Tình trạng bất ổn của Nam Phi và những thất bại của ANC

Tại hội nghị thượng đỉnh G7 lần thứ 47 được tổ chức tại Anh hồi tháng 6, Nam Phi là quốc gia châu Phi duy nhất được mời. Trong một cuộc phỏng vấn bên lề, Tổng thống Cyril Ramaphosa tuyên bố rằng, những người dân Nam Phi bình thường tin tưởng vào chính phủ của ông và mọi thứ thực sự đang "khá tốt" đối với Nam Phi.

Một tháng sau, đất nước này rơi vào tình trạng bất ổn hàng loạt, cướp bóc, đốt phá và bạo lực. Hàng ngàn cơ sở kinh doanh bị phá hủy và hơn 200 người thiệt mạng. Đây không phải là lần đầu tiên Nam Phi trải qua sự biến động như vậy. Câu hỏi được đưa ra lúc này là tại sao Tổng thống Nam Phi lại được mời xuất hiện "biểu tượng" tại một cuộc họp của các quốc gia giàu có hàng đầu thế giới, trong khi mọi thứ rõ ràng không phải là "khá tốt"?

Một số người có thể nghĩ đó là vì Nam Phi là quốc gia công nghiệp hóa nhất và là nền dân chủ hàng đầu của châu Phi. Sự phát triển của nó với tư cách là một nền dân chủ tự do, sau nhiều thập niên cai trị của chủ nghĩa tối cao do người da trắng thiết lập, đã gây ấn tượng với nhiều người ở phương Tây. Di sản của Nelson Mandela trong việc thúc đẩy đoàn kết dân tộc sau khi ngồi tù 27 năm được nhiều người nhớ đến và việc thông qua hiến pháp bảo vệ các quyền chính trị, kinh tế và tình dục tiến bộ, giúp củng cố các thông tin dân chủ của Nam Phi sau nhiều thập niên chế độ phân biệt chủng tộc tàn bạo. 

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa hôm 18-7 đến thăm thị trấn Soweto - nơi diễn ra các cuộc bạo lực đốt phá cơ sở kinh doanh. Ảnh: AP.

Tổng thống Nam Phi Cyril Ramaphosa hôm 18-7 đến thăm thị trấn Soweto - nơi diễn ra các cuộc bạo lực đốt phá cơ sở kinh doanh. Ảnh: AP.

Thật vậy, trong một thời gian dài, Nam Phi dường như đã tránh được sự hỗn loạn chính trị từng gây ra đau khổ, bất hạnh cho nhiều nước châu Phi trong thời kỳ hậu thuộc địa. Tuy nhiên, chủ nghĩa ngoại lệ đó đã phải trả giá: nó cho phép đảng cầm quyền của Đại hội Dân tộc Phi (ANC) tạo ra một câu chuyện về sự tiến bộ ổn định, ngay cả khi tham nhũng nhấn chìm hàng ngũ lãnh đạo và chính phủ liên tiếp thất bại trong việc cung cấp dịch vụ xã hội cơ bản đến các thị trấn chủ yếu là người Nam Phi da đen sinh sống.

Những thất vọng và phẫn nộ đã khiến những người Nam Phi trẻ tuổi và trung niên đi cướp bóc, tham gia vào các hành vi phá hoại trong tuần qua là câu chuyện không hề mới. Và những cảnh tượng gây rối tràn ngập Nam Phi gần đây từng xảy ra một vài lần trong hơn 10 năm qua. 

Chẳng hạn, năm 2008, 62 người chết và 100.000 người phải di dời trong các cuộc tấn công bài ngoại nhằm vào người di cư châu Phi và các cửa hàng thuộc sở hữu nước ngoài. Chính phủ đã phản ứng chậm trước những đợt bùng phát bạo lực và chỉ triển khai binh sĩ để giúp kiểm soát tốt tình hình sau khi nhiều người di cư thiệt mạng. Đáng tiếc là Tổng thống Thabo Mbeki khi đó đã không giải quyết các nguyên nhân gốc rễ của tình trạng bất ổn. Thay vào đó, ông lại lo lắng về việc “những hành động đáng xấu hổ của một số ít người dân” đã “làm mờ tên tuổi của Nam Phi” và làm giảm uy tín của ANC ở nước ngoài. 

Vì vậy, với rất ít hoạt động để đánh giá và khắc phục những thách thức kinh tế-xã hội đằng sau bạo lực bài ngoại hoặc để tăng cường khả năng sẵn sàng đối phó với bạo lực, Nam Phi lại tiếp tục trải qua những đợt bùng phát bạo lực trong năm 2015, 2018 và 2019. Và ANC bị cho là đã phớt lờ những lời cảnh báo và sử dụng nỗi sợ hãi của mọi người để làm lợi thế bầu cử. Với hy vọng rằng những lời hùng biện chống người di cư sẽ che chắn cho họ khỏi phải chịu trách nhiệm về rất nhiều thiếu sót kinh tế và xoa dịu những cử tri bất mãn, giới chức ANC đã đổ lỗi là người di cư tạo ra nguyên nhân khiến ngành y tế thất bại, tỷ lệ tội phạm cao và tình trạng thất nghiệp phổ biến.

Thực tế thì các chính sách của ANC đã không thực sự phá bỏ cấu trúc kinh tế áp bức của chế độ phân biệt chủng tộc và kết quả là người dân đang mất niềm tin vào nền dân chủ. Năm 2019, Nam Phi trải qua tỷ lệ cử tri đi bỏ phiếu thấp nhất trong bất kỳ cuộc tổng tuyển cử nào của đất nước kể từ khi kết thúc chế độ phân biệt chủng tộc vào năm 1994. 

Kết quả một cuộc khảo sát được Edelman Trust Barometer công bố hồi tháng 2 cho thấy người dân Nam Phi tin tưởng hơn vào kinh doanh so với trong chính phủ. Điều đó hầu như không gây ngạc nhiên, vì hơn một phần tư số thành phố gần như phá sản và các cơ quan nhà nước đang gặp khó khăn do tham nhũng và quản trị tồi. Từ tháng 8-2020 đến tháng 1-2021, Nam Phi đã trải qua 900 cuộc biểu tình về việc nhà nước không cung cấp đủ dịch vụ cho người dân.

Mặc dù đợt bạo lực và cướp bóc hàng loạt mới nhất có thể được châm ngòi bởi 15 tháng tù của cựu Tổng thống Jacob Zuma vì khinh thường các cáo buộc của tòa án nhưng nó chắc chắn phát triển do sự bất mãn tột độ trước tình trạng bất bình đẳng, tham nhũng và các hoạt động phát triển kinh tế không đầy đủ. ANC đang chủ trì một nền dân chủ thất bại với 30,4 triệu người Nam Phi đang sống trong cảnh nghèo đói. 

Trong một bài phát biểu trên truyền hình với người dân Nam Phi hôm 16-7, Tổng thống Cyril Ramaphosa hứa sẽ “dập tắt những ngọn lửa đang hoành hành và dập tắt từng viên than hồng cuối cùng”. Tuy nhiên, sự thật là “đám cháy” đang bùng phát dữ dội. Quá nhiều người Nam Phi vẫn bị đẩy ra rìa xã hội. Quá nhiều người đã bị cuốn vào một vòng xoáy của sự chán nản mà rõ ràng đe dọa sự ổn định chính trị-xã hội.

Trong tương lai, Cyril Ramaphosa phải ưu tiên nhanh chóng thiết lập một khoản trợ cấp thu nhập cơ bản, cải thiện cung cấp dịch vụ ở các thị trấn, dẹp bỏ tham nhũng và thực hiện chương trình cải cách ruộng đất mà ông đã hứa.

Sông Thương

Các tin khác

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Ứng viên cực hữu giành chiến thắng

Vòng 2 cuộc bầu cử Tổng thống Colombia diễn ra vào ngày 21/6 cho kết quả ứng viên cực hữu Abelardo de la Espriella đã giành chiến thắng sít sao trước ứng viên cánh tả, tiếp nối làn sóng cực hữu thân Mỹ, ủng hộ Tổng thống Donald Trump giành quyền lãnh đạo tại khu vực được cho là “sân sau” của Mỹ.

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

“Nút thắt” Lebanon trong đàm phán Mỹ-Iran

Cuộc đàm phán tìm kiếm một thỏa thuận hòa bình lâu dài giữa Mỹ và Iran đang diễn ra trong thời hạn 60 ngày do hai bên ấn định tại bản ghi nhớ ngừng bắn ký kết hồi tuần trước. Tuy nhiên, việc Israel tiếp tục tấn công các mục tiêu ở Lebanon và không chịu rút quân đang gây khó khăn rất lớn cho đàm phán.

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Thế giới phân mảnh và hợp tác chiến lược Nga - ASEAN

Từ năm 2018, quan hệ đối thoại Nga - ASEAN (Hiệp hội Các quốc gia Đông Nam Á) đã đạt đến tầm chiến lược. Đối với Nga, phát triển hợp tác với ASEAN vẫn là trọng điểm trong việc mở rộng sang các thị trường đang phát triển nhanh chóng của khu vực châu Á - Thái Bình Dương. ASEAN bao gồm 11 quốc gia với dân số hơn 680 triệu và tổng GDP vượt quá 4 nghìn tỷ USD, đang là một trong những hiệp hội lớn nhất thế giới.

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Vì sao doanh nghiệp “ma” bán được “giấc mơ nghỉ dưỡng”?

Những cuộc điện thoại mời nhận quà tri ân, cơ hội đầu tư sinh lời, chương trình nâng cấp quyền lợi nghỉ dưỡng hay hỗ trợ chuyển nhượng hợp đồng tưởng chừng vô hại đã trở thành chiếc bẫy mất tiền. Đằng sau những văn phòng sang trọng, những bản hợp đồng được in ấn chuyên nghiệp và những lời hứa hẹn đầy hấp dẫn là cả một hệ thống doanh nghiệp được tổ chức bài bản nhằm dẫn dụ, thao túng tâm lý khách hàng để chiếm đoạt tài sản.

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Bạo lực bủa vây phụ nữ Afghanistan

Theo lời kể của những phụ nữ Afghanistan với nhật báo Shargh của Iran, Taliban đã siết chặt các quy định về trang phục đối với phụ nữ. Loại hijab thông thường che kín cơ thể và tóc hiện đã bị cấm; thay vào đó, phụ nữ chỉ được phép mặc trang phục burqa trùm kín cơ thể từ đầu đến chân, che cả khuôn mặt và chỉ để lại một lớp lưới nhỏ trước mắt để nhìn ra bên ngoài.

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Andy Burnham, lời giải mới của Công đảng Anh?

Chỉ vài ngày sau chiến thắng áp đảo tại Makerfield, ông Andy Burnham đang trở thành tâm điểm của chính trường Anh. Trong bối cảnh Thủ tướng Keir Starmer vừa tuyên bố từ chức sau nhiều tuần chịu sức ép từ nội bộ Công đảng, ngày càng nhiều tiếng nói xem ông Burnham là nhân vật có thể giúp đảng cầm quyền khôi phục niềm tin của cử tri và mở ra một giai đoạn ổn định mới cho nước Anh.

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Mỹ - Iran ngừng bắn, Trung Đông đã thực sự yên ổn?

Ngày 18/6, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã đặt bút ký vào bản thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ với Iran sau hơn 100 ngày chiến tranh làm hàng nghìn người thiệt mạng và khiến nền kinh tế toàn cầu rơi vào khủng hoảng. Sau thỏa thuận, những gì sẽ triển khai thực hiện cũng quan trọng không kém, trong đó có việc Mỹ phải làm thế nào để kiềm chế được Israel.

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Điều chỉnh những hợp tác chiến lược

Hội nghị cấp cao ASEAN - Nga từ ngày 17 đến 19/6/2026 tại Kazan, Nga diễn ra vào thời điểm quan trọng đối với cả cấu trúc khu vực lẫn ngoại giao toàn cầu. Đánh dấu kỷ niệm 35 năm thiết lập quan hệ đối thoại và 8 năm quan hệ đối tác chiến lược, Hội nghị cấp cao lần này mang đến cơ hội có một không hai để điều chỉnh lại hợp tác giữa hai bên.

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Vấn đề nhập cư vẫn là gánh nặng chính trị của châu Âu

Những vụ bạo loạn liên quan đến người nhập cư tại Anh và Bắc Ireland một lần nữa cho thấy đây vẫn là chủ đề gây chia rẽ nhất tại châu Âu, bất chấp việc EU vừa triển khai Hiệp ước Di cư và Tị nạn mới nhằm tìm lời giải triệt để cho bài toán gai góc này.

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Hòa đàm Mỹ - Iran: Áp lực từ những bể dầu cạn đáy

Sau hơn 100 ngày xung đột với những đợt leo thang rồi xuống thang liên tiếp, Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận hòa bình, mở đường cho việc nối lại lưu thông qua eo biển Hormuz. Phía sau các diễn biến ngoại giao dẫn đến kết quả đó, có một thực tế ít được nhắc đến nhưng là động lực quan trọng: kho dự trữ dầu của thế giới đang cạn với tốc độ chưa từng thấy.

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Phần Lan kích hoạt hệ thống bảo vệ cáp ngầm Baltic

Trong bối cảnh liên tiếp xảy ra sự cố hạ tầng dưới biển tại Baltic, Phần Lan thử nghiệm hệ thống cảm biến âm học nhằm phát hiện sớm nguy cơ đối với cáp ngầm, cho thấy xu hướng chuyển sang phòng ngừa chủ động trong bảo vệ hạ tầng số then chốt.

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Trung Đông: Không thể vừa đánh vừa đàm

Hơn 2 tháng sau khi Mỹ và Iran chính thức bước vào đàm phán tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài cho cuộc chiến, cho đến nay, hầu như mọi nỗ lực chưa mang lại kết quả khả quan nào, và các bên tiếp tục “vừa đánh vừa đàm” trên khắp các mặt trận.

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Châu Âu và vai trò hòa giải xung đột Nga - Ukraine

Bên trung gian hòa giải châu Âu có thể tháo gỡ bế tắc trong đàm phán giữa Nga và Ukraine, theo một số nhà phân tích, tuy nhiên thỏa thuận hòa bình bền vững khó có thể đạt được trừ khi 2 nước này cùng đi đến kết luận rằng chiến tranh tiếp diễn sẽ tốn kém hơn về mặt chiến lược và chính trị so với thỏa hiệp.

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Gáo nước lạnh với tham vọng của nước Đức

Thất bại chưa từng có của Berlin trong cuộc đua giành ghế Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc mới đây không phải một cú sẩy chân đơn thuần mà phản ánh uy tín đi xuống của Đức sau một giai đoạn theo đuổi chính sách đối ngoại cứng nhắc và cả sự phản kháng ngày càng mạnh mẽ từ phương Nam đối với trật tự thế giới do phương Tây định hình.

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Bóc gỡ đường dây tàn sát voọc bạc ở Phú Quốc

Một đường dây săn bắt, giết mổ, mua bán voọc bạc ở Phú Quốc vừa bị Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường Công an tỉnh An Giang chủ công, phối hợp cùng các đơn vị đấu tranh, triệt phá. Nhiều đối tượng bị bắt giữ và những lời khai ban đầu đã hé lộ quy mô, tính chất của nạn mua bán động vật hoang dã, quý hiếm trên mạng xã hội...

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động

Với tinh thần quyết liệt và quyết tâm chính trị cao, tập thể lãnh đạo, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh điều tra Công an tỉnh Lạng Sơn đã biến phong trào thi đua “Ba nhất” thành động lực hành động. Qua đó, gặt hái những kết quả đặc biệt xuất sắc trên mặt trận đấu tranh phòng, chống tội phạm, bóc gỡ hàng loạt chuyên án lớn, giữ vững bình yên nơi địa đầu Tổ quốc.

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

NATO điều chỉnh thế trận răn đe hướng Đông

Trong bối cảnh an ninh châu Âu tiếp tục biến động, các tín hiệu chính sách gần đây từ Mỹ về khả năng mở rộng triển khai vũ khí hạt nhân tới một số quốc gia thành viên đang đưa Đông Âu trở thành trọng tâm trong cấu trúc răn đe của NATO.

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Cuộc khủng hoảng “tuổi xế chiều” ở đất nước Mặt trời mọc

Nhật Bản vừa công bố kết quả điều tra cho thấy dân số nước này đã giảm hơn 3 triệu người chỉ trong vòng 5 năm - mức sụt giảm lớn nhất kể từ khi bắt đầu thống kê cách đây hơn một thế kỷ. Những con số mới nhất cho thấy cuộc khủng hoảng nhân khẩu học được cảnh báo trong nhiều thập niên qua không còn là nguy cơ, mà đã trở thành hiện thực với xứ sở Mặt trời mọc.

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Triệt phá nhiều đường dây hàng lậu qua biên giới

Với đường biên giới dài, tiếp giáp nước bạn Campuchia, kết nối với mạng lưới giao thông thông suốt đến trung tâm kinh tế lớn của phía Nam là TP Hồ Chí Minh, nên Tây Ninh luôn được cánh đầu nậu chọn lựa làm địa bàn tuồn hàng lậu qua biên giới trước khi trung chuyển đến các địa phương khác tiêu thụ.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?