Tình báo MI-5 đã đẩy ‘chiến binh John’ thành đao phủ?

Một loạt thư điện tử của một tổ chức vận động xã hội vừa được công bố cho thấy nhiều năm trước khi Mohammed Emwazi gia nhập Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), anh ta đã từng là mục tiêu săn đón của Cơ quan tình báo đối nội MI-5 của Anh. Nhưng sau khi Emwazi từ chối lời mời gọi, MI5 đã triển khai chiến dịch săn đuổi, gây bao khó khăn cho cuộc sống của anh ta.

Mohammed Emwazi chính là kẻ được biết với tên gọi "Chiến binh John" trong các đoạn video giết người của IS, với hình ảnh một tay súng IS bịt kín mặt, nói giọng Anh xuất hiện bên cạnh các nạn nhân mặc áo tử tù màu cam, tay trái cầm con dao găm nhọn chĩa về phía trước.

Kể từ khi danh tính của kẻ bịt mặt "Chiến binh John" được xác định và công bố rộng rãi trước công chúng, nhiều bí mật về y lần lượt được tiết lộ. Một cuộc tranh cãi chính trị cũng bùng nổ ở Anh xoay quanh nguyên nhân vì sao Emwazi trở nên "cực đoan hóa" và đi theo IS, và các biện pháp kiểm soát khủng bố của Chính phủ Anh kém hiệu quả.

Hồ sơ của cơ quan điều tra mô tả "Chiến binh John" là một kẻ lạnh lùng, cô độc, từng là thành viên một nhóm khủng bố đã tan rã và từng có liên hệ với nhóm khủng bố thực hiện loạt vụ đánh bom ở London năm 2005. Năm 2007, y trở thành mối bận tâm của Cơ quan điều tra Anh, bị nghi ngờ có dính líu đến tổ chức khủng bố Al-Shabaab ở Somalia. Các cơ quan chức năng Anh, từ cảnh sát, an ninh đến tình báo đều cho rằng đã quá quen mặt với Emwazi trong nhiều năm. Đến năm 2013 thì y biến mất.

Tuy nhiên, CAGE - một tổ chức vận động vì quyền lợi người Hồi giáo ở Anh, từng có nhiều cuộc tiếp xúc phỏng vấn và trao đổi email với Emwazi trước khi anh ta sang Syria, vừa trưng ra một loạt tài liệu phỏng vấn và email trao đổi với Emwazi có ghi ngày tháng rõ ràng. Theo CAGE, Emwazi cực đoan hóa, rồi sang Syria gia nhập IS trở thành "Chiến binh John" một phần là do chính sách quấy rối nghiệt ngã của MI-5 và các cơ quan an ninh Anh trong nhiều năm qua.

Chiến binh John.
Chiến binh John.

Chiến dịch quấy rối đủ kiểu đó đã khiến cho Emwazi cảm thấy cuộc sống như địa ngục trần gian và tìm kiếm sự giúp đỡ. Emwazi đã viết email gửi cho tổ chức CAGE, sau đó tiếp xúc với tổ chức này để tìm sự trợ giúp. Đồng thời, Emwazi cũng gửi email cho tờ Daily Mail vào các năm 2010 và 2011 để nhờ tờ báo này đưa vụ việc của mình ra trước công chúng, để nhiều người được biết, theo biên tập an ninh Robert Verkaik của tờ Daily Mail.

"Chiến binh John" - Mohammed Emwazi năm nay khoảng 26 tuổi, sinh ra tại Kuwait, di cư sang Anh sinh sống tại khu Tây London, tốt nghiệp đại học ngành khoa học máy tính. Câu chuyện về "Chiến binh John" bắt đầu từ năm 2009, khi đó Emwazi 21 tuổi, vừa tốt nghiệp đại học.

Theo CAGE, MI-5 từng nhiều lần tiếp xúc với Emwazi, cả ở nước Anh và những nơi anh ta lui tới ở nước ngoài, ép buộc anh ta làm việc cho họ, và khi Emwazi từ chối, MI-5 đã đe dọa và gây cho anh ta đủ thứ rắc rối. Và họ đã làm thật. MI-5 đã tổ chức theo dõi Emwazi, nghe lén điện thoại, bắt giữ anh ta ở nước ngoài và dùng thủ đoạn thông báo với các quốc gia mà Emwazi định lui tới để ngăn cản việc đi lại của anh ta.

Chưa hết, MI-5 còn phái điệp viên đến gia đình Emwazi để đe dọa nhằm gây áp lực đối với anh ta, nhưng vô hiệu. Trong một email gửi cho CAGE vào năm 2009, anh ta kể mình bị tình báo Anh (các điệp viên MI-5) chặn bắt tại Tanzania. Cơ quan chức năng Anh cho rằng, họ chặn bắt Emwazi vì nghi anh ta đến Somalia để gia nhập tổ chức khủng bố Al-Shabaab, còn Emwazi thì trình bày trong email gửi CAGE là mình đi du lịch cùng bạn bè sau khi kết thúc khóa học tại Đại học Westminster.

Sau đó, Emwazi tiếp tục bị theo dõi và chặn bắt, bị thẩm vấn tại Amsterdam, Hà Lan. Sau những màn quấy rối sơ bộ đó, Emwazi chán nản, muốn rời bỏ nước Anh trở về Kuwait sinh sống. Và Emwazi lại bị những nhân viên an ninh không xưng tên bắt giữ tại sân bay khi chuẩn bị đi Kuwait, sau đó anh ta bị thẩm vấn trong 6 giờ liền, Emwazi kể trong một email gửi cho tờ Daily Mail vào tháng 6/2010.

Trong email, Emwazi nói rằng anh ta đã trình bày nguyện vọng trở về Kuwait sinh sống, làm việc và anh ta đã có vợ ở đấy rồi, nhưng các nhân viên an ninh đó không tin và còn có hành động hung bạo với anh ta. Tất cả những vụ việc đó chỉ mới là mở màn cho một chiến dịch quấy rối dai dẳng kéo dài hơn 3 năm cho đến khi Emwazi chạy sang Syria vào năm 2013.

Nhà của chiến binh John ở phía tây London.

Nhà của chiến binh John ở phía tây London.

Không chỉ có Emwazi, nhiều người khác cũng đã từng rơi vào tình trạng tương tự do chính sách tuyển mộ người Hồi giáo làm gián điệp của MI-5. Tờ The Guardian đã liệt kê ra một số trường hợp, chẳng hạn như Michael Adebolajo từng bị khủng bố tinh thần liên tục trong thời gian dài trước khi nổi điên giết chết một binh sĩ Anh ở London vào năm 2013.

Một thanh niên trẻ người Anh gốc Somalia tên Mahdi Hashi kể với tờ The Independent (Anh) rằng, anh ta bị MI-5 ép buộc tuyển mộ vào năm 2009 nhưng không thành. Sau đó, anh ta bị tước quốc tịch Anh trong lúc đang đi ra nước ngoài, rồi cuối cùng bị bắt giam ở Mỹ với cáo buộc "khủng bố".

Năm 2013, một thanh niên Hồi giáo sống ở London kể với tờ Global Post về "trải nghiệm" của mình với MI-5. Người thanh niên này không liên quan gì đến chủ nghĩa cực đoan hay khủng bố, kể rằng anh ta bị chặn lại 2 lần ở sân bay và được các nhân viên an ninh Anh yêu cầu "trợ giúp". Chiến dịch tuyển mộ đó kéo dài nhiều tháng, với một điệp viên liên tục gọi điện thoại và đến nhà nói chuyện.

Rồi một sáng Chủ nhật, một kẻ lạ mặt đi môtô thả một túi xách vào nhà người thanh niên, bên trong túi xách có một chiếc điện thoại di động mới toanh và một mẩu giấy ghi "Hãy bật điện thoại lên", trong danh bạ có cài sẵn số điện thoại liên lạc giống với số mà anh ta được trao tại sân bay. Chiến dịch chỉ chấm dứt khi người thanh niên này tìm một luật sư về nhân quyền yêu cầu giúp đỡ.

Đa số các chuyên gia về khủng bố và IS đều cho rằng, chuyện MI-5 và các cơ quan chức năng khác của Anh quấy rối, theo dõi và gây khó khăn cho cuộc sống những người mà họ nghi là "khủng bố" không phải là nguyên nhân chính khiến cho những người này sau đó đi theo khủng bố thật. Bên cạnh chính sách quấy rối đó, bên cạnh sự bất mãn và chán ghét gia đình, xã hội còn có yếu tố trực tiếp: đó là hoạt động tuyên truyền dụ dỗ cực mạnh của IS đang làm bó tay nhiều nước phương Tây.

Một nghiên cứu gần đây có đưa ra kết luận rằng, một phần sự bất mãn đối với chính quyền, gia đình và xã hội đã đẩy thanh thiếu niên nhiều nước phương Tây đi vào con đường cực đoan hóa và tham gia lực lượng thánh chiến IS.

Nhưng, phần nhiều, những thanh thiếu niên này đã có tiếp xúc nhiều với thành phần Hồi giáo cực đoan và đã phần nào bị chúng tác động, lôi kéo, dụ dỗ. Hơn nữa, bộ máy tuyên truyền của IS cực kỳ lợi hại, hiện đang lấn lướt các cơ quan tình báo phương Tây trong việc tuyên truyền, dụ dỗ, cực đoan hóa thanh thiếu niên.

Tờ The Guardian ngày 25/ vừa qua đã đưa một câu chuyện về 3 thiếu nữ Anh đã đột nhiên mất tích. Công tác điều tra sau đó phát hiện 3 cô bé, trạc tuổi 15-16, không phải mất tích mà trốn nhà đi theo IS. Các cô bé này đã được "cực đoan hóa" và tình nguyện sang Syria để tham gia IS làm "cô dâu thánh chiến". Trước đó, từ năm 2013, cũng đã có nhiều vụ thanh thiếu niên Anh đi theo IS xuất phát từ việc "cực đoan hóa" thông qua việc tiếp cận với hệ thống tuyên truyền của IS.

Nguyên Khang (tổng hợp)

Các tin khác

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Dòng tiền bẩn và cuộc rượt đuổi không cân sức

Một báo cáo mới từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) xác nhận con số gây sốc khi mỗi năm có hơn 6.000 tỷ USD tiền bẩn được “rửa” trên phạm vi toàn cầu. Đằng sau con số khổng lồ ấy, một vấn đề đáng lo ngại là hệ thống tài chính thế giới đang bị bào mòn bởi một thế hệ tội phạm mới được trang bị trí tuệ nhân tạo, sử dụng tiền mã hóa và những kẽ hở pháp lý xuyên biên giới.

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Bóc tách mạng lưới do thám cộng đồng tại Anh

Một sĩ quan Lực lượng Biên phòng Anh cùng một quan chức thương mại Hồng Kông tại London đã bị tòa án kết tội liên quan hoạt động gián điệp và theo dõi những người bất đồng chính kiến dưới vỏ bọc “cảnh sát ngầm”.

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Bí ẩn “nữ thánh chiến”

Trong nhiều năm, phụ nữ trong các tổ chức thánh chiến thường được nhìn nhận như “cô dâu thánh chiến”, họ vừa đảm nhiệm hậu cần hoặc thực hiện đánh bom liều chết. Tuy nhiên, hiện nay cách nhìn này không còn chính xác.

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Điệp viên Lovchikov và cuộc “hội ngộ bất ngờ” ở Rotterdam

Thượng úy Vasily Lovchikov bất ngờ nhận lệnh triệu tập tới sở chỉ huy quân đoàn ở Blagoveschensk. Tại đây, ông có cuộc gặp riêng với một đại tá hải quân, người được cho là phái viên của Tổng cục Tình báo Bộ Tổng tham mưu (GRU) từ Moscow đến để tuyển chọn nhân sự cho Học viện Ngoại giao Quân sự. Trước sự ngỡ ngàng của Vasily về cơ hội đào tạo và làm việc ở nước ngoài, vị đại tá trực tiếp đưa ra lời đề nghị mời ông tham gia kỳ thi tuyển sinh.

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Oleg Lyalin: Điệp viên KGB và vụ đào tẩu làm rung chuyển London

Một cuộc tình, một vụ bắt giữ vì lái xe trong lúc say rượu và quyết định đào tẩu của một sĩ quan KGB đã dẫn tới một trong những vụ trục xuất nhân viên tình báo lớn nhất thời Chiến tranh Lạnh. Tháng 9/1971, Anh trục xuất 105 quan chức Liên Xô bị nghi hoạt động tình báo; Moscow đáp trả bằng việc trục xuất 18 nhân viên ngoại giao Anh. Nhưng đằng sau vụ bê bối tưởng như bắt đầu từ một cuộc say rượu ấy là cả một chiến dịch phản gián đã được MI5 chuẩn bị từ nhiều năm trước.

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Jos Leijdekkers- Kẻ làm chao đảo hai châu lục

Dư luận quốc tế vẫn còn xôn xao trước tin Ủy ban Châu Âu (EC) ngừng mọi hoạt động viện trợ Sierra Leone từ ngày 1-10-2026. Trước đó Liên minh Châu Âu (EU) có kế hoạch viện trợ quốc gia Tây Phi 18 triệu euro vào năm 2026 và 20,5 triệu euro vào năm 2027. Lý do được EC đưa ra là chính phủ Sierra Leone từ chối trục xuất ông trùm ma túy Jos Leijdekkers về Hà Lan.

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Con đường biến bác sĩ trẻ trở thành “siêu trộm”

Sau khi đột nhập liên tiếp 3 tiệm vàng lấy trộm tài sản có trị giá hơn 5 tỷ đồng, Nguyễn Duy Nhật (sinh năm 1966, trú tại phường Thanh Thủy, TP Huế, thời điểm gây án là bác sĩ khoa Đột quỵ, Bệnh viện Trung ương Huế) mới sa lưới Công an. Nhìn lại hành trình đột nhập 3 tiệm vàng để lấy trộm tài sản, mới thấy được vị bác sĩ đã lên kế hoạch từng chi tiết và phương thức, thủ đoạn như những tên “siêu trộm” chuyên nghiệp…

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Hải quân Anh sử dụng tàu bẫy trong Thế chiến I và II

Trong Thế chiến thứ nhất, người Anh đã sử dụng các tàu bẫy để chống lại tàu ngầm Đức. Bước sang Thế chiến thứ hai, Bộ Hải quân Anh quyết định khôi phục chiến thuật này. Liệu đây có phải là một quyết định sáng suốt? Câu trả lời đã được thể hiện qua trận hải chiến diễn ra vào ngày 29/6/1940 giữa một tàu ngầm Đức và một tàu bẫy của Anh.

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Scientology và cộng đồng tình báo Mỹ

Từ lâu, dư luận biết khá nhiều về mối quan hệ đặc biệt giữa Giáo hội Scientology với cộng đồng tình báo Mỹ. Sâu xa Scientology còn có mối quan hệ phức tạp, bí mật với giới quyền lực và bộ máy tình báo phương Tây. Chủ đề đặc biệt này vừa được tạp chí trực tuyến Nga Lưu trữ Lịch sử gián điệp (EAH) cập nhật.

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Những dấu vết trong nghi án tình báo Anh

Điều gì đã khiến những liên lạc, thông tin về mục tiêu và các bước chuẩn bị bị cáo buộc trở thành đầu mối của một cuộc điều tra an ninh? Vụ truy tố Joshua Cammidge đang làm lộ những dấu vết dẫn tới một mắt xích trong nghi án tình báo tại Anh.

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Leonid Shevchenko - điệp viên hai mang ba lần phản bội Tổ quốc

Trung tâm Quan hệ Công chúng thuộc Cơ quan An ninh Liên bang Nga (FSB) vừa công bố các tài liệu đã được giải mật của Cục An ninh Liên bang Nga tỉnh Kursk, liên quan đến hồ sơ vụ án hình sự đối với Leonid Shevchenko, sinh năm 1922, kẻ bị kết án về tội phản quốc trong những năm chiến tranh và tội hoạt động gián điệp sau chiến tranh.

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Cuộc đua giữa tàu ngầm Nga và đội săn ngầm từ trên cao của NATO

Kể từ khi Chiến tranh lạnh kết thúc, khả năng tác chiến chống tàu ngầm của Khối quân sự NATO đã suy yếu đáng kể do việc giảm đầu tư và thay đổi ưu tiên. Tuy nhiên, trước sự gia tăng các cuộc tuần tra bằng tàu ngầm của Nga - đặc biệt là các tàu lớp Borei và Yasen tiên tiến - gần biên giới các nước NATO và ở các vùng biển chiến lược như Biển Baltic, Bắc Cực, Bắc Đại Tây Dương và Địa Trung Hải đã khiến các đồng minh châu Âu lo ngại.

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Về 2 quả bom nhiệt hạch trong vụ tai nạn Broken Arrow

Cách đây hơn 65 năm, rạng sáng ngày 24/1/1961, một vụ tai nạn máy bay kinh hoàng diễn ra, khiến máy bay ném bom B-52 của Không quân Mỹ (USAF) văng ra hai trái bom nhiệt hạch xuống North Carolina nhưng chưa kích nổ. Sự may mắn tình cờ này đã cứu nước Mỹ khỏi thảm họa “gậy ông đập lưng ông”.

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Stanley Weyman: Từ mạo danh đến hào quang quyền lực

Khuôn viên Nhà Trắng, Washington D.C., một ngày cuối tháng 7/1921. Trong bức ảnh chụp chính thức hôm đó, một người đàn ông trong lễ phục trắng đứng cạnh một người phụ nữ được báo chí Mỹ khi đó gọi là Công chúa Fatima của Afghanistan và đoàn tùy tùng, ngay sau cuộc tiếp kiến Tổng thống Warren G. Harding. Trên ngực người đàn ông ấy lấp lánh những tấm huân chương. Bức ảnh nhanh chóng xuất hiện trên báo chí Mỹ. Ít lâu sau, một lá thư khiếu nại gửi tới Bộ Ngoại giao Mỹ bắt đầu kéo sập vai diễn ấy. Người đàn ông trong ảnh không giữ bất kỳ chức vụ nào ở bộ trên, mà chỉ là một kẻ giả danh đến từ Brooklyn, chưa học xong trung học.

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Vì sao Mỹ mất 20 năm vẫn không thể đánh bại Taliban?

Tháng 10/2001, Mỹ cùng các đồng minh mở chiến dịch quân sự tại Afghanistan với mục tiêu truy quét Al-Qaeda và buộc Taliban giao nộp Osama bin Laden. Chỉ trong vài tuần, chính quyền Taliban sụp đổ, Kabul thất thủ. Nhưng chiến thắng đấy không khép lại cuộc chiến. 20 năm sau, khi quân đội Mỹ và NATO rời Afghanistan, Taliban trở lại thủ đô. Từ một chiến dịch chống khủng bố có mục tiêu tương đối rõ, Washington đã bước vào cuộc chiến kéo dài hai thập niên. Vì sao một lực lượng từng bị đánh bật khỏi quyền lực lại có thể trở lại sau 20 năm?

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Một góc KGB qua lời kể của Aleksei M. Kozlov

Đây là cuộc phỏng vấn đặc biệt diễn ra ngày 20/12/2009 giữa Anh hùng, Đại tá KGB Aleksei M. Kozlov với tờ Izvestia của Nga về hoạt động quy mô toàn cầu của “Cục S” hay còn gọi là “Cục tình báo bất hợp pháp” trong thời gian Chiến tranh Lạnh.

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Mossad tiếp cận cựu Tổng thống Iran Ahmadinejad như thế nào?

Tháng 5/2026, tờ The New York Times (NYT) khẳng định rằng Israel và Mỹ có kế hoạch thay đổi chế độ tại Iran - và cựu Tổng thống Mahmoud Ahmadinejad sẽ là người lên lãnh đạo đất nước. Vào thời điểm đó, bài báo nghe có vẻ khá hoang đường. Nhưng mới đây, NYT đã tiến xa hơn nhiều. Trong một bài phóng sự điều tra mới, các nhà báo của NYT đã kể lại câu chuyện về chiến dịch kéo dài nhiều năm của tình báo Israel nhằm tiếp cận ông Ahmadinejad.

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Cái giá của nạn phân biệt chủng tộc

Ngày 17/7/1944 đã xảy ra một thảm họa tồi tệ nhất trên đất Mỹ trong thời kỳ Thế chiến II. Mặc dù các cuộc điều tra không thể xác định được thủ phạm, nhưng rõ ràng một trong những nguyên nhân chính gây ra biến cố đã cướp đi sinh mạng của hàng trăm người này chính là chế độ phân biệt chủng tộc trong Lực lượng Hải quân Mỹ.