Tòa án Công lý phán quyết Mỹ dỡ bỏ một phần cấm vận Iran

Việc áp đặt trở lại lệnh cấm vận kinh tế đối với Iran nhằm ép buộc nước này chấp nhận đàm phán lại Thỏa thuận hạt nhân đang khiến cho nước Mỹ ngày càng bị cô lập trong cộng đồng thế giới. Ngay cả các đồng minh ở châu Âu cũng xem chính sách của Mỹ là không phù hợp, là trở ngại cho quan hệ giữa EU với Iran.

Thêm vào đó, Tòa án Công lý Quốc tế cũng đứng về phía Iran bằng cách ra phán quyết yêu cầu Mỹ dỡ bỏ một phần lệnh cấm vận.

Phán quyết của Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) được đưa ra sáng ngày 3-10, trong đó khiển trách Mỹ do áp đặt lại lệnh cấm vận đối với Iran, đồng thời ra lệnh cho Washington phải dỡ bỏ một phần các biện pháp trừng phạt.

Phán quyết của ICJ căn cứ trên cơ sở đơn khiếu nại của Iran vào tháng 7-2018. Trong đó, Tehran khiếu nại rằng việc chính quyền của Tổng thống Donald Trump áp đặt lại lệnh cấm vận sau khi rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân đã ký năm 2015 là vi phạm các cam kết trong Hiệp định Thân thiện ký giữa Mỹ và chính quyền cũ của Iran vào năm 1955. Cho đến nay, Hiệp định này còn hiệu lực.

Theo phán quyết của ICJ, Mỹ có trách nhiệm phải tuân thủ Hiệp định 1955 và phải dỡ bỏ các hạn chế đối với một số hàng hóa, thực phẩm, thuốc men và hàng không dân dụng mang tính chất nhân đạo. Bởi lệnh cấm vận đối với những loại hàng hóa, dịch vụ này đang ảnh hưởng nghiêm trọng lên đời sống dân thường vô tội ở Iran.

Trong đơn khiếu nại, Iran cũng lập luận rằng việc Mỹ đơn phương rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân đã ký năm 2015 là vi phạm các điều khoản trong thỏa thuận đã được Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc phê chuẩn bằng nghị quyết. Trong khi đó, Cơ quan Năng lượng nguyên tử Quốc tế (IAEA) đã 12 lần xác nhận Iran tuân thủ đầy đủ các điều khoản cam kết trong Thỏa thuận hạt nhân.

Phán quyết của ICJ được xem là thêm một thắng lợi của Iran trong cuộc đấu tranh chống lại chính sách thù địch của Mỹ. 10 ngày trước phán quyết của ICJ, các đồng minh của Mỹ ở châu Âu cùng với Nga, Trung Quốc cũng đã có động thái nhằm giúp Iran thoát khỏi lệnh cấm vận của Mỹ.

Tối 24-9, Bộ trưởng Ngoại giao các nước Anh, Pháp, Đức, Nga, Trung Quốc và Iran đã ra thông báo chung bảo trợ việc xây dựng một bản kế hoạch có tên gọi là Phương tiện đặc dụng (Special Purpose Vehicle - SPV). Mục tiêu của bản kế hoạch này là giúp Iran “lách” cấm vận do Mỹ áp đặt. Các nhà ngoại giao châu Âu hy vọng rằng nó sẽ giúp “cứu hộ” nền kinh tế Iran, từ đó có thể thuyết phục Iran kiên nhẫn tiếp tục ở lại với Thỏa thuận hạt nhân.

Ủy viên đối ngoại EU Federica Mogherini và Ngoại trưởng Iran Javad Zarif tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.
Ủy viên đối ngoại EU Federica Mogherini và Ngoại trưởng Iran Javad Zarif tại Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc.

Bà Federica Mogherini, Ủy viên đối ngoại EU, giải thích rằng SPV được thiết kế nhằm tạo thuận lợi cho việc thanh toán liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu của Iran, trong đó có dầu mỏ - một trong những đối tượng bị cấm vận - nếu các doanh nghiệp làm ăn với Iran thực hiện các giao dịch không vi phạm pháp luật của EU. Bà Mogherini cho biết, SPV không chỉ áp dụng đối với doanh nghiệp EU mà còn có thể sử dụng cho tất cả doanh nghiệp các nước khác có quan hệ làm ăn với Iran.

Bản kế hoạch do các quan chức EU soạn thảo và được lưu truyền trong các tổ chức tư vấn kinh tế quốc tế, trong đó chứa đựng một hệ thống giao dịch phức tạp được thiết kế để né tránh cấm vận của Mỹ. Chẳng hạn, Iran có thể vận chuyển dầu mỏ bằng tàu thủy đến giao cho một công ty Pháp, việc thanh toán được tích lũy vào một quỹ dùng để chi trả cho một nhà sản xuất hàng tiêu dùng ở Italia, sau đó hàng hóa này sẽ được vận chuyển đến giao cho Iran. Không có việc chi trả tiền mặt hay thông qua hệ thống ngân hàng nào cả, do đó Mỹ sẽ không thể trừng phạt ai vi phạm lệnh cấm vận của mình.

Theo bản dự thảo kế hoạch, một tổ chức trung gian giao dịch tài chính sẽ được thành lập với sự tham gia hậu thuẫn của nhiều quốc gia trong EU. Tổ chức này sẽ thay mặt EU xử lý các giao dịch với các đối tác ở Iran và các công ty quan tâm giao dịch làm ăn với Iran. Mọi giao dịch làm ăn đều không để cho Mỹ biết được và sẽ sử dụng các đồng tiền Euro của EU và Sterling của Anh thay cho đồng USD.

EU được xem là rất quyết tâm bảo vệ Thỏa thuận hạt nhân đã ký với Iran, xem đó như một văn kiện quan trọng đối với an ninh quốc gia. Ngay sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố rút khỏi Thỏa thuận hồi tháng 5-2018, các lãnh đạo EU đã cố gắng tìm cách để cứu vãn nó với hy vọng rằng Iran sẽ tiếp tục tuân thủ các quy định nhằm hạn chế hoạt động chương trình hạt nhân của nước này. Để Iran chấp nhận điều đó, EU xác định cách duy nhất là cho Iran một số lợi ích kinh tế, có nghĩa là phải đi ngược lại chính sách cấm vận của Mỹ.

Đây cũng được xem là một nỗ lực của EU trong việc hỗ trợ các doanh nghiệp đang bị mắc kẹt giữa cuộc đối đầu căng thẳng Mỹ và Iran. Tháng 8-2018, khối này đã thông qua một luật nhằm giúp các doanh nghiệp được “miễn nhiễm” đối với chính sách đối đầu căng thẳng của Mỹ với Iran. Theo đó, EU “cấm các doanh nghiệp tuân thủ các lệnh trừng phạt của Mỹ”.

Về lý thuyết, đạo luật có thể giúp các doanh nghiệp EU kiện Bộ Tài chính Mỹ đòi bồi thường vì áp đặt các lệnh trừng phạt ngoài lãnh thổ, vi phạm các quy định của luật EU. Cho đến nay, đạo luật mới này của EU chưa được mang ra áp dụng tại tòa án lần nào.

Tin tức về bản kế hoạch giúp Iran né tránh trừng phạt khiến nước Mỹ không vui. Phát biểu trước cử tọa gồm nhóm quốc gia theo Mỹ chống Iran bên lề Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc khóa 73, Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo nói rằng ông “buồn bực và thất vọng sâu sắc” bởi kế hoạch do EU đưa ra.

Ngày 25-9, phát biểu tại một diễn đàn do các tổ chức chống Iran tài trợ, Cố vấn an ninh quốc gia Mỹ John Bolton đã đưa ra lời cảnh báo sẽ có “hậu quả khủng khiếp” cho những ai làm ăn với Iran, ám chỉ các đồng minh Mỹ ở châu Âu.

An Châu (tổng hợp)

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?