Theo các nhà phân tích, trong tình hình chiến sự hiện nay, thách thức lớn nhất đối với quân đội Israel không đến từ trên không mà từ sâu trong lòng đất: hệ thống địa đạo phức tạp, tinh vi do Hamas xây dựng đã khiến các quan chức tình báo, quân đội Israel vừa kinh ngạc vừa đau đầu, họ đang như "gà mắc tóc" vì không sao có đủ thông tin để phá vỡ "trận đồ địa đạo" của Hamas.
Các quan chức tình báo, quân đội và chính trị Israel, biết trong suốt nhiều năm qua chiến binh Hamas đã xâm nhập vào Israel từ Dải Gaza thông qua hệ thống đường hầm. Hồi tháng 7, một quan chức phát ngôn của quân đội Israel cho biết: chỉ trong vòng 18 tháng, quân đội Israel đã phát hiện ra 4 đường hầm, trước khi cuộc tấn công trên mặt đất được khai hỏa.
Tuy nhiên, trong một số cuộc phỏng vấn gần đây, các quan chức quân đội Israel đã nghỉ hưu và còn tại nhiệm thừa nhận phía quân đội cũng như cánh tình báo không thể nắm rõ phạm vi hoạt động của hệ thống đường hầm Hamas, các lãnh đạo chính trị Israel cũng không có hành động hiệu quả chống lại "mối đe dọa" đã trở thành nỗi ám ảnh của họ.
Một quan chức cấp cao Israel (giấu tên) tiết lộ, cho đến nay quân đội Israel đã phát hiện được 40 đường hầm và sẽ tiếp tục phát triển nhiều hơn so với Israel từng phỏng đoán trước đây. Những đường hầm đó được xây bằng bê tông kiên cố, có chỗ lưu trữ thực phẩm, thuốc men và vũ khí.
Nhưng các nhà phân tích tình báo và lãnh đạo chính trị Israel không hiểu rằng đường hầm đủ rộng cho phép nhiều chiến binh Hamas đột nhập vào Israel cùng một lúc và họ không nhận ra có bao nhiêu đường hầm có điểm cuối ở Israel, đặc biệt gần khu dân cư.
"Tất nhiên, chúng tôi không nắm hết chi tiết và độ phức tạp của hệ thống đường hầm như thế nào. Tôi không nghĩ chúng tôi đã có bức tranh hoàn chỉnh. Nhưng tôi muốn nhấn mạnh rằng chúng tôi không hiểu hết hiệu quả hoạt động trong các đường hầm của Hamas" - ông Giora Eiland, cựu cố vấn an ninh quốc gia Lực lượng Phòng vệ Israel (IDF) từ năm 2004 đến 2006 thừa nhận.
Ông Eiland tiết lộ tình báo Israel chỉ biết được địa điểm của vài đường hầm, nhưng các nhà phân tích tình báo không thể hiểu hết những chi tiết quan trọng như lượng bê tông được sử dụng để xây đường hầm.
Theo ông Eiland, để phá hủy "ma trận" mà Hamas đang sử dụng để cất giữ vũ khí đạn được, phát động những đợt tấn công bất ngờ nhắm vào Israel, tình báo và quân đội Israel cần phải nắm được chi tiết kỹ thuật quan trọng.
Ngày 31/7 vừa qua, Thủ tướng Israel, ông Benjamin Netanyahu đã có bài phát biểu trên truyền hình quốc gia khẳng định: các cuộc tấn công vào lãnh thổ Palestine hiện tại sẽ tiếp tục cho đến khi phá hủy hết hệ thống địa đạo của Hamas, bất chấp áp lực của cộng đồng quốc tế trong đó có Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc và Mỹ ra sức kêu gọi ngừng bắn trong thời gian qua.
Một quan chức tình báo Mỹ đã phải công nhận rằng, số lượng đường hầm nhiều hơn so với ước tính ban đầu của tình báo Israel. Ông cho biết, các nhà phân tích Mỹ chỉ có thể đưa ra kết luận: việc sử dụng đường hầm để phát động tấn công ngay trong lòng Israel đánh dấu một bước phát triển mới trong chiến thuật quân sự của Hamas.
Vào tháng 6/2006, một nhóm chiến binh Hamas đã nổi lên từ một đường hầm dài hàng trăm mét và áp sát một căn cứ IDF bất ngờ bắt cóc Gilad Shalit-một lính trẻ Israel và đưa binh sĩ này về Gaza. Hamas nhốt giam Shalit trong thời gian hơn 5 năm. Cuối cùng Shalit được trả tự do, sau khi Hamas trao trả anh để đổi lấy 1.000 tù nhân chủ yếu là người Israel gốc Arập bị giam cầm trong các nhà tù của Israel.
Theo báo Bưu chính Jerusalem, một năm sau khi Shalit bị bắt cóc, các quan chức quân đội Israel đã nhận được những lời chỉ trích gay gắt vì "thất bại liên tục" trong việc "đóng cửa hệ thống đường hầm của Hamas".
Israel đang "phá hủy" đường hầm bằng "hệ thống cáp quang thông minh" trên bản vẽ?
Israel biết rõ đường hầm từ Gaza đã gây ra "mối nguy hại lớn" kể từ đầu tháng 10/2013, khi đó IDF phát hiện ra một đường hầm dài xuyên qua khu định cư Ein Hashlosha, ngay phía đông biên giới Gaza-Israel.
Ông Grisha Yakubovich, một sĩ quan quân đội Israel phát biểu trong một cuộc phỏng vấn với truyền thông trong nước: "đường hầm rất lớn: dài gần 2,5 km, nằm sâu dưới lòng đất. Các nhà chức trách Israel ước tính có chừng 350 tấn bê tông đã được sử dụng để xây nó, chúng tôi thật sự bất ngờ vì độ lớn của đường hầm".
Hamas ngày càng đào, xây dựng hệ thống địa đạo có độ dài cùng kỹ thuật bất thường nhằm "che mắt" và đánh lạc hướng tình báo cũng như quân đội Israel. Hamas đã tận dụng bao tải, túi đựng đồ cứu trợ nhân đạo mà Liên Hiệp Quốc dành cho người dân Palestine thu gom đất và xóa sạch mọi dấu vết, họ làm việc này ngay trong khi nhận đồ cứu tế, do đó như lời ông Yakubovich từng nói: "Đấy là cách rất thông minh để đảm bảo IDF sẽ không nổ súng vào họ. Hamas đã lợi dụng hàng viện trợ nhân đạo quốc tế để che giấu hoạt động khủng bố (?)".
5 tháng sau khi phát hiện ra đường hầm bên dưới khu định cư Ein Hashlosha, vào tháng 3/2014, quân đội Israel phát hiện thêm một đường hầm nữa có điểm đầu từ Dải Gaza và đã cho phá hủy bằng mìn. Mỗi khi phát hiện ra "mối nguy hiểm" mới từ lòng đất, Israel đều triệt tiêu, nhưng đến nay lực lượng tình báo lẫn quân đội Israel vẫn không thể hóa giải "trận đồ bát quái xuyên lòng đất" của Hamas.
Các nhà lãnh đạo Israel đã xem xét nhiều phương án khác nhau nhằm đối phó với "hiểm họa đến từ đường hầm" bằng cách "cảm nhận" những gì đang diễn ra trong lòng đất. 8 năm trước, chính phủ, các nhà thầu quân sự và một số trường đại học Israel đã bắt đầu phát triển một hệ thống phát hiện đường hầm bằng cáp quang "thông minh" có gắn micro để phát hiện mọi "chuyển động khả nghi" dưới mặt đất, giúp tình báo Israel có thể xác định chính xác vị trí của đường hầm.
Theo tờ Bưu chính Washington, chi phí ước tính của công trình lên đến 2 tỉ USD. Nhưng ông Giora Eiland đã tỏ ra rất bức xúc, ông nói: mặc dù Chính phủ Israel đã tiêu tốn hàng chục triệu USD để nghiên cứu nhưng hệ thống phát hiện địa đạo Hamas đến nay vẫn chỉ nằm trên "sơ đồ thiết kế".
Dù được Mỹ "hỗ trợ", tình báo Israel vẫn "mò mẫm" tìm đường hầm của Hamas
Hiện ông Eiland đang ráo riết thúc giục Chính phủ Israel khẩn trương xây dựng thêm Mái vòm sắt (Iron Dome)-lá chắn phòng thủ tên lửa "toàn diện" đánh chặn và phá hủy tên lửa mà Hamas bắn từ Gaza vào Israel. Theo ông Eiland, trong tương lai gần Israel chưa thể có hệ thống hạ tầng kỹ thuật phát hiện đường hầm như họ đã lên kế hoạch. Điều đó khiến tình báo Israel tiếp tục phải mò mẫm thông tin từ Gaza chủ yếu dựa vào máy bay do thám không người lái để phát hiện sự di chuyển của lực lượng Hamas.
Chính phủ Israel đã tỏ rất mệt mỏi vì sự thất bại liên tục của lực lượng tình báo Israel vốn được xếp "ngang hàng" với CIA, không chỉ vì Hamas đang tiếp tục xây thêm các đường hầm mới mà điều khiến Israel lo sợ hơn cả là quy mô cuộc kháng chiến trường kỳ chống lại Israel mà nhân dân Palestine và phong trào giải phóng Hamas đang tiến hành.
Giở lại lịch sử, nhiều chuyên gia khẳng định cuộc tấn công bất ngờ do Ai Cập và Syria phát động nhắm vào các căn cứ quân sự Israel trên Bán đảo Sinai và Cao nguyên Goland xảy ra năm 1973 chứng tỏ thực lực tình báo Israel rất yếu kém.
Thất bại tình báo liên tục đã làm thâm hụt ngân sách quốc phòng Israel. Còn nhớ, năm 2006, lực lượng Thánh chiến Hezbollah ở Liban đã phóng một quả tên lửa vào một tàu chiến chống tên lửa của Israel đang tuần tra ngoài khơi bờ biển Beirut thuộc Liban, con tàu không hề hấn gì nhưng 4 thủy thủ của Israel bị thiệt mạng. Khi đó một cuộc điều tra của IDF và tình báo Israel đã không thể đưa ra kết luận chính xác mà chỉ nói "hình ảnh tình báo cho thấy Hezbollah có liên quan".
Cho đến nay, nhờ sự hỗ trợ tích cực từ Mỹ, tình báo Israel đã hiểu sâu hơn về mối đe dọa từ Hamas, nhưng họ vẫn không thể biết được thông tin chi tiết, cụ thể: khi nào, ở đâu và bằng cách nào kẻ thù của họ - lực lượng kháng chiến Hamas từ lòng đất xông lên, bất ngờ tấn công Israel
