Tranh cử Tổng thống Mỹ: Vẫn có thể bất ngờ

Trong những tuần gần đây, đương kim Tổng thống Mỹ Barack Obama đã vượt lên trước các đối thủ thuộc đảng Cộng hòa về số tiền quyên góp được cho quỹ vận động tranh cử của mình. Tuy vậy, mọi chuyện liên quan tới tài chính của ông Obama không được suôn sẻ như ở thời điểm năm 2008, khi ông lần đầu tham gia chạy đua vào Nhà Trắng. Và ở thời điểm hiện nay, không ai dám nói chắc rằng, ông Obama dễ dàng tái đắc cử. Vẫn đang tồn tại không chỉ một yếu tố có thể gây nên những chuyện bất ngờ trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ sẽ diễn ra vào ngày 6/11 năm nay.

Đồng tiền đi trước

Tới trung tuần tháng 3/2012, ông  Obama và Ủy ban quốc gia của đảng Dân chủ đã quyên góp được 255 triệu USD, trong khi đó người dẫn đầu trong cuộc đua nội bộ để làm ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa, cựu Thống đốc bang Massachusetts, Mitt Romney, chỉ mới quyên góp được 63,1 triệu USD. Tất cả bốn nhân vật đang tham gia cuộc đua nội bộ của đảng Cộng hòa để trở thành ứng cử viên Tổng thống “so găng” với ông  Obama cho tới hiện nay đã quyên góp được  145 triệu USD.

Ở thời điểm hiện nay, tài khoản của Tổng thống Obama đang có gần 75 triệu USD. Chỉ riêng trong tháng 2 vừa qua, đương kim chủ nhân ông của Nhà Trắng đã gia tăng mạnh mẽ tốc độ vận động quyên góp tài chính và nhận được thêm 45 triệu USD vào quỹ vận động tranh cử Tổng thống của mình, tức là nhiều gấp đôi chỉ số trung bình của ba tháng cuối năm 2011.

Theo Hãng AP, trong ba tháng cuối năm 2011, trung bình mỗi tháng chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống của ông Obama quyên góp được 23 triệu USD. Tháng 1/2012, số tiền quyên góp được là 29,1 triệu USD. Theo tờ The Washington Post, tới ngày 31/1/2012, ông Obama đã quyên góp được 145 triệu USD và một nửa số tiền này đã được tung vào cuộc.

Tính từ tháng 4/2011 tới nay đã có 1,64 triệu người góp tiền cho chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống của ông Obama. Đã có 348 nghìn người đóng góp trong tháng 2 vừa qua cho chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống của ông Obama. Trong số này có 105 nghìn người lần đầu tiên làm việc này.

Số liệu thống kê của tháng 3 chưa được tập hợp đủ nhưng có thể thấy rằng, số tiền thêm vào sẽ là không nhỏ, vì ông Obama trong những tuần vừa qua đã tham gia nhiều hoạt động để vận động tài chính tại các trung tâm lớn như ở thành phố quê hương Chicago, Atlanta, Miami, Los Angeles, San Francisco, Seatle. Trong tháng 1/2012, ông Obama đã nhận được 29 triệu USD, còn thượng nghị sĩ Romney chỉ nhận được 6,5  triệu USD cho quỹ vận động tranh cử của mình.

Tuy nhiên, nếu so sánh với bốn năm trước thì có thể thấy rằng, ứng cử viên Obama ở thời điểm đầu năm 2008 đã nhận được sự ủng hộ tài chính xông xênh hơn. Tháng 2/2008, quỹ vận động tranh cử của ông Obama đã nhận được thêm 56 triệu USD… Trong toàn bộ chiến dịch vận động tranh cử Tổng thống 2007-2008, ông Obama đã quyên góp được tổng cộng 746 triệu USD, một kỷ lục ấn tượng.

Ở nước Mỹ, tiền luôn là vấn đề tối quan trọng trong các kỳ tranh cử Tổng thống nên tình hình vận động tài chính hiện nay đang làm các cố vấn của ông Obama phải quan ngại.

Một chi tiết cũng gây nên mối lo ngại là, năm nay, số lượng những món tiền lớn từ các đại gia có cảm tình với đảng Dân chủ ủng hộ cho quỹ vận động tranh cử của ông Obama cũng bị suy giảm. Theo số liệu của bộ máy vận động tranh cử Tổng thống Mỹ, số tiền trung bình của mỗi một đóng góp cho quỹ của ông Obama hiện chỉ ở mức 59 USD, còn các tấm séc nhiều hơn 250 USD chỉ được gửi tới từ khoảng 2% số người ủng hộ ông.

Nhà Trắng có thể được an ủi bởi một bức tranh tương tự cũng đang hiện diện trong đảng Cộng hòa đối thủ. Các chuyên gia cho rằng, tình trạng chung này một phần là hệ lụy của cuộc khủng hoảng tài chính kinh tế đang diễn ra, còn phần khác là do đang có không ít người nghĩ rằng, cuộc bầu cử Tổng thống năm nay gần như đã được định đoạt bởi ông Obama hiện gần như chắc chắn sẽ lại đắc cử một nhiệm kỳ nữa. Bởi vậy, cần trông giỏ bỏ thóc và không nên đầu tư thêm tiền cho bất cứ một ứng cử viên nào khác.

Năm ăn, năm thua

Tuy nhiên, nhận định này không hẳn đã đúng với thực tế vì theo kết quả của các cuộc thăm dò dư luận mới bây, nếu cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ được tổ chức ở ngay thời điểm hiện nay, hai ứng cử viên Obama và Romney đang có cơ hội chiến thắng ngang nhau.

Cũng chính vì thế nên bộ máy vận động tranh cử của đương kim Tổng thống Mỹ đang rất tích cực vận động quyên góp tài chính cho sếp của mình và thay đổi chiến thuật hành động bằng cách tung ra lời kêu gọi góp tiền cho cái gọi là “siêu ủy ban hành động chính trị”, có thể sẽ được lập ra để hỗ trợ cho bất cứ ứng cử viên nào.

Theo luật pháp Mỹ, những tổ chức như thế ít bị hạn chế về mức tối đa số tiền đóng góp so với các bộ máy vận động tranh cử của các ứng cử viên và Ủy ban quốc gia của cả hai đảng Cộng hòa và Dân chủ.

Theo bà Sherry Bebitch Jeffe, chuyên viên trưởng của Trường Hành chính quốc gia, thuộc đại học Nam California, cơ hội tái đắc cử của ông Obama cũng chỉ ở mức 50%. Trong cuộc chạy đua mới vào Nhà Trắng, đối thủ chính của đương kim Tổng thống Obama không phải là ứng cử viên của đảng Cộng hòa mà chính là hiện trạng nền kinh tế Mỹ. Cộng thêm vào đó là nguy cơ khủng bố và thiên tai (ông Obama đã không xử lý được ngon lành hệ lụy từ thiên tai)… Trong công chuyện này, rất ít điều phụ thuộc vào bản thân các ứng cử viên.

Đảng Cộng hòa hiện nay vẫn chưa xác định được chắc chắn ứng cử viên Tổng thống của mình trong cuộc chạy đua vào Nhà Trắng cuối năm nay. Các nhà quan sát đều cho rằng, cuộc đấu nội bộ trong đảng Cộng hòa hiện nay có lẽ là căng thẳng nhất từ năm 1976 tới nay. Chính trị gia đang được coi là sáng giá hơn cả trong cuộc đua nội bộ của đảng  Cộng hòa để trở thành ứng cử viên Tổng thống mới là ông  Mitt Romney, vị Thống đốc thứ 70 của bang Massachusetts (từ năm 2003 tới năm 2007). Ông Romney đã nhìn thấy “gót chân Asin” của đối thủ là ở chính sách kinh tế và ông luôn lớn tiếng phê phán ông Obama đã không xây dựng được một chính sách kinh tế đàng hoàng và hiệu quả.

Nếu đương kim Tổng thống Obama là người học ngành luật và xuất thân từ một gia đình bình dân thì ông Mitt Romney lại có một tiểu sử gần như trái ngược. Ông sinh năm 1947 tại Detroit, bang Michigan , nơi cha ông, George W. Romney, từng giữ cương vị Thống đốc bang từ năm 1963 tới năm 1969. Trước đó, George Romney cũng từng hoạt động trong lĩnh vực kinh tế và từng là Tổng giám đốc Tập đoàn American Motors (từ năm 1954 tới năm 1962). Người cha cũng từng ra vận động tranh cử để trở thành ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa năm 1968 nhưng không thành công. Trong nội các của Tổng thống Richard Nixon, ông George Romney từng giữ chức Bộ trưởng Bộ Xây dựng nhà ở và phát triển thành phố.

Mitt Romney đã lớn lên ở Bloomfield Hills, Michigan , và sau đó được phục vụ như một nhà truyền giáo Mormon ở Pháp. Ông nhận bằng đại học tại Đại học Brigham Young cutra dòng đạo Mormon, rồi sau đó, tốt nghiệp bằng kép Juris Doctor/Thạc sĩ Quản trị kinh doanh từ Trường Luật Harvard và Trường Kinh doanh Harvard.

Thời trẻ, Mitt Romney đã dấn thân vào thương trường và bắt đầu bằng kinh doanh tư vấn quản lý. Ông là người đồng sáng lập và đứng đầu Công ty Bain Capital, một công ty đầu tư cổ phần tư nhân trở thành có lợi nhuận cao và một trong các công ty lớn nhất ở Mỹ. Của cải tích lũy được đã giúp ông dấn thân vào chính trường. Ông từng tham gia chạy đua để làm ứng cử viên đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử năm 1994 của Thượng viện Hoa Kỳ ở tiểu bang Massachusetts . Tuy nhiên, lần đó ông đã bị thua Thượng nghị sĩ đương nhiệm là Ted Kennedy.

Ông Romney từng tổ chức và chỉ đạo Thế vận hội mùa đông năm 2002 là Chủ tịch và Giám đốc điều hành của Ủy ban Tổ chức Salt Lake . Chính tài năng doanh nhân của ông đã giúp biến Thế vận hội gặp khó khăn trở thành một thành công về tài chính.

Năm 2002, Mitt Romney đã được bầu làm Thống đốc bang Massachusetts . Trong nhiệm kỳ của mình, ông đã đưa ra một loạt các cắt giảm chi tiêu và tăng thu lệ phí nhằm loại bỏ thâm hụt ngân sách trị giá 3 tỷ USD. Ông cũng đã ký thành luật về việc bảo hiểm sức khỏe bắt buộc cho mọi người lớn ở Massachusetts và là người đầu tiên áp dụng loại hình này trên toàn quốc…

Trong cuộc vận động nội bộ của đảng Cộng hòa năm 2008, ông Romney đã giành được chiến thắng bầu cử sơ bộ và họp kín, nhưng cuối cùng ông đã rút lui để nhường chỗ Thượng nghị sĩ John McCain. Năm nay, xem ra quyết tâm của ông Romney để trở thành ứng cử viên Tổng thống của đảng Cộng hòa rất cao.

Tuy nhiên, dường như ở thời điểm hiện nay, Mitt Romney vẫn chưa đáp ứng đủ nguyện vọng chính của giới chức trong đảng Cộng hòa là tìm kiếm một ứng cử viên có vẻ chân thành, thẳng thắn trong quan điểm, bất chấp là ở lĩnh vực gì. Mặc dầu vậy, trong các cuộc đấu nội bộ tại các địa phương, khởi động từ ngày 3/1/2012, ông Romney đã giữ được vị trí hàng đầu trong nhiều khoảng thời gian