Tòa án Công lý phán quyết Mỹ dỡ bỏ một phần cấm vận Iran

Việc áp đặt trở lại lệnh cấm vận kinh tế đối với Iran nhằm ép buộc nước này chấp nhận đàm phán lại Thỏa thuận hạt nhân đang khiến cho nước Mỹ ngày càng bị cô lập trong cộng đồng thế giới. Ngay cả các đồng minh ở châu Âu cũng xem chính sách của Mỹ là không phù hợp, là trở ngại cho quan hệ giữa EU với Iran.

Thêm vào đó, Tòa án Công lý Quốc tế cũng đứng về phía Iran bằng cách ra phán quyết yêu cầu Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh cấm vận.

Phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) được đưa ra sáng ngày 3-10, trong đó khiển trách Mỹ do áp đặt lại lệnh cấm vận đối với Iran, đồng thời ra lệnh cho Washington phải dỡ bỏ một phần các biện pháp trừng phạt.

Phán quyết của ICJ căn cứ trên cơ sở đơn khiếu nại của Iran vào tháng 7-2018. Trong đó, Tehran khiếu nại rằng việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump áp đặt lại lệnh cấm vận sau khi rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân đã ký năm 2015 là vi phạm các cam kết trong Hiệp định Thân thiện ký giữa Mỹ và chính quyền cũ của Iran vào năm 1955. Cho đến nay, Hiệp định này còn hiệu lực.

Theo phán quyết của ICJ, Mỹ có trách nhiệm phải tuân thủ Hiệp định 1955 và phải dỡ bỏ các hạn chế đối với một số hàng hóa, thực phẩm, thuốc men và hàng không dân dụng mang tính chất nhân đạo. Bởi lệnh cấm vận đối với những loại hàng hóa, dịch vụ này đang ảnh hưởng nghiêm trọng lên đời sống dân thường vô tội ở Iran.

Trong đơn khiếu nại, Iran cũng lập luận rằng việc Mỹ đơn phương rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân đã ký năm 2015 là vi phạm các điều khoản trong thỏa thuận đã được Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc phê chuẩn bằng nghị quyết. Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã 12 lần xác nhận Iran tuân thủ đầy đủ các điều khoản cam kết trong Thỏa thuận hạt nhân.

Phán quyết của ICJ được xem là thêm một thắng lợi của Iran trong cuộc đấu tranh chống lại chính sách thù địch của Mỹ. 10 ngày trước phán quyết của ICJ, các đồng minh của Mỹ ở châu Âu cùng với Nga, Trung Quốc cũng đã có động thái nhằm giúp Iran thoát khỏi lệnh cấm vận của Mỹ.

Tối 24-9, Bộ trưởng Ngoại giao các nước Anh, Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc và Iran đã ra thông báo chung bảo trợ việc xây dựng một bản kế hoạch có tên gọi là Phương tiện đặc dụng (Special Purpose Vehicle - SPV). Mục tiêu của bản kế hoạch này là giúp Iran “lách” cấm vận do Mỹ áp đặt. Các nhà ngoại giao châu Âu hy vọng rằng nó sẽ giúp “cứu hộ” nền kinh tế Iran, từ đó có thể thuyết phục Iran kiên nhẫn tiếp tục ở lại với Thỏa thuận hạt nhân.

Ủy viên đối ngoại EU Federica Mogherini và Ngoại trưởng Iran Javad Zarif tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Ủy viên đối ngoại EU Federica Mogherini và Ngoại trưởng Iran Javad Zarif tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Bà Federica Mogherini, Ủy viên đối ngoại EU, giải thích rằng SPV được thiết kế nhằm tạo thuận lợi cho việc thanh toán liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của Iran, trong đó có dầu mỏ - một trong những đối tượng bị cấm vận - nếu các doanh nghiệp làm ăn với Iran thực hiện các giao dịch không vi phạm pháp luật của EU. Bà Mogherini cho biết, SPV không chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp EU mà còn có thể sử dụng cho tất cả doanh nghiệp các nước khác có quan hệ làm ăn với Iran.

Bản kế hoạch do các quan chức EU soạn thảo và được lưu truyền trong các tổ chức tư vấn kinh tế quốc tế, trong đó chứa đựng một hệ thống giao dịch phức tạp được thiết kế để né tránh cấm vận của Mỹ. Chẳng hạn, Iran có thể vận chuyển dầu mỏ bằng tàu thủy đến giao cho một công ty Pháp, việc thanh toán được tích lũy vào một quỹ dùng để chi trả cho một nhà sản xuất hàng tiêu dùng ở Italia, sau đó hàng hóa này sẽ được vận chuyển đến giao cho Iran. Không có việc chi trả tiền mặt hay thông qua hệ thống ngân hàng nào cả, do đó Mỹ sẽ không thể trừng phạt ai vi phạm lệnh cấm vận của mình.

Theo bản dự thảo kế hoạch, một tổ chức trung gian giao dịch tài chính sẽ được thành lập với sự tham gia hậu thuẫn của nhiều quốc gia trong EU. Tổ chức này sẽ thay mặt EU xử lý các giao dịch với các đối tác ở Iran và các công ty quan tâm giao dịch làm ăn với Iran. Mọi giao dịch làm ăn đều không để cho Mỹ biết được và sẽ sử dụng các đồng tiền Euro của EU và Sterling của Anh thay cho đồng USD.

EU được xem là rất quyết tâm bảo vệ Thỏa thuận hạt nhân đã ký với Iran, xem đó như một văn kiện quan trọng đối với an ninh quốc gia. Ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi Thỏa thuận hồi tháng 5-2018, các lãnh đạo EU đã cố gắng tìm cách để cứu vãn nó với hy vọng rằng Iran sẽ tiếp tục tuân thủ các quy định nhằm hạn chế hoạt động chương trình hạt nhân của nước này. Để Iran chấp nhận điều đó, EU xác định cách duy nhất là cho Iran một số lợi ích kinh tế, có nghĩa là phải đi ngược lại chính sách cấm vận của Mỹ.

Đây cũng được xem là một nỗ lực của EU trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp đang bị mắc kẹt giữa cuộc đối đầu căng thẳng Mỹ và Iran. Tháng 8-2018, khối này đã thông qua một luật nhằm giúp các doanh nghiệp được “miễn nhiễm” đối với chính sách đối đầu căng thẳng của Mỹ với Iran. Theo đó, EU “cấm các doanh nghiệp tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Về lý thuyết, đạo luật có thể giúp các doanh nghiệp EU kiện Bộ Tài chính Mỹ đòi bồi thường vì áp đặt các lệnh trừng phạt ngoài lãnh thổ, vi phạm các quy định của luật EU. Cho đến nay, đạo luật mới này của EU chưa được mang ra áp dụng tại tòa án lần nào.

Tin tức về bản kế hoạch giúp Iran né tránh trừng phạt khiến nước Mỹ không vui. Phát biểu trước cử tọa gồm nhóm quốc gia theo Mỹ chống Iran bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc khóa 73, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng ông “buồn bực và thất vọng sâu sắc” bởi kế hoạch do EU đưa ra.

Ngày 25-9, phát biểu tại một diễn đàn do các tổ chức chống Iran tài trợ, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton đã đưa ra lời cảnh báo sẽ có “hậu quả khủng khiếp” cho những ai làm ăn với Iran, ám chỉ các đồng minh Mỹ ở châu Âu.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.