Trekking giá rẻ, rủi ro giá đắt!

Nở rộ trào lưu trekking ghép đoàn

Trekking là hoạt động đi bộ đường dài trên những địa hình tự nhiên như núi, rừng, thung lũng hoặc cao nguyên... Đường đi thường gồ ghề, phức tạp, khá ít hoặc không có lối mòn để khám phá thiên nhiên hoang dã, có phần mạo hiểm, nguy hiểm và rủi ro tương đối cao. Các hoạt động trekking thường được người chơi lựa chọn ở những vùng có địa hình hiểm trở, đồi núi, các vườn quốc gia, rừng hoang sơ ít người biết đến hoặc lui tới để khám phá, thử thách bản thân.

Không còn là trào lưu nhất thời của những người ưa mạo hiểm, trekking đã trở thành “xu hướng” đối với những người yêu “xê dịch” khám phá, thích tự mình trải nghiệm và hòa mình cùng thiên nhiên. Những cung đường, đỉnh núi nổi tiếng như đỉnh Samu, Tà Chì Nhù, Tà Xùa, Lảo Thẩn... thu hút đông đảo khách du lịch đến trải nghiệm mỗi năm.

Các trekker (người đi trekking) sẽ băng qua đủ loại địa hình hiểm trở với phương tiện di chuyển duy nhất là đôi chân. Trekking giúp người trẻ rèn luyện thể lực, ý chí tự vượt lên chính mình. Cũng nhờ những chuyến trekking mà họ quen biết được nhiều bạn mới hơn, đồng thời được tìm hiểu về văn hóa của nhiều vùng miền trên đất nước mình. Được ngắm nhìn những cảnh quan hùng vĩ để thêm phần yêu quê hương đất nước hơn.

Hiện nay các tour trekking cũng bùng nổ trên mạng xã hội, các hội nhóm được chia thành nhiều gói từ mức độ dễ - khó đến rất khó, với thời gian tham gia và chi phí khác nhau, dao động 1,5-35 triệu/khách. Nếu so sánh chi phí với các chuyến du lịch nghỉ dưỡng ở khách sạn hay resort, đi theo hình thức trekking cũng không hề rẻ. Tuy nhiên, ngày càng nhiều người chọn hình thức du lịch này bởi những ưu điểm vượt trội của nó. Các trekker có thể tự do khám phá, hòa mình cùng sự hùng vĩ của thiên nhiên, rèn luyện sức khỏe và thử thách giới hạn của bản thân.

Thế nhưng sự bùng nổ của trào lưu này cũng kéo theo một loạt những hệ lụy. Hầu hết người trekker đều tìm người ghép đoàn, dẫn đoàn trên các hội nhóm dẫn đến việc bùng nổ các hội nhóm khiến hoạt động dẫn tour trekking tự phát gần như không được kiểm soát chặt chẽ. Nhiều người hoạt động như hướng dẫn viên du lịch “chui”, không đăng ký kinh doanh, không bảo hiểm, không đào tạo kỹ năng an toàn. Khi xảy ra tai nạn, trách nhiệm rất khó xác định, người đi trekking chịu thiệt thòi nhiều nhất.

Quả thật chỉ cần gõ vài từ khóa như “tìm leader trekking”, “ghép team leo núi”, “tìm phượt thủ đi cùng”, hàng trăm hội nhóm, bài đăng xuất hiện. Nhiều thành viên lần đầu đi trekking nên vào hội nhóm đăng đàn “tuyển đồng đội”, “xin kinh nghiệm”, “rủ đi chung”… Nhiều người tự xưng là “guide”, “leader chuyên nghiệp” nhưng không có bất kỳ chứng chỉ, kinh nghiệm hay thông tin xác thực nào. Chỉ bằng vài tin nhắn, chuyển một khoản “phí đặt cọc”, người tham gia có thể trao cả tính mạng của mình vào tay… người xa lạ.

Thực tế đã ghi nhận nhiều vụ việc đau lòng khi trekking ghép đoàn như lạc rừng, kiệt sức, mất phương hướng do leader thiếu kỹ năng. Hay tai nạn ngã núi, trượt dốc nhưng không có phương án cứu hộ. Nhiều trekker bị bỏ rơi giữa rừng vì mâu thuẫn hoặc “leader” thiếu trách nhiệm. Không ít trường hợp còn bị lừa tiền cọc, “leader” biến mất trước giờ khởi hành. Đáng lo ngại hơn, một số đối tượng còn lợi dụng hoạt động trekking để trộm cắp, tấn công, thậm chí xâm hại người đi cùng.

Nhiều hội nhóm kêu gọi “ghép team nam - nữ cho vui”, “team nhỏ thân thiện”, nhưng thực chất tiềm ẩn nguy cơ lớn. Người tham gia hoàn toàn không biết rõ lai lịch, nhân thân của những người đi cùng. Đã có trường hợp bị quay lén, tống tiền, đe dọa khi đi trekking cùng người lạ quen qua mạng.

Đừng mất tiền mua rủi ro

Mới đây mạng xã hội rộ lên câu chuyện nữ du khách T.L sinh năm 1997 đến từ Đồng Nai chia sẻ trải nghiệm khi tham gia trekking dãy Tà Xùa (tỉnh Lào Cai) bị nhân viên trong đoàn của Công ty lữ hành Trai Bản Trekking có hành vi quấy rối, thu hút sự chú ý của dư luận.

Cô gái tố cáo người dẫn đoàn (leader) và porter (người phụ trách khuân vác hành lý cho đoàn) đã vi phạm nghiêm trọng tín nhiệm và an toàn cá nhân của khách hàng. Cụ thể, nữ du khách mua gói tour chinh phục đỉnh Phu Sa Phìn thuộc dãy Tà Xùa với hành trình 3 ngày 2 đêm. Cô được quảng cáo sẽ có cơ hội chinh phục độ cao, thưởng thức cảnh quan hùng vĩ của khu vực rừng núi Tây Bắc.

Trên mạng xã hội, Trai Bản Trekking được mô tả là một trong những đơn vị chuyên tour leo núi dành cho giới trẻ, nổi bật với phong cách năng động và đội ngũ leader trekking được giới thiệu “thân thiện, giàu kinh nghiệm”. Điều này khiến du khách đặt niềm tin và quyết định rủ hai người bạn nam cùng tham gia.

Cung đường Phu Sa Phìn - Tà Xùa vốn là một trong những tuyến trekking Tà Xùa khó bậc nhất miền Bắc, đi qua nhiều đoạn dốc cao, rừng rậm, đất trơn trượt và những điểm trơ đá, yêu cầu người dẫn đoàn phải có kỹ năng điều hướng cũng như kinh nghiệm ứng phó địa hình. Chính vì vậy, phần lớn du khách đều phải phụ thuộc hoàn toàn vào leader trekking và porter.

Tuy nhiên mọi thứ không như cam kết. Đặc biệt cô gái cho biết đã bị người dẫn đoàn tách khỏi nhóm, có hành vi xâm phạm như liên tục sờ má, ôm và đòi hôn dù nạn nhân tỏ ra khó chịu. Người này thậm chí đe dọa sẽ dẫn đi hướng khác nếu không nghe theo. Trong lúc hoảng loạn, cô gái chỉ biết kêu cứu với hy vọng nhóm đi phía trước nghe thấy.

Ngoài ra, nữ du khách còn cho rằng porter trong đoàn có hành vi không chuẩn mực khi cố ý ép khách nữ uống rượu một cách mạnh bạo. Sau đó, Trai Bản Trekking đã xin lỗi và thừa nhận hành vi sai trái của nhân sự. Đơn vị này cho biết đã chấm dứt hợp tác với 2 nhân viên bị khách tố cáo. Tuy nhiên, cách xử lý tiếp tục gây tranh cãi khi công ty thừa nhận các quy tắc ứng xử chỉ được phổ biến “bằng lời nói”, không có văn bản hay cơ chế giám sát rõ ràng, đồng thời không đưa ra bằng chứng sa thải như cam kết. Sự thiếu minh bạch này khiến T.L từ chối nhận hoàn tiền và yêu cầu doanh nghiệp công bố biện pháp xử lý cụ thể.

Ngay sau khi nắm được thông tin, Công an xã Hạnh Phúc (Lào Cai), đã làm việc với Trai Bản Trekking sau bài đăng tố hai nhân sự của đơn vị này quấy rối khách trekking đỉnh Phu Sa Phìn ngày 21-23/11 của nữ du khách T.L. Người chịu trách nhiệm nhận tour, đồng thời là founder tên H.D không phải người dân xã Hạnh Phúc. Còn G.A.T.L (người dẫn đoàn hay leader) và T. (người khuân vác hành lý, còn gọi là porter), hai người bị nhắc đến trong bài, là dân sinh sống lâu năm trên địa bàn.

Theo kết quả làm việc ban đầu, G.A.T.L nói rằng hành vi nắm tay là để “giúp T.L di chuyển nhanh hơn qua các đoạn dốc cao”. Trong khi đó, hành động sờ má là “trêu chọc” để nữ du khách “giải tỏa mệt nhọc” khi đi bộ đường dài.

Tuy nhiên, T.L. cho biết bản thân có kinh nghiệm trekking nhiều năm, từng chinh phục cung Tà Giang - Bidoup dài 28 km, do đó không có chuyện “đuối sức” hoặc bị bỏ lại phía sau trong hành trình Phu Sa Phìn vốn chỉ dài khoảng 22 km cả hai chiều. Công an xã Hạnh Phúc cho biết, sẽ tiếp tục làm việc với các bên liên quan để làm rõ toàn bộ diễn biến trước khi đưa ra kết luận cuối cùng.

Trên thực tế, những vụ việc khách tố cáo bị nhân viên của công ty lữ hành trong đoàn trekking có hành vi quấy rối, gạ tình không hiếm gặp trong thời gian qua. Còn nhớ vào tháng 5/2023, một nữ du khách cũng tố cáo việc bị nam hướng dẫn viên của một đơn vị lữ hành 3 lần tự ý mở lều và xin ngủ cùng lúc nửa đêm. Thời điểm đó, cô gái đang tham gia trekking hang Pygmy ở Quảng Bình. Sau đó, đại diện đơn vị lữ hành đã lên tiếng xin lỗi và chịu trách nhiệm toàn bộ sự việc, cam kết trả toàn bộ chi phí khách đã mua tour như cách giảm thiểu thiệt hại tinh thần. Tuy nhiên vụ việc vẫn khiến cộng đồng trekker dậy sóng suốt một thời gian dài.

Khi bài viết tố cáo của nữ du khách T.L được lan truyền, nhiều người bày tỏ sự phẫn nộ và yêu cầu phải có biện pháp xử lý nghiêm khắc, không chỉ dừng lại ở việc công ty tổ chức tour xin lỗi và chấm dứt hợp đồng với hướng dẫn viên.

Một số người cho rằng, cần có sự vào cuộc của cơ quan chức năng để xử lý theo quy định pháp luật, nhằm răn đe và làm trong sạch môi trường du lịch, đặc biệt là với loại hình trekking đang ngày càng phổ biến.

Một số thành viên lâu năm trong cộng đồng trekking chia sẻ rằng, điều tối quan trọng khi chọn tour trekking chính là leader phải có chứng chỉ huấn luyện cơ bản, am hiểu địa hình và có đạo đức nghề nghiệp. Việc phó mặc hành trình cho những leader trekking thiếu chuyên môn hoặc porter ghép đội không qua kiểm soát là rủi ro rất lớn.

Ngoài yếu tố nhân sự, hợp đồng tour cũng cần thể hiện rõ điều khoản bảo hiểm, quy trình xử lý sự cố và kênh tiếp nhận phản ánh. Không ít người thừa nhận họ thường bỏ qua bước kiểm tra thông tin này vì nghĩ “đi theo nhóm là an toàn”, đến khi có vấn đề mới nhận ra khó tìm người chịu trách nhiệm.

Các chuyên gia du lịch nhận định rằng với những cung đường như trekking Tà Xùa, việc di chuyển xa khu dân cư, thiếu tín hiệu liên lạc cùng địa hình hiểm trở khiến du khách phụ thuộc hoàn toàn vào người dẫn đoàn. Vì vậy, quy tắc ứng xử, giới hạn tương tác và đạo đức nghề nghiệp của leader trekking và porter phải được đặt lên hàng đầu.

Vụ việc lần này cho thấy sự minh bạch trong cách các công ty trekking quản lý nhân sự xử lý sự cố. Nếu không có hệ thống kiểm soát nội bộ chặt chẽ và trách nhiệm giải trình cụ thể, những cam kết “miệng” từ phía đơn vị tổ chức rất dễ bị bỏ ngỏ, khiến người tham gia tour không được bảo vệ đúng mức trong những tình huống rủi ro trên núi.

Để đảm bảo an toàn, các chuyên gia khuyến nghị, người dân cần đặc biệt lưu ý: không tham gia các đội trekking do cá nhân lạ tổ chức trên mạng. Chỉ đi với công ty du lịch, đơn vị có đăng ký pháp lý rõ ràng. Kiểm tra chứng chỉ, kinh nghiệm của người dẫn đoàn. Không chuyển tiền đặt cọc cho người không rõ danh tính. Thông báo lịch trình, vị trí cho người thân trước khi đi. Bản thân trekker luông phải ưu tiên đảm bảo sức khỏe, an toàn cho bản thân đầu tiên.

Còn nhớ đầu tháng 12 vừa rồi, một trekker chuyên nghiệp cũng đã phải lên bài cảnh báo trong một hội nhóm về tình trạng các bạn nữ uống rượu khá nhiều khi trekking. Có trường hợp trong đoàn đi Lùng Cúng (Mù Cang Chải), một bạn nữ uống say đến mức không đứng nổi, không tự đi ra nhà vệ sinh, phải 4-5 bạn nam dìu. Sau dìu về giường nhưng vì quá say nên lại lệch vào khu của các bạn nam. Rất may trong đoàn có vài bạn nữ tỉnh táo phát hiện, kéo lại và nhắc nhở, nếu không không ai dám chắc chuyện gì có thể xảy ra…

Trekking là một hành trình khám phá thiên nhiên và chính bản thân mình. Nhưng nếu lựa chọn sai người đồng hành, sai người dẫn đường, chuyến đi có thể trở thành cái bẫy nguy hiểm đến tính mạng. Đừng vì một chuyến đi “cho vui” mà đánh đổi cả sự an toàn của bản thân. Đừng để đam mê biến thành bi kịch.