Sức ép chiến trường và cơ hội ngoại giao

Cuộc xung đột Nga - Ukraine, hiện đã bước sang năm thứ 5, đang chứng kiến những chuyển dịch mang tính bước ngoặt khi thế bế tắc quân sự thúc đẩy các cường quốc tái khởi động kênh ngoại giao cấp cao. 4 năm giao tranh khốc liệt đã tiêu hao nguồn lực khổng lồ của cả hai bên trực tiếp tham chiến lẫn các quốc gia bảo trợ.

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Hoàn thiện chính sách, hài hòa giữa nghiêm trị và khoan hồng

Đề xuất bỏ hình phạt tử hình đối với 6/10 tội danh trong dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi) không chỉ thể hiện chính sách hình sự nhân đạo mà còn hướng tới phân hóa trách nhiệm hình sự, nâng cao hiệu quả phòng ngừa, đấu tranh chống tội phạm. Mục tiêu cuối cùng là giảm tội phạm, bảo đảm pháp luật được thực thi nghiêm minh, hiệu quả, xây dựng xã hội an toàn hơn.

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Dòng chảy ma túy từ Nam Mỹ: Càng truy quét, càng biến hóa

Các chiến dịch truy quét ma túy ngày càng quyết liệt đang buộc những đường dây buôn lậu ở Nam Mỹ thay đổi phương thức hoạt động. Từ những con tàu chở hàng đến mạng lưới sông ngòi Amazon, các tuyến vận chuyển liên tục được mở rộng và cocaine vẫn tràn vào Bắc Mỹ, châu Âu với giá ngày càng rẻ.

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Nhà Bolsonaro trở lại gần hơn với quyền lực

Chỉ còn một tuần trước vòng bỏ phiếu thứ hai, ngày 25/10, Thượng nghị sĩ cánh hữu Flavio Bolsonaro vẫn nhỉnh hơn Tổng thống Lula da Silva trong các cuộc thăm dò. Từ kết quả bất ngờ ở vòng 1 đến cuộc khủng hoảng của Tòa án Tối cao, nhiều yếu tố đang đưa gia tộc Bolsonaro trở lại gần quyền lực.

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Đưa vũ khí ra khỏi bản làng bằng sức mạnh lòng dân

Công tác vận động, thu hồi vũ khí, vật liệu nổ, công cụ hỗ trợ và pháo có vai trò quan trọng trong phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm, vi phạm pháp luật. Từ thực tế đó, Công an tỉnh Nghệ An triển khai nhiều cách làm sáng tạo, linh hoạt, bám sát thực tiễn từng địa bàn, tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức và hành động của Nhân dân. Qua đó, hạn chế thấp nhất nguy cơ mất an toàn có thể xảy ra, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, góp phần giữ vững an ninh, trật tự và bình yên ngay từ cơ sở.

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

EU tìm cách tái cân bằng thương mại với Trung Quốc

Thâm hụt thương mại gần 360 tỷ euro mỗi năm buộc Liên minh châu Âu (EU) phải điều chỉnh quan hệ với Trung Quốc. Thỏa thuận sơ bộ tại Bắc Kinh mở hướng tháo gỡ, nhưng chưa giải quyết bất đồng về tiếp cận thị trường, trợ cấp và sức cạnh tranh công nghiệp.

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Ông Macron và tham vọng “cực quyền lực thứ ba”

Không rời xa Mỹ, dè dặt với Trung Quốc, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron muốn châu Âu trở thành một cực quyền lực có khả năng tự quyết. Nhưng để “con đường thứ ba” vượt khỏi diễn đàn ngoại giao, châu Âu phải giải quyết bài toán khó hơn - biến ý chí chính trị thành sức mạnh thực tế.

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Cú lừa tiền tỷ từ những viên “thiên thạch triệu đô”

Dù đã được lực lượng Công an liên tục cảnh báo, song thời gian qua, chiêu trò lừa đảo mua bán “thiên thạch” với những siêu tính năng kỳ quái vẫn khiến không ít người sập bẫy. Từ những vật liệu rẻ tiền như than chì, nhựa đường, hạt xốp hay những viên đá thông thường, các đối tượng lừa đảo đã dùng thủ thuật đánh tráo tinh vi kết hợp với chiêu bài tâm linh để lừa đảo nạn nhân, chiếm đoạt số tiền lên đến hàng chục, hàng trăm tỷ đồng...

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Trung Đông và cuộc đua giành lại thị phần dầu mỏ

Sau những gián đoạn nghiêm trọng của dòng chảy năng lượng, các nhà sản xuất Vùng Vịnh đang tìm cách trở lại thị trường châu Á. Nhưng, phục hồi xuất khẩu mới chỉ là bước đầu: cạnh tranh giá bán, chi phí vận tải và khác biệt về lợi ích đang quyết định liệu sự trở lại ấy có thể chuyển thành vị thế bền vững.

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Góp thêm “mồi lửa” cho vùng Sừng châu Phi

Thỏa thuận Pretoria từng chấm dứt cuộc chiến đẫm máu tại Tigray (Ethiopia) năm 2022, đứng trước nguy cơ sụp đổ, khi các lực lượng vũ trang tại đây tái giao tranh với quân đội chính quyền trung ương. Điều đáng lo ngại không chỉ nằm ở việc Ethiopia trở lại vòng xoáy xung đột, mà còn ở khả năng kéo theo những tác động rộng hơn tới vùng Sừng châu Phi.

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Vững từ cơ sở, chắc từ lòng dân

Tại tỉnh địa đầu cực Nam Tổ quốc, từ khu dân cư, xã phường đến từng cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục..., sự bình yên không tự nhiên mà có. Đó là kết quả của một quá trình kiên trì xây dựng ý thức chấp hành pháp luật, phát huy sức mạnh nhân dân, chủ động phòng ngừa và xử lý từ sớm, từ xa nguy cơ phức tạp về an ninh, trật tự. Qua 5 năm thực hiện Thông tư 124 của Bộ Công an (2021-2026), Cà Mau đưa tiêu chí “An toàn về an ninh, trật tự” trở thành nội dung gắn với nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội; xây dựng phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc, góp phần củng cố vững chắc thế trận an ninh nhân dân, thế trận lòng dân ngay từ cơ sở.

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Fatima Ezzahra El Mansouri, người phụ nữ đi vào lịch sử Morocco

Từ nữ thị trưởng đầu tiên của Marrakesh đến người phụ nữ đầu tiên đứng đầu Chính phủ Morocco, Fatima Ezzahra El Mansouri đã đi qua một hành trình vươn lên bền bỉ trên chính trường suốt gần 2 thập niên. Nhưng, phía sau dấu mốc lịch sử ấy là những bài toán không đơn giản đang chờ bà giải trong nhiệm kỳ mới.

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

“Thần đèn AI” và nỗ lực tìm luật chơi chung cho toàn cầu

Trong tuần lễ cấp cao của Đại hội đồng Liên hợp quốc, ý tưởng lập một thiết chế quốc tế giám sát trí tuệ nhân tạo (AI) liên tục được nhắc đến, từ tuyên bố của nhóm nước do Phần Lan và Na Uy khởi xướng đến bài phát biểu của Singapore. Tất cả đều nhấn mạnh, quản trị AI đang trở thành một vấn đề cấp thiết của hợp tác và an ninh quốc tế.

Tiếp bước con đường vinh quang

Tiếp bước con đường vinh quang

40 năm ngày tựu trường là một dấu mốc đầy kỷ niệm đối với các học viên khóa D18 Học viện An ninh nhân dân. Một khóa học với hơn 200 người từ khắp mọi miền tổ quốc đã về dưới mái trường này, với một ý chí mãnh liệt và niềm tin vào con đường mình đã chọn, đó là trở thành người chiến sĩ Công an nhân dân.

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

“Gần dân nhất” bằng những việc làm thiết thực

Trong đợt mưa lũ vừa qua, tại các xã biên giới miền Tây xứ Nghệ, hình ảnh cán bộ, chiến sĩ CAND dầm mình giữa suối làm cầu dân sinh hay căng dây kéo thuyền lúc nửa đêm, băng qua lũ dữ đưa người dân đi cấp cứu kịp thời đã trở thành biểu tượng cốt lõi của tinh thần “vì nhân dân phục vụ”. Những việc làm đó đã hiện thực hóa nội dung “Gần dân nhất” trong phong trào thi đua “Ba nhất” của lực lượng CAND.

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ông Jean-Luc Melenchon, ứng viên đang lên trên đường đua bầu cử Tổng thống Pháp

Ở tuổi 75, sau 3 lần tranh cử tổng thống bất thành, ông Jean-Luc Melenchon bất ngờ trở thành đối thủ có khả năng thách thức bà Marine Le Pen ở vòng 2 bầu cử năm 2027. Một cuộc thăm dò cuối tháng 9 cho thấy ứng cử viên cánh tả này đang có nền tảng ủng hộ đáng kể, đặc biệt trong giới trẻ, dù khoảng cách giữa điều đó với việc giành được đa số cử tri vẫn còn rất xa.

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đẩy mạnh “triệt cung, xóa cầu”

Đánh cả đường dây, bắt đối tượng cầm đầu, truy xét tận cùng nguồn tài chính, tài sản do phạm tội mà có, không bỏ lọt tội phạm là những chỉ đạo quyết liệt, xuyên suốt của lãnh đạo Bộ Công an nhằm siết chặt “gọng kìm” tấn công tội phạm về ma túy với phương châm “triệt cung, xóa cầu”.

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Sudan và “lời nguyền” nơi những mỏ vàng

Tại Sudan, cơn sốt vàng đang để lại một cái giá ngày càng lớn. Những bãi thải hóa chất làm suy kiệt đất canh tác, nguồn nước và sức khỏe cộng đồng, trong khi hoạt động khai thác thủ công thiếu kiểm soát tiếp tục cung cấp sinh kế cho hàng nghìn người và là nguồn thu quan trọng cho các bên tham chiến.

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Những ảnh hưởng khi AI tác động cuộc chơi

Còn hơn một tháng trước ngày 27/10, cuộc bầu cử Israel diễn ra trong một bản đồ chính trị chưa có câu trả lời rõ ràng về bên nào đủ sức tập hợp 61 ghế để thành lập chính phủ. Trong thế giằng co đó, AI đang nhanh chóng trở thành công cụ mới của chiến dịch tranh cử, trong khi hàng chục nghìn người Israel ở nước ngoài tìm cách trở về để bỏ phiếu.