Triển vọng hòa bình cho Nagorno-Karabakh

Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev hôm 26/12 đã gặp Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan để đàm phán song phương tại St Petersburg. Đây là cuộc gặp gỡ đầu tiên giữa lãnh đạo hai nước kể từ khi xảy ra cuộc tản cư hàng loạt của người sắc tộc Armenia ở Nagorno-Karabakh hồi tháng 9/2023.

Hai bên hiện đã trao đổi 7 dự thảo về một thỏa thuận hòa bình tiềm năng tương đối ngắn. Các quan chức Azerbaijan cho biết hai nước có thể sắp đạt được một thỏa thuận hòa bình để chấm dứt cuộc xung đột kéo dài hàng thập kỷ qua.

1_azerbaijan ilham aliyev và th%3f tu%3fng armenia nikol pashinyan.png -0
Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan trong cuộc gặp tại St Petersburg, Nga.

Cuộc tấn công quân sự chớp nhoáng vào tháng 9/2023 nhằm giành quyền kiểm soát khu vực Nagorno-Karabakh đã khiến hơn 100.000 người sắc tộc Armenia chạy tị nạn khỏi Nagorno-Karabakh, vùng núi phía Nam Kavkaz. Sau cuộc chiến tranh vào những năm 1990, khu vực này nằm dưới sự kiểm soát của các lực lượng dân tộc Armenia, được Armenia hậu thuẫn. Sau cuộc tấn công quân sự, khu vực Nagorno-Karabakh phần lớn bị bỏ hoang khiến Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan tức giận cáo buộc đây là một “hành động thanh lọc sắc tộc”. Azerbaijan phủ nhận cáo buộc này.

Tuy nhiên, sau đó hai nước đã đẩy mạnh đàm phán về thỏa thuận hòa bình nhằm ổn định quan hệ và công nhận biên giới của nhau. Thiện chí được thể hiện bằng cuộc trao đổi tù binh chiến tranh vào ngày 13/12 và hai bên đã đưa ra tuyên bố chung, một trong những tuyên bố đầu tiên không có bên thứ ba làm trung gian.

Nagorno-Karabakh đã được quốc tế công nhận là lãnh thổ của Azerbaijan, nhưng nỗ lực chấm dứt xung đột trở nên phức tạp do Thổ Nhĩ Kỳ, Nga, Iran, Mỹ và EU đều đang tranh chấp ảnh hưởng ngoại giao tại một khu vực quan trọng về mặt chiến lược. Nga có sự hiện diện quân sự đáng kể ở Armenia. Khu vực này có tầm quan trọng về mặt địa chiến lược do tuyến hành lang giao thông nối Trung Quốc với châu Âu qua Trung Á, Biển Caspian và Nam Kavkaz.

Đại sứ đặc biệt của Tổng thống Azerbaijan - ông Amirbayov cho biết 5 nguyên tắc trong dự thảo thỏa thuận là “tôn trọng lẫn nhau đối với toàn vẹn lãnh thổ, chủ quyền và quyền bất khả xâm phạm của các đường biên giới được quốc tế công nhận, bác bỏ mọi yêu sách lãnh thổ của nhau, hiện tại và trong tương lai, bác bỏ mọi hành động có thể đi ngược lại Hiến chương Liên hợp quốc”, như việc sử dụng vũ lực hoặc đe dọa sử dụng vũ lực, cũng như việc phân định biên giới giữa Armenia và Azerbaijan. Cho đến nay, việc này vẫn chưa được thực hiện. Và, cuối cùng nhưng không kém phần quan trọng là việc mở các kênh liên lạc và quan hệ giữa Armenia và Azerbaijan, bởi vì hai nước đã không có bất kỳ mối liên hệ nào vì cuộc xung đột trong 30 năm qua.

Trên thực tế, vấn đề phân định biên giới có thể được giải quyết ở giai đoạn sau vì các cuộc đàm phán được cho là rất phức tạp.

Azerbaijan cũng muốn có một số loại cơ chế giải quyết tranh chấp cho thỏa thuận này. “Ưu tiên của chúng tôi là có được các thỏa thuận hòa bình. Một bài báo nói về một loại ủy ban song phương nào đó cần được thành lập để giải quyết tất cả những hiểu lầm hoặc khác biệt trong cách giải thích giữa chúng ta”, Đặc sứ Amirbayov nói.

Một trong những vấn đề chưa được giải quyết là mối liên hệ giữa phần lãnh thổ chính của Azerbaijan và vùng lãnh thổ Nakhichevan. Là một phần của thỏa thuận ngừng bắn được ký tháng 11/2020 sau đợt bùng phát trước đó giữa hai nước, Thủ tướng Pashinyan đã đồng ý mở một tuyến giao thông đường bộ xuyên qua lãnh thổ Armenia có thể dọc theo tuyến đường sắt cũ của Liên Xô giữa phần chính của Azerbaijan và Nakhichevan. Đặc sứ Amirbayov nói: “Mối liên kết giữa Azerbaijan và Nakhichevan giữa hai vùng của Azerbaijan là rất quan trọng đối với chúng tôi, về mặt an ninh quốc gia cũng như về mặt đảm bảo tuyến đường thay thế cho hành lang giữa. Chúng ta không thể lãng phí thêm thời gian nữa. Sau 3 năm, Armenia thậm chí còn chưa bắt đầu nghiên cứu khả thi cho tuyến đường dài 42km này”.

Azerbaijan không thể buộc Armenia thực hiện những gì đã cam kết và cũng không muốn dùng vũ lực áp đặt hành lang này. Vì vậy, Azerbaijan đã triển khai kế hoạch B - liên hệ với Iran để xúc tiến xây dựng tuyến đường bộ và đường sắt xuyên qua Iran”.

Nhiều điều vẫn có thể xảy ra sai sót. Vào ngày 26/9, thủ lĩnh phe ly khai Armenia ở Karabakh đã hủy bỏ sắc lệnh trước đó của chính ông ra lệnh giải tán các tổ chức ly khai vào ngày 1/1 và đánh dấu sự kết thúc 3 thập kỷ cai trị của phe ly khai. Những người ly khai gốc Armenia đã phải tản cư hiện đã lên tiếng về việc thành lập một chính phủ lưu vong.

Các quan chức phương Tây đã thúc giục Baku đảm bảo an ninh cho những người sắc tộc Armenia rời Nagorno-Karabakh để họ quay trở về nơi ở cũ. Trong chuyến thăm Armenia hồi tháng 10, Bộ Ngoại giao Pháp cho biết Paris đang nghiên cứu “dự thảo nghị quyết nhằm đảm bảo sự hiện diện quốc tế lâu dài ở Nagorno-Karabakh” nhằm cho phép người Armenia “trở lại vùng đất của họ” trong thời gian thích hợp.

Các quan chức Azerbaijan đã nhấn mạnh rằng họ sẽ đảm bảo “quyền và tự do bình đẳng của mọi người” ở Nagorno-Karabakh, “bất kể thành phần sắc tộc, tôn giáo hay ngôn ngữ”. Một báo cáo của tổ chức International Crisis Group cho biết: “Mặc dù, mục tiêu của ngoại giao quốc tế là giúp những người di tản có thể quay trở lại khu vực sinh sống cũ, nhưng điều đó có thể đòi hỏi một nỗ lực lâu dài. Trước mắt, cư dân Nagorno-Karabakh cần được giúp đỡ để bắt đầu cuộc sống mới ở Armenia, nơi họ có thể ở một thời gian hoặc có thể là vĩnh viễn”.

Tuy nhiên, Azerbaijan nhấn mạnh rằng nếu những người sắc tộc Armenia di tản vào tháng 9/2023 có quyền trở về chỗ ở cũ thì những người Azerbaijan trước đây đã bị đuổi khỏi nhà của họ ở Karabakh cũng phải được công nhận quyền. Theo tổ chức nghiên cứu Carnegie Europe cho biết, từ năm 1988-1994, khoảng 500.000 người Azerbaijan từ Karabakh và các khu vực xung quanh đã bị trục xuất khỏi chỗ ở của họ. Dân số người sắc tộc Azerbaijan chiếm khoảng 25% tổng dân số Nagorno-Karabakh trước khi lệnh ngừng bắn do Nga làm trung gian được ký vào năm 1994, khiến Karabakh cũng như các vùng lãnh thổ Azerbaijan xung quanh rơi vào tay người Armenia.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?